Upanishads - Devi
Shakta & VaishnavaAtharva Veda32 Verses

Devi

Shakta & VaishnavaAtharva Veda

ଦେବୀ ଉପନିଷଦ (ଅଥର୍ବବେଦ ସମ୍ବନ୍ଧିତ) ଶାକ୍ତ ଉପନିଷଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପରବ୍ରହ୍ମ ଭାବେ ପ୍ରତିପାଦନ କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଦେବୀ ଜଗତର ନିମିତ୍ତ ଓ ଉପାଦାନ—ଦୁଇ କାରଣ, ଏବଂ ସୃଷ୍ଟି-ସ୍ଥିତି-ଲୟର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଶକ୍ତି। ନିର୍ଗୁଣ ପରତ୍ୱ ଓ ସଗୁଣ ବିଶ୍ୱରୂପତ୍ୱର ସମନ୍ୱୟ ମୁଖ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ। ମାୟା/ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନ ଓ ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ—ଏହି ଧାରଣା ଦେବୀକେନ୍ଦ୍ରିକ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହୋଇଛି।

Start Reading

Key Teachings

Devī as Parabrahman: the supreme, non-dual reality underlying all names and forms

Nirguṇa–saguṇa unity: Devī is both beyond attributes and manifest as the cosmos and deities

Devī as both material and efficient cause (upādāna and nimitta kāraṇa) of creation

Māyā/Śakti doctrine: Devī veils (avidyā) and reveals (vidyā), enabling bondage and liberation

Antaryāmin: Devī as the indwelling consciousness in all beings, the inner ruler of mind and senses

Integration of guṇas and prakṛti within Devī’s sovereignty; nature is her dynamic power

Mantra and vāc: sacred sound and speech as Devī’s expressive body; realization is aided by mantra-knowledge

Bhakti–jñāna convergence: devotion culminates in non-dual knowledge of Devī as Ātman/Brahman

Soteriology: liberation (mokṣa) arises from recognizing Devī as one’s own Self and the ground of the world

Verses of the Devi

32 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.

Verse 1

सर्वे वै देवा देवीम् उपतस्थुः । कासि त्वं महादेवि । सा अब्रवीत्—अहं ब्रह्मस्वरूपिणी । मत्तः प्रकृतिपुरुषात्मकं जगत् शून्यं च अशून्यं च । अहम् आनन्दानानन्दाः, विज्ञानाविज्ञाने अहम् । ब्रह्मा ब्रह्मणि व...

ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସମୀପକୁ ଆସି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ପଚାରିଲେ: “ହେ ମହାଦେବୀ, ଆପଣ କିଏ?” ଦେବୀ କହିଲେ: “ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପିଣୀ। ମୋଠାରୁ ପ୍ରକୃତି–ପୁରୁଷାତ୍ମକ ଜଗତ ଉଦ୍ଭବେ—ଶୂନ୍ୟ ମଧ୍ୟ, ଅଶୂନ୍ୟ ମଧ୍ୟ। ମୁଁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଅନାନନ୍ଦ; ମୁଁ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଅବିଜ୍ଞାନ। ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମରେ ହିଁ ଜ୍ଞେୟ।” ଏହିପରି ଅଥର୍ବଣ ଶ୍ରୁତି କହେ।

Brahman as Devī; non-duality encompassing opposites (knowledge/ignorance, void/non-void)

Verse 2

सर्वे वै देवा देवीम् उपतस्थुः । कासि त्वं महादेवि । सा अब्रवीत्—अहं ब्रह्मस्वरूपिणी । मत्तः प्रकृतिपुरुषात्मकं जगत् शून्यं च अशून्यं च । अहम् आनन्दानानन्दाः, विज्ञानाविज्ञाने अहम् । ब्रह्मा ब्रह्मणि व...

ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସମୀପକୁ ଆସି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ପଚାରିଲେ: “ହେ ମହାଦେବୀ, ଆପଣ କିଏ?” ଦେବୀ କହିଲେ: “ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପିଣୀ। ମୋଠାରୁ ପ୍ରକୃତି–ପୁରୁଷାତ୍ମକ ଜଗତ ଉଦ୍ଭବେ—ଶୂନ୍ୟ ମଧ୍ୟ, ଅଶୂନ୍ୟ ମଧ୍ୟ। ମୁଁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଅନାନନ୍ଦ; ମୁଁ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଅବିଜ୍ଞାନ। ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମରେ ହିଁ ଜ୍ଞେୟ।” ଏହିପରି ଅଥର୍ବଣ ଶ୍ରୁତି କହେ।

Identity of Devī with Brahman; transcendence of dualities

Verse 3

अहं पञ्चभूतान्यपञ्चभूतानि । अहमखिलं जगत् । वेदोऽहमवेदोऽहम् । विद्याहमविद्याहम् । अजाहमनजाहम् । अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक्चाहम् । अहं रुद्रेभिर्वसुभिश्चराम्यहमादित्यैरुत विश्वदेवैः । अहं मित्रावरुणावुभौ बि...

ମୁଁ ପଞ୍ଚଭୂତ ମଧ୍ୟ, ଅପଞ୍ଚଭୂତ ମଧ୍ୟ; ମୁଁ ସମଗ୍ର ଜଗତ। ମୁଁ ବେଦ ଓ ଅବେଦ। ମୁଁ ବିଦ୍ୟା ଓ ଅବିଦ୍ୟା। ମୁଁ ଅଜ (ଅଜନ୍ମା) ଓ ଅନଜ। ମୁଁ ଅଧଃ, ଊର୍ଧ୍ୱ ଓ ତିର୍ୟକ୍—ସବୁ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ମୁଁ ରୁଦ୍ର ଓ ବସୁମାନଙ୍କ ସହ ଚରେ; ଆଦିତ୍ୟ ଓ ବିଶ୍ୱଦେବମାନଙ୍କ ସହ ମଧ୍ୟ। ମୁଁ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ—ଉଭୟଙ୍କୁ ଧାରଣ କରେ; ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି; ମୁଁ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ। ମୁଁ ସୋମ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ପୂଷଣ ଓ ଭଗକୁ ଧାରଣ କରେ। ମୁଁ ଉରୁକ୍ରମ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ପ୍ରଜାପତିକୁ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରେ। ହବିଷ୍ୟ ଅର୍ପଣକାରୀ, ସୁରକ୍ଷିତ ଯଜମାନ ଓ ସୋମ ପିଷଣକାରୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଦ୍ରବିଣ (ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି) ଦାନ କରେ।

Sarvātmatva (all-as-Self); Brahman/Devī as immanent and transcendent; integration of deities as functions of one Reality

Verse 4

अहं पञ्चभूतान्यपञ्चभूतानि । अहमखिलं जगत् । वेदोऽहमवेदोऽहम् । विद्याहमविद्याहम् । अजाहमनजाहम् । अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक्चाहम् । अहं रुद्रेभिर्वसुभिश्चराम्यहमादित्यैरुत विश्वदेवैः । अहं मित्रावरुणावुभौ बि...

ମୁଁ ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତ ଅଟେ, ଏବଂ ପଞ୍ଚଭୂତ-ଅତୀତ ତତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଅଟେ। ମୁଁ ସମଗ୍ର ଜଗତ୍। ମୁଁ ବେଦ ଓ ଅବେଦ। ମୁଁ ବିଦ୍ୟା ଓ ଅବିଦ୍ୟା। ମୁଁ ଅଜ (ଅଜନ୍ମା) ଓ ଅନଜ। ମୁଁ ଅଧଃ, ଊର୍ଧ୍ୱ ଓ ତିର୍ୟକ୍—ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ମୁଁ ରୁଦ୍ର ଓ ବସୁମାନଙ୍କ ସହ ଚରେ; ଆଦିତ୍ୟ ଓ ବିଶ୍ୱଦେବମାନଙ୍କ ସହ ମଧ୍ୟ। ମୁଁ ମିତ୍ର-ବରୁଣ ଉଭୟଙ୍କୁ ଧାରଣ କରେ; ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି; ମୁଁ ଉଭୟ ଅଶ୍ୱିନୀ। ମୁଁ ସୋମ, ତ୍ୱଷ୍ଟୃ, ପୂଷଣ ଓ ଭଗଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରେ। ମୁଁ ଉରୁକ୍ରମ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରେ। ହବିଷ୍ୟ ଅର୍ପଣକାରୀ, ସୁରକ୍ଷିତ ଯଜମାନ ଓ ସୋମ ପିଷଣକାରୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଦ୍ରବିଣ—ସମ୍ପଦ—ଦାନ କରେ।

Brahman as Devī (non-dual identity; immanence and transcendence)

Verse 5

अहं पञ्चभूतान्यपञ्चभूतानि । अहमखिलं जगत् । वेदोऽहमवेदोऽहम् । विद्याहमविद्याहम् । अजाहमनजाहम् । अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक्चाहम् । अहं रुद्रेभिर्वसुभिश्चराम्यहमादित्यैरुत विश्वदेवैः । अहं मित्रावरुणावुभौ बि...

ମୁଁ ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତ ଅଟେ, ଏବଂ ପଞ୍ଚଭୂତ-ଅତୀତ ତତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଅଟେ। ମୁଁ ସମଗ୍ର ଜଗତ୍। ମୁଁ ବେଦ ଓ ଅବେଦ। ମୁଁ ବିଦ୍ୟା ଓ ଅବିଦ୍ୟା। ମୁଁ ଅଜ (ଅଜନ୍ମା) ଓ ଅନଜ। ମୁଁ ଅଧଃ, ଊର୍ଧ୍ୱ ଓ ତିର୍ୟକ୍—ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ମୁଁ ରୁଦ୍ର ଓ ବସୁମାନଙ୍କ ସହ ଚରେ; ଆଦିତ୍ୟ ଓ ବିଶ୍ୱଦେବମାନଙ୍କ ସହ ମଧ୍ୟ। ମୁଁ ମିତ୍ର-ବରୁଣ ଉଭୟଙ୍କୁ ଧାରଣ କରେ; ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି; ମୁଁ ଉଭୟ ଅଶ୍ୱିନୀ। ମୁଁ ସୋମ, ତ୍ୱଷ୍ଟୃ, ପୂଷଣ ଓ ଭଗଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରେ। ମୁଁ ଉରୁକ୍ରମ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରେ। ହବିଷ୍ୟ ଅର୍ପଣକାରୀ, ସୁରକ୍ଷିତ ଯଜମାନ ଓ ସୋମ ପିଷଣକାରୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଦ୍ରବିଣ—ସମ୍ପଦ—ଦାନ କରେ।

Non-duality (Advaita) expressed as Devī’s all-inclusive Selfhood

Verse 6

अहं पञ्चभूतान्यपञ्चभूतानि । अहमखिलं जगत् । वेदोऽहमवेदोऽहम् । विद्याहमविद्याहम् । अजाहमनजाहम् । अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक्चाहम् । अहं रुद्रेभिर्वसुभिश्चराम्यहमादित्यैरुत विश्वदेवैः । अहं मित्रावरुणावुभौ बि...

ମୁଁ ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତ ଅଟେ, ଏବଂ ପଞ୍ଚଭୂତ-ଅତୀତ ତତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଅଟେ। ମୁଁ ସମଗ୍ର ଜଗତ୍। ମୁଁ ବେଦ ଓ ଅବେଦ। ମୁଁ ବିଦ୍ୟା ଓ ଅବିଦ୍ୟା। ମୁଁ ଅଜ (ଅଜନ୍ମା) ଓ ଅନଜ। ମୁଁ ଅଧଃ, ଊର୍ଧ୍ୱ ଓ ତିର୍ୟକ୍—ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ମୁଁ ରୁଦ୍ର ଓ ବସୁମାନଙ୍କ ସହ ଚରେ; ଆଦିତ୍ୟ ଓ ବିଶ୍ୱଦେବମାନଙ୍କ ସହ ମଧ୍ୟ। ମୁଁ ମିତ୍ର-ବରୁଣ ଉଭୟଙ୍କୁ ଧାରଣ କରେ; ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି; ମୁଁ ଉଭୟ ଅଶ୍ୱିନୀ। ମୁଁ ସୋମ, ତ୍ୱଷ୍ଟୃ, ପୂଷଣ ଓ ଭଗଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରେ। ମୁଁ ଉରୁକ୍ରମ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରେ। ହବିଷ୍ୟ ଅର୍ପଣକାରୀ, ସୁରକ୍ଷିତ ଯଜମାନ ଓ ସୋମ ପିଷଣକାରୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଦ୍ରବିଣ—ସମ୍ପଦ—ଦାନ କରେ।

Śakti as Brahman; identity of the Self with the totality (sarvātmatva)

Verse 7

अहं राष्ट्री सङ्गमनी वसूनाम् अहं सुवे पितरमस्य मूर्धन् । मम योनिरप्स्वन्तः समुद्रे । य एवं वेद स देवीपदमाप्नोति । ते देवा अब्रुवन् । नमो देव्यै महादेव्यै शिवायै सततं नमः । नमः प्रकृत्यै भद्रायै नियताः...

ମୁଁ ରାଷ୍ଟ୍ରୀ—ସର୍ବାଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ, ବସୁମାନଙ୍କର ସଙ୍ଗମନୀ; ଏହି ଜଗତର ପିତାକୁ ମୁଁ ଶିଖରେ ପ୍ରକଟ କରେ। ମୋର ଯୋନି ଜଳମଧ୍ୟରେ, ସମୁଦ୍ରର ଅନ୍ତରେ ଅଛି। ଯେ ଏଭଳି ଜାଣେ ସେ ଦେବୀପଦକୁ ପାଏ। ଦେବମାନେ କହିଲେ: ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଶିବାସ୍ୱରୂପିଣୀଙ୍କୁ ସଦା ନମଃ। ଭଦ୍ରା ପ୍ରକୃତିଙ୍କୁ ନମଃ; ନିୟତ ହୋଇ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ।

Brahman as Devī (Śakti/Prakṛti) and mokṣa through vidyā (realization)

Verse 8

अहं राष्ट्री सङ्गमनी वसूनाम् अहं सुवे पितरमस्य मूर्धन् । मम योनिरप्स्वन्तः समुद्रे । य एवं वेद स देवीपदमाप्नोति । ते देवा अब्रुवन् । नमो देव्यै महादेव्यै शिवायै सततं नमः । नमः प्रकृत्यै भद्रायै नियताः...

ମୁଁ ରାଷ୍ଟ୍ରୀ—ସର୍ବାଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ, ବସୁମାନଙ୍କର ସଙ୍ଗମନୀ; ଏହି ଜଗତର ପିତାକୁ ମୁଁ ଶିଖରେ ପ୍ରକଟ କରେ। ମୋର ଯୋନି ଜଳମଧ୍ୟରେ, ସମୁଦ୍ରର ଅନ୍ତରେ ଅଛି। ଯେ ଏଭଳି ଜାଣେ ସେ ଦେବୀପଦକୁ ପାଏ। ଦେବମାନେ କହିଲେ: ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଶିବାସ୍ୱରୂପିଣୀଙ୍କୁ ସଦା ନମଃ। ଭଦ୍ରା ପ୍ରକୃତିଙ୍କୁ ନମଃ; ନିୟତ ହୋଇ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ।

Brahman as Devī (Śakti/Prakṛti) and mokṣa through vidyā (realization)

Verse 9

तामग्निवर्णां तपसा ज्वलन्तीं वैरोचनीं कर्मफलेषु जुष्टाम् । दुर्गां देवीं शरणमहं प्रपद्ये सुतरां नाशयते तमः ॥ देवीं वाचमजनयन्त देवाः तां विश्वरूपाः पशवो वदन्ति । सा नो मन्द्रेषमूर्जं दुहाना धेनुर्वागस्...

ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣା, ତପସ୍ୟାରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତୀ, ବୈରୋଚନୀ ଦୀପ୍ତିମତୀ, କର୍ମଫଳରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଏହି ଦୁର୍ଗା ଦେବୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି; ସେ ତମସ୍‌କୁ ସମୂଳେ ନାଶ କରନ୍ତି। ଦେବମାନେ ଦେବୀସ୍ୱରୂପା ବାଣୀକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ବିଶ୍ୱରୂପ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ସେହି ବାଣୀ—ଧେନୁ ସମାନ—ଆମ ପାଇଁ ମଧୁର ପୋଷଣ ଓ ଊର୍ଜା ଦୋହି, ସୁସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁନ୍ତୁ। (୯–୧୦)

Śakti as liberating power (avidyā-tamo-nāśa), Vāk/Śabda as manifestation of Brahman

Verse 10

तामग्निवर्णां तपसा ज्वलन्तीं वैरोचनीं कर्मफलेषु जुष्टाम् । दुर्गां देवीं शरणमहं प्रपद्ये सुतरां नाशयते तमः ॥ देवीं वाचमजनयन्त देवास्तां विश्वरूपाः पशवो वदन्ति । सा नो मन्द्रेषमूर्जं दुहाना धेनुर्वागस्...

ମୁଁ ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣା, ତପସାରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତୀ, ବୈରୋଚନୀ, କର୍ମଫଳରେ ପ୍ରୀତ ଦୁର୍ଗା ଦେବୀଙ୍କ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି; ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତମସ୍‌କୁ ନାଶ କରନ୍ତି। ଦେବମାନେ ଦେବୀ-ବାଣୀକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ବିଶ୍ୱରୂପ ପଶୁ-ପକ୍ଷୀ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାହାକୁ କହନ୍ତି। ପୋଷଣ ଓ ମଧୁର ଉଚ୍ଚାର ଦୋହୁଥିବା ଧେନୁସ୍ୱରୂପ ବାଣୀ, ସୁସ୍ତୁତ ଆଶୀର୍ବାଦ ସହ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁନ୍ତୁ।

Māyā-śakti / Devī as Brahma-śakti; removal of tamas (avidyā) through divine power and Vāk

Verse 11

कालरात्रिं ब्रह्मस्तुतां वैष्णवीं स्कन्दमातरम् । सरस्वतीमदितिं दक्षदुहितरं नमामः पावनां शिवाम् ॥ महालक्ष्मीश्च विद्महे सर्वसिद्धिश्च धीमहि । तन्नो देवी प्रचोदयात् ॥

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ କାଳରାତ୍ରି, ବୈଷ୍ଣବୀ—ସ୍କନ୍ଦମାତା, ସରସ୍ୱତୀ, ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା ଅଦିତି—ପାବନା ଓ ଶିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଆମେ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ। ଆମେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଜାଣୁ; ସର୍ବସିଦ୍ଧିସ୍ୱରୂପା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରୁ। ସେଇ ଦେବୀ ଆମକୁ ପ୍ରେରିତ କରୁନ୍ତୁ।

Devī as the one Brahma-śakti appearing as multiple deities (eka-śakti, aneka-rūpa); grace (anugraha) as the impetus for knowledge and siddhi

Verse 12

कालरात्रिं ब्रह्मस्तुतां वैष्णवीं स्कन्दमातरम् । सरस्वतीमदितिं दक्षदुहितरं नमामः पावनां शिवाम् ॥ महालक्ष्मीश्च विद्महे सर्वसिद्धिश्च धीमहि । तन्नो देवी प्रचोदयात् ॥

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ କାଳରାତ୍ରି, ବୈଷ୍ଣବୀ—ସ୍କନ୍ଦମାତା, ସରସ୍ୱତୀ, ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା ଅଦିତି—ପାବନା ଓ ଶିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଆମେ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ। ଆମେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଜାଣୁ; ସର୍ବସିଦ୍ଧିସ୍ୱରୂପା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରୁ। ସେଇ ଦେବୀ ଆମକୁ ପ୍ରେରିତ କରୁନ୍ତୁ।

Devī as one reality with many names/forms; anugraha leading to jñāna and mokṣa

Verse 13

अदितिर्ह्यजनिष्ट दक्ष या दुहिता तव । तां देवा अन्वजायन्त भद्रा अमृतबन्धवः ॥ कामो योनिः कामकला वज्रपाणिर्गुहा हसा । मातरिश्वाभ्रमिन्द्रः पुनर्गुहा सकला मायया च पुनः कोशा विश्वमाता दिवि द्योम् ॥१३–१४॥

ହେ ଦକ୍ଷ! ଅଦିତି ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମିଲେ। ଅମୃତ-ବନ୍ଧୁ ମଙ୍ଗଳମୟ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ କ୍ରମେ ଜନ୍ମଦେଲେ। କାମ ହେଉଛି ଯୋନି; କାମକଳା; ବଜ୍ରପାଣି; ଗୁହା; ହାସ; ମାତରିଶ୍ୱାନ (ବାୟୁ); ଅଭ୍ର (ମେଘ); ଇନ୍ଦ୍ର; ପୁନଃ ଗୁହା; ସକଳତା; ମାୟାଦ୍ୱାରା; ପୁନଃ କୋଶମାନ; ବିଶ୍ୱମାତା—ସେ ଦିବି, ଦ୍ୟୋମ୍ ନାମକ ଦୀପ୍ତ ଆକାଶରେ ବିରାଜିତ।

Māyā-śakti and the manifestation of Brahman as the cosmic Mother; kośa-doctrine; guhā (heart-cave) as locus of realization

Verse 14

अदितिर्ह्यजनिष्ट दक्ष या दुहिता तव । तां देवा अन्वजायन्त भद्रा अमृतबन्धवः ॥ कामो योनिः कामकला वज्रपाणिर्गुहा हसा । मातरिश्वाभ्रमिन्द्रः पुनर्गुहा सकला मायया च पुनः कोशा विश्वमाता दिवि द्योम् ॥१३–१४॥

ହେ ଦକ୍ଷ! ଅଦିତି ତୁମର କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମିଲେ; ଅମୃତ-ବନ୍ଧୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ କ୍ରମେ ଜନ୍ମଦେଲେ। କାମ ଯୋନି; କାମକଳା; ବଜ୍ରପାଣି; ଗୁହା; ହାସ; ମାତରିଶ୍ୱାନ (ବାୟୁ); ଅଭ୍ର; ଇନ୍ଦ୍ର; ପୁନଃ ଗୁହା; ସକଳ; ମାୟାଦ୍ୱାରା; ପୁନଃ କୋଶମାନ; ବିଶ୍ୱମାତା—ସେ ଦିବି, ଦ୍ୟୋମ ଦୀପ୍ତ ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Non-dual immanence of Devī as Śakti across cosmic functions and inner psychophysical layers (kośas)

Verse 15

एषात्मशक्तिः । एषा विश्वमोहिनी पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरा । एषा श्रीमहाविद्या । य एवं वेद स शोकं तरति । नमस्ते अस्तु भगवति भवति मातरः अस्मान्पातु सर्वतः ॥१५–१७॥

ଏହା ଆତ୍ମଶକ୍ତି। ଏହା ବିଶ୍ୱମୋହିନୀ—ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଧନୁ ଓ ବାଣ ଧାରଣକାରିଣୀ। ଏହା ଶ୍ରୀମହାବିଦ୍ୟା। ଯେ ଏଭଳି ତାଙ୍କୁ ଜାଣେ ସେ ଶୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ହେ ଭଗବତୀ, ହେ ସତ୍ତାସ୍ୱରୂପିଣୀ, ହେ ମାତା! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଆମକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କର।

Ātma-śakti; vidyā leading to mokṣa (śoka-taraṇa); Devī as both māyā’s binding and liberating wisdom

Verse 16

एषात्मशक्तिः। एषा विश्वमोहिनी पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरा। एषा श्रीमहाविद्या। य एवं वेद स शोकं तरति। नमस्ते अस्तु भगवति भवति मातः अस्मान् पातु सर्वतः॥१५–१७॥

ଏହା ଆତ୍ମଶକ୍ତି। ଏହି ହେଉଛି ବିଶ୍ୱମୋହିନୀ—ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଧନୁ ଓ ବାଣ ଧାରଣକାରିଣୀ। ଏହି ହେଉଛି ଶ୍ରୀମହାବିଦ୍ୟା। ଯେ ଏପରି ଜାଣେ ସେ ଶୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ହେ ଭଗବତୀ, ହେ ଭବତୀ, ହେ ମାତଃ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଆମକୁ ସର୍ବଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।

Shakti as Atman/Brahman; Maya and Moksha

Verse 17

एषात्मशक्तिः। एषा विश्वमोहिनी पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरा। एषा श्रीमहाविद्या। य एवं वेद स शोकं तरति। नमस्ते अस्तु भगवति भवति मातः अस्मान् पातु सर्वतः॥१५–१७॥

ଏହା ଆତ୍ମଶକ୍ତି। ଏହି ହେଉଛି ବିଶ୍ୱମୋହିନୀ—ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଧନୁ ଓ ବାଣ ଧାରଣକାରିଣୀ। ଏହି ହେଉଛି ଶ୍ରୀମହାବିଦ୍ୟା। ଯେ ଏପରି ଜାଣେ ସେ ଶୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ହେ ଭଗବତୀ, ହେ ଭବତୀ, ହେ ମାତଃ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଆମକୁ ସର୍ବଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।

Non-dual Shakti-Brahman identity; liberation through knowledge

Verse 18

सैषाष्टौ वसवः। सैषैकादश रुद्राः। सैषा द्वादशादित्याः। सैषा विश्वेदेवाः सोमपा असोमपाश्च। सैषा यातुधान्यः असुरा रक्षांसि पिशाचयक्षाः सिद्धाः। सैषा सत्त्व-रजस्-तमांसि। सैषा प्रजापतीन्द्रमनवः। सैषा ग्रहा ...

ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ଅଷ୍ଟ ବସୁ; ସେଇ ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର; ସେଇ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ; ସେଇ ବିଶ୍ୱେଦେବ—ସୋମପାନୀ ଓ ଅସୋମପାନୀ ଉଭୟ। ସେଇ ଯାତୁଧାନୀ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ଯକ୍ଷ ଓ ସିଦ୍ଧ। ସେଇ ସତ୍ତ୍ୱ-ରଜସ୍-ତମସ୍ ଗୁଣ। ସେଇ ପ୍ରଜାପତି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମନୁମାନେ। ସେଇ ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର, ଜ୍ୟୋତିମାନ; କଳା, କାଷ୍ଠା ଆଦି ସମୟରୂପିଣୀ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କରେ—ତାପ ହରଣକାରିଣୀ ଦେବୀଙ୍କୁ, ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ପ୍ରଦାୟିନୀଙ୍କୁ; ଅନନ୍ତା, ବିଜୟା, ଶୁଦ୍ଧା, ଶରଣ୍ୟା, ଶିବଦାୟିନୀ, ଶିବାଙ୍କୁ।

Brahman/Devī as sarvātmakatva (all-encompassing reality); guṇas and māyā; bhukti–mukti

Verse 19

सैषा अष्टौ वसवः । सैषा एकादश रुद्राः । सैषा द्वादश आदित्याः । सैषा विश्वेदेवाः सोमपाः असोमपाश्च । सैषा यातुधान्यः असुराः रक्षांसि पिशाचयक्षाः सिद्धाः । सैषा सत्त्व-रजस्-तमांसि । सैषा प्रजापतीन्द्रमनवः...

ସେଇ ଦେବୀ ଅଷ୍ଟ ବସୁ; ସେଇ ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର; ସେଇ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ; ସେଇ ବିଶ୍ୱେଦେବ—ସୋମପାନୀ ଓ ଅସୋମପାନୀ ଉଭୟ। ସେଇ ଯାତୁଧାନ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ଯକ୍ଷ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ। ସେଇ ସତ୍ତ୍ୱ-ରଜସ-ତମସ ତ୍ରିଗୁଣ। ସେଇ ପ୍ରଜାପତି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମନୁମାନେ। ସେଇ ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ତାରାଜ୍ୟୋତି; କଳା, କାଷ୍ଠା ଆଦି ରୂପେ କାଳସ୍ୱରୂପିଣୀ। ତାହାକୁ ମୁଁ ସଦା ପ୍ରଣାମ କରେ—ଦୁଃଖପାପହାରିଣୀ, ଭୁକ୍ତି-ମୁକ୍ତିପ୍ରଦାୟିନୀ; ଅନନ୍ତା, ବିଜୟା, ଶୁଦ୍ଧା, ଶରଣ୍ୟା, ଶିବଦା, ସ୍ୱୟଂ ଶିବା।

Brahman/Śakti as the immanent-totality (sarvātmakatva), including guṇas and kāla; mokṣa through devotion/knowledge

Verse 20

वियदाकारसंयुक्तं वीतिहोत्रसमन्वितम् । अर्धेन्दुलसितं देव्या बीजं सर्वार्थसाधकम् ॥ एवमेकाक्षरं मन्त्रं यतयः शुद्धचेतसः । ध्यायन्ति परमानन्दमया ज्ञानाम्बुराशयः ॥२०–२१॥

ଦେବୀଙ୍କ ସର୍ବାର୍ଥସାଧକ ବୀଜ ‘ବିୟତ୍’ ଆକାରସହ ସଂଯୁକ୍ତ, ‘ବୀତିହୋତ୍ର’ ସମନ୍ୱିତ ଏବଂ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରର ଦ୍ୟୁତିରେ ଦୀପ୍ତ। ଏପରି ଏକାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରକୁ ଶୁଦ୍ଧଚେତନ ଯତିମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି—ପରମାନନ୍ଦମୟ, ଜ୍ଞାନଜଳର ମହାସାଗର ସଦୃଶ।

Mantra-bīja as a support for Brahman/Śakti-realization; jñāna leading to ānanda (mokṣa)

Verse 21

वियदाकारसंयुक्तं वीतिहोत्रसमन्वितम् । अर्धेन्दुलसितं देव्या बीजं सर्वार्थसाधकम् ॥ एवमेकाक्षरं मन्त्रं यतयः शुद्धचेतसः । ध्यायन्ति परमानन्दमया ज्ञानाम्बुराशयः ॥२०–२१॥

ଦେବୀଙ୍କ ସର୍ବାର୍ଥସାଧକ ବୀଜ ‘ବିୟତ୍’ ଆକାରସହ ସଂଯୁକ୍ତ, ‘ବୀତିହୋତ୍ର’ ସମନ୍ୱିତ ଏବଂ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରର ଦ୍ୟୁତିରେ ଦୀପ୍ତ। ଏପରି ଏକାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରକୁ ଶୁଦ୍ଧଚେତନ ଯତିମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି—ପରମାନନ୍ଦମୟ, ଜ୍ଞାନଜଳର ମହାସାଗର ସଦୃଶ।

Mantra-upāsanā culminating in jñāna-ānanda (mokṣa)

Verse 22

वाङ्मया ब्रह्मभूतस्मात् षष्ठं वक्त्रसमन्वितम् । सूर्यो वामश्रोत्रबिन्दुः संयुताष्टकतृतीयकः ॥ नारायणेन संयुक्तो वायुश्चाधरसंयुतः । विच्चे नवार्णकोऽर्णः स्यान्महदानन्ददायकः ॥२२–२३॥

ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପିଣୀ ବାଙ୍ମୟାଠାରୁ ମୁଖସହିତ ଷଷ୍ଠ ଅକ୍ଷର/ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ବାମ କାନସ୍ଥ ବିନ୍ଦୁ, ଅଷ୍ଟକର ତୃତୀୟ ସହ ଯୁକ୍ତ। ନାରାୟଣ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ବାୟୁ ଅଧର (ନିମ୍ନ ଭାଗ/ଓଠ) ସହ ଯୁକ୍ତ। ‘ବିଚ୍ଚେ’—ନବାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ମହାନନ୍ଦଦାୟକ ଅକ୍ଷର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Mantra-śakti as Brahman (Śabda-Brahman), Devī as the ground of speech and liberation

Verse 23

वाङ्मया ब्रह्मभूतस्मात् षष्ठं वक्त्रसमन्वितम् । सूर्यो वामश्रोत्रबिन्दुः संयुताष्टकतृतीयकः ॥ नारायणेन संयुक्तो वायुश्चाधरसंयुतः । विच्चे नवार्णकोऽर्णः स्यान्महदानन्ददायकः ॥२२–२३॥

ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପିଣୀ ବାଙ୍ମୟାଠାରୁ ମୁଖସହିତ ଷଷ୍ଠ ଅକ୍ଷର/ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ବାମ କାନସ୍ଥ ବିନ୍ଦୁ, ଅଷ୍ଟକର ତୃତୀୟ ସହ ଯୁକ୍ତ। ନାରାୟଣ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ବାୟୁ ଅଧର (ନିମ୍ନ ଭାଗ/ଓଠ) ସହ ଯୁକ୍ତ। ‘ବିଚ୍ଚେ’—ନବାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ମହାନନ୍ଦଦାୟକ ଅକ୍ଷର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Mantra as liberating knowledge (vidyā) and Devī as Brahman

Verse 24

हृत्पुण्डरीकमध्यस्थां प्रातःसूर्यसमप्रभाम् । पाशाङ्कुशधरां सौम्यां वरदाभयहस्तकाम् । त्रिनेत्रां रक्तवसनां भक्तकामदुघां भजे ॥ नमामि त्वामहं देवीं महाभयविनाशिनीम् । महादुर्गप्रशमनीं महाकारुण्यरूपिणीम् ॥...

ହୃଦୟପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପ୍ରାତଃସୂର୍ଯ୍ୟସମ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ଦେବୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ; ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରିଣୀ, ସୌମ୍ୟା, ବର ଓ ଅଭୟ ଦାନକାରୀ ହସ୍ତଯୁକ୍ତ; ତ୍ରିନେତ୍ରା, ରକ୍ତବସନା, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣକାରିଣୀ। ହେ ଦେବୀ, ମହାଭୟବିନାଶିନୀ, ମହାଦୁର୍ଗାସଦୃଶ ଦୁର୍ଗତି-ଦୁଃଖ ଶମନକାରିଣୀ, ମହାକାରୁଣ୍ୟସ୍ୱରୂପିଣୀ—ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।

Upāsanā leading to mokṣa; Devī as inner Antaryāmin and compassionate Brahman-power

Verse 25

हृत्पुण्डरीकमध्यस्थां प्रातःसूर्यसमप्रभाम् । पाशाङ्कुशधरां सौम्यां वरदाभयहस्तकाम् । त्रिनेत्रां रक्तवसनां भक्तकामदुघां भजे ॥ नमामि त्वामहं देवीं महाभयविनाशिनीम् । महादुर्गप्रशमनीं महाकारुण्यरूपिणीम् ॥...

ହୃଦୟ-ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ଅଧିଷ୍ଠିତା, ପ୍ରାତଃସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ପ୍ରଭାମୟୀ; ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରିଣୀ, ସୌମ୍ୟା; ବର ଓ ଅଭୟ ଦାନକାରୀ ହସ୍ତଯୁକ୍ତା; ତ୍ରିନେତ୍ରା, ରକ୍ତବସନା, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣକାରିଣୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ। ହେ ଦେବୀ, ମହାଭୟବିନାଶିନୀ, ମହାଦୁଃଖ ପ୍ରଶମନୀ, ମହାକାରୁଣ୍ୟସ୍ୱରୂପିଣୀ—ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।

Saguna Brahman (Devī as immanent Brahman in the heart); Bhakti as a means toward mokṣa

Verse 26

यस्याः स्वरूपं ब्रह्मादयो न जानन्ति तस्मादुच्यतेऽज्ञेया । यस्या अन्तो न विद्यते तस्मादुच्यतेऽनन्ता । यस्या ग्रहणं नोपलभ्यते तस्मादुच्यतेऽलक्ष्या । यस्या जननं नोपलभ्यते तस्मादुच्यतेऽजा । एकैव सर्वत्र व...

ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ବ୍ରହ୍ମାଦିମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେହିପାଇଁ ସେ ‘ଅଜ୍ଞେୟା’ କୁହାଯାନ୍ତି। ଯାହାଙ୍କ ଅନ୍ତ ମିଳେ ନାହିଁ, ସେହିପାଇଁ ‘ଅନନ୍ତା’ କୁହାଯାନ୍ତି। ଯାହାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିହେବ ନାହିଁ, ସେହିପାଇଁ ‘ଅଲକ୍ଷ୍ୟା’ କୁହାଯାନ୍ତି। ଯାହାଙ୍କ ଜନ୍ମ ମିଳେ ନାହିଁ, ସେହିପାଇଁ ‘ଅଜା’ କୁହାଯାନ୍ତି। ସେ ଏକା ହିଁ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ, ତେଣୁ ‘ଏକା’ କୁହାଯାନ୍ତି। ସେ ଏକା ହିଁ ବିଶ୍ୱରୂପିଣୀ, ତେଣୁ ‘ନୈକା’ (ଏକ ନୁହେଁ) କୁହାଯାନ୍ତି। ଏହିପରି ସେ ଅଜ୍ଞେୟା, ଅନନ୍ତା, ଅଲକ୍ଷ୍ୟା, ଅଜା, ଏକା, ନୈକା ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରିତ।

Nirguṇa Brahman; apophatic theology (neti-neti); non-duality with apparent multiplicity (māyā/śakti)

Verse 27

मन्त्राणां मातृका देवी शब्दानां ज्ञानरूपिणी । ज्ञानानां चिन्मयातीता शून्यानां शून्यसाक्षिणी ॥ यस्याः परतरं नास्ति सैषा दुर्गा प्रकीर्तिता । तां दुर्गां दुर्गमां देवीं दुराचारविघातिनीम् । नमामि भवभीतोऽ...

ଦେବୀ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ମାତୃକା; ଶବ୍ଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପିଣୀ। ଜ୍ଞାନକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେ ଚିନ୍ମୟ ପରାତ୍ପରା; ଶୂନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଶୂନ୍ୟର ସାକ୍ଷିଣୀ। ଯାହାଙ୍କଠାରୁ ଉଚ୍ଚ କିଛି ନାହିଁ—ସେଇ ଦୁର୍ଗା ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ। ଦୁର୍ଗମା, ଦୁରାଚାରବିଘାତିନୀ ସେଇ ଦୁର୍ଗାଦେବୀଙ୍କୁ, ସଂସାରଭୟରେ ଭୀତ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ—ଯିଏ ସଂସାରସାଗର ପାର କରାନ୍ତି।

Śabda-śakti and Cit (consciousness) as Brahman; mokṣa as crossing saṃsāra; sākṣin (witness)

Verse 28

मन्त्राणां मातृका देवी शब्दानां ज्ञानरूपिणी । ज्ञानानां चिन्मयातीता शून्यानां शून्यसाक्षिणी ॥ यस्याः परतरं नास्ति सैषा दुर्गा प्रकीर्तिता । तां दुर्गां दुर्गमां देवीं दुराचारविघातिनीम् । नमामि भवभीतोऽ...

ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ମାତୃକା ଦେବୀ, ଶବ୍ଦମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପିଣୀ; ଜ୍ଞାନକୁ ମଧ୍ୟ ଅତୀତ ଚିନ୍ମୟୀ, ଶୂନ୍ୟମାନଙ୍କର ଶୂନ୍ୟ-ସାକ୍ଷିଣୀ। ଯାହାଠାରୁ ପରେ କିଛି ନାହିଁ—ସେଇ ଦୁର୍ଗା ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତିତ। ଦୁର୍ଗମକୁ ତରାଇଦେବା, ଦୁରାଚାରକୁ ନାଶ କରିବା ସେଇ ଦୁର୍ଗାଦେବୀଙ୍କୁ, ସଂସାରଭୟରେ ଭୀତ ମୁଁ, ସଂସାରାର୍ଣ୍ଣବରୁ ପାର କରାଇବାଳିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।

Brahman/Śakti as Cit (pure consciousness) and sākṣin (witness); Mokṣa (liberation)

Verse 29

इदमथर्वशीर्षं योऽधीते पञ्चाथर्वशीर्षजपफलमवाप्नोति । इदमथर्वशीर्षं ज्ञात्वा योऽर्चां स्थापयति । शतलक्षं प्रजप्त्वापि सोऽर्चासिद्धिं च विन्दति । शतमष्टोत्तरं चास्याः पुरश्चर्याविधिः स्मृतः ॥ दशवारं पठेद...

ଯେ ଏହି ଅଥର୍ବଶୀର୍ଷକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ସେ ପାଞ୍ଚ ଅଥର୍ବଶୀର୍ଷ ଜପର ଫଳ ପାଏ। ଏହାକୁ ଜାଣି ଯେ ପୂଜାର୍ଥେ ଅର୍ଚ୍ଚା/ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କରେ—ଲକ୍ଷ ଜପ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅର୍ଚ୍ଚାସିଦ୍ଧି ପାଏ। ତାଙ୍କର ପୁରଶ୍ଚରଣବିଧି ଏକଶେ ଆଠ ଜପ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଯେ ଦଶଥର ପାଠ କରେ ସେ ସତ୍ୱର ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ; ମହାଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମହାଦୁର୍ଗମ କଷ୍ଟ ତରେ।

Upāsanā (devotional practice) as a means toward purification (pāpa-kṣaya) and liberation-supporting merit; grace (prasāda)

Verse 30

इदमथर्वशीर्षं योऽधीते पञ्चाथर्वशीर्षजपफलमवाप्नोति । इदमथर्वशीर्षं ज्ञात्वा योऽर्चां स्थापयति । शतलक्षं प्रजप्त्वापि सोऽर्चासिद्धिं च विन्दति । शतमष्टोत्तरं चास्याः पुरश्चर्याविधिः स्मृतः ॥ दशवारं पठेद...

ଯେ ଏହି ଅଥର୍ବଶୀର୍ଷକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ସେ ପାଞ୍ଚ ଅଥର୍ବଶୀର୍ଷ ଜପର ଫଳ ପାଏ। ଏହାକୁ ଜାଣି ଯେ ପୂଜାର୍ଥେ ଅର୍ଚ୍ଚା/ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କରେ—ଲକ୍ଷ ଜପ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅର୍ଚ୍ଚାସିଦ୍ଧି ପାଏ। ତାଙ୍କର ପୁରଶ୍ଚରଣବିଧି ଏକଶେ ଆଠ ଜପ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଯେ ଦଶଥର ପାଠ କରେ ସେ ସତ୍ୱର ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ; ମହାଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମହାଦୁର୍ଗମ କଷ୍ଟ ତରେ।

Upāsanā (devotional practice) and prasāda (grace) as purification and obstacle-removal

Verse 31

इदमथर्वशीर्षं योऽधीते पञ्चाथर्वशीर्षजपफलमवाप्नोति । इदमथर्वशीर्षं ज्ञात्वा योऽर्चां स्थापयति शतलक्षं प्रजप्त्वापि सोऽर्चासिद्धिं च विन्दति । शतमष्टोत्तरं चास्याः पुरश्चर्याविधिः स्मृतः । दशवारं पठेद्य...

ଯେ କେହି ଏହି ଅଥର୍ବଶୀର୍ଷକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ସେ ପାଞ୍ଚ ଅଥର୍ବଶୀର୍ଷ ଜପର ଫଳ ପାଏ। ଏହି ଅଥର୍ବଶୀର୍ଷକୁ ଜାଣି ଯେ ଦେବୀଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚା (ପ୍ରତିମା) ସ୍ଥାପନ କରେ, ସେ—ଲକ୍ଷ ଜପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ସେହି ଅର୍ଚ୍ଚାର ସିଦ୍ଧି (ଅର୍ଚ୍ଚାସିଦ୍ଧି) ଲଭେ। ତାଙ୍କ ପୁରଶ୍ଚର୍ୟାବିଧି ଶତ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତର (୧୦୮) ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଯେ ଦଶଥର ପାଠ କରେ, ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ; ମହାଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମହାଦୁର୍ଗତି ଅତିକ୍ରମ କରେ।

Mokṣa (purification and grace as means toward liberation)

Verse 32

प्रातरधीयानो रात्रिकृतं पापं नाशयति । सायमधीयानो दिवसकृतं पापं नाशयति । तत्सायं प्रातः प्रयुञ्जानः पापोऽपापो भवति । निशीथे तुरीयसन्ध्यायां जप्त्वा वाक्सिद्धिर्भवति । नूतनप्रतिमायां जप्त्वा देवतासांनिध...

ପ୍ରାତଃକାଳେ ଏହା ପଢ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ରାତିରେ କୃତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ; ସାୟଂକାଳେ ପଢ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦିନରେ କୃତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ। ଏଭଳି ସାୟଂ ଓ ପ୍ରାତଃ ଏହାକୁ ପ୍ରୟୋଗ କରୁଥିବା ଜଣେ ପାପରହିତ ହୁଏ। ନିଶୀଥେ, ତୁରୀୟସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଜପ କଲେ ବାକ୍ସିଦ୍ଧି ହୁଏ। ନୂତନ ପ୍ରତିମା ସମ୍ମୁଖରେ ଜପ କଲେ ଦେବତାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ପ୍ରାଣପ୍ରତିଷ୍ଠା କ୍ରିୟାରେ ଜପ କଲେ ପ୍ରାଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୁଏ। ମଙ୍ଗଳବାର-ଅଶ୍ୱିନୀର ଶୁଭ ସଂଯୋଗରେ, ମହାଦେବୀଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଜପ କଲେ ମହାମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ଯେ ଏପରି ଜାଣେ—ଏହି ଉପନିଷଦ ଏମିତି କହେ।

Mokṣa (overcoming pāpa and mṛtyu through upāsanā and Devī-anugraha)

Ask anything about the Devi Upanishad

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Upanishads in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play