Adhyaya 10
Sautramani and supplementary Soma rites.
Mantras
Mantra 1
अ॒पो दे॒वा मधु॑मतीरगृभ्ण॒न्नूर्ज॑स्वती राज॒स्वश्चिता॑नाः । याभि॑र्मि॒त्रावरु॑णाव॒भ्यषि॑ञ्च॒न्याभि॒रिन्द्र॒मन॑य॒न्नत्यरा॑तीः
ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਮਧੁਰ ਜਲਾਂ (ਅਪಃ) ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ—ਪੋਸ਼ਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਰਾਜਸੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣ ਦਾ ਅਭਿਸੇਕ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਭ ਵੈਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲੈ ਗਏ।
Mantra 2
वृष्ण॑ ऊ॒र्मिर॑सि राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ देहि॒ स्वाहा॒ । वृष्ण॑ ऊ॒र्मिर॑सि राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ देहि । वृ॑षसे॒नो॒ऽसि राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ देहि॒ स्वाहा॑ । वृषसे॒नो॒ऽसि राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ देहि
ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ (ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ) ਦੀ ਊਰਮੀ—ਉੱਛਾਲ/ਲਹਿਰ—ਹੈਂ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ (ਰਾਜ ਦਾਤਾ) ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇਹਿ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਊਰਮੀ ਹੈਂ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੈਂ; ਅਮੁਸ਼ਮੈ (ਉਸ ਨੂੰ) ਰਾਜ ਦੇਹਿ। ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਸੇਨ (ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਸੇਨਾ-ਸਹਿਤ/ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਆਸ਼੍ਰਿਤ) ਹੈਂ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੈਂ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇਹਿ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਸੇਨ ਹੈਂ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੈਂ; ਅਮੁਸ਼ਮੈ ਰਾਜ ਦੇਹਿ।
Mantra 3
अ॒र्थेत॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॒ । ऽर्थेत॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ द॒त्तौज॑स्वती स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहौज॑स्वती स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ द॒त्ताप॑: परिवा॒हिणी॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॑ । ऽप॑: परिवा॒हिणी॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्ता॒पां पति॑रसि राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ देहि॒ स्वाहा॒ । ऽपां पति॑रसि राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ देह्य॒पां गर्भो॑ऽसि राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ देहि॒ स्वाहा॒ । ऽपां गर्भो॑ सि राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ देहि॒
ਤੁਸੀਂ ਅਰ੍ਥੇਤ (ਕਾਰਜ-ਸਾਧਕ/ਫਲਦਾਇਕ) ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੱਤ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਤੁਸੀਂ ਅਰ੍ਥੇਤ ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਅਮੁਸ਼ਮੈ ਰਾਜ ਦੱਤ। ਤੁਸੀਂ ਓਜਸ੍ਵਤੀ (ਬਲਵਾਨ) ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੱਤ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਤੁਸੀਂ ਓਜਸ੍ਵਤੀ ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਅਮੁਸ਼ਮੈ ਰਾਜ ਦੱਤ। ਹੇ ਆਪಃ, ਤੁਸੀਂ ਪਰਿਵਾਹਿਣੀ (ਚੌਂਫੇ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ) ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੱਤ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਹੇ ਆਪಃ, ਤੁਸੀਂ ਪਰਿਵਾਹਿਣੀ ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਅਮੁਸ਼ਮੈ ਰਾਜ ਦੱਤ। ਤੂੰ ਅਪਾਂ ਪਤਿ (ਜਲਾਂ ਦਾ ਪਤੀ) ਹੈਂ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੈਂ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇਹਿ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਤੂੰ ਅਪਾਂ ਪਤਿ ਹੈਂ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੈਂ; ਅਮੁਸ਼ਮੈ ਰਾਜ ਦੇਹਿ। ਤੂੰ ਅਪਾਂ ਗਰ੍ਭ (ਜਲਾਂ ਦਾ ਗਰਭ/ਉਦਭਵ) ਹੈਂ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੈਂ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇਹਿ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਤੂੰ ਅਪਾਂ ਗਰ੍ਭ ਹੈਂ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੈਂ; ਅਮੁਸ਼ਮੈ ਰਾਜ ਦੇਹਿ।
Mantra 4
सूर्य॑त्वचस स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॒ । सूर्य॑त्वचस स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त सूर्य॑वर्चस स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॒ । सूर्य॑वर्चस स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त॒ मान्दा॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॒ । मान्दा॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त व्रज॒क्षित॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॑ । व्रज॒क्षित॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त॒ वाशा॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॒ । वाशा॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त॒ शवि॑ष्ठा स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॒ । शवि॑ष्ठा स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त॒ शक्व॑री स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॒ । शक्व॑री स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त जन॒भृत॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॑ । जन॒भृत॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त विश्व॒भृत॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रं मे॑ दत्त॒ स्वाहा॑ । विश्व॒भृत॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ द॒त्ताप॑: स्व॒राज॑ स्थ राष्ट्र॒दा रा॒ष्ट्रम॒मुष्मै॑ दत्त । मधु॑मती॒र्मधु॑मतीभिः पृच्यन्तां॒ महि॑ क्ष॒त्रं क्ष॒त्रिया॑य वन्वा॒नांना॑धृष्टाः सीदत स॒हौज॑सो॒ महि॑ क्ष॒त्रं क्ष॒त्रिया॑य॒ दध॑तीः
ਤੁਸੀਂ ਸੂਰ੍ਯਤ੍ਵਚਸ (ਸੂਰਜ-ਤ੍ਵਚਾ ਵਾਲੇ/ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ) ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੱਤ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਤੁਸੀਂ ਸੂਰ੍ਯਤ੍ਵਚਸ ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਅਮੁਸ਼ਮੈ ਰਾਜ ਦੱਤ। ਤੁਸੀਂ ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਸ (ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਵਰਚਸ ਵਾਲੇ) ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੱਤ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਤੁਸੀਂ ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਸ ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਅਮੁਸ਼ਮੈ ਰਾਜ ਦੱਤ। ਤੁਸੀਂ ਮਾਨ੍ਦਾ (ਉਤਸਾਹਦਾਇਕ/ਪ੍ਰੇਰਕ) ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੱਤ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਤੁਸੀਂ ਮਾਨ੍ਦਾ ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਅਮੁਸ਼ਮੈ ਰਾਜ ਦੱਤ। ਤੁਸੀਂ ਵ੍ਰਜਕ੍ਸ਼ਿਤ (ਵ੍ਰਜ/ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ) ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੱਤ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਤੁਸੀਂ ਵ੍ਰਜਕ੍ਸ਼ਿਤ ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਅਮੁਸ਼ਮੈ ਰਾਜ ਦੱਤ। ਤੁਸੀਂ ਵਾਸ਼ਾ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਗੱਜਣ ਵਾਲੇ/ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੱਤ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਤੁਸੀਂ ਵਾਸ਼ਾ ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਅਮੁਸ਼ਮੈ ਰਾਜ ਦੱਤ। ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਵਿਸ਼੍ਠਾ (ਅਤਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ) ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੱਤ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਵਿਸ਼੍ਠਾ ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਅਮੁਸ਼ਮੈ ਰਾਜ ਦੱਤ। ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਕ੍ਵਰੀ (ਬਲਵਤੀ/ਸਥਿਰ) ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੱਤ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਕ੍ਵਰੀ ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਅਮੁਸ਼ਮੈ ਰਾਜ ਦੱਤ। ਤੁਸੀਂ ਜਨਭ੍ਰਿਤ (ਜਨ ਨੂੰ ਧਾਰਨ/ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ) ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੱਤ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਤੁਸੀਂ ਜਨਭ੍ਰਿਤ ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਅਮੁਸ਼ਮੈ ਰਾਜ ਦੱਤ। ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭ੍ਰਿਤ (ਸਭ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੱਤ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭ੍ਰਿਤ ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਅਮੁਸ਼ਮੈ ਰਾਜ ਦੱਤ। ਹੇ ਆਪಃ, ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਵਰਾਜ (ਸਵੈ-ਰਾਜ/ਸਵਾਧੀਨ) ਹੋ; ਰਾਸ਼ਟਰ-ਦਾ ਹੋ; ਅਮੁਸ਼ਮੈ ਰਾਜ ਦੱਤ। ਮਧੁਮਤੀ (ਮਧੁਰ ਰਸ ਵਾਲੀਆਂ) ਜਲਧਾਰਾਂ ਮਧੁਮਤੀਭਿਃ (ਮਧੁਰਤਾ ਨਾਲ) ਪਰਸਪਰ ਮਿਲਣ; ਖ਼ਤ੍ਰਿਯ ਲਈ ਮਹਿ ਖ਼ਤ੍ਰ (ਮਹਾਨ ਰਾਜ-ਸ਼ਕਤੀ) ਅਜੇਯ ਹੋ ਕੇ ਸਥਿਰ ਹੋਵੇ; ਸਹੌਜਸੋ (ਸਹਿਤ ਬਲ ਵਾਲੀਆਂ) ਹੋ ਕੇ ਖ਼ਤ੍ਰਿਯ ਲਈ ਮਹਿ ਖ਼ਤ੍ਰ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ।
Mantra 5
सोम॑स्य॒ त्विषि॑रसि॒ तवे॑व मे॒ त्विषि॑र्भूयात् । अ॒ग्नये॒ स्वाहा॒ सोमा॑य॒ स्वाहा॑ सवि॒त्रे स्वाहा॒ सर॑स्वत्यै॒ स्वाहा॑ पू॒ष्णे स्वाहा॒ बृह॒स्पत॑ये॒ स्वाहेन्द्रा॑य॒ स्वाहा॒ घोषा॑य॒ स्वाहा॒ श्लोका॑य॒ स्वाहा ऽᳪशा॑य॒ स्वाहा॒ भगा॑य॒ स्वाहा॑ ऽर्य॒म्णे स्वाहा॑
ਤੂੰ ਸੋਮ ਦਾ ਤੇਜ ਹੈਂ; ਮੇਰਾ ਤੇਜ ਵੀ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਅਗ੍ਨਯੇ ਸ੍ਵਾਹਾ! ਸੋਮਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ! ਸਵਿਤ੍ਰੇ ਸ੍ਵਾਹਾ! ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯੈ ਸ੍ਵਾਹਾ! ਪੂਸ਼੍ਣੇ ਸ੍ਵਾਹਾ! ਬ੍ਰਿਹਸ੍ਪਤਯੇ ਸ੍ਵਾਹਾ! ਇੰਦਰਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ! ਘੋਸ਼ਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ! ਸ਼੍ਲੋਕਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ! ਅੰਸ਼ਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ! ਭਗਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ! ਆਰ੍ਯਮ੍ਣੇ ਸ੍ਵਾਹਾ!
Mantra 6
प॒वित्रे॑ स्थो वैष्ण॒व्यौ॒ सवि॒तुर्व॑: प्रस॒व उत्पु॑ना॒म्यच्छि॑द्रेण प॒वित्रे॑ण॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॑: । अनि॑भृष्टमसि वा॒चो बन्धु॑स्तपो॒जाः सोम॑स्य दा॒त्रम॑सि॒ स्वाहा॑ राज॒स्व॒:
ਤੁਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਵੈਸ਼ਣਵ੍ਯੌ (ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਆਪਣੇ) ਹੋ; ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਵ (ਪ੍ਰੇਰਣਾ) ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਅਛਿਦ੍ਰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਨਾਲ। ਤੂੰ ਅਨਿਭ੍ਰਿਸ਼ਟ (ਅਹਤ) ਹੈਂ; ਵਾਚਾ (ਵਾਣੀ) ਦਾ ਬੰਧੂ ਹੈਂ; ਤਪੋਜਾਃ (ਤਪ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸੋਮਸ੍ਯ ਦਾਤ੍ਰ (ਸੋਮ ਦਾ ਦਾਨਕਰਤਾ) ਹੈਂ। ਸ੍ਵਾਹਾ! ਰਾਜਸ੍ਵ (ਸ਼ਾਸਨ ਕਰ)।
Mantra 7
स॒ध॒मादो॑ द्यु॒म्निनी॒राप॑ ए॒ता अना॑धृष्टा अप॒स्यो वसा॑नाः । प॒स्त्या॒सु चक्रे॒ वरु॑णः स॒धस्थ॑म॒पाᳪ शिशु॑र्मा॒तृत॑मास्व॒न्तः
ਇਹ ਜਲ—ਸਧਮਾਦ (ਸਾਂਝੇ ਯਜ੍ਞ-ਭੋਜਨ) ਲਈ, ਦ੍ਯੁਮ੍ਨਿਨੀ (ਤੇਜਸਵੀ)—ਅਨਾਧ੍ਰਿਸ਼ਟ (ਅਜਿੱਤ) ਹਨ, ਅਪਸ੍ਯ (ਕਰਮ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਵਰੁਣ ਨੇ ਪਸਤ੍ਯਾਸੁ (ਘਰਾਂ/ਵਸੇਬਿਆਂ) ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਧਸ੍ਥ (ਸਾਂਝਾ ਠਿਕਾਣਾ) ਬਣਾਇਆ ਹੈ; ਅਪਾਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁ (ਜਲ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁ) ਸਭ ਤੋਂ ਮਾਤ੍ਰਿਤਮ (ਅਤਿ ਮਾਤ੍ਰ-ਸਰੂਪ) ਜਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ।
Mantra 8
क्ष॒त्रस्योल्ब॑मसि क्ष॒त्रस्य॑ ज॒राय्व॑सि क्ष॒त्रस्य॒ योनि॑रसि क्ष॒त्रस्य॒ नाभि॑र॒सीन्द्र॑स्य॒ वार्त्र॑घ्नमसि मि॒त्रस्या॑सि॒ वरु॑णस्यासि॒ त्वया॒ऽयं वृ॒त्रं ब॑धेत् । दृ॒बाऽसि॑ रु॒जाऽसि॑ क्षु॒माऽसि॑ । पा॒तैनं॒ प्राञ्चं॑ पा॒तैनं प्र॒त्यञ्चं॑ पा॒तैनं॑ ति॒र्यञ्चं॑ दि॒ग्भ्यः पा॑त
ਤੂੰ ਖ਼ਤ੍ਰ (ਰਾਜ-ਸੱਤਾ) ਦਾ ਉਲ੍ਬ (ਆਵਰਨ) ਹੈਂ; ਖ਼ਤ੍ਰ ਦਾ ਜਰਾਯੁ (ਜਨਮ-ਪਟ) ਹੈਂ; ਖ਼ਤ੍ਰ ਦੀ ਯੋਨੀ (ਗਰਭ-ਸਥਾਨ) ਹੈਂ; ਖ਼ਤ੍ਰ ਦੀ ਨਾਭਿ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਾਰ੍ਤ੍ਰਘ੍ਨ (ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਘ੍ਨ) ਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਵਰੁਣ ਦਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇਹ (ਪੁਰਖ) ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਬਧੇ। ਤੂੰ ਦ੍ਰੁਬਾ (ਚੂਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਰੁਜਾ (ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਖ਼ੁਮਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਞ੍ਚ (ਪੂਰਬ) ਵੱਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਚ (ਪੱਛਮ) ਵੱਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਇਸ ਨੂੰ ਤਿਰ੍ਯਞ੍ਚ (ਬਾਹੀਂ-ਸੱਜੀਂ) ਵੱਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
Mantra 9
आ॒विर्म॑या॒ आवि॑त्तो अ॒ग्निर्गृ॒हप॑तिरावि॑त्त॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वा॒ आवि॑त्तौ मि॒त्रावरु॑णौ धृ॒तव्र॑ता॒वावि॑त्तः पू॒षा वि॒श्ववे॑दा॒ आवि॑त्ते॒ द्यावा॑पृथि॒वी वि॒श्वश॑म्भुवा॒वावि॒त्तादि॑तिरु॒रुश॑र्मा
ਮੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੋ—ਗ੍ਰਿਹਪਤੀ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਵ੍ਰਿੱਧਸ਼੍ਰਵਾ ਇੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਧ੍ਰਿਤਵ੍ਰਤ ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ; ਵਿਸ਼੍ਵਵੇਦਾ ਪੂਸ਼ਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਵਿਸ਼੍ਵਸ਼ੰਭੂ ਦ੍ਯਾਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ; ਉਰੁਸ਼ਰਮਾ ਅਦਿਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ।
Mantra 10
अवे॑ष्टा दन्द॒शूका॑ः प्राची॒मा रो॑ह गाय॒त्री त्वा॑ऽवतु रथन्त॒रᳪ साम॑ त्रि॒वृत्स्तोमो॑ वस॒न्त ऋ॒तुर्ब्रह्म॒ द्रवि॑णम्
ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਦੂਰ ਲਪੇਟੇ ਹੋ ਕੇ ਹਟ ਜਾਣ! ਤੂੰ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਰਥੰਤਰ ਸਾਮ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ; ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਿਤ ਸਤੋਮ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ; ਵਸੰਤ ਰਿਤੁ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ; ਬ੍ਰਹਮ ਦ੍ਰਵਿਣ (ਧਨ/ਨਿਧੀ) ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ।
Mantra 11
दक्षि॑णा॒मा रो॑ह त्रि॒ष्टुप् त्वा॑ऽवतु बृ॒हत्साम॑ पञ्चद॒श स्तोमो॑ ग्री॒ष्म ऋ॒तुः क्ष॒त्रं द्रवि॑णम्
ਤੂੰ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਬ੍ਰਿਹਤ ਸਾਮ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ; ਪੰਚਦਸ਼ ਸਤੋਮ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ; ਗ੍ਰੀਸ਼ਮ ਰਿਤੁ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ; ਕਸ਼ਤ੍ਰ ਦ੍ਰਵਿਣ (ਧਨ/ਨਿਧੀ) ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ।
Mantra 12
प्र॒तीची॒मा रो॑ह॒ जग॑ती त्वाऽवतु वैरू॒पᳪ साम॑ सप्तद॒श स्तोमो॑ व॒र्षा ऋ॒तुर्विड् द्रवि॑णम्
ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ; ਜਗਤੀ ਛੰਦ ਤੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇਵੇ; ਵੈਰੂਪ ਸਾਮ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ; ਸਪਤਦਸ਼ ਸਤੋਮ ਹੋਵੇ; ਵਰਖਾ ਰਿਤੁ ਹੋਵੇ; ਵਿਸ਼ (ਪ੍ਰਜਾ) ਦ੍ਰਵਿਣ (ਧਨ/ਖਜ਼ਾਨਾ) ਹੋਵੇ।
Mantra 13
उदी॑ची॒मा रो॑हानु॒ष्टुप् त्वा॑ऽवतु वैरा॒जᳪ सामै॑कवि॒ᳪश स्तोम॑ः श॒रदृ॒तुः फलं॒ द्रवि॑णम्
ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ; ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਛੰਦ ਤੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇਵੇ; ਵੈਰਾਜ ਸਾਮ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇ; ਏਕਵਿੰਸ਼ ਸਤੋਮ ਹੋਵੇ; ਸ਼ਰਦ ਰਿਤੁ ਹੋਵੇ; ਫਲ ਦ੍ਰਵਿਣ (ਧਨ/ਖਜ਼ਾਨਾ) ਹੋਵੇ।
Mantra 14
ऊ॒र्ध्वामा रो॑ह प॒ङ्क्तिस्त्वा॑ऽवतु शाक्वररैव॒ते साम॑नी त्रिणवत्रयस्त्रि॒ᳪशौ॒ स्तोमौ॑ हेमन्तशिशि॒रावृ॒तू वर्चो॒ द्रवि॑णं॒ प्रत्य॑स्तं॒ नमु॑चे॒ः शिर॑ः
ਊਰਧਵ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ; ਪੰਕਤੀ ਛੰਦ ਤੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇਵੇ; ਸ਼ਾਕਵਰ ਅਤੇ ਰੈਵਤ ਸਾਮ ਤੇਰੇ ਹੋਣ; ਤ੍ਰਿਣਵ ਅਤੇ ਤ੍ਰਯਸਤ੍ਰਿੰਸ਼—ਇਹ ਦੋ ਸਤੋਮ ਹੋਣ; ਹੇਮੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸਿਰ—ਇਹ ਦੋ ਰਿਤੂ ਹੋਣ; ਵਰਚਸ (ਤੇਜ) ਦ੍ਰਵਿਣ (ਧਨ/ਖਜ਼ਾਨਾ) ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਨਮੁਚੀ ਦਾ ਸਿਰ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗੇ।
Mantra 15
सोम॑स्य॒ त्विषि॑रसि॒ तवे॑व मे॒ त्विषि॑र्भूयात् । मृ॒त्योः पा॒ह्योजो॑ऽसि॒ सहो॑ऽस्य॒मृत॑मसि
ਤੂੰ ਸੋਮ ਦਾ ਤੇਜ ਹੈਂ; ਉਹੀ ਤੇਜ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਤੂੰ ਓਜਸ (ਪ੍ਰਾਣ-ਬਲ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਹਸ (ਵਿਜਈ ਪਰਾਕ੍ਰਮ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ (ਅਮਰਤਾ) ਹੈਂ।
Mantra 16
हिर॑ण्यरूपा उ॒षसो॑ विरो॒क उ॒भावि॑न्द्रा॒ उदि॑थ॒: सूर्य॑श्च । आ रो॑हतं वरुण मित्र॒ गर्त्तं॒ तत॑श्चक्षाथा॒मदि॑तिं॒ दितिं॑ च मि॒त्रो॒ऽसि॒ वरु॑णोऽसि
ਸੁਵਰਨ-ਰੂਪੀਆਂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ—ਇੰਦਰ (ਉਦਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ) ਅਤੇ ਸੂਰਜ—ਉਦਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੇ ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰ, ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਆਰੋਹਣ ਕਰੋ; ਉਥੋਂ ਅਦਿਤੀ ਅਤੇ ਦਿਤੀ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰੋ। ਤੂੰ ਮਿਤ੍ਰ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਵਰੁਣ ਹੈਂ।
Mantra 17
सोम॑स्य त्वा द्यु॒म्नेना॒भि षि॑ञ्चाम्य॒ग्नेर्भ्राज॑सा॒ सूर्य॑स्य॒ वर्च॒सेन्द्र॑स्येन्द्रि॒येण॑ । क्ष॒त्राणां॑ क्ष॒त्रप॑तिरे॒ध्यति॑ दि॒द्यून् पा॑हि
ਸੋਮ ਦੇ ਦ੍ਯੁਮ੍ਨ (ਯਸ਼) ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਅਗਨੀ ਦੇ ਭ੍ਰਾਜਸ (ਤੇਜ) ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਰਚਸ (ਕਾਂਤੀ) ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯ (ਪਰਾਕ੍ਰਮ) ਨਾਲ। ਛੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਛੱਤਰਪਤੀ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਦਿਦ੍ਯੂਨ—ਚਮਕਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ—ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
Mantra 18
इ॒मं दे॑वा असप॒त्नᳪ सु॑वध्वं मह॒ते क्ष॒त्राय॑ मह॒ते ज्यै॑ष्ठ्याय मह॒ते जान॑राज्या॒येन्द्र॑स्येन्द्रि॒याय॑ । इ॒मम॒मुष्य॑ पु॒त्रम॒मुष्यै॑ पु॒त्रमस्यै वि॒श ए॒ष वो॑ऽमी॒ राजा॒ सोमो॒ऽस्माकं॑ ब्राह्म॒णाना॒ᳪराजा॑
ਹੇ ਦੇਵੋ, ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਸਪਤਨ (ਨਿਰਵੈਰੀ) ਬਣਾਓ; ਮਹਾਨ ਛੱਤਰ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ੍ਯ (ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯ) ਲਈ, ਮਹਾਨ ਜਨਰਾਜ੍ਯ (ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜਤ੍ਵ) ਲਈ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯ (ਪਰਾਕ੍ਰਮ) ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਕਰੋ। ਇਹ ਅਮੁਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਮੁਕ ਮਾਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਵਿਸ਼ਾਂ (ਕੁਲਾਂ) ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ—ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਸੋਮ—ਸਾਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ।
Mantra 19
प्र पर्व॑तस्य वृष॒भस्य॑ पृ॒ष्ठान्नाव॑श्चरन्ति स्व॒सिच॑ इया॒नाः । ता आऽव॑वृत्रन्नध॒रागुद॑क्ता॒ अहिं॑ बु॒ध्न्य॒मनु॒ रीय॑माणाः । विष्णो॑र्वि॒क्रम॑णमसि॒ विष्णो॒र्विक्रा॑न्तमसि॒ विष्णो॑: क्रा॒न्तम॑सि
ਪਹਾੜ-ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੋਂ ਨੌਕਾਵਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ। ਉਹ ਹੇਠੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਲੁੜਕਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅਧਰ ਸਰਪ—ਅਹਿ—ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਦਬਾ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਵਿਕ੍ਰਮਣ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਵਿਕ੍ਰਾਂਤ (ਸਿੱਧ ਕਦਮ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਕ੍ਰਾਂਤ (ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਖੇਤਰ) ਹੈਂ।
Mantra 20
प्रजा॑पते॒ न त्वदे॒तान्य॒न्यो विश्वा॑ रू॒पाणि॒ परि॒ ता ब॑भूव । यत्का॑मास्ते जुहु॒मस्तन्नो॑ अस्त्व॒यम॒मुष्य॑ पि॒तासाव॒स्य पि॒ता व॒यᳪ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाᳪ स्वाहा॑ । रुद्र॒ यत्ते॒ क्रिवि॒ परं॒ नाम॒ तस्मि॑न्हु॒तम॑स्यमे॒ष्टम॑सि॒ स्वाहा॑
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਚੌਫੇਰੇ ਘੇਰ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਤੇਰੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਸਿੱਧ ਹੋਣ; ਇਹ ਪੁਰਖ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬਣੇ; ਅਸੀਂ ਧਨਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਬਣੀਏ—ਸ੍ਵਾਹਾ। ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਤੇਰਾ ਜੋ ਪਰਮ ਨਾਮ ‘ਕ੍ਰਿਵਿ’ ਹੈ—ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੁਤ ਅਤਿ-ਇਸ਼ਟ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ—ਸ੍ਵਾਹਾ।
Mantra 21
इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑ऽसि मि॒त्रावरु॑णयोस्त्वा प्रशा॒स्त्रोः प्र॒शिषा॑ युनज्मि । अव्य॑थायै त्वा स्व॒धायै॒ त्वाऽरि॑ष्टो॒ अर्जु॑नो म॒रुतां॑ प्रस॒वेन॑ ज॒यापा॑म॒ मन॑सा॒ समि॑न्द्रि॒येण॑
ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਜ੍ਰ ਹੈਂ। ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹਾਂ। ਅਵ੍ਯਥਾ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹਾਂ; ਸ੍ਵਧਾ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹਾਂ। ਅਰਿਸ਼ਟ, ਉਜਲਾ—ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਵ ਨਾਲ—ਅਸੀਂ ਮਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇੰਦਰਿਯ-ਬਲ ਨਾਲ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਈਏ।
Mantra 22
मा त॑ इन्द्र ते व॒यं तु॑राषा॒डयु॑क्तासो अब्र॒ह्मता॒ विद॑साम । तिष्ठा॒ रथ॒मधि॒ यं व॑ज्रह॒स्ता र॒श्मीन् दे॑व युवसे॒ स्वश्वा॑न्
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਹੇ ਤੁਰਾਸ਼ਾਡ (ਵੈਰੀ-ਦਮਨ), ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਅਯੁਕਤ ਅਤੇ ਅਬ੍ਰਹਮਤਾ (ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ) ਨਾਂ ਪਾਏ ਜਾਈਏ। ਹੇ ਵਜ੍ਰਹਸਤ ਦੇਵ, ਜਿਸ ਰਥ ਨੂੰ ਤੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈਂ, ਉਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਰਹੁ; ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਰਸ਼ਮੀਆਂ (ਲਗਾਮਾਂ) ਜੋੜ।
Mantra 23
अ॒ग्नये॑ गृ॒हप॑तये॒ स्वाहा॒ सोमा॑य॒ वन॒स्पत॑ये॒ स्वाहा॑ म॒रुता॒मोज॑से॒ स्वाहेन्द्र॑स्येन्द्रि॒याय॒ स्वाहा॑ । पृथि॑वि मात॒र्मा मा॑ हिᳪसी॒र्मो अ॒हं त्वाम्
ਅਗਨੀ ਨੂੰ, ਗ੍ਰਿਹਪਤੀ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਸੋਮ ਨੂੰ, ਵਨਸਪਤਿਪਤੀ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਓਜਸ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਇੰਦਰ ਦੇ ਇੰਦਰਿਯ ਨੂੰ—ਸ੍ਵਾਹਾ! ਹੇ ਪૃਥਵੀ ਮਾਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਨਾ ਕਰ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਕਰਾਂ।
Mantra 24
ह॒ᳪसः शु॑चि॒षद्वसु॑रन्तरिक्ष॒सद्धोता॑ वेदि॒षदति॑थिर्दुरोण॒सत् । नृ॒षद्व॑र॒सदृ॑त॒सद्व्यो॑म॒सद॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒तं बृ॒हत्
ਹੰਸ—ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਆਸਨ-ਸਥ; ਵਸੁ—ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਸਨ-ਸਥ; ਹੋਤ੍ਰ—ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਆਸਨ-ਸਥ; ਅਤਿਥੀ—ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਆਸਨ-ਸਥ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਨ-ਸਥ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਆਸਨ-ਸਥ, ਤ ਵਿੱਚ ਆਸਨ-ਸਥ, ਵ੍ਯੋਮ ਵਿੱਚ ਆਸਨ-ਸਥ—ਅਬ੍ਜ (ਜਲ-ਜਨਮ), ਗੋਜ (ਗੋ-ਜਨਮ), ਤਜ, ਅਦ੍ਰਿਜ (ਸ਼ਿਲਾ-ਜਨਮ)—ਉਹ ਮਹਾਨ ਤ ਹੈ।
Mantra 25
इय॑द॒स्यायु॑र॒स्यायु॒र्मयि॑ धेहि॒ युङ्ङ॑सि॒ वर्चो॑ऽसि॒ वर्चो॒ मयि॑ धे॒ह्यूर्ग॒स्यूर्जं॒ मयि॑ धेहि ।। इन्द्र॑स्य वां वीर्य॒कृतो॑ बा॒हू अ॑भ्यु॒पाव॑हरामि
ਇਤਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਆਯੁ ਦਾ—ਉਸ ਦੀ ਆਯੁ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਧਾਰਨ ਕਰ; ਤੂੰ ਯੁਙ੍ਗਨ (ਜੋੜਨ-ਸ਼ਕਤੀ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਵਰਚਸ (ਤੇਜ) ਹੈਂ—ਵਰਚਸ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਧਾਰਨ ਕਰ; ਉਸ ਦੇ ਊਰਜਸ (ਰਸ/ਬਲ) ਵਿਚੋਂ ਊਰਜਸ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਧਾਰਨ ਕਰ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਕਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉਹ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਮੈਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 26
स्यो॒नाऽसि॑ सु॒षदा॑ऽसि क्ष॒त्रस्य॒ योनि॑रसि । स्यो॒नामा सी॑द सु॒षदा॒मा सी॑द क्ष॒त्रस्य॒ योनि॒मा सी॑द
ਤੂੰ ਸ੍ਯੋਣ (ਕਿਰਪਾਲੁ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸੁਸ਼ਦਾ (ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਯੋਗ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰ ਦਾ ਯੋਨਿ (ਆਸਨ/ਆਧਾਰ) ਹੈਂ। ਸ੍ਯੋਣ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ; ਸੁਸ਼ਦਾ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ; ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰ ਦੇ ਯੋਨਿ-ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ।
Mantra 27
नि ष॑साद घृ॒तव्र॑तो॒ वरु॑णः प॒स्त्यास्वा । साम्रा॑ज्याय सु॒क्रतु॑:
ਘ੍ਰਿਤਵ੍ਰਤ (ਅਭਿਸ਼ੇਕ-ਰੂਪ ਵ੍ਰਤ/ਵਿਧੀ ਵਾਲਾ) ਵਰੁਣ ਪਸਤ੍ਯਾਂ—ਨਿਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ—ਬੈਠ ਗਿਆ ਹੈ; ਸੁਕ੍ਰਤੁ (ਚੰਗੇ ਸੰਕਲਪ) ਨਾਲ ਸਾਮਰਾਜ੍ਯ ਲਈ।
Mantra 28
अ॒भि॒भूर॑स्ये॒तास्ते॒ पञ्च॒ दिश॑: कल्पन्तां॒ ब्रह्मँ॒स्त्वं ब्र॒ह्माऽसि॑ सवि॒ताऽसि॑ स॒त्यप्र॑सवो॒ वरु॑णोऽसि स॒त्यौजा॒ इन्द्रो॑ऽसि॒ विशौ॑जा रु॒द्रो॒ऽसि सु॒शेव॑: । बहु॑कार॒ श्रेय॑स्कर॒ भूय॑स्क॒रेन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑ऽसि॒ तेन॑ मे रध्य
ਤੂੰ ਅਭਿਭੂਰ (ਜਿਤਣ ਵਾਲਾ/ਅਤਿਕ੍ਰਮਣਕਰਤਾ) ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਪੰਜ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਯਥਾਵਿਧਿ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹੋਣ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਸਵ ਸਵਿਤਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਤ੍ਯੌਜਾ ਵਰੁਣ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਵਿਸ਼ੌਜਾ ਇੰਦਰ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸੁਸ਼ੇਵ ਰੁਦ੍ਰ ਹੈਂ। ਬਹੁਤ ਕਾਰਜ ਕਰ, ਸ਼੍ਰੇਯ ਕਰ, ਵਾਧਾ ਕਰ; ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਜ੍ਰ ਹੈਂ—ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕਾਰਜ ਸਿਧ ਕਰ (ਰਧ੍ਯ)।
Mantra 29
अ॒ग्निः पृ॒थुर्धर्म॑ण॒स्पति॑र्जुषा॒णो अ॒ग्निः पृ॒थुर्धर्म॑ण॒स्पति॒राज्य॑स्य वेतु॒ स्वाहा॑ स्वाहा॑कृता॒: सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॑र्यतध्वᳪ सजा॒तानां॑ मध्य॒मेष्ठ्या॑य
ਅਗਨੀ—ਵਿਸ਼ਾਲ—ਧਰਮ ਦਾ ਪਤੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਅਗਨੀ—ਵਿਸ਼ਾਲ—ਧਰਮ ਦਾ ਪਤੀ—ਰਾਜ (ਰਾਜਧਿਕਾਰ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ। ਸ੍ਵਾਹਾ! ਸ੍ਵਾਹਾਕ੍ਰਿਤ ਅਰਪਣੋ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ—ਇਕੱਠੇ ਜਨਮੇ ਹੋਇਆਂ ਵਿੱਚ ਮੱਧ੍ਯਮੇਸ਼ਠ੍ਯਾ (ਮੱਧ-ਸਥ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ/ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯ) ਲਈ।
Mantra 30
स॒वि॒त्रा प्र॑सवि॒त्रा सर॑स्वत्या वा॒चा त्वष्ट्रा॑ रू॒पैः पू॒ष्णा प॒शुभि॒रिन्द्रे॑णा॒स्मे बृह॒स्पति॑ना॒ ब्रह्म॑णा॒ वरु॑णे॒नौज॑सा॒ऽग्निना॒ तेज॑सा॒ सोमे॑न॒ राज्ञा॒ विष्णु॑ना दश॒म्या दे॒वत॑या॒ प्रसू॑त॒: प्र स॑र्पामि
ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ—ਹਾਂ, ਪ੍ਰੇਰਕ ਦੁਆਰਾ—ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ; ਸਰਸਵਤੀ ਦੁਆਰਾ ਵਾਣੀ ਸਮੇਤ; ਤ੍ਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਰੂਪਾਂ ਸਮੇਤ; ਪੂਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਸਮੇਤ; ਇੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਸਾਡੇ ਹਿਤ ਲਈ; ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਹਮ/ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਮੇਤ; ਵਰੁਣ ਦੁਆਰਾ ਓਜਸ ਨਾਲ; ਅਗਨੀ ਦੁਆਰਾ ਤੇਜ ਨਾਲ; ਸੋਮ ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ; ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੁਆਰਾ; ਦਸ਼ਮੀ ਦੇਵਤਾ ਦੁਆਰਾ—ਦੇਵਤ੍ਵ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਸਰਕਦਾ/ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 31
अ॒श्विभ्यां॑ पच्यस्व॒ सर॑स्वत्यै पच्य॒स्वेन्द्रा॑य सु॒त्राम्णे॑ पच्यस्व । वा॒युः पू॒तः प॒वित्रे॑ण प्र॒त्यङ्क्सोमो॒ अति॑स्रुतः । इन्द्र॑स्य॒ युज्य॒: सखा॑
ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਲਈ ਤੂੰ ਪੱਕ; ਸਰਸਵਤੀ ਲਈ ਪੱਕ; ਸੁਤ੍ਰਾਮਾ ਇੰਦਰ ਲਈ ਪੱਕ। ਵਾਯੂ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਨੀ) ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸੋਮ ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਕ (ਇੱਥੇ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ) ਅਤਿਸ੍ਰੁਤ (ਅਤਿ ਛਾਣਿਆ ਹੋਇਆ) ਹੈ—ਇੰਦਰ ਲਈ ਜੋਤਣ ਯੋਗ, ਯੋਗ ਸਖਾ।
Mantra 32
कु॒विद॒ङ्ग यव॑मन्तो यवं॑ चि॒द्यथा॒ दान्त्य॑नुपू॒र्वं वि॒यूय॑ । इ॒हेहै॑षां कृणुहि॒ भोज॑नानि॒ ये ब॒र्हिषो॒ नम॑ उक्तिं॒ यज॑न्ति । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽस्य॒श्विभ्यां॑ त्वा॒ सर॑स्वत्यै॒ त्वेन्द्रा॑य त्वा सु॒त्राम्णे॑
ਕੀ ਜੌ ਵਾਲੇ—ਹਾਂ, ਜੌ ਹੀ ਵਾਲੇ—ਆਪਣੇ ਦਾਨ ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਵੰਡ ਕੇ ਦੇਣਗੇ? ਇੱਥੇ, ਇੱਥੇ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰ; ਜੋ ਬਰ੍ਹਿਸ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ-ਯੁਕਤ ਸਤੁਤੀ-ਵਚਨ ਦੁਆਰਾ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਪਯਾਮ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਤ ਤੂੰ—ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਲਈ ਤੈਨੂੰ, ਸਰਸਵਤੀ ਲਈ ਤੈਨੂੰ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਤੈਨੂੰ, ਸੁਤ੍ਰਾਮਣੇ ਲਈ ਤੈਨੂੰ।
Mantra 33
यु॒वᳪ सु॒राम॑मश्विना॒ नमु॑चावासु॒रे सचा॑ । वि॒पि॒पा॒ना शु॑भस्पती॒ इन्द्रं॒ कर्म॑स्वावतम्
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਅਸੁਰ ਨਮੁਚੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁਰਾ ਪੀਤੀ; ਹੇ ਸ਼ੁਭਸਪਤਿਓ, ਡੂੰਘਾ ਪੀਂਦੇ ਹੋਏ, ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ।
Mantra 34
पु॒त्रमि॑व पि॒तरा॑व॒श्विनो॒भेन्द्रा॒वथु॒: काव्यै॑र्द॒ᳪसना॑भिः । यत्सु॒रामं॒ व्यपि॑ब॒: शची॑भि॒: सर॑स्वती त्वा मघवन्नभिष्णक्
ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਦੀ (ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ), ਤਿਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਦਾਨਵੀਰ ਇੰਦਰ, ਕਾਵ੍ਯ-ਕਲਾ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਾਰਿਆ; ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਚੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਰਾ ਪੀਤੀ। ਹੇ ਮਘਵਨ, ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ (ਵਿਜੈ ਲਈ) ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
Because royal sacrifice must first make space ritually secure and complete. By fixing each quarter (and the zenith) with its meter and chant, the sacrificer’s sovereignty becomes cosmically ordered and protected.
The chapter keeps Vājapeya’s momentum of ascent and victory while introducing Rājasūya markers: proclamation of unrivaled rule, abhiṣeka that gathers tejas, and the consecration/occupation of the royal seat.
Viṣṇu functions as the measurer who clears and stabilizes the ritual world. His cosmic ‘measuring’ makes the sacrificial space firm so consecration and kingship can stand without obstruction.