Sukta 20
Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (enemy-destroying hymns are typically attributed to Atharvan/Angiras lineages; specific r̥ṣi attribution depends on the Anukramaṇī).
Devata: Vāyu (as bearer of tapas/tejas used for punitive reversal)
Chandas: Anuṣṭubh (likely; to be confirmed against pada-count in the Saunaka metrical listing)
AVŚ 2.20 ਇਕ ਸੰਖੇਪ ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਾਸ਼ਨ ਸੂਕਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਪਸ, ਸ਼ੋਚਿਸ਼ (ਸੜਦੀ ਜਵਾਲਾ) ਅਤੇ ਤੇਜਸ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਕੇ ਨਿੰਦਕ/ਦੁਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਹੀ ਲਾਗੂ ਕਰੇ। ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਵਾਕ “ਯੋ ’ਸਮਾਨ ਦ੍ਵੇਸ਼੍ਟਿ ਯੰ ਵਯੰ ਦ੍ਵਿਸ਼੍ਮਹ” ਇਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ੋਧੀ ਉਲਟ-ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਰੂਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਨੂੰ ਵਾਯੂ ਦੀ ਦਹਕਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਟੱਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਤਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖੋਹ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
शत्रुनाशनम्। वायो॒ यत् ते॒ तप॒स्तेन॒ तं प्रति॑ तप॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः
ਹੇ ਵਾਯੁ, ਆਪਣੇ ਉਸ ਤਪਸ੍ (ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ—ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਦ੍ਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦ੍ਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਤਪਾ, ਸਾੜ।
Mantra 2
वायो॒ यत् ते॒ हर॒स्तेन॒ तं प्रति॑ हर॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः
ਹੇ ਵਾਯੁ, ਆਪਣੇ ਉਸ ਹਰਃ (ਪ੍ਰਹਾਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ—ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਦ੍ਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦ੍ਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰ, ਮਾਰ।
Mantra 3
वायो॒ यत् ते॒ऽर्चिस्तेन॒ तं प्रत्य॑र्च॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः
ਹੇ ਵਾਯੁ, ਤੇਰੇ ਉਸ ਅਰਚਿਸ (ਜ੍ਯੋਤੀ) ਨਾਲ—ਉਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਿਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰ; ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 4
वायो॒ यत् ते॑ शो॒चिस्तेन॒ तं प्रति॑ शोच॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः
ਹੇ ਵਾਯੁ, ਤੇਰੇ ਉਸ ਸ਼ੋਚਿਸ (ਜ੍ਵਾਲਾ) ਨਾਲ—ਉਸੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ੋਧ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜ; ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 5
वायो॒ यत् ते॒ तेज॒स्तेन॒ तम॑ते॒जसं॑ कृणु॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः
ਹੇ ਵਾਯੁ, ਤੇਰੇ ਉਸ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਜਹੀਨ ਕਰ ਦੇ—ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
Frequently Asked Questions
It is used to reverse active hatred or hostile intent by invoking Vāyu’s burning power (tapas/śociṣ) and by draining the adversary’s tejas (effective strength).
The refrain marks a formal reversal: it identifies the hostile agent and frames the rite as a return of harm to its source, rather than a general prayer for wellbeing.
In the verses provided, no substances are specified; it functions primarily as a spoken act of reversal centered on Vāyu’s tapas/tejas, though traditions may add simple breath and directional observances.
Ask anything about Sukta 20 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
