Sukta 74
Sukta 7.74
Vasiṣṭha (book 7 attribution)
Aśvinau
Gāyatrī (probable; shorter pādas suggest gāyatrī-type; confirm)
ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਭਜਨ ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਵੇਲੇ ਅਸ਼ਵਿਨੌ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ “ਉਸ਼ਾ-ਦੀਪ” ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਖੋਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਮਦਦ ਲਈ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜੁੜਵਾਂ ਦੇ ਚਲਾਇਤ, ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਉਪਕਾਰ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ—ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਾਤੇ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਬਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਲਿਆਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Mantras
Mantra 1
इमा उ वां दिविष्टय उस्रा हवन्ते अश्विना । अयं वामह्वेऽवसे शचीवसू विशंविशं हि गच्छथः ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਉਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਇਹ ਦਿਵਿਸ਼ਟੀ ਖੋਜੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਸ਼ਚੀਵਸੂ, ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕੋਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋ—ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਜਾਗਦੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।
Mantra 2
युवं चित्रं ददथुर्भोजनं नरा चोदेथां सूनृतावते । अर्वाग्रथं समनसा नि यच्छतं पिबतं सोम्यं मधु ॥
ਹੇ ਨਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵਿਭਿੰਨ ਪੋਸ਼ਣ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਸੂਨ੍ਰਿਤਾ (ਸੱਚੀ-ਮਧੁਰ ਬਾਣੀ) ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਇਕ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਰਥ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆ ਕੇ ਟਿਕਾਓ; ਸੋਮ ਦਾ ਮਧੁਰ ਮਧੁ ਪੀਓ—ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਵਧੇ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਬਾਣੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣੇ।
Mantra 3
आ यातमुप भूषतं मध्वः पिबतमश्विना । दुग्धं पयो वृषणा जेन्यावसू मा नो मर्धिष्टमा गतम् ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਆਓ; ਨੇੜੇ ਆਓ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾਲ ਹੋਵੋ; ਮਧੁਰ ਮਧੁ ਪੀਓ। ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੋ, ਹੇ ਜੇਨ੍ਯਵਸੂ (ਵਿਜੇਤਾ ਧਨਵੰਤੋ), ਦੁੱਧ—ਪਯਃ, ਪੋਸ਼ਕ ਸਾਰ—ਪੀਓ; ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਕੁਚਲੋ; ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਓ।
Mantra 4
अश्वासो ये वामुप दाशुषो गृहं युवां दीयन्ति बिभ्रतः । मक्षूयुभिर्नरा हयेभिरश्विना देवा यातमस्मयू ॥
ਜੋ ਘੋੜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਹਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦਾਤਾ ਦੇ ਘਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਨਰੋ, ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਹੇ ਦੇਵੋ, ਉਹਨਾਂ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਦੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਨਾਲ—ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਓ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੋਚਦੇ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਖੋਜਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 5
अधा ह यन्तो अश्विना पृक्षः सचन्त सूरयः । ता यंसतो मघवद्भ्यो ध्रुवं यशश्छर्दिरस्मभ्यं नासत्या ॥
ਤਦ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਅਸ਼ਵਿਨੋ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਸੂਰਯ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਿਸ਼ੀ) ਆਪਣੀਆਂ ਫਲਦਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਨਾਸਤ੍ਯੋ, ਦਾਨਸ਼ੀਲਾਂ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਆਸਰਾ-ਰੂਪ ਰੱਖਿਆ ਬਖ਼ਸ਼ੋ; ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਉਹ ਪੱਕਾ ਆਵਰਨ—ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਛਤਰ—ਸਥਾਪਤ ਕਰੋ।
Mantra 6
प्र ये ययुरवृकासो रथा इव नृपातारो जनानाम् । उत स्वेन शवसा शूशुवुर्नर उत क्षियन्ति सुक्षितिम् ॥
ਜੋ ਅਵ੍ਰਿਕਾਸੋ—ਬਿਨਾ ਹਾਨੀ, ਬਿਨਾ ਧੋਖੇ ਵਾਲੇ—ਰਥਾਂ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਨ੍ਰਿਪਾਤਾਰਾਂ ਵਾਂਗ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਵਸ (ਬਲ) ਨਾਲ ਹੋਰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸੱਚੇ ਨਰ ਬਣ ਕੇ; ਅਤੇ ਉਹ ਸੁਕ੍ਸ਼ਿਤਿ ਵਿੱਚ—ਚੰਗੇ ਨਿਵਾਸ, ਸੁਸੰਗਤ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ—ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
Inside Sukta 74
How it unfolds
- Where it opens
Dawn rises; seekers of the shining heaven call the Aśvins, and the poet adds his own urgent invocation for help.
- Development
The hymn highlights the Aśvins’ characteristic movement—going from clan to clan—and their swift conveyance by horses to the home of the generous worshipper.
- Climax
A concentrated appeal for their rapid arrival with quick-running steeds and for their protective, strengthening power over human life.
- Where it settles
The vision settles into social and existential well-being: the protected grow strong and come to dwell in a harmonious ‘good abiding’ (su-kṣiti).
The deity: Aśvinau
- In the VedaTwin youthful horsemen, swift as thought, physicians and rescuers, who respond to calls at dawn and bring aid, healing, and safe passage. They are invoked as śacīvasū—possessors of effective power—and as gods who arrive quickly to the worshipper’s home.
- Cosmic functionMediators of transition: they accompany the coming of Uṣas (Dawn), restore vitality, avert harm, and ensure safe movement between night and day, danger and safety, need and fulfilment.
- Inner significanceThe paired powers of prompt discernment and efficacious action that ‘arrive’ when aspiration awakens—helping the seeker move from obscurity to clarity, and from fragmentation to a settled, well-ordered life.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha-gotra (Āditya/Brāhmaṇa seer lineage traditionally associated with the Vasiṣṭhas of Mandala 7) · Foremost among the Rigvedic seers; chief voice of Mandala 7, renowned for hymns to Varuṇa–Mitra and for articulating ṛta (cosmic order) and the ethical-spiritual dimension of Vedic worship.
Famous verses
viśaṃ-viśaṃ hi gacchathaḥ
अश्वासो ये वामुप दाशुषो गृहं युवां दीयन्ति बिभ्रतः । मक्षूयुभिर्नरा हयेभिरश्विना देवा यातमस्मयू ॥kṣiyanti sukṣitim
Attributes of the deity
- Twin divinities
- Swift approach (quick horses/chariot imagery)
- Healers and rescuers
- Responsive to invocation
- Friends of the generous giver (dāśuṣ)
- Protective guardians of peoples
Also by this seer
- Majority of Rig Veda Mandala 7 hymns (Vasiṣṭha family collection)
- Celebrated Varuṇa hymns (e.g., RV 7.86–7.89) exploring sin, confession, and restoration to ṛta
- Later tradition credits Vasiṣṭha with influential roles in Itihāsa-Purāṇa narratives and Dharma discourse (post-Rigvedic reception)
The rite, step by step
- Prepare the offering space and kindle/maintain the sacred fire (as applicable to the rite).
- At dawn, recite the opening invitation calling the Aśvins as Uṣas rises (āvāhana-style summons).
- Offer oblations while praising their swift horses and their readiness to come to the giver’s house.
- State the petition: protection, strengthening of vitality, and establishment in ‘good dwelling’ (su-kṣiti).
- Conclude with a final call for their near approach and continued guardianship.
Offerings
- Ghee (ājya) oblations
- Soma (where part of a Soma sequence)
- Milk/curds or simple food-offerings typical of Aśvin invocations (context-dependent)
Frequently Asked Questions
The Aśvins are twin Vedic gods known for swift arrival, healing, rescue, and practical help. Here they are called at dawn to come quickly and protect the worshipper and community.
Dawn is a transition moment when light returns and activity begins. The hymn uses this timing to invite the Aśvins—deities of timely aid—to arrive with the rising dawn-lights and remove obstacles.
Beyond immediate help, it seeks protection and strengthening of human life, ending in “su-kṣiti”—a good, stable dwelling or well-ordered settlement, meaning secure well-being for people.
Ask anything about Sukta 74 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
