
Sukta 3.20
Agni, Uṣas, Aśvins, Dadhikrāvan (collective invocation)
ਇਹ ਛੋਟਾ ਸੂਕਤ ਪ੍ਰਾਤਕਾਲ ਦਾ ਸਮੂਹਿਕ ਆਹਵਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਉਸ਼ਾ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਅਤੇ ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ “ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਦੇਵ” ਬੇਨਤੀ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਇਹ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਸਵਿਤ੍ਰ, ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣ, ਭਗ, ਵਸੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤ੍ਯ ਆਦਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਤ-ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸਹੀ ਗਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਹੇਠ ਇਕ ਸੰਗਠਿਤ ਯਾਤਰਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 1
अग्निमुषसमश्विना दधिक्रां व्युष्टिषु हवते वह्निरुक्थैः । सुज्योतिषो नः शृण्वन्तु देवाः सजोषसो अध्वरं वावशानाः ॥
ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਉਗਣ ਵੇਲੇ ਵਾਹਕ (ਵਹ્નਿ) ਸਤੁਤੀਆਂ (ਉਕਥੈः) ਨਾਲ ਅਗਨੀ, ਉਸ਼ਾ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਅਤੇ ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਨ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁ-ਜ੍ਯੋਤੀ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਸਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣਨ—ਇਕੱਠੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ-ਮਨ ਹੋ ਕੇ, ਯਜਨ-ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਗਤੀ ਲਈ ਉਤਸੁਕ।
Mantra 2
अग्ने त्री ते वाजिना त्री षधस्था तिस्रस्ते जिह्वा ऋतजात पूर्वीः । तिस्र उ ते तन्वो देववातास्ताभिर्नः पाहि गिरो अप्रयुच्छन् ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੇਰੇ ਤਿੰਨ ਵਾਜਿਨ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਹਨ, ਤਿੰਨ ਤੇਰੇ ਸਥਾਪਨਾ-ਆਸਨ (ਧਸਥਾ) ਹਨ; ਹੇ ਤਜਾਤ, ਤੇਰੀਆਂ ਤਿੰਨ ਜੀਭਾਂ ਹਨ—ਸੱਚ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ, ਕਰਤੱਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ। ਤੇਰੀਆਂ ਤਿੰਨ ਤਨੂਆਂ ਦੇਵਵਾਤ (ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਚਲਿਤ) ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ—ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ (ਗਿਰಃ) ਅਪ੍ਰਯੁਚ್ಛਨ, ਕਦੇ ਨਾਹ ਢਹਿ ਪੈਣ, ਨਾਹ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਹਟਣ।
Mantra 3
अग्ने भूरीणि तव जातवेदो देव स्वधावोऽमृतस्य नाम । याश्च माया मायिनां विश्वमिन्व त्वे पूर्वीः संदधुः पृष्टबन्धो ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ ਜਾਤਵੇਦਸ, ਹੇ ਦੇਵ, ਸ੍ਵਧਾਵਾਨ—ਅਮ੍ਰਿਤਤ੍ਵ ਦੇ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਬਹੁਤ ਹਨ। ਅਤੇ ਜੋ ਮਾਇਆਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਮਾਇਆ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ—ਹੇ ਪૃਸ਼ਟਬੰਧ, ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਉਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
Mantra 4
अग्निर्नेता भग इव क्षितीनां दैवीनां देव ऋतुपा ऋतावा । स वृत्रहा सनयो विश्ववेदाः पर्षद्विश्वाति दुरिता गृणन्तम् ॥
ਅਗਨੀ ਨੇਤਾ ਹੈ—ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕਾਂ ਦਾ, ਭਗ ਵਾਂਗ; ਰਿਤੂਆਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਵ, ਰਿਤ (ਸੱਤ-ਵਿਵਸਥਾ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਿਤਾਵਾਨ। ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ, ਜੇਤੂ, ਵਿਸ਼੍ਵਵੇਦਾ—ਜੋ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਦੁਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਕਠਿਨ ਰਾਹਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਵੇ।
Mantra 5
दधिक्रामग्निमुषसं च देवीं बृहस्पतिं सवितारं च देवम् । अश्विना मित्रावरुणा भगं च वसून्रुद्राँ आदित्याँ इह हुवे ॥
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਨ ਨੂੰ, ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ, ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਅਤੇ ਭਗ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵਸੂਆਂ ਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੂੰ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
It opens the sacrifice at dawn by calling Agni and other dawn-associated powers to hear the hymns and move together to advance the yajña safely and successfully.
The sukta treats the ritual as a coordinated journey: different divine functions—fire, dawn, healing speed, order and inspiration—must consent together for right movement (ṛta) and protection.
Dadhikrāvan is praised as a swift, victorious power (often linked with a racing horse energy) that helps propel the rite forward, removing obstacles and strengthening momentum.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.