
Sukta 7.81
Vasiṣṭha
Uṣas
Gāyatrī (likely; RV 7.81 often in gāyatrī-like trimeter)
ਵਸਿਸ਼ਠ ਦਾ ਇਹ ਛੋਟਾ ਉਸ਼ਸ-ਸਤੋਤ੍ਰ ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਉਹ “ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ” ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਧੁੰਦਲੀ ਅੰਧਕਾਰਤਾ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਵੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕਿਰਪਾਲੂ ਉਦਯ ਚਮਕਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਾਫ਼ ਸਮਝ ਬਖ਼ਸ਼ੇ, ਉਸ ਦੇ “ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ” (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਬਲ, ਕੀਰਤੀ) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਵਕਰਤਾ, ਅਸਫਲਤਾ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੇ।
Mantra 1
प्रत्यु अदर्श्यायत्युच्छन्ती दुहिता दिवः । अपो महि व्ययति चक्षसे तमो ज्योतिष्कृणोति सूनरी ॥
ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ—ਆਉਂਦੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ, ਦਿਵਹ ਦੀ ਦੁਹਿਤਾ। ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਪਃ (ਜਲਾਂ) ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਸੂਨਰੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਪ੍ਰੇਰਿਕਾ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਜੋਤ ਬਣਾਂਦੀ ਹੈ।
Mantra 2
उदुस्रियाः सृजते सूर्यः सचाँ उद्यन्नक्षत्रमर्चिवत् । तवेदुषो व्युषि सूर्यस्य च सं भक्तेन गमेमहि ॥
ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦੀਆਂ ‘ਉਸ੍ਰਿਯਾਃ’ (ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ) ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਦਿਪਤੀ ਅਰਚਿਵਤ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਹੇ ਉਸ਼ਾ, ਤੇਰੀ ਵ੍ਯੁਸ਼ਿ (ਪ੍ਰਭਾਤ) ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੂਰੇ ਉਦਯ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਹਿੱਸੇ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਅੱਗੇ ਵਧੀਏ।
Mantra 3
प्रति त्वा दुहितर्दिव उषो जीरा अभुत्स्महि । या वहसि पुरु स्पार्हं वनन्वति रत्नं न दाशुषे मयः ॥
ਹੇ ਦਿਵ ਦੀ ਧੀ ਉਸ਼ਾ, ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਅਸੀਂ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਬਹੁਤ, ਸਪਾਰ੍ਹ (ਇੱਛਣਯੋਗ) ਮਯਃ (ਆਨੰਦ) ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈਂ; ਦਾਸ਼ੁਸ਼ੇ—ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾਤੇ ਲਈ ਉਹ ਰਤਨ ਵਾਂਗ ਹੈ।
Mantra 4
उच्छन्ती या कृणोषि मंहना महि प्रख्यै देवि स्वर्दृशे । तस्यास्ते रत्नभाज ईमहे वयं स्याम मातुर्न सूनवः ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਉਚਛੰਤੀ (ਉਦਯਮਾਨ) ਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਆਪਣੀ ਉਦਾਰ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਸ੍ਵਰ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਲੋਕ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਦੀ ਹੈਂ। ਉਸ ਤੇਰੇ ਰਤਨ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ; ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋਈਏ—ਉਸ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾਲ ਪਲੇ।
Mantra 5
तच्चित्रं राध आ भरोषो यद्दीर्घश्रुत्तमम् । यत्ते दिवो दुहितर्मर्तभोजनं तद्रास्व भुनजामहै ॥
ਹੇ ਉਸ਼ਾ, ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਰਾਧਸ੍ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਲਿਆ—ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹੇ ਦਿਵੋ-ਦੁਹਿਤਰ, ਤੇਰਾ ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ-ਭੋਜਨ (ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਦਾਨ) ਹੈ, ਉਹੀ ਸਾਨੂੰ ਦੇਹ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭੁੰਜ ਕੇ ਪਲੀਂਏ।
Mantra 6
श्रवः सूरिभ्यो अमृतं वसुत्वनं वाजाँ अस्मभ्यं गोमतः । चोदयित्री मघोनः सूनृतावत्युषा उच्छदप स्रिधः ॥
ਹੇ ਉਸ਼ਾ, ਸੂਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ ਸ਼੍ਰਵਸ੍ (ਕੀਰਤੀ) ਅਤੇ ਵਸੁਤ੍ਵਨ (ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਦੇਹ; ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਗੋਮਤ ਵਾਲੇ ਵਾਜ (ਬਲਵਾਨ ਜਿੱਤ-ਲਾਭ) ਬਖ਼ਸ਼। ਹੇ ਮਘੋਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਕਾ, ਸੂਨ੍ਰਿਤਾਵਤੀ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੱਚੀ ਵਾਣੀ ਵਾਲੀ), ਤੂੰ ਉਗ; ਟੇਢਾਪਣਾਂ ਅਤੇ ਨਾਕਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹੰਕਾ ਦੇਹ।
Uṣas is Dawn, praised as the “Daughter of Heaven” who arrives each morning, reveals the world for sight, and replaces darkness with light.
It asks for clear perception of the radiant world, a share in Dawn’s treasures (prosperity and strength), and “immortal fame,” along with the removal of obstacles and failure.
At dawn—before and during sunrise—because the hymn is built around the lived moment of light appearing and the mind awakening into clarity.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.