Sukta 75
Sukta 7.75
Vasiṣṭha
Uṣas (Dawn)
Triṣṭubh (likely; confirm by metrical count in critical edition)
ਇਸ ਉਸ਼ਾ-ਸੂਕਤ ਵਿੱਚ ਵਸਿਸ਼ਠ ਉਸ਼ਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਸਵਰਗ-ਜਨਮੀ ਅਤੇ ਤ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਿਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਣਾ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਉਘਾੜਦਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਉਸਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦਿਪਤਿਮਾਨ ਵਧੂ ਅਤੇ ਧਨ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਦਾਤਰੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਯਜਮਾਨ ਅਤੇ ਯਜ್ಞ-ਆਸਨ ਲਈ ਗਾਂਵਾਂ, ਘੋੜੇ, ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
व्युषा आवो दिविजा ऋतेनाविष्कृण्वाना महिमानमागात् । अप द्रुहस्तम आवरजुष्टमङ्गिरस्तमा पथ्या अजीगः ॥
ਤ (ਸੱਚਾ ਕ੍ਰਮ) ਨਾਲ ਦਿਵਿਜ ਉਸ਼ਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ—ਆਪਣਾ ਮਹਿਮਾ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ। ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਰੁਹ (ਛਲਕਾਰੀ) ਦਾ ਤਮਸ, ਅਣਪਸੰਦ ਢੱਕਣ, ਦੂਰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ; ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਗਿਰਸ-ਸਮਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਥਿਆ—ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ—ਚਲਾਇਆ।
Mantra 2
महे नो अद्य सुविताय बोध्युषो महे सौभगाय प्र यन्धि । चित्रं रयिं यशसं धेह्यस्मे देवि मर्तेषु मानुषि श्रवस्युम् ॥
ਹੇ ਉਸ਼ਾ, ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੁਵਿਤ (ਸੁਗਮ ਗਤੀ/ਸਦਗਤੀ) ਵਾਸਤੇ ਜਾਗ; ਮਹਾਨ ਸੌਭਾਗ ਵੱਲ ਸਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਚਲ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਚਿਤ੍ਰ ਰਯਿ—ਚਮਕਦਾਰ, ਯਸ਼-ਧਾਰੀ ਧਨ—ਧਰ; ਮਰਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਨੁਸ਼ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਨੂੰ ਸ਼੍ਰਵਸ੍ਯੁਕ—ਉੱਚੇ ਸ਼੍ਰਵਣ/ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਰਤੀ ਦੇ ਖੋਜੀ—ਬਣਾ।
Mantra 3
एते त्ये भानवो दर्शतायाश्चित्रा उषसो अमृतास आगुः । जनयन्तो दैव्यानि व्रतान्यापृणन्तो अन्तरिक्षा व्यस्थुः ॥
ਦਰਸ਼ਨੀ ਉਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਕਿਰਣਾਂ—ਚਿੱਤਰਵਰਨ, ਅਮਰਤ-ਸਰੂਪ—ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਹਨ। ਦੈਵੀ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਅੰਤਰિક્ષ ਨੂੰ ਭਰਦੀਆਂ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਟਿਕ ਗਈਆਂ ਹਨ।
Mantra 4
एषा स्या युजाना पराकात्पञ्च क्षितीः परि सद्यो जिगाति । अभिपश्यन्ती वयुना जनानां दिवो दुहिता भुवनस्य पत्नी ॥
ਉਹ—ਉਸ਼ਾ—ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੋਤ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਪੰਜ ਵਸਤੀ-ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਯੁਨ—ਅੰਦਰੂਨੀ ਕ੍ਰਮਾਂ—ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੀ, ਦਿਵ ਦੀ ਧੀ, ਭੁਵਨ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।
Mantra 5
वाजिनीवती सूर्यस्य योषा चित्रामघा राय ईशे वसूनाम् । ऋषिष्टुता जरयन्ती मघोन्युषा उच्छति वह्निभिर्गृणाना ॥
ਵਾਜਿਨੀਵਤੀ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਯੋਸ਼ਾ, ਚਿਤ੍ਰਮਘਾ—ਵਿਭਿੰਨ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ—ਉਹ ਵਸੂਆਂ ਦੀ ਰਾਇ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ, ਯੁਗ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਕਰਦੀ ਜਰਯੰਤੀ, ਮਘੋਨੀ ਉਸ਼ਾ ਉਗਦੀ ਹੈ—ਵਹ્નਿਭਿਃ, ਅੱਗ-ਜਿਹਵੇਂ ਆਕਾਂਖਾ-ਬਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ।
Mantra 6
प्रति द्युतानामरुषासो अश्वाश्चित्रा अदृश्रन्नुषसं वहन्तः । याति शुभ्रा विश्वपिशा रथेन दधाति रत्नं विधते जनाय ॥
ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਰੁਣ-ਰੰਗੇ, ਚਿਤ੍ਰਵਰਨ ਘੋੜੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ—ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਕਰਦੇ। ਸਭ-ਸਿੰਗਾਰਿਤ ਰਥ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ੍ਰ ਉਸ਼ਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਤ (ਸੱਤ-ਵਿਵਸਥਾ) ਲਈ ਤਤਪਰ ਵਿਧਾਤਾ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਤਨ-ਧਨ ਟਿਕਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Mantra 7
सत्या सत्येभिर्महती महद्भिर्देवी देवेभिर्यजता यजत्रैः । रुजद्दृळ्हानि दददुस्रियाणां प्रति गाव उषसं वावशन्त ॥
ਸੱਚ ਨਾਲ ਸੱਚ, ਮਹਾਨ ਨਾਲ ਮਹਾਨ—ਦੇਵੀ ਉਸ਼ਾ ਯਜਨੀਯ ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਯਜਨੀਯ ਹੈ। ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਕੇ, ਉਸ੍ਰਿਆ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਦਿਪਤ ਸਮੂਹ—ਵੰਡਦੀ ਹੋਈ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਉਸ਼ਾ ਵੱਲ ਪ੍ਰਤਿਧੁਨੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 8
नू नो गोमद्वीरवद्धेहि रत्नमुषो अश्वावत्पुरुभोजो अस्मे । मा नो बर्हिः पुरुषता निदे कर्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ਹੁਣ, ਹੇ ਉਸ਼ਾ, ਗੋਮਤ ਅਤੇ ਵੀਰਵਤ—ਕਿਰਨਾਂ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ—ਰਤਨ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ; ਅਸ਼ਵਵਤ, ਪੁਰੁਭੋਜ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੋਗਦਾਇਕ—ਸਾਡੇ ਲਈ ਹੋ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਬਰ੍ਹਿਃ (ਯਜ्ञ-ਆਸਨ) ਨਾ ਪਵੇ; ਸ੍ਵਸਤਿਭਿਃ—ਕਲਿਆਣ ਦੀਆਂ ਸਮਰਸਤਾਵਾਂ ਨਾਲ—ਸਦਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
Frequently Asked Questions
It praises Uṣas (Dawn) as the truthful light that appears by ṛta, removes darkness, awakens life and activity, and brings prosperity and protection to the worshipper.
Because Dawn’s regular return is a visible sign of cosmic order: her light reveals things as they are, restores right orientation, and drives away the confusion symbolized by darkness.
The poet asks for a treasure rich in cattle, horses, and heroic offspring, and prays that the ritual seat (barhis) remain free from blame while Uṣas grants constant svasti (well-being).
Ask anything about Sukta 75 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
