Sukta 83

Mantra 1

युवां नरा पश्यमानास आप्यं प्राचा गव्यन्तः पृथुपर्शवो ययुः । दासा च वृत्रा हतमार्याणि च सुदासमिन्द्रावरुणावसावतम् ॥

ਹੇ ਨਰਾ (ਵੀਰ) ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣ! ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਆਪ੍ਯ (ਜੀਵਨਦਾਇਕ) ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਚੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ—ਗਵ੍ਯ (ਕਿਰਣ/ਗੋ) ਦੇ ਖੋਜੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਾਰਸ਼ਵ ਵਾਲੇ (ਪ੍ਰਬਲ ਬਲ ਵਾਲੇ)। ਤੁਸੀਂ ਦਾਸ (ਦਾਸ੍ਯੁ) ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਆਵਰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਅਤੇ ਸੁਦਾਸ (ਸੁ-ਦਾਤਾ) ਨੂੰ ਤੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਆਰ੍ਯ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਕੇ ਰੱਖਿਆ।

Mantra 2

यत्रा नरः समयन्ते कृतध्वजो यस्मिन्नाजा भवति किं चन प्रियम् । यत्रा भयन्ते भुवना स्वर्दृशस्तत्रा न इन्द्रावरुणाधि वोचतम् ॥

ਜਿੱਥੇ, ਹੇ ਨਰਾ, ਲੜਾਕੂ ਮਨੁੱਖ ਧਵਜ ਟਿਕਾ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਟੱਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਿਯ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਵਰਦ੍ਰਿਸ਼ (ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ) ਭੁਵਨ ਵੀ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਹਨ—ਉੱਥੇ, ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਅਧਿ ਵੋਚਤਮ੍: ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਥਿਰਤਾ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਚਨ ਟਿਕਾਓ।

Mantra 3

सं भूम्या अन्ता ध्वसिरा अदृक्षतेन्द्रावरुणा दिवि घोष आरुहत् । अस्थुर्जनानामुप मामरातयोऽर्वागवसा हवनश्रुता गतम् ॥

ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਤ ਇਕੱਠੇ ਕੰਬਦੇ ਦਿੱਸੇ; ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣ, ਘੋਸ਼ ਦਿਵਿ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੈਰੀ ਬਲ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ; ਹਵਨਸ਼੍ਰੁਤਾ (ਸੱਦਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ) ਤੁਸੀਂ, ਅਵਸਾ (ਸਹਾਇਤਾ) ਨਾਲ ਅਰਵਾਕ—ਨੇੜੇ ਤੋਂ—ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਓ; ਅੰਦਰਲੇ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਟਿਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਰੱਖਿਆ ਦਿਓ।

Mantra 4

इन्द्रावरुणा वधनाभिरप्रति भेदं वन्वन्ता प्र सुदासमावतम् । ब्रह्माण्येषां शृणुतं हवीमनि सत्या तृत्सूनामभवत्पुरोहितिः ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣੋ! ਆਪਣੀਆਂ ਵਧ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਅਪਰਤਿਹਤ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ; ਸੁਦਾਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀ। ਹਵਿਰ-ਮਾਰਗ (ਯਜ੍ਞ-ਯਾਤਰਾ) ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾਣਿ—ਮੰਤ੍ਰ—ਸੁਣੋ; ਤ੍ਰਿਤ੍ਸੂਆਂ ਲਈ ਸੱਚੀ ਪੁਰੋਹਿਤਿ (ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਸ਼ਕਤੀ) ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ, ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਗਈ।

Mantra 5

इन्द्रावरुणावभ्या तपन्ति माघान्यर्यो वनुषामरातयः । युवं हि वस्व उभयस्य राजथोऽध स्मा नोऽवतं पार्ये दिवि ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣੋ! ਅਦਾਤੇ ਵੈਰੀ ਬਲ ਸਾਡੀ ਮਾਘਾ (ਦਾਨ/ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਅਤੇ ਆਰਯ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਸਾੜਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਵਸੁ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੋ—ਅੰਦਰ ਵੀ, ਬਾਹਰ ਵੀ; ਇਸ ਲਈ ਪਰਲੇ ਦਿਵਿ, ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।

Mantra 6

युवां हवन्त उभयास आजिष्विन्द्रं च वस्वो वरुणं च सातये । यत्र राजभिर्दशभिर्निबाधितं प्र सुदासमावतं तृत्सुभिः सह ॥

ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿੱਤ ਲਈ, ਹੇ ਸੱਚੇ ਧਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ! ਜਿੱਥੇ ਦਸ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸੁਦਾਸ ਨੂੰ ਦਬਾ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਤ੍ਰਿਤ੍ਸੂਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਏ; ਬੰਧਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਆਤਮ-ਬਲ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਿਆ।

Mantra 7

दश राजानः समिता अयज्यवः सुदासमिन्द्रावरुणा न युयुधुः । सत्या नृणामद्मसदामुपस्तुतिर्देवा एषामभवन्देवहूतिषु ॥

ਦਸ ਰਾਜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ—ਯਜ्ञ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਸੁਦਾਸ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਹ ਸੁਦਾਸ ਨਾਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਟੱਕਰ ਨਾ ਲੈ ਸਕੇ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਤੁਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋਈ; ਦੇਵ-ਹੂਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ।

Mantra 8

दाशराज्ञे परियत्ताय विश्वतः सुदास इन्द्रावरुणावशिक्षतम् । श्वित्यञ्चो यत्र नमसा कपर्दिनो धिया धीवन्तो असपन्त तृत्सवः ॥

ਦਸਰਾਜ्ञਾਂ ਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘੇਰ ਕੇ ਕੀਤੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸੁਦਾਸ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। ਜਿੱਥੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤ੍ਰਿਤਸੁ—ਜਟਾਧਾਰੀ—ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਅਤੇ ਧੀਆ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਨਾਲ ਧੀਮੰਤ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਉੱਥੇ ਅੰਤਰ-ਸੰਯਮ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਿਆ।

Mantra 9

वृत्राण्यन्यः समिथेषु जिघ्नते व्रतान्यन्यो अभि रक्षते सदा । हवामहे वां वृषणा सुवृक्तिभिरस्मे इन्द्रावरुणा शर्म यच्छतम् ॥

ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਆਵਰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਢਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਸਦਾ ਋ਤ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੋ, ਸੁਵ੍ਰੁਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ—ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣ, ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਰਮ (ਸ਼ਾਂਤੀ-ਆਸਰਾ) ਬਖ਼ਸ਼ੋ।

Mantra 10

अस्मे इन्द्रो वरुणो मित्रो अर्यमा द्युम्नं यच्छन्तु महि शर्म सप्रथः । अवध्रं ज्योतिरदितेॠतावृधो देवस्य श्लोकं सवितुर्मनामहे ॥

ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਰ੍ਯਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਦ੍ਯੁਮ੍ਨ—ਦੀਪਤ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ; ਮਹਾਨ, ਸਭ ਪਾਸੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਰਮ—ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਆਸਰਾ—ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ। ਅਸੀਂ ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਅਚ੍ਯੁਤ ਜੋਤਿ, ਜੋ ਋ਤ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਧਰਦੇ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸਵਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸ਼੍ਲੋਕ—ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਤੁਤੀ—ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ।