Opening the text

Sukta 7.11
Vasiṣṭha (traditional attribution for Maṇḍala 7)
Agni (as Hotṛ; also as gatherer of Viśve Devāḥ)
Triṣṭubh (probable; hymn of Maṇḍala 7 commonly in Triṣṭubh—needs metrical verification by syllable count)
ਇਹ ਪੰਜ-ਮੰਤਰੀ ਸੂਕਤ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਅਗ੍ਰ-ਹੋਤ੍ਰ ਵਜੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਬੋਧਗਮ੍ਯ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਮਰ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਣ, “ਮਨੁੱਖੀ ਢੰਗ” ਨਾਲ ਹਵਿ ਅਰਪਣ ਕਰਨ, ਦੂਤ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਬੋਲਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਰਖਕ ਬਣਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਰੀਤ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਦਿਰਘਕਾਲੀ ਕਲਿਆਣ ਦੇਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
Mantra 1
महाँ अस्यध्वरस्य प्रकेतो न ऋते त्वदमृता मादयन्ते । आ विश्वेभिः सरथं याहि देवैर्न्यग्ने होता प्रथमः सदेह ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਇਸ ਅਧਵਰ ਦਾ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਕੇਤ (ਵਿਵੇਕ/ਚੇਤਨਾ) ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇਵ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਇਕੋ ਰਥ ਵਿੱਚ, ਇਕੋ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ; ਹੇ ਅਗਨੀ, ਹੋਤ੍ਰ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਯਜਨ ਦਾ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਕੇ ਇੱਥੇ ਬੈਠ।
Mantra 2
त्वामीळते अजिरं दूत्याय हविष्मन्तः सदमिन्मानुषासः । यस्य देवैरासदो बर्हिरग्नेऽहान्यस्मै सुदिना भवन्ति ॥
ਹਵਿਸ਼ਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਦੂਤ-ਕਰਮ ਲਈ ਤੈਨੂੰ—ਅਜਿਰ (ਅਤਿ ਤੇਜ਼) ਨੂੰ—ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਆਰਾਧਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਦੇਵ ਬਰ੍ਹਿ (ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ) ਉੱਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਨ ਸੁਦਿਨ—ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਹੀ ਗਤੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ—ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 3
त्रिश्चिदक्तोः प्र चिकितुर्वसूनि त्वे अन्तर्दाशुषे मर्त्याय । मनुष्वदग्न इह यक्षि देवान्भवा नो दूतो अभिशस्तिपावा ॥
ਰਾਤ ਦੇ ਤਿੰਨਾਂ ਪਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਸੂ (ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ) ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰਤਿਆ ਲਈ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਾਫ਼ ਗਿਆਨ ਵਾਂਗ ਜਾਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਮਨੁੱਖ-ਵਤ ਇੱਥੇ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਯਜ ਕਰ; ਸਾਡਾ ਦੂਤ ਬਣ—ਅਭਿਸ਼ਸਤੀ (ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਬਾਣੀ/ਆਰੋਪ) ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਨੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਵਕ ਬਣ।
Mantra 4
अग्निरीशे बृहतो अध्वरस्याग्निर्विश्वस्य हविषः कृतस्य । क्रतुं ह्यस्य वसवो जुषन्ताथा देवा दधिरे हव्यवाहम् ॥
ਅਗਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਧਵਰ (ਯਜ्ञ) ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਅਗਨੀ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਰ ਹਵਿਸ਼ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਵਸੂ ਉਸ ਦੇ ਕ੍ਰਤੁ (ਸੰਕਲਪ-ਕਰਮ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਵ੍ਯਵਾਹ (ਹਵਿਸ਼ ਵਾਹਕ) ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
Mantra 5
आग्ने वह हविरद्याय देवानिन्द्रज्येष्ठास इह मादयन्ताम् । इमं यज्ञं दिवि देवेषु धेहि यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਅੱਜ ਦੇ ਹਵਿਸ਼ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ ਆ; ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਮੰਨਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਇੱਥੇ ਰਸ ਮਾਣਨ। ਇਸ ਯਜ्ञ ਨੂੰ ਦਿਵਿ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ; ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭੇ ਸਵਸ੍ਤਿਭਿਃ—ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਮੰਗਲ-ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ—ਸਾਨੂੰ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਦਿਓ।
It asks Agni to sit first as the Hotṛ, bring all the gods together to the sacrifice, carry the offering properly, and secure the rite’s success and protection for the worshippers.
Because Agni is the mediator of the yajña: he makes the offering effective and provides the ‘path’ by which the gods participate and receive their share.
It means Agni is a purifier who protects us from harmful or hostile speech—words meant to curse, accuse, or cause injury—by burning away their negative force.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.