Verse 1
Nirvana
अथ निर्वाणोपनिषदं व्याख्यास्यामः । परमहंसः सोऽहम् । परिव्राजकाः पश्चिमलिङ्गाः । मन्मथः क्षेत्रपालः । गगनसिद्धान्तः अमृतकल्लोलनदी । अक्षयं निरञ्जनम् । निःसंशय ऋषिः । निर्वाणो देवता । निष्कुलप्रवृत्तिः । निष्केवलज्ञानम् ॥१-११॥
अथ । निर्वाण-उपनिषदम् । व्याख्यास्यामः । परमहंसः । सः-अहम् । परिव्राजकाः । पश्चिम-लिङ्गाः । मन्मथः । क्षेत्र-पालः । गगन-सिद्धान्तः । अमृत-कल्लोल-नदी । अक्षयम् । निरञ्जनम् । निः-संशयः । ऋषिः । निर्वाणः । देवता । निष्कुल-प्रवृत्तिः । निष्केवल-ज्ञानम् ॥
atha nirvāṇopaniṣadaṃ vyākhyāsyāmaḥ | paramahaṃsaḥ so’ham | parivrājakāḥ paścimaliṅgāḥ | manmathaḥ kṣetrapālaḥ | gaganasiddhāntaḥ amṛtakallolanadī | akṣayaṃ nirañjanam | niḥsaṃśaya ṛṣiḥ | nirvāṇo devatā | niṣkulapravṛttiḥ | niṣkevalajñānam ||1-11||
ଏବେ ଆମେ ନିର୍ବାଣ ଉପନିଷଦର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବୁ। ଏହାର ବିଷୟ ପରମହଂସ—‘ସୋଽହମ୍’ (ମୁଁ ସେଇ). ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ପରିବ୍ରାଜକ; ବାହ୍ୟ ଚିହ୍ନ ପଶ୍ଚିମଲିଙ୍ଗ। ମନ୍ମଥ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ। ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଗଗନ ସଦୃଶ; ନଦୀ ଅମୃତର ତରଙ୍ଗମାଳା। ଏହା ଅକ୍ଷୟ, ନିରଞ୍ଜନ। ନିଃସଂଶୟ ଋଷି ଦ୍ରଷ୍ଟା। ନିର୍ବାଣ ଦେବତା। ପ୍ରବୃତ୍ତି ନିଷ୍କୁଳ—କୁଳବନ୍ଧନାତୀତ। ଜ୍ଞାନ ନିଷ୍କେବଳ—ଅଦ୍ୱୈତ ପରମ ଜ୍ଞାନ।
Now we shall expound the Nirvāṇa Upaniṣad. (Its) subject is the Paramahaṃsa—‘I am He’. (Its) renunciants are the wandering mendicants; (its) external mark is the western sign. Manmatha is the guardian of the field. The doctrine is the sky; the river is the nectar with its waves. (It is) imperishable, stainless. Niḥsaṃśaya is the seer. Nirvāṇa is the deity. (Its) activity is without lineage (i.e., beyond family/lineage obligations). (Its) knowledge is non-dual, absolute knowledge.