Sukta 10
Sukta 7.10
Vasiṣṭha
Agni (depicted in dawn-like radiance; possibly Agni as morning kindling)
Triṣṭubh (probable)
ਅਗਨੀ ਲਈ ਇਹ ਛੋਟਾ ਭਜਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਉਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਾਤਹਕਾਲੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਵਿਆਪਕ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਚਮਕ ਕੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵਾਂਗ। ਵਸਿਸ਼ਠ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ, ਠੀਕ ਰੀਤ ਨਾਲ ਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਵ੍ਯਵਾਹਕ, ਅਤੇ ਯਜ್ಞ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਧਨ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
उषो न जारः पृथु पाजो अश्रेद्दविद्युतद्दीद्यच्छोशुचानः । वृषा हरिः शुचिरा भाति भासा धियो हिन्वान उशतीरजीगः ॥
ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਜਾਰ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇਜ ਫੈਲਾਇਆ ਹੈ; ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਧਧਕਦਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੜਦਾ ਹੈ। ਬਲਵਾਨ ਹਰੀ—ਸੁਵਰਨ ਵਰਣ—ਸ਼ੁੱਧ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਧਿਯੋ (ਵਿਚਾਰਾਂ) ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕਦਾ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ਼ਤੀ—ਆਕਾਂਖੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਹੈ।
Mantra 2
स्वर्ण वस्तोरुषसामरोचि यज्ञं तन्वाना उशिजो न मन्म । अग्निर्जन्मानि देव आ वि विद्वान्द्रवद्दूतो देवयावा वनिष्ठः ॥
ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਅਸਮਾਨੀ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਉਹ ਚਮਕਿਆ; ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ, ਉਸ਼ਿਜਾਂ ਵਾਂਗ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਾਵ-ਵਿਚਾਰ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵ ਅਗਨੀ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਦੌੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—ਦੇਵ-ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ।
Mantra 3
अच्छा गिरो मतयो देवयन्तीरग्निं यन्ति द्रविणं भिक्षमाणाः । सुसंदृशं सुप्रतीकं स्वञ्चं हव्यवाहमरतिं मानुषाणाम् ॥
ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਤੇ ਮਤੀਆਂ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਦੀ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਦੀਆਂ, ਅਗਨੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ, ਤੇਜਸਵੀ ਮੁਖ ਵਾਲਾ, ਆਪ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਗਤੀ ਵਾਲਾ, ਹਵ੍ਯਵਾਹ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ—ਉਸ ਕੋਲ ਉਹ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 4
इन्द्रं नो अग्ने वसुभिः सजोषा रुद्रं रुद्रेभिरा वहा बृहन्तम् । आदित्येभिरदितिं विश्वजन्यां बृहस्पतिमृक्वभिर्विश्ववारम् ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਸੂਆਂ ਨਾਲ ਇਕੋ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਲਿਆ; ਰੁਦਰਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਲਿਆ। ਆਦਿਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼੍ਵ-ਜਨਨੀ ਅਦਿਤੀ ਨੂੰ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਕ੍ਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਲਿਆ।
Mantra 5
मन्द्रं होतारमुशिजो यविष्ठमग्निं विश ईळते अध्वरेषु । स हि क्षपावाँ अभवद्रयीणामतन्द्रो दूतो यजथाय देवान् ॥
ਅਧਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਨੰਦਮਈ ਹੋਤ੍ਰ, ਉਸ਼ਿਜ (ਉਤਸ਼ਾਹੀ), ਸਭ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਯਿ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ) ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਿਆ ਹੈ—ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਲਈ ਅਥੱਕ ਦੂਤ ਹੈ।
Inside Sukta 10
How it unfolds
- Where it opens
Agni rises like the lover of Dawn, extending vast splendor and flashing self-luminous fire that awakens aspiration.
- Development
Human words and god-seeking thoughts move toward Agni, seeking draviṇa; he is praised as beautiful, radiant-faced, and rightly directed—fit to guide human journeys and offerings.
- Climax
Agni is affirmed as havyavāha and arati (charioteer/guide), the decisive mediator who makes the human approach to the gods effective.
- Where it settles
The hymn closes by enthroning Agni as the glad hotṛ and untiring messenger through the nights, source of rayi and steady success in worship.
The deity: Agni
- In the VedaAgni is the youngest yet ancient priest—bright, golden, pure-flamed, and radiant like dawn; the havyavāha (carrier of oblations) and dūta (messenger) who moves straight to the gods and makes the sacrifice visible and effective.
- Cosmic functionMediator between humans and devas: he conveys offerings upward, kindles the divine order within the rite, and sustains prosperity and protection through the cycle of day and night.
- Inner significanceThe awakened will and illumined intelligence: the inner fire that energizes aspiration, clarifies thought (dhī), and turns human intention into a living offering that can reach higher consciousness.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha-gotra (one of the Saptaṛṣi lineages) · Foremost seer of the Vasiṣṭha family hymns in Maṇḍala 7; celebrated as a paradigmatic priest-poet (hotṛ) whose vision unites ritual precision with luminous spiritual insight.
Famous verses
uṣo na jāraḥ pṛthu pājo aśred
अच्छा गिरो मतयो देवयन्तीरग्निं यन्ति द्रविणं भिक्षमाणाः । सुसंदृशं सुप्रतीकं स्वञ्चं हव्यवाहमरतिं मानुषाणाम् ॥atandro dūto yajathāya devān
Attributes of the deity
- Dawn-like radiance (uṣasvat, spreading splendor)
- Havyavāha (carrier of offerings)
- Dūta (untiring messenger)
- Hotṛ (invoking priest)
- Supratīka (radiant-faced, beautiful to behold)
- Svañc / straight-moving (rightly directed power)
- Bestower of draviṇa and rayi (substance, wealth, plenitude)
Also by this seer
- Primary authorship of much of Rigveda Maṇḍala 7 (Vasiṣṭha family collection)
- Hymns to Agni, Indra, Varuṇa-Mitra, and the Maruts across RV 7
- Later Vedic tradition credits him as a foundational ṛṣi linked with Vasiṣṭha-gotra transmission and priestly exemplars
The rite, step by step
- Prepare the altar and fuel; kindle or rekindle Agni with focused intention at the threshold of dawn.
- Recite the hymn to invoke Agni’s wide radiance and purity, aligning thought (dhī) with the rite.
- Offer oblations while naming Agni as havyavāha and dūta, asking him to lead the offering to the devas.
- Conclude with praise of Agni’s tireless guardianship through the nights and request ongoing prosperity and right guidance.
Offerings
- Ghee (ājya) oblations
- Kindling sticks (samidh)
- Optional soma-related offering in a broader rite context
- Grain/food oblations (as applicable to the adhvara)
Frequently Asked Questions
The image highlights Agni’s morning kindling: like dawn’s beloved, he spreads wide radiance, flashes brightly, and awakens human energy and inspired thought.
Havyavāha means “carrier of the offering,” and dūta means “messenger.” Agni transports the oblations and the worshipper’s intention from the human realm to the gods.
It can be recited at dawn or at the start of a fire offering to invoke clarity, aspiration, and right direction—asking Agni to carry one’s offerings and prayers effectively.
Ask anything about Sukta 10 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
