Varaha Purana 129.2: Adhyaya 129, Shloka 2
Initiation for the Four Social Orders, Sandhyā Mantra Procedure, and the Merit of Offering Water in a Copper Vessel
शिरसा चाञ्जलिं कृत्वा वसुधा पुनरब्रवीत् ॥ धरण्युवाच ॥ एतन्मां परमं गुह्यं तद्भक्तां वक्तुमर्हसि ॥ सन्ध्यां वै केन मन्त्रेण तव कर्मपरायणाम् ॥ वद भागवतीं शुद्धां तव कर्मविनिश्चिताम् ॥ ततॊ भूमिवचः श्रुत्वा भूतानां प्रभवोऽव्ययः ॥ वराहरूपो भगवान् प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ माधवि तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ कथयिष्यामि ते भद्रे प्रवरं गुह्यमुत्तमम् ॥ यथावद्विदितं भूपैः पुण्या भागवताः शुभाः ॥ कृत्वा तु मम कर्माणि शुचिसंसारमोक्षणीम् ॥ कुर्वीतैव परां सन्ध्यां यथावदिति निश्चितम् ॥ जलाञ्जलिं ततो गृह्य मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥ मुहूर्तध्यानमास्थाय इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥ मन्त्रः— भवोद्भवमादिव्यक्तरूपमात्रं सर्वे देवा ब्रह्मा रुद्रस्त्वादृक्सममासीद्ध्यानयोगस्थिताः ते सन्ध्यासंस्था वासुदेवं नमति वयं देवमादिव्यक्तरूपमात्मसप्तदिवसं तथापि संसारार्थं कर्म तत्करणमेव सन्ध्यासंस्था वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ मन्त्राणां परमो मन्त्रस्तपतां परमं तपः ॥ आचारं कुरुते ह्येवं मम लोकं स गच्छति ॥ गुह्यानां परमं गुह्यं रहस्यं परमुत्तमम् ॥ य एवं पठते नित्यं न स पापेन लिप्यते ॥ नादीक्षिताय दातव्यं नोपवीते कथंचन ॥ दीक्षितायैव दातव्यमुपपन्ने तथैव च ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि देवि तत्त्वेन मे शृणु ॥ न दीपमपि गृह्णाति दत्तं भागवतैः शुभैः ॥ कृत्वा तु मम कर्माणि गृह्य दीपकमुत्तमम् ॥ जानुसंस्थां ततः कृत्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत ॥ मन्त्रः— ॐ नमो भगवतेऽनुग्रह तेजसे विष्णो सर्वदेवास्त्वाग्निसंस्थाः प्रविष्टा एवं चाग्निस्तव तेजसा भविष्यति स्वतेजसा मामाशु मन्त्रस्य तेजसा संसारार्थं देव गृह्यं दीपकं मन्त्रं मूर्त्तिमन्त्रं श्वो भूत्वा इमं कर्म निष्फलम् ॥ तत्करोति यथान्याय्यं दीपकं ददते नरः ॥ तारिताः पितरस्तेन निष्कलाश्च पितामहाः ॥ गन्धेन तिलकं दद्याल्ललाटे मम सुन्दरी ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि कर्म लोकसुखावहम्
śirasā cāñjaliṃ kṛtvā vasudhā punar abravīt || dharaṇy uvāca || etan māṃ paramaṃ guhyaṃ tadbhaktāṃ vaktum arhasi || sandhyāṃ vai kena mantreṇa tava karmaparāyaṇām || vada bhāgavatīṃ śuddhāṃ tava karmaviniścitām || tato bhūmivacaḥ śrutvā bhūtānāṃ prabhavo'vyayaḥ || varāharūpo bhagavān pratyuvāca vasundharām || śrīvarāha uvāca || mādhavi tattvena yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi || kathayiṣyāmi te bhadre pravaraṃ guhyam uttamam || yathāvad viditaṃ bhūpaiḥ puṇyā bhāgavatāḥ śubhāḥ || kṛtvā tu mama karmāṇi śuci-saṃsāra-mokṣaṇīm || kurvītaiva parāṃ sandhyāṃ yathāvad iti niścitam || jalāñjaliṃ tato gṛhya mama bhaktyā vyavasthitaḥ || muhūrta-dhyānam āsthāya imaṃ mantram udāharet || mantraḥ— bhavodbhavam ādi-vyakta-rūpa-mātraṃ sarve devā brahmā rudras tvādṛk-samam āsīd dhyāna-yoga-sthitāḥ te sandhyā-saṃsthā vāsudevaṃ namati vayaṃ devam ādi-vyakta-rūpam ātma-sapta-divasaṃ tathāpi saṃsārārthaṃ karma tat-karaṇam eva sandhyā-saṃsthā vāsudeva namo'stu te || mantrāṇāṃ paramo mantras tapatāṃ paramaṃ tapaḥ || ācāraṃ kurute hy evaṃ mama lokaṃ sa gacchati || guhyānāṃ paramaṃ guhyaṃ rahasyaṃ param uttamam || ya evaṃ paṭhate nityaṃ na sa pāpena lipyate || nādīkṣitāya dātavyaṃ nopavīte kathaṃcana || dīkṣitāyaiva dātavyam upapanne tathaiva ca || punar anyat pravakṣyāmi devi tattvena me śṛṇu || na dīpam api gṛhṇāti dattaṃ bhāgavataiḥ śubhaiḥ || kṛtvā tu mama karmāṇi gṛhya dīpakam uttamam || jānu-saṃsthāṃ tataḥ kṛtvā imaṃ mantram udīrayet || mantraḥ— oṃ namo bhagavate'nugraha-tejase viṣṇo sarva-devās tvāgni-saṃsthāḥ praviṣṭā evaṃ cāgnis tava tejasā bhaviṣyati sva-tejasā mām āśu mantrasya tejasā saṃsārārthaṃ deva gṛhyaṃ dīpakaṃ mantraṃ mūrti-mantraṃ śvo bhūtvā imaṃ karma niṣphalam || tat karoti yathā-nyāyyaṃ dīpakaṃ dadate naraḥ || tāritāḥ pitaras tena niṣkalāś ca pitāmahāḥ || gandhena tilakaṃ dadyāl lalāṭe mama sundarī || anyac ca te pravakṣyāmi karma loka-sukhāvaham
ଶିର ନମାଇ ଅଞ୍ଜଳି କରି ବସୁଧା ପୁନର୍ବାର କହିଲେ: “ଏହା ପରମ ଗୁହ୍ୟ; ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତକୁ କହିବା ଯୋଗ୍ୟ। ଆପଣଙ୍କ କର୍ମରେ ପରାୟଣ ସନ୍ଧ୍ୟା କେଉଁ ମନ୍ତ୍ରରେ କରିବା? ଆପଣ ନିଶ୍ଚିତ କରିଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ଭାଗବତୀ ବିଧି କହନ୍ତୁ।” ଏହା ଶୁଣି, ଭୂତମାନଙ୍କର ଅବ୍ୟୟ ପ୍ରଭବ, ବରାହରୂପ ଭଗବାନ କହିଲେ: “ହେ ମାଧବୀ! ତୁମେ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଯାହା ପଚାରୁଛ, ସେ ଉତ୍ତମ ରହସ୍ୟ ମୁଁ କହୁଛି। ମୋ କର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସଂସାରବନ୍ଧନ ମୋଚକ ପରମ ସନ୍ଧ୍ୟା ଯଥାବିଧି କର। ପରେ ଅଞ୍ଜଳିରେ ଜଳ ନେଇ, ମୋ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ, କ୍ଷଣମାତ୍ର ଧ୍ୟାନ କରି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କର— ‘…ସନ୍ଧ୍ୟାସଂସ୍ଥା ବାସୁଦେବ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ।’ ଏହା ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ପରମ ମନ୍ତ୍ର ଓ ପରମ ତପ; ଯେ ନିତ୍ୟ ପଢ଼େ ସେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଅଦୀକ୍ଷିତକୁ ଦିଆଯିବ ନାହିଁ; ଦୀକ୍ଷିତକୁ ମାତ୍ର ଦିଆଯିବ। ପରେ ଦୀପାର୍ପଣ ବିଧି କହୁଛି— ଉତ୍ତମ ଦୀପକ ନେଇ, ଜାନୁରେ ରଖି ଏହି ମନ୍ତ୍ର କହ— ‘ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ… ବିଷ୍ଣୋ…’। ତାପରେ ସୁଗନ୍ଧରେ ଲଲାଟରେ ତିଳକ ଦିଅ; ଆଉ ଲୋକସୁଖଦାୟକ କର୍ମ ମଧ୍ୟ କହିବି।”
Dialogue: Pṛthivī (question) and Varāha (answer)
FAQs
It preserves a layered ritual program (sandhyā, mantra-recitation, lamp offering, tilaka) and explicitly records restrictions on transmission (dīkṣā), useful for reconstructing Purāṇic ritual pedagogy.
No specific sacred site is named in this excerpt; the focus is on portable daily rites rather than pilgrimage geography.
Regular disciplined practice (daily recitation and proper conduct) is emphasized, along with controlled transmission of specialized formulae to qualified recipients.
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.