Rig Veda 7.49.2: Mandala 7, Sukta 49, Mantra 2

Sukta 7.49

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Āpaḥ (Waters)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

या आपो दिव्या उत वा स्रवन्ति खनित्रिमा उत वा याः स्वयंजाः । समुद्रार्था याः शुचयः पावकास्ता आपो देवीरिह मामवन्तु ॥

Transliteration

yā́ ā́po divyā́ utá vā́ srávanti khanitrímā utá vā́ yā́ḥ svayaṃjā́ḥ | samudrā́rthā yā́ḥ śúcayaḥ pāvakā́s tā́ ā́po devī́r ihá mām avantu ||

Translation

ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਪಃ (ਜਲ) ਦਿਵ੍ਯ ਹਨ ਜਾਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਾਂ ਕੂਆਂ/ਖੂਹ ਤੋਂ ਖੋਦ ਕੇ ਕੱਢੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਜਾਂ ਸਵਯੰ-ਜਨਮੀਆਂ ਹਨ; ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਪਾਵਕ, ਸ਼ੁਚਿ ਜਲ-ਦੇਵੀਆਂ ਇੱਥੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• याः: who/which (fem. pl.)
• याः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आपः: waters
• आपः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• दिव्याः: heavenly, celestial
• दिव्याः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक; दिव् ‘द्युत्/स्वर्ग’ से)

• उत: and; also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा

• स्रवन्ति: they flow
• स्रवन्ति: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: स्रु (धातु)

• खनित्रिमाः: dug out (from wells), excavated
• खनित्रिमाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: खनित्रिम (प्रातिपदिक; ‘खनित्र’ = खनन-उपकरण/खोदित)

• उत: and; also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा

• याः: which (fem. pl.)
• याः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्वयंजाः: self-born, springing up of themselves
• स्वयंजाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: स्वयंज (प्रातिपदिक; स्वयम् + ज ‘जन्’ से)

• समुद्रार्थाः: whose goal is the sea; sea-bound
• समुद्रार्थाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: समुद्रार्थ (प्रातिपदिक; समुद्र + अर्थ ‘गमन/लक्ष्य’)

• याः: which (fem. pl.)
• याः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शुचयः: bright, pure
• शुचयः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)

• पावकाः: purifying
• पावकाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: पावक (प्रातिपदिक; √पू ‘पवित्रे’ से)

• ताः: those
• ताः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आपः: waters
• आपः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• देवीः: goddesses; divine (ones)
• देवीः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: देवी (प्रातिपदिक)

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: इह

• माम्: me
• माम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अवन्तु: may they protect/help
• अवन्तु: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु; ‘रक्षण/पालन’)