Adhyaya 23

Verse 1

मार्कंडेय उवाच । द्वारकायाश्च माहात्म्यमिंद्रद्युम्न निबोध मे । कलौ निवसते यत्र क्लेशहा रुक्मिणीपतिः

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ମୋ ପାଖରୁ ଦ୍ୱାରକାର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଜାଣ; ଯେଉଁଠାରେ କଳିଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ କ୍ଲେଶହର, ରୁକ୍ମିଣୀପତି ଭଗବାନ ବସନ୍ତି।

Verse 2

कलौ कृष्णस्य माहात्म्यं ये शृण्वंति पठंति च । न तेषां जायते वासो यमलोके युगाष्टकम्

କଳିଯୁଗରେ ଯେମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି ଓ ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଯମଲୋକରେ ବାସ ହୁଏ ନାହିଁ—ଆଠ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 3

नित्यं कृष्णकथा यस्य प्राणादपि गरीयसी । न तस्य दुर्ल्लभं किंचिदिह लोके परं नृप

ହେ ନୃପ, ଯାହା ପାଇଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣକଥା ନିତ୍ୟ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ତାହା ପାଇଁ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ କିଛିମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ନୁହେଁ।

Verse 4

मन्वंतरसहस्रैस्तु काशीवासेन यत्फलम् । तत्फलं द्वारकावासे वसतां पंचभिर्दिनैः

ସହସ୍ର ମନ୍ୱନ୍ତର କାଶୀବାସରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟଫଳ ଦ୍ୱାରକାରେ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ବାସ କଲେ ମିଳେ।

Verse 5

कलौ निवसते यस्तु श्वपचो द्वारकां यदि । यतीनां गतिमाप्नोति प्राह ह्येवं प्रजापतिः

କଳିଯୁଗରେ ଶ୍ୱପଚ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଦ୍ୱାରକାରେ ବାସ କରେ, ସେ ଯତୀମାନଙ୍କ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ—ଏହିପରି ପ୍ରଜାପତି କହିଛନ୍ତି।

Verse 6

द्वारकां गंतुकामं यः प्रत्यहं कुरुते नरः । फलमाप्नोति मनुजः कुरुक्षेत्रसमुद्भवम्

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ସଙ୍କଳ୍ପ କରେ, ସେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ତୀର୍ଥରୁ ଉଦ୍ଭବ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।

Verse 7

सोमग्रहे च यत्प्रोक्तं यत्फलं सोमनायके । दृष्ट्वा तत्फलमाप्नोति द्वारवत्यां जनार्द्दनम्

ସୋମଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଯେ ଫଳ କୁହାଯାଇଛି ଓ ସୋମନାଥରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ଉକ୍ତ, ଦ୍ୱାରବତୀରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ସେହି ଫଳ ମିଳେ।

Verse 8

पुष्करे कार्त्तिकीं कृत्वा यत्फलं वर्षकोटिभिः । तत्फलं द्वारकावासे दिनेनैकेन जायते

ପୁଷ୍କରରେ କାର୍ତ୍ତିକୀ ବ୍ରତ କୋଟି ବର୍ଷ କଲେ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରକାରେ ଏକ ଦିନ ବାସ କଲେ ହୁଏ।

Verse 9

द्वारकायां दिनैकेन दृष्टे देवकिनंदने । फलं कोटिगुणं ज्ञेयमत्र लक्षशतोद्भवम्

ଦ୍ୱାରକାରେ ଏକ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା କୋଟିଗୁଣ ହୁଏ; ଏଠାରେ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ପୁଣ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 10

कलौ निवसतां भूप धन्यास्तेषां मनोरथाः । कृष्णस्य दर्शने नित्यं द्वारकागमने मतिः

ହେ ରାଜନ୍! କଳିଯୁଗରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମନୋରଥ ଧନ୍ୟ; ଯାହାଙ୍କ ମନ ସଦା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦର୍ଶନ ଓ ଦ୍ୱାରକାଗମନରେ ନିବିଷ୍ଟ ଥାଏ।

Verse 11

एकामपि द्वादशीं तु यः करोति नृपोत्तम । कृष्णस्य सन्निधौ भूप द्वारकायाः फलं शृणु

ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ହେ ଭୂପ! ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ଯେ କେହି ଏକମାତ୍ର ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟ କରେ, ସେ ଦ୍ୱାରକାର ଫଳ ପାଏ; ସେ ଫଳ ଶୁଣ।

Verse 12

धन्यास्ते कृतकृत्यास्ते ते जना लोकपावनाः । दृष्टं कृष्णमुखं यैस्तु पापकोट्ययुतापहम्

ଧନ୍ୟ ସେମାନେ, କୃତକୃତ୍ୟ ସେମାନେ, ସେମାନେ ଲୋକପାବନ ଜନ; ଯେମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଖ ଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି, ତାହା କୋଟି-କୋଟି ପାପକୁ ଅୟୁତରେ ନାଶ କରେ।

Verse 13

यत्फलं व्रतसंयुक्तैर्वासरैः कृष्णसंयुतैः । यज्ञैर्दानैर्बृहद्भिश्च द्वारकायां तथैकया

ବ୍ରତସଂଯୁକ୍ତ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ-ସମର୍ପିତ ଦିନମାନେ, ଏବଂ ମହାଯଜ୍ଞ ଓ ମହାଦାନ ଦ୍ୱାରା ଯେ ଫଳ ମିଳେ—ସେଇ ଫଳ ଦ୍ୱାରକାରେ ଏକମାତ୍ର (ଆଚରଣ) ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 14

क्षीरस्नानं प्रकुर्वंति ये नराः कृष्ण मूर्धनि । शताश्वमेधजं पुण्यं बिंदुना बिंदुना स्मृतम्

ଯେ ନରମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମସ୍ତକରେ କ୍ଷୀରାଭିଷେକ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିନ୍ଦୁ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧଯଜ୍ଞଜନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 15

दधि क्षीराद्दशगुणं घृतं दध्नो दशोत्तरम् । घृताद्दशगुणं क्षौद्रं क्षौद्राद्दशगुणोत्तरम्

କ୍ଷୀରଠାରୁ ଦଧିର ପୁଣ୍ୟ ଦଶଗୁଣ; ଦଧିଠାରୁ ଘୃତ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ; ଘୃତଠାରୁ କ୍ଷୌଦ୍ର (ମଧୁ) ଦଶଗୁଣ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ; ଏବଂ ମଧୁଠାରୁ ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଦଶଗୁଣେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 16

पुष्पोदकं च रत्नोदं वर्द्धनं च दशोत्तरम् । मंत्रोदकं च गंधोदं तथैव नृपसत्तम

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ପୁଷ୍ପୋଦକ, ରତ୍ନୋଦକ ଓ ବର୍ଧନ-ଜଳ—ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଦଶଗୁଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ତଥା ମନ୍ତ୍ରୋଦକ ଓ ସୁଗନ୍ଧୋଦକ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ।

Verse 17

इक्षो रसेन स्नपनं शतवाजिमखैः समम् । तथैव तीर्थनीरं स फलं यच्छति भूमिप

ହେ ଭୂମିପ! ଇକ୍ଷୁରସରେ ସ୍ନାପନ କରିବା ଶତ ବାଜିମଖ (ଅଶ୍ୱମେଧ) ସମାନ; ତଥା ତୀର୍ଥନୀରରେ ସ୍ନାପନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 18

कृष्णं स्नानार्द्रगात्रं च वस्त्रेण परिमार्जति । तस्य लक्षार्जितस्यापि भवेत्पापस्य मार्जनम्

ସ୍ନାନ ପରେ ଭିଜା ଦେହବିଶିଷ୍ଟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଯେ ବସ୍ତ୍ରରେ ପୋଛେ, ତାହାର ଲକ୍ଷଲକ୍ଷ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ମଧ୍ୟ ପରିଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ।

Verse 19

स्नापयित्वा जगन्नाथं पुष्पमालावरोहणम् । कुरुते प्रतिपुष्पं तु स्वर्णनिष्कायुतं फलम्

ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ପରେ ପୁଷ୍ପମାଳା ଅର୍ପଣ କଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁଷ୍ପ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ-ନିଷ୍କ ସମ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ।

Verse 20

स्नानकाले तु देवस्य शंखादीनां तु वादनम् । कुरुते ब्रह्मलोके तु वसते ब्रह्मवासरम्

ଦେବଙ୍କ ସ୍ନାନକାଳରେ ଯେ ଶଙ୍ଖ ଆଦି ମଙ୍ଗଳ ବାଦ୍ୟ ବଜାଏ, ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପାଇ ତାହାଁରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସେ।

Verse 21

स्नानकाले स कृष्णस्य पठेन्नामसहस्रकम् । प्रत्यक्षरं लभेत्प्रेष्टं कपिलागोशतोद्भवम्

ସ୍ନାନକାଳରେ ଯେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହସ୍ରନାମ ପାଠ କରେ, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷର ପାଇଁ ଶତ କପିଳା ଗୋଦାନ ସମ ପ୍ରିୟ ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 22

फलमेतन्महीपाल गीतायाः परिकीर्तितम् । गजेंद्रमोक्षणेनैवं स्तवराजेन कीर्त्तितम्

ହେ ମହୀପାଳ! ଏହି ଫଳ ଗୀତା ପାଇଁ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ; ଏହିପରି ‘ଗଜେନ୍ଦ୍ରମୋକ୍ଷଣ’ ନାମକ ସ୍ତବରାଜ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 23

स्तवैरृषिकृतैरन्यैः पठितैश्च नराधिप । तोषमाप्नोति देवेशः सर्वान्कामान्प्रयच्छति

ହେ ନରାଧିପ! ଋଷିକୃତ ଅନ୍ୟ ସ୍ତୋତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପାଠ କଲେ ଦେବେଶ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ କାମନା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 24

किं पुनर्वेदपाठं तु स्नानकाले करोति यः । तस्य यल्लभते पुण्यं न ज्ञातं नरनायक

ହେ ନରନାୟକ! ସ୍ନାନ-ଆରାଧନା ସମୟରେ ଯେ ବେଦପାଠ କରେ, ସେ ପାଉଥିବା ପୁଣ୍ୟ ଅପରିମେୟ।

Verse 25

स्नान काले च संप्राप्ते कृष्णस्याग्रे तु नर्तनम् । गीतं चैव पुनस्तत्र स्तवनं वदनेन हि

ସ୍ନାନ-ଆରାଧନା ସମୟ ଆସିଲେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନୃତ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ଗୀତ ଗାଇ, ନିଜ କଣ୍ଠରେ ପୁନଃ ସ୍ତବନ କହିବା ଉଚିତ।

Verse 26

स्नानकाले तु कृष्णस्य जयशब्दं करोति यः । करताल समायुक्तं गीतनृत्यं करोति च

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ନାନ-ଆରାଧନା ସମୟରେ ଯେ ‘ଜୟ’ ଧ୍ୱନି କରେ ଏବଂ କରତାଳ ସହିତ ଗୀତ-ନୃତ୍ୟ କରେ, (ସେ ମହାପୁଣ୍ୟ ପାଏ)।

Verse 27

तत्र चेष्टां प्रकुर्वाणो हसते जल्पतेऽपि वा । मुक्तं तेन परं मातुर्योनियंत्रस्य निर्गमम्

ସେଠାରେ କେହି ଇଶାରା କରୁ, ହସୁ କିମ୍ବା କଥା କହୁ—ତଥାପି ସେଇ ଭକ୍ତିମୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣରେ ସେ ମାତୃୟୋନିର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ପୁନର୍ଜନ୍ମର ବାଧ୍ୟତା କଟେ।

Verse 28

नोत्तानशायी भवति मातुरंके नरेश्वर । गुणान्पठति कृष्णस्य यः काले स्नानकर्मणः

ହେ ନରେଶ୍ୱର! ସ୍ନାନକର୍ମର ସମୟରେ ଯେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୁଣଗାନ ପାଠ କରେ, ସେ ପୁନଃ ମାଆଙ୍କ କୋଳରେ ଅସହାୟ ଶିଶୁ ହୋଇ ଶୋଇବ ନାହିଁ।

Verse 29

चंदनागुरुमिश्रेण कंकुमेन सुगंधिना । विलेपयति यः कृष्णं कर्पूरमृगनाभिना । कल्पं तु भवने विष्णोर्वसते पितृभिः सह

ଯେ ଭକ୍ତ ଅଗରୁମିଶ୍ରିତ ଚନ୍ଦନ, ସୁଗନ୍ଧିତ କୁଙ୍କୁମ, ଏବଂ କର୍ପୂର-କସ୍ତୁରୀଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଲେପନ କରେ, ସେ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସେ।

Verse 30

प्रत्येकं चंदनादीनामिंद्रद्युम्न न चान्यथा । नानादेशसमुद्भूतैः सुवस्त्रैश्च सुकोमलैः

ହେ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ! ନିଶ୍ଚୟ ଏହିପରି ହିଁ—ଚନ୍ଦନ ଆଦିର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅର୍ପଣ ଏବଂ ନାନା ଦେଶରୁ ଆଣା ଅତି କୋମଳ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ରର ସମର୍ପଣ, ଦ୍ୱାରକାରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ପୂଜା ହୋଇଯାଏ।

Verse 31

धूपयित्वा सुगंधैश्च यो धूपयति मानवः । मन्वंतराणि वसते तत्संख्यानि हरेर्गृहे

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧିତ ଧୂପଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ଧୂପ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ସେହି ଅର୍ପଣସଂଖ୍ୟା ପରିମାଣ ମନ୍ୱନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହରିଧାମରେ ବସେ।

Verse 32

स्वशक्त्या देवदेवेशं भूषणैर्भूषयंति च । हेमजैरतुलैः शुभ्रैर्मणिजैश्च सुशोभनैः

ସେମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦେବଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ କରନ୍ତି—ଅତୁଳ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଭୂଷଣ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁଶୋଭନ ମଣିରତ୍ନଦ୍ୱାରା।

Verse 33

तेषां फलं महाराज रुद्राश्च वासवादयः

ହେ ମହାରାଜ! ଏପରି ପୂଜାର ଫଳକୁ ରୁଦ୍ରମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ (ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ) ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 34

जानंति मुनयो नैव वर्जयित्वा तु माधवम् । येऽर्चयंति जगन्नाथं कृष्णं कलिमलापहम् । केतकीतुलसीपत्रैः पुष्पैर्मालतिसंभवैः

ମାଧବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେମାନେ କଳିମଳାପହ ଜଗନ୍ନାଥ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କେତକୀ, ତୁଳସୀପତ୍ର ଓ ମାଳତୀଜନ୍ୟ ପୁଷ୍ପରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି।

Verse 35

तद्देशसंभवैश्चान्यैर्भूरिभिः कुसुमैर्नृप । एकैकं नृप शार्दूल राजसूयसमं स्मृतम्

ହେ ନୃପ! ସେଇ ଦେଶରେ ଜନ୍ମିତ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରଚୁର ପୁଷ୍ପରେ ମଧ୍ୟ—ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ—ଏକେକ ପୁଷ୍ପାର୍ପଣ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞସମ ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 36

ये कुर्वंति नराः पूजां स्वशक्त्या रुक्मिणीपतेः । क्रीडंति विष्णुलोके ते मन्वतरशतं नराः

ଯେ ଲୋକେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ରୁକ୍ମିଣୀପତିଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶତ ମନ୍ୱନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି।

Verse 37

यः पुनस्तुलसीपत्रैः कोमलमंजरीयुतैः । पूजयेच्छ्रद्धया यस्तु कृष्णं देवकिनंदनम्

ଯେ କେହି ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ କୋମଳ ମଞ୍ଜରୀଯୁକ୍ତ ତୁଳସୀପତ୍ରରେ ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ପରମ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 38

या गतिर्योगयुक्तानां या गतिर्योगशालिनाम् । या गतिर्दानशीलानां या गतिस्तीर्थसेविनाम्

ଯୋଗଯୁକ୍ତମାନଙ୍କର ଯେ ଗତି, ଯୋଗନିଷ୍ଠମାନଙ୍କର ଯେ ଗତି; ଦାନଶୀଳମାନଙ୍କର ଯେ ଗତି, ଏବଂ ତୀର୍ଥସେବୀମାନଙ୍କର ଯେ ଗତି—

Verse 39

या गतिर्मातृभक्तानां द्वादशीं वेधवर्जिताम् । कुर्वतां जागरं विष्णोर्नृत्यतां गायतां फलम्

ମାତୃଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଯେ ପରମ ଗତି ମିଳେ, ଏବଂ ବେଧବର୍ଜିତ (ଶୁଦ୍ଧ) ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଜାଗରଣ କରି ନୃତ୍ୟ-ଗୀତ କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଯେ ଫଳ ମିଳେ—ସେଇ ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 40

वैष्णवानां तु भक्तानां यत्फलं वेदवादिनाम् । पठतां वैष्णवं शास्त्रं वैष्णवानां तु यच्छताम्

ହେ ରାଜନ୍! ଭକ୍ତ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କର ଯେ ଫଳ, ସେଇ ଫଳ ବେଦବାଦୀମାନଙ୍କର; ବୈଷ୍ଣବ ଶାସ୍ତ୍ର ପଢୁଥିବାମାନଙ୍କର ଓ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଉଥିବାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ହୁଏ।

Verse 41

तुलसीमालया कृष्णः पूजितो रुक्मिणी पतिः । फलमेतन्महीपाल यच्छते नात्र सशयः

ତୁଳସୀମାଳାରେ ପୂଜିତ ରୁକ୍ମିଣୀପତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହି ଫଳ ଦାନ କରନ୍ତି, ହେ ମହୀପାଳ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 42

यथा लक्ष्मीः प्रिया विष्णोस्तुलसी च ततोऽधिका । द्वारकायां समुत्पन्ना विशेषेण फलाधिका

ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ, ସେପରି ତୁଳସୀ ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ; ଏବଂ ଦ୍ୱାରକାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ତୁଳସୀ ବିଶେଷ ଭାବେ ଅଧିକ ଫଳଦାୟିନୀ।

Verse 43

यत्र तत्र स्थितो विष्णुस्तुलसीदलमालया । पूजितो द्वारकातुल्यं पुण्यं स यच्छते कलौ

ବିଷ୍ଣୁ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଅବସ୍ଥିତ ହେଉନ୍ତୁ, ତୁଳସୀଦଳମାଳାରେ ପୂଜିତ ହେଲେ, କଳିଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦ୍ୱାରକାସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 44

योऽर्चयेत्केतकीपत्रैः कृष्णं कलिमलापहम् । पत्रेपत्रेऽश्वमेधस्यफलं यच्छति भूभुज

ହେ ଭୂଭୁଜ! ଯେ କେତକୀପତ୍ରଦ୍ୱାରା କଲିମଲାପହ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ ପତ୍ରେପତ୍ରେ ଅଶ୍ୱମେଧଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।

Verse 45

योऽर्चयेन्मालतीपुष्पैः कृष्णं त्रिभुवनेश्वरम् । तेनाप्तं नास्ति संदेहो यत्फलं दुर्लभं हरेः

ଯେ ମାଳତୀପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ତ୍ରିଭୁବନେଶ୍ୱର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ ନିଃସନ୍ଦେହେ ହରିଙ୍କ ଦୁର୍ଲଭ ଫଳ ପାଏ।

Verse 46

ऋतुकालोद्भवैः पुष्पैर्योऽर्चयेद्रुक्मिणीपतिम् । सर्वान्कामानवाप्नोति दुर्लभान्देवमानुषैः

ଯେ ଋତୁକାଳରେ ଉଦ୍ଭବିତ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ରୁକ୍ମିଣୀପତିଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ ଦେବମାନବଙ୍କୁ ଦୁର୍ଲଭ ସମସ୍ତ କାମନା ପାଏ।

Verse 47

कृष्णेनागुरुणा कृष्णं धूपयंति कलौ युगे । सकर्पूरेण राजेन्द्र कृष्णतुल्या भवंति ते

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! କଲିଯୁଗରେ ଯେ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଅଗୁରୁକୁ କର୍ପୂର ସହିତ ଜ୍ୱାଳାଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧୂପ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ତେଜ-ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ କୃଷ୍ଣତୁଲ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 48

साज्येन गुग्गुलेनापि सुगंधेन जनार्द्दनम् । धूपयित्वा नरो याति पदं भूयः सदा शिवम्

ଘୃତମିଶ୍ରିତ ସୁଗନ୍ଧିତ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଧୂପ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ପୁନଃ ଫେରେ ନାହିଁ; ସେ ସଦାଶିବ ପରମ ପଦକୁ ଯାଏ।

Verse 49

यो ददाति महीपाल कृष्णस्याग्रे तु दीपकम् । पातकं तु समुत्सृज्य ज्योतीरूपं लभेत्पदम्

ହେ ମହୀପାଳ! ଯେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଗ୍ରେ ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ପାପ ତ୍ୟାଗ କରି ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ପରମ ପଦ ପାଏ।

Verse 50

द्वारे कृष्णस्य यो नित्यं दीपमालां करोति हि । सप्तद्वीपवतीराज्यं द्वीपेद्वीपे फलं लभेत्

ଯେ ନିତ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରେ ଦୀପମାଳା ସଜାଏ, ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପାଧିପତ୍ୟର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପରେ ଯଥୋଚିତ ଫଳ ଲଭେ।

Verse 51

नैवेद्यानि मनोज्ञानि कृष्णाय विनिवेदयेत् । कल्पांतं तत्पितॄणां हि तृप्तिर्भवति शाश्वती

ମନୋହର ନୈବେଦ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ତାହାଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ପିତୃମାନଙ୍କୁ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାଶ୍ୱତ ତୃପ୍ତି ମିଳେ।

Verse 52

फलानि यच्छते यो वै सुहृद्यानि नरेश्वर । जायंते तस्य कल्पांतं सफलास्तु मनोरथाः

ହେ ନରେଶ୍ୱର! ଯେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଉତ୍ତମ ଫଳ ଅର୍ପଣ କରେ, ତାଙ୍କର ମନୋରଥ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଫଳ ହୁଏ।

Verse 53

तांबूलं तु सकर्पूरं सपूगं नरनायक । कृष्णाय यच्छते यो वै पदं तस्याग्निदैवतम्

ହେ ନରନାୟକ! କର୍ପୂର ଓ ସୁପାରି ସହିତ ତାମ୍ବୂଳ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଅଗ୍ନିଦେବ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପଦ ପାଏ।

Verse 54

सनीरं कर्पुरोपेतं कुंभं कृष्णाग्रतो न्यसेत् । कल्पांते न जलापेक्षां कुर्वंति च पितामहाः

କର୍ପୂରସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳଭରା କୁମ୍ଭଟି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା କଲେ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ପିତୃମାନେ ଜଳାଭାବ ଭୋଗନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 56

तत्कुले नास्ति पापिष्ठो न च लोके यमस्य च । वायुलोकान्महीपाल न पुनर्विद्यते गतिः

ସେହି କୁଳରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ କେହି ନଥାଏ, ନ ଯମଲୋକକୁ ଗମନ ହୁଏ। ହେ ମହୀପାଳ, ବାୟୁଲୋକରୁ ପୁନଃ ମର୍ତ୍ୟଜନ୍ମକୁ ଫେରା ଗତି ନାହିଁ।

Verse 57

कृष्णवेश्मनि यः कुर्य्यात्सधूपं पुष्पमंडपम् । सपुष्पकविमानैस्तु क्रीडते कोटिभिर्द्दिवि

ଯେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିବାସରେ ଧୂପସହିତ ପୁଷ୍ପମଣ୍ଡପ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପୁଷ୍ପଶୋଭିତ କୋଟି କୋଟି ପୁଷ୍ପକ-ବିମାନମଧ୍ୟରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ।

Verse 58

चलच्चामरवातेन कृष्णं यस्तोषयेन्नरः । तस्योत्तमांगं देवेशश्चुंबते स्वमुखेन हि

ଯେ ନର ଚଳିତ ଚାମରବାତରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ତାହାର ମସ୍ତକକୁ ଦେବେଶ୍ୱର ସ୍ୱୟଂ ନିଜ ମୁଖରେ ଚୁମ୍ବନ କରନ୍ତି।

Verse 59

व्यजनेनाथ वस्त्रेण सुभक्त्या मातरिश्वना । देवदेवस्य राजेन्द्र कुरुते धर्मवारणम्

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ବ୍ୟଜନ ଓ ବସ୍ତ୍ର—ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ସୁଭକ୍ତିରେ ଅର୍ପଣ କଲେ ମାତରିଶ୍ୱା (ବାୟୁ) ଦେବଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମ-ରକ୍ଷାର ଆବରଣ କରନ୍ତି।

Verse 60

धूपं चंदनमालां तु कुरुते कृष्णसद्मनि । देवकन्यायुतैर्लक्षैः सेव्यते सुरनायकैः

ଯେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସଦ୍ମରେ ଧୂପ ଓ ଚନ୍ଦନମାଳା ଅର୍ପଣ କରେ, ତାହାକୁ ସୁରନାୟକମାନେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଦେବକନ୍ୟାସହ ସେବା କରନ୍ତି।

Verse 61

ध्वजमारोपयेद्यस्तु प्रासादोपरि भक्तितः । तस्य ब्रह्मपदे वासः क्रीडते ब्रह्मणा सह

ଯେ ଭକ୍ତିସହ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରାସାଦ ଶିଖରରେ ଧ୍ୱଜ ଆରୋପଣ କରେ, ତାହାର ବାସ ବ୍ରହ୍ମପଦରେ ହୁଏ ଏବଂ ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡା କରେ।

Verse 62

प्रांगणं वर्णकोपेतं स्वस्तिकैश्च समन्वितैः । देवदेवस्य कुरुते क्रीडते भुवनत्रये

ଯେ ଦେବଦେବଙ୍କ ପ୍ରାଙ୍ଗଣକୁ ବର୍ଣ୍ଣରଚନା ଓ ମଙ୍ଗଳ ସ୍ୱସ୍ତିକ ଚିହ୍ନରେ ସୁଶୋଭିତ କରେ, ସେ ତ୍ରିଭୁବନରେ ଆନନ୍ଦରେ କ୍ରୀଡା କରେ।

Verse 63

यो दद्यान्मण्डपे पुष्पप्रकरं रुक्मिणीपतेः । देवोद्यानेषु सर्वेषु क्रीडते नरनायकैः

ଯେ ରୁକ୍ମିଣୀପତିଙ୍କ ମଣ୍ଡପରେ ପୁଷ୍ପରାଶି ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବୋଦ୍ୟାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନରନାୟକମାନଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡା କରେ।

Verse 64

प्रासादे देवदेवस्य चित्रकर्म करोति यः । वसते रुद्रलोके तु यावत्तिष्ठंति सागराः

ଯେ ଦେବଦେବଙ୍କ ପ୍ରାସାଦରେ ଚିତ୍ରକର୍ମ ଓ ଅଳଙ୍କାର କରେ, ସାଗରମାନେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ବସେ।

Verse 65

दद्याच्चन्द्रमयं यस्तु कृष्णोपरि नरेश्वर । वसते द्वारकां यावत्सोमलोके स तिष्ठति

ହେ ନରେଶ୍ୱର! ଯେ କେହି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଚିହ୍ନମୟ ଅଳଙ୍କାର ଅର୍ପଣ କରେ, ଦ୍ୱାରକା ଯେତେଦିନ ରହେ ସେତେଦିନ ସେ ସୋମଲୋକରେ ବସେ।

Verse 66

छत्रं बहुशलाकं तु किंकिणीवस्रगुण्ठितम् । दिव्यरत्नैश्च संयुक्तं हेमदण्डसमन्वितम्

ବହୁ ଶଳାକାଯୁକ୍ତ ଛତ୍ର, ବସ୍ତ୍ର ଓ କିଙ୍କିଣୀରେ ଗୁଞ୍ଜିତ, ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନରେ ଜଡିତ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡସହିତ—

Verse 67

समर्पयति कृष्णाय च्छत्रं लक्षार्बुदैर्वृतम् । अमरैः सहितः सर्वैः क्रीडते पितृभिः सह

ଯେ ଏହି ଛତ୍ରକୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରେ, ସେ ଲକ୍ଷ-ଅର୍ବୁଦ ଲୋକେ ଘେରିଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଅମରମାନଙ୍କ ସହ ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ।

Verse 68

दद्यान्नरविमानं तु कृष्णाय नरनायक । सत्कृतो धनदेनैव वसते ब्रह्मवासरम्

ହେ ନରନାୟକ! ଯେ କେହି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିମାନସଦୃଶ ଭବ୍ୟ ବାହନ ଦାନ କରେ, ସେ କୁବେରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସତ୍କୃତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସେ।

Verse 69

कृता पूजा दिकं भूप ज्वलंतं कृष्णमूर्द्धनि । आरार्तिकं प्रकुर्वाणो मोदते कृष्णसन्निधौ

ହେ ଭୂପ! ପୂଜା ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମସ୍ତକ ସମ୍ମୁଖରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦୀପରେ ଆରାର୍ତ୍ତି କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।

Verse 70

दीप्तिमंतं सकर्पूरं करोत्यारार्तिकं नृप । कृष्णस्य वसते लोके सप्तकल्पानि मानवः

ହେ ନୃପ! ଯେ କର୍ପୂରସହିତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆରତି କରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ କୃଷ୍ଣଲୋକରେ ସାତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସେ।

Verse 71

धृत्वा शंखोदकं यस्तु भ्रामयेत्केशवोपरि । संनिधौ वसते विष्णोः कल्पांतं क्षीरसागरे

ଯେ ଶଙ୍ଖୋଦକ ଧରି କେଶବଙ୍କ ଉପରେ ଘୁରାଏ, ସେ କ୍ଷୀରସାଗରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସେ।

Verse 72

एवं कृत्वा तु कृप्णस्य यः करोति प्रदक्षिणाम् । पठन्नामसहस्रं तु स्तवमन्यं पठन्नृप । सप्तद्वीपवतीपुण्यं लभते तु पदेपदे

ଏଭଳି କରି, ହେ ନୃପ! ଯେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ—ସହସ୍ରନାମ ପାଠ କରି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ସ୍ତବ ପାଠ କରି—ସେ ପଦେପଦେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପବତୀ ଜଗତ୍ ସମ ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 73

कुर्य्याद्दण्डनमस्कारमश्वमेधायुतैः समम् । कृष्णं संतोषयेद्यस्तु सुगीतैर्मधुरैः स्वरैः । सामवेदफलं तस्य जायते नात्र संशयः

ଦଣ୍ଡନମସ୍କାରର ପୁଣ୍ୟ ଦଶହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାନ। ଯେ ମଧୁର ସ୍ୱରର ସୁଗୀତରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୋଷ କରାଏ, ସେ ସାମବେଦଫଳ ପାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 74

यो नृत्यति प्रहृष्टात्मा भावैर्बहु सुभक्तितः । स निर्द्दहति पापानि मन्वंतरकृतान्यपि

ଯେ ପ୍ରହୃଷ୍ଟ ହୃଦୟରେ, ଗଭୀର ଭକ୍ତିଭାବ ସହ ନୃତ୍ୟ କରେ, ସେ ମନ୍ୱନ୍ତର-ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦହନ କରିଦିଏ।

Verse 75

यः कृष्णाग्रे महाभक्त्या कुर्य्यात्पुस्तकवाचनम् । प्रत्यक्षरं लभेत्पुण्यं कपिलाशतदानजम्

ଯେ କେହି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମହାଭକ୍ତିରେ ପୁସ୍ତକପାଠ କରେ, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷର ପ୍ରତି ଶତ କପିଳା ଗାଈ ଦାନର ସମ ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 76

ऋग्यजुःसामभिर्वाग्भिः कृष्णं संतोषयंति ये । कल्पांतं ब्रह्मलोके तु ते वसंति द्विजोत्तमाः

ଯେ ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଋଗ୍, ଯଜୁଃ ଓ ସାମବେଦର ବାଣୀଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୋଷ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ବସନ୍ତି।

Verse 77

योगशास्त्राणि वेदांता न्पुराणं कृष्णसन्निधौ । पठंति रविबिंबं ते भित्त्वा यांति हरेर्लयम्

ଯେମାନେ କୃଷ୍ଣସନ୍ନିଧିରେ ଯୋଗଶାସ୍ତ୍ର, ବେଦାନ୍ତ ଓ ପୁରାଣ ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟବିମ୍ବକୁ ଭେଦି ହରିରେ ଲୟ ପାଆନ୍ତି।

Verse 78

गीता नामसहस्रं तु स्तवराजो ह्यनुस्मृतिः । गजेन्द्रमोक्षणं चैव कृष्णस्यातीव वल्लभम्

ଗୀତା, ନାମସହସ୍ର, ସ୍ତବରାଜ, ଅନୁସ୍ମୃତି ଏବଂ ଗଜେନ୍ଦ୍ରମୋକ୍ଷଣ—ଏସବୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।

Verse 79

श्रीमद्रागवतं यस्तु पठते कृष्णसन्निधौ । कुलकोटिशतैर्युक्तः क्रीडते योगिभिः सदा

ଯେ କେହି କୃଷ୍ଣସନ୍ନିଧିରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ପାଠ କରେ, ସେ ନିଜ କୁଳର କୋଟି କୋଟି ସହିତ ସଦା ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ କ୍ରୀଡା କରେ।

Verse 80

यः पठेद्रामचरितं भारतं व्यासभाषितम् । पुराणानि महीपाल प्राप्तो मुक्तिं न संशयः

ହେ ମହୀପାଳ! ଯେ ରାମଚରିତ, ବ୍ୟାସଭାଷିତ ଭାରତ ଓ ପୁରାଣମାନଙ୍କୁ ପାଠ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷ ପାଏ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 81

द्वादशीवासरे प्राप्त एवं कुर्वंति ये नराः । गीताद्यैः शतसाहस्रं पुण्यं यच्छति केशवः

ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥି ଆସିଲେ ଯେ ନରମାନେ ଏହିପରି—ଗୀତ/କୀର୍ତ୍ତନାଦି ଭକ୍ତିକର୍ମରେ—ଆଚରଣ କରନ୍ତି, କେଶବ ସେମାନଙ୍କୁ ଶତସାହସ୍ରଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 82

जागरे कोटिगुणितं पुण्यं भवति भूभिप । वसतां द्वारकावासात्प्रत्यहं लभते फलम्

ହେ ଭୂପତି! ଜାଗରଣ କଲେ ପୁଣ୍ୟ କୋଟିଗୁଣ ହୁଏ; ଯେମାନେ ଦ୍ୱାରକାରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠାରେ ବାସମାତ୍ରରୁ ପ୍ରତିଦିନ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।

Verse 83

गोमतीनीरपूतानां कृष्णवक्त्रावलोकि नाम् । दर्शनात्पातकं तेषां याति वर्षशतार्जितम्

ଗୋମତୀ ଜଳରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଖ ଦର୍ଶନ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର, ସେଇ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ଶତବର୍ଷ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ନଶିଯାଏ।

Verse 84

धन्यास्ते मानुषे लोके गोमत्युदधिवारिणा । तर्पयंति पितॄन्देवान्गत्वा द्वारवतीं कलौ

ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ସେମାନେ ଧନ୍ୟ, ଯେ କଳିଯୁଗରେ ଦ୍ୱାରବତୀକୁ ଯାଇ ଗୋମତୀ ଓ ସମୁଦ୍ରଜଳରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରନ୍ତି।

Verse 85

गंगाद्वारे प्रयागे च गंगायां कुरुजांगले । प्रभासे शुक्लतीर्थे च श्रीस्थले पुष्करेऽपि च

ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରେ, ପ୍ରୟାଗେ, କୁରୁଜାଙ୍ଗଲର ଗଙ୍ଗାରେ, ପ୍ରଭାସେ, ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥେ, ଶ୍ରୀସ୍ଥଳେ ଏବଂ ପୁଷ୍କରେ ମଧ୍ୟ—

Verse 86

स्नानेन पिंडदानेन पितॄणां तर्पणे कृते । तृप्तिर्भवति भूपाल तथा गोमतिदर्शनात्

ସ୍ନାନରେ, ପିଣ୍ଡଦାନରେ ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୃତ ତର୍ପଣରେ ତୃପ୍ତି ହୁଏ, ହେ ରାଜନ୍; ଏହିପରି ଗୋମତୀର ଦର୍ଶନରେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 87

योजनैर्बहुभिस्तिष्ठन्गोमतीति च यो वदेत् । चांद्रायणसहस्रस्य फलमाप्नोति यत्नतः

ଅନେକ ଯୋଜନ ଦୂରେ ଦାଁଡ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ‘ଗୋମତୀ’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ସହସ୍ର ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତର ଫଳ ପାଏ।

Verse 88

धन्या द्वारवती लोके वहते यत्र गोमती । स्वयं तु तिष्ठते यत्र नित्यं रुक्मिणिवल्लभः

ଲୋକରେ ଦ୍ୱାରବତୀ ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ଗୋମତୀ ବହେ—ଏବଂ ଯେଉଁଠି ରୁକ୍ମିଣୀବଲ୍ଲଭ ସ୍ୱୟଂ ନିତ୍ୟ ବିରାଜିତ।

Verse 89

न स्नाता गोमतीतीरे कलौ पापेन मोहिताः । भविष्यति कथं तेषां पापबंधस्य संक्षयः

କଳିଯୁଗରେ ପାପରେ ମୋହିତ ଯେମାନେ ଗୋମତୀତୀରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାପବନ୍ଧନର ସଂକ୍ଷୟ କିପରି ହେବ?

Verse 90

निर्मिता स्वर्गनिःश्रेणी कलौ कृष्णेन गोमती । मनसः प्रीतिजननी जंतूनां नरसत्तम

ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ! କଳିଯୁଗରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗୋମତୀକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ସିଢ଼ି ସମ ଗଢ଼ିଥିଲେ; ସେ ଜୀବମାନଙ୍କ ମନେ ପ୍ରୀତି-ଆନନ୍ଦ ଜନ୍ମାଏ।

Verse 91

न दृश्यं स्वर्गसोपानं दृश्यते गोमतीसमम् । सुखदं पापिनां पुंसां स्नानमात्रेण मोक्षदम्

ଗୋମତୀ ସମ ଏହି ସଂସାରରେ ସ୍ୱର୍ଗସୋପାନ ଆଉ କିଛି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ସେ ପାପୀ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ଦିଏ, ଏବଂ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 92

गोमतीनीरसंयुक्तो यत्र गर्जति सागरः । तत्र गच्छेन्नरव्याघ्र कृष्णस्तिष्ठति यत्र वै

ଯେଉଁଠି ଗୋମତୀର ଜଳ ସହ ମିଶି ସାଗର ଗର୍ଜନ କରେ, ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ସେଠାକୁ ଯାଅ; କାରଣ ସେଠି ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବିରାଜନ୍ତି।

Verse 93

यत्र चक्रांकितशिला गोमत्युदधिनिःसृताः । यच्छंति पूजिता मोक्षं तां पुरीं को न सेवते

ଯେଉଁଠି ଗୋମତୀ ଓ ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଚକ୍ରାଙ୍କିତ ଶିଳା ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ପୂଜିତ ହେଲେ ମୋକ୍ଷ ଦିଏ; ସେହି ପୁରୀକୁ କିଏ ନ ସେବିବ?

Verse 94

यत्र चक्रांकिता मृत्स्ना तिष्ठते निर्मला नृप । कलौ पापविनाशार्थं तां पुरीं को न सेवते

ହେ ନୃପ! ଯେଉଁଠି ନିର୍ମଳ ଚକ୍ରାଙ୍କିତ ମୃତ୍ତିକା ରହିଛି—କଳିଯୁଗରେ ପାପବିନାଶ ପାଇଁ—ସେହି ପୁରୀକୁ କିଏ ନ ସେବିବ?

Verse 95

अप्रदृश्या पुरा लोके दैत्यदानवरक्षसाम् । शरण्या देवतादीनां पुरीं तां को न सेवते

ଯେ ପୁରୀ ପୂର୍ବେ ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବ-ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଗମ୍ୟ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଦେବତାଦିଙ୍କ ପାଇଁ ଶରଣ ଅଟେ—ସେ ପୁରୀକୁ କିଏ ନ ସେବିବ?

Verse 96

त्यजते यां कलौ नैव कृष्णो देवकिनन्दनः । कर्मणा मनसा वाचा तां पुरीं को न सेवते

ଯେ ପୁରୀକୁ କଳିଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ପୁରୀକୁ କର୍ମ, ମନ ଓ ବାଣୀଦ୍ୱାରା କିଏ ନ ସେବିବ?

Verse 97

मार्कंडेय उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा मुच्यते नूनं दुःखसंसार बंधनात्

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ଶୁଣ; ମୁଁ ପାପନାଶିନୀ କଥା କହିବି। ଯାହା ଶୁଣିଲେ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଃଖମୟ ସଂସାରବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 98

अवन्तीविषये पूर्वं ब्राह्मणो वेदपारगः । चंद्रशर्मेति विख्यातः शिवभक्तः सदा नृप

ହେ ନୃପ, ପୂର୍ବେ ଅବନ୍ତୀ ଦେଶରେ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ; ସେ ‘ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ସଦା ଶିବଭକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 99

मनसा कर्मणा वाचा नान्यं ध्याति सदाशिवात् । शैवाद्व्रताद्व्रतं नान्यत्करोति च नराधिप

ହେ ନରାଧିପ, ସେ ମନ, କର୍ମ ଓ ବାଣୀଦ୍ୱାରା ସଦାଶିବ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁନଥିଲେ; ଏବଂ ଶୈବବ୍ରତ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବ୍ରତ କରୁନଥିଲେ।

Verse 100

नोपवासं हरिदिने कुरुते न व्रतं हरेः । विना चतुर्दशीं राजन्नान्यदेवसमुद्भवम्

ସେ ହରିଦିନରେ ଉପବାସ କରେନାହିଁ, ନ ହରିଙ୍କ ବ୍ରତ ପାଳନ କରେ। ହେ ରାଜନ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଜନିତ କୌଣସି ଅନୁଷ୍ଠାନ ସେ ଗ୍ରହଣ କରେନାହିଁ।

Verse 101

यत्रयत्र शिवक्षेत्रं यत्र तीर्थं तु शांकरम् । तत्र गच्छति राजेन्द्र वैष्णवं नैव गच्छति

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁଯେଉଁଠି ଶିବକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଶାଙ୍କର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଠିକୁ ସେ ଯାଏ; ବୈଷ୍ଣବ ତୀର୍ଥକୁ ସେ ଯାଏନାହିଁ।

Verse 102

प्रतिवर्षं तु कुरुते सोमनाथस्य दर्शनम् । न जहाति विशेषेण सोमपर्व नरेश्वर

ସେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସୋମନାଥଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ; ହେ ନରେଶ୍ୱର, ବିଶେଷକରି ସୋମପର୍ବ ଦିନକୁ ସେ କେବେ ଅବହେଳା କରେନାହିଁ।

Verse 103

एवं प्रकुर्वतस्तस्य वर्षाणि नवसप्ततिः । गतानि किल राजेन्द्र शिवभक्तिं प्रकुर्वतः

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏଭଳି ଶିବଭକ୍ତି କରୁଥିବାବେଳେ ତାହାର ଉଣାଅଶି (79) ବର୍ଷ କଟିଗଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 104

कदाचित्सोमपर्वण्यागते सोमोपनायकम् । नानादेशान्महीपाल ह्यसंख्याताश्च मानवाः

ହେ ମହୀପାଳ, ଏକବାର ସୋମପର୍ବ ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ, ସୋମଯାଗ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ ନେଇ ନାନା ଦେଶରୁ ଅସଂଖ୍ୟ ମାନବ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 105

गताः कृष्णपुरीं सर्वे दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम् । आहूतस्तैश्चंद्रशर्मा न गतो द्वारकां पुरीम्

ସମସ୍ତେ କୃଷ୍ଣପୁରୀକୁ ଯାଇ ପ୍ରଭୁ ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ; ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଦ୍ୱାରକାପୁରୀକୁ ଗଲେ ନାହିଁ।

Verse 106

शिवक्षेत्रात्परं तीर्थं नाहं मन्ये जग त्त्रये । नान्यदेवो मया ज्ञात ईश्वराद्देवनायकात्

ତିନି ଲୋକରେ ଶିବକ୍ଷେତ୍ରଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ମୁଁ ମନେ କରେ ନାହିଁ; ଦେବନାୟକ ଈଶ୍ୱର ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତାକୁ ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ।

Verse 108

विनाऽन्ये चंद्रशर्माणं गतास्ते द्वारकां पुरीम् । अन्यस्मिन्दिवसे राजन्गच्छतः स्वगृहं प्रति । चक्रुस्ते दर्शनं स्वप्ने चंद्रशर्मपितामहाः

ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରକାପୁରୀକୁ ଗଲେ। ଅନ୍ୟ ଦିନ, ହେ ରାଜନ୍, ସେ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମାଙ୍କ ପିତୃପୂର୍ବଜମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ।

Verse 109

प्रेतभूता महाकायाः क्षुत्क्षामाश्चैव भीषणाः । दृष्ट्वा स्वप्नं महा रौद्रं भीतोऽसौ च प्रकंपितः

ସେମାନେ ପ୍ରେତସଦୃଶ—ମହାକାୟ, ଭୁଖରେ କ୍ଷୀଣ ଓ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୌଦ୍ର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହୋଇ କମ୍ପିତ ହେଲା।

Verse 110

चन्द्रशर्मोवाच । के यूयं विकृताकारा जंतूनां च भयानकाः । पृथ्वीसमुद्भवा जीवा न दृष्टा न श्रुता मया

ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା କହିଲା—ବିକୃତାକାର ଓ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଭୟଦାୟକ ତୁମେ କେଉଁମାନେ? ତୁମେ ପୃଥିବୀରୁ ଉଦ୍ଭବ ଜୀବ ପରି ଲାଗୁଛ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ନ ଦେଖିଛି, ନ ଶୁଣିଛି।

Verse 111

प्रेता ऊचुः । मा भयं कुरु विप्रेंद्र तव पूर्वपितामहाः । आगतास्त्वत्समीपे तु महादुःखेन पीडिताः

ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ଭୟ କରନି। ଆମେ ତୋର ପୂର୍ବ ପିତାମହ; ମହାଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ତୋ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ।

Verse 112

चन्द्रशर्मोवाच । इष्टं दत्तं तपस्तप्तं भवद्भिर्मत्पितामहैः । प्रेतत्वे कारणं यत्स्याद्भवतां विस्मयो मम

ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା କହିଲା—ହେ ମୋ ପିତାମହମାନେ, ଆପଣମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଦାନ ଦେଇଥିଲେ, ତପ କରିଥିଲେ। ତେବେ କେମିତି ଆପଣମାନଙ୍କର ପ୍ରେତତ୍ୱର କାରଣ ହେଲା? ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।

Verse 113

प्रेता ऊचुः । शृणु पुत्र प्रवक्ष्यामः प्रेतयोनेस्तु कारणम् । वासरं वासुदेवस्य सदा विद्धं कृतं पुरा

ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ—ହେ ପୁତ୍ର, ଶୁଣ; ଆମ ପ୍ରେତଯୋନିର କାରଣ କହୁଛୁ। ପୂର୍ବେ ଆମେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନକୁ ବାରମ୍ବାର ‘ବିଦ୍ଧ’ କରି ଅପରାଧ କରିଥିଲୁ।

Verse 114

प्रेतत्वं तेन संप्राप्तमस्माभिः शृणु पुत्रक । विशेषेण कृतं रात्रौ विद्धं जागरणं हरेः

ସେହି କାରଣରୁ ଆମେ ପ୍ରେତତ୍ୱ ପାଇଲୁ—ହେ ପୁତ୍ରକ, ଶୁଣ। ବିଶେଷକରି ରାତିରେ ହରିଙ୍କ ଜାଗରଣ-ବ୍ରତକୁ ‘ବିଦ୍ଧ’ କରି ଆମେ ଦୋଷ କରିଥିଲୁ।

Verse 115

पतनं नरके घोरे भविष्यति न संशयः । त्वया सह न संदेहो यावदाभूतसंप्लवम्

ଘୋର ନରକରେ ପତନ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏବଂ ତୋ ସହିତ ମଧ୍ୟ, ନିଶ୍ଚୟ, ଆଭୂତସମ୍ପ୍ଲବ (ମହାପ୍ରଳୟ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହା ରହିବ।

Verse 116

चन्द्रशर्मोवाच । हरिभक्तिविहीनानां द्वादशीव्रतवर्जिनाम् । नाशं न याति प्रेतत्वं पूजितैः शंकरादिभिः

ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା କହିଲେ—ହରିଭକ୍ତିହୀନ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରେତତ୍ୱ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ, ଶଙ୍କର ଆଦି ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 117

न वा सन्तोषितो देवो भक्त्या त्रिपुरनाशनः । प्रदास्यति गतिं नूनं प्रेतत्वं न गमिष्यति

ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ତ୍ରିପୁରନାଶନ ଦେବ (ଶିବ) ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନ ହେଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷଗତି ଦେବେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ପ୍ରେତତ୍ୱ ଶେଷ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 118

प्रेता ऊचुः । प्रायश्चित्तं विना पुत्र द्वादशीवेधसंभवम् । आपन्न गच्छते नूनं प्रेतत्वं नैव गच्छति

ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ—ହେ ପୁତ୍ର, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଭଙ୍ଗରୁ ଜନ୍ମିତ ଦୋଷର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିନା ମଣିଷ ନିଶ୍ଚୟ ଆପଦାରେ ପଡ଼େ; ପ୍ରେତତ୍ୱ କେବେ ଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 119

प्रायश्चित्ती सदा पुत्र पूजयानोऽपि शंकरम् । विना केशवपूजाभिः पापं भजति गोवधम्

ହେ ପୁତ୍ର, ଯେ ସଦା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରେ ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜେ ମଧ୍ୟ—କେଶବପୂଜା ବିନା—ସେ ଗୋହତ୍ୟାସମ ପାପର ଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 120

प्रथमं केशवः पूज्यः पश्चाद्देवो महेश्वरः । पूजनीयाश्च भक्त्या वै याश्चान्याः संति देवताः

ପ୍ରଥମେ କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ପରେ ପ୍ରଭୁ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯେ ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିସହ ପୂଜନୀୟ।

Verse 121

मूलाच्छाखाः प्रशाखाश्च भवंति बहुशस्ततः । वासुदेवात्समुद्भूतं जगदेतच्चराचरम्

ଯେପରି ଗୋଟିଏ ମୂଳରୁ ଅନେକ ଶାଖା ଓ ପ୍ରଶାଖା ଜନ୍ମେ, ସେପରି ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି ଏହି ସମଗ୍ର ଚରାଚର ଜଗତ ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇଛି।

Verse 122

तस्मान्मूलं परित्यज्य शाखां नैवार्चयेद्बुधः । विशेषेण जगन्नाथं त्रैलोक्याधिपतिं हरिम्

ଏହେତୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ମୂଳକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି କେବଳ ଶାଖାକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ବିଶେଷତଃ ତ୍ରିଲୋକାଧିପତି ଜଗନ୍ନାଥ ହରିଙ୍କ ଆରାଧନାରେ।

Verse 123

तद्दिने ये प्रकुर्वंति सम्यग्वेधेन शोभितम् । सशल्यं तन्न संदेहः प्रेतत्वं याति तेन च

ଯେମାନେ ସେହି ଦିନେ ବେଧ-ଦୋଷଯୁକ୍ତ ଦୂଷିତ ବିଧିକୁ ‘ସମ୍ୟକ୍’ ଭାବି କରନ୍ତି, ସେ କର୍ମ ନିଶ୍ଚୟ ‘ଶଲ୍ୟଯୁକ୍ତ’; ତାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପ୍ରେତତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 124

हव्यं देवा न गृह्णन्ति कव्यं च पितरस्तथा । पूजां गृह्णाति नो सूर्यस्तथा चैव पितामहाः

ସେ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ହବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ପିତୃମାନେ କବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ପିତାମହମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 125

प्रेतास्ते ये प्रकुर्वंति सशल्यं वासरं हरेः । पौर्णमासीद्वये प्राप्ते राका साग्निविवर्जिता

ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ‘ଶଲ୍ୟଯୁକ୍ତ’ କର୍ମ କରୁଥିବାମାନେ ପ୍ରେତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଏକତ୍ର ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ରାକା ପୌର୍ଣ୍ଣିମା ଅଗ୍ନିବିବର୍ଜିତ—ଅର୍ଥାତ୍ ଅଗ୍ନି ବିନା—ପାଳନୀୟ।

Verse 126

विशेषेण तु वैशाखी श्राद्धादीनां प्रशस्यते । वैशाखे तु तृतीयां वै पूर्वविद्धां करोति यः

ବିଶେଷତଃ ବୈଶାଖ ମାସ ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି କର୍ମ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ। କିନ୍ତୁ ଯେ ବୈଶାଖରେ ତୃତୀୟାକୁ ‘ପୂର୍ବବିଦ୍ଧା’ ଭାବେ କରେ, ସେ ବିଧିବିରୋଧୀ ଆଚରଣ କରେ।

Verse 127

हव्यं देवा न गृह्णंति कव्यं चैव पितामहाः । यत्र देवा न गृह्णंति कथं तत्र पितामहाः । तस्मात्कार्य्या तृतीया च पूर्वविद्धा बुधैर्नरैः

ଦେବମାନେ ହବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ପିତୃମାନେ କବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେଉଁଠାରେ ଦେବମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ପିତୃମାନେ କିପରି ଗ୍ରହଣ କରିବେ? ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ‘ପୂର୍ବବିଦ୍ଧା’ ରୀତିରେ ତୃତୀୟା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 128

कुर्वते यदि मोहाद्वा प्रेतत्वं शाश्वतं ततः । नापयाति कृतैः पुण्यैर्बहुशस्तीर्थसेवनैः

ଯଦି କେହି ମୋହବଶତଃ ତାହାକୁ (ବିଧିବିରୋଧରେ) କରେ, ତେବେ ତାହାରୁ ଶାଶ୍ୱତ ପ୍ରେତତ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ବହୁ ପୁଣ୍ୟକର୍ମ ଓ ଅନେକଥର ତୀର୍ଥସେବା କଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ସହଜରେ ନ ହଟେ।

Verse 129

दशमीं पौर्णमासीं च पित्रोः सांवत्सरं दिनम् । पूर्वविद्धं प्रकुर्वाणो नरकं प्रतिपद्यते

ଯେ ଦଶମୀ, ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କ ସାଂବତ୍ସରିକ ଦିନକୁ ‘ପୂର୍ବବିଦ୍ଧ’ ଭାବେ କରେ, ସେ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 130

दर्शश्च पौर्णमासी च साग्निकैः पूर्वसंयुता । नाग्निहीनैस्तु कर्त्तव्या पुनराह प्रजापतिः

ସାଗ୍ନିକ (ଅଗ୍ନିଧାରୀ) ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦର୍ଶ ଓ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ କର୍ମ ‘ପୂର୍ବ’ ସଂଯୋଗରେ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ନିହୀନମାନେ ଭିନ୍ନ ବିଧିରେ କରିବେ—ଏହିପରି ପ୍ରଜାପତି ପୁନର୍ବାର କହିଲେ।

Verse 131

क्षयाहे तु पुनः प्रोक्ता स्वकालव्यापिनी तिथिः । श्राद्धं तत्र प्रकर्तव्यं ह्रासवृद्धी न कारणम्

କ୍ଷୟ-ତିଥି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପୁନର୍ବାର କୁହାଯାଇଛି—ଯେ ତିଥି ନିଜ ନିୟତ କାଳରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥାଏ ସେହି ତିଥି ଗ୍ରହଣୀୟ। ସେହି ତିଥିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ହ୍ରାସ-ବୃଦ୍ଧି କାରଣ ନୁହେଁ।

Verse 132

तत्रोक्तं मनुना पुत्र वेदांतैर्भाष्यकारिभिः । तत्प्रमाणं प्रकर्तव्यं प्रेतत्वं भवतोऽन्यथा

ପୁତ୍ର, ସେଠାରେ ମନୁ ଏବଂ ବେଦାନ୍ତାଚାର୍ଯ୍ୟ-ଭାଷ୍ୟକାରମାନେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ସେହିଟିକୁ ପ୍ରମାଣ ମାନି କାର୍ଯ୍ୟରୂପେ କର; ନହେଲେ ତୁମ ପ୍ରେତତ୍ୱ ହେବ।

Verse 133

एतै प्रकारैः प्रेतत्वं प्राणिनां जायते भुवि । निरीक्ष्य धर्मशास्त्राणि कार्य्यं विहितमात्मनः

ଏହିପରି ପ୍ରକାରରେ ଭୂମିରେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପ୍ରେତତ୍ୱ ଜନ୍ମେ। ତେଣୁ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି, ନିଜ ହିତ ପାଇଁ ବିହିତ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 134

प्रणम्य सोमनाथं तु यात्रां कृत्वा न गच्छति । कृष्णस्य दर्शनार्थाय तस्य किं जायते फलम्

ଯେ ସୋମନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଯାତ୍ରା କରେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଯାଏ ନାହିଁ—ତାହାର କି ଫଳ ହୁଏ?

Verse 135

कथ्यते परमा मूर्तिर्हरिरीश्वरसं संस्थिता । विभेदो नात्र कर्तव्यो यथा शंभुस्तथा हरिः

ପରମ ମୂର୍ତ୍ତି ହରି ବୋଲି ଘୋଷିତ; ସେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ୱରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏଠାରେ ଭେଦ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—ଯେପରି ଶମ୍ଭୁ, ସେପରି ହରି।

Verse 136

कृष्णस्य सोमनाथस्य नांतरं दृश्यते क्वचित् । यात्रा श्रीसोमनाथस्य संपूर्णा कृष्णदर्शनात्

କୃଷ୍ଣ ଓ ସୋମନାଥଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଭେଦ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଶ୍ରୀସୋମନାଥ ଯାତ୍ରା କୃଷ୍ଣଦର୍ଶନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।

Verse 137

तस्मादुभयतः पुत्र गन्तव्यं नात्र संशयः । दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं गंतव्यं द्वारकां प्रति

ଏହେତୁ, ପୁତ୍ର, ଉଭୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସୋମେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ଦ୍ୱାରକା ପ୍ରତି ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 138

प्रभासे सोमनाथस्य लिंगमध्ये व्यवस्थितः । स्वयं तिष्ठति पुण्यात्मा भोगं गृह्णाति केशवः

ପ୍ରଭାସରେ ସୋମନାଥଙ୍କ ଲିଙ୍ଗର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା କେଶବ ସ୍ୱୟଂ ବିରାଜିତ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ସେଠାରେ ଅର୍ପିତ ଭୋଗ ସ୍ୱୟଂ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।

Verse 139

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं द्वारकां न नरो गतः । पतनं नरके घोरे पितॄणां च भविष्यति

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସୋମେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଏ ନାହିଁ, ତାହାର ଘୋର ନରକରେ ପତନ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ତାଙ୍କ ପିତୃମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ।

Verse 140

विशेषेण त्वया वत्स न कृतं द्वादशीव्रतम् । व्रतं कृतं यदस्माभिस्तत्कृतं वेधसंयुतम् । निर्गमं यमलोकाद्धि तदस्माकं न दृश्यते

ବିଶେଷକରି, ବତ୍ସ, ତୁମେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ କରିନାହ। ଆମେ କରିଥିବା ବ୍ରତ ମଧ୍ୟ ଦୋଷଯୁକ୍ତ ଥିଲା; ତେଣୁ ଯମଲୋକରୁ ନିର୍ଗମ ଆମ ପାଇଁ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 141

चन्द्रशर्मोवाच । यदि तात मयाऽज्ञानान्न कृतं द्वादशीव्रतम् । कस्मात्कृतं सशल्यं तु भवद्भिर्द्वादशीव्रतम्

ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା କହିଲେ—ତାତ, ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ କରିନଥିଲେ, ତେବେ ଆପଣମାନେ କାହିଁକି ଦୋଷଯୁକ୍ତ (ସଶଲ୍ୟ) ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ କଲେ?

Verse 142

प्रेता ऊचुः । कुविप्रैस्तु कुदैवज्ञैः शुक्रमायाविमोहितैः । पारुष्यताहेतुकैश्च प्रेतयोनिमिमां गताः

ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ—ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଭ୍ରଷ୍ଟ ଦୈବଜ୍ଞମାନେ ଧନ-ମାୟା ଓ ଛଳରେ ଆମକୁ ମୋହିତ କରିଲେ; କଠୋରତା ଓ କ୍ରୂରତାରେ ଆମେ ଏହି ପ୍ରେତ-ଯୋନିକୁ ପଡ଼ିଲୁ।

Verse 143

दत्तं तप्तं हुतं जप्तमस्माकं विफलं गतम् । संप्राप्ता प्रेतयोनिस्तु सशल्याद्वादशीव्रतात्

ଆମର ଦାନ, ତପ, ହୋମ ଓ ଜପ—ସବୁ ନିଷ୍ଫଳ ହୋଇଗଲା; କାରଣ ଦୋଷଯୁକ୍ତ (ସଶଲ୍ୟ) ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତରୁ ଆମେ ପ୍ରେତ-ଯୋନିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲୁ।

Verse 144

सशल्यं ये प्रकुर्वंति वासरं केशव प्रियम् । तेषां पितामहाः स्वर्गात्प्रेतत्वं यांति पुत्रक

ଯେମାନେ କେଶବପ୍ରିୟ ଦିନଟିକୁ ଦୋଷଯୁକ୍ତ ଭାବେ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପିତାମହମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ମଧ୍ୟ ପତିତ ହୋଇ ପ୍ରେତତ୍ୱକୁ ଯାଆନ୍ତି, ହେ ପୁତ୍ର।

Verse 145

चन्द्रशर्मोवाच । प्रेतत्वं नाशमायाति कथमेतत्पितामहाः । कर्मणा केन तत्सर्वं यच्चाहं प्रकरोमि तत्

ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା କହିଲେ—ମୋ ପିତାମହମାନଙ୍କର ପ୍ରେତତ୍ୱ କିପରି ନାଶ ହେଉନାହିଁ? କେଉଁ କର୍ମରେ ଏ ସବୁ ଶାନ୍ତ ହେବ? ଯାହା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ସେ ସବୁ ମୁଁ କରିବି।

Verse 146

प्रेता ऊचुः । मा गयां मा प्रयागं च पुष्करे कुरुजांगले । अयोध्यायामवंत्यां वा मधुरायां न चार्बुदे

ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ—ନ ଗୟା, ନ ପ୍ରୟାଗ, ନ ପୁଷ୍କର, ନ କୁରୁଜାଙ୍ଗଳ; ନ ଅଯୋଧ୍ୟା, ନ ଅବନ୍ତୀ, ନ ମଥୁରା, ନ ଅର୍ବୁଦ—ଏହି ବିଷୟରେ ଏମାନଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ।

Verse 147

न चान्यत्तीर्थलक्षं तु वर्जयित्वा तु गोमतीम् । गंगा सरस्वती चैव नर्मदा नैव पुष्करम्

ଗୋମତୀକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ଗଙ୍ଗା, ସରସ୍ୱତୀ, ନର୍ମଦା, ପୁଷ୍କର ମଧ୍ୟ—ଏହି ପ୍ରୟୋଜନରେ ତାହାର ସମାନ ନାହିଁ।

Verse 148

यादृशं गोमतीतीरे कलौ प्रेतत्वनाशनम् । गोमतीनीरदानेन कृष्णवक्त्रविलोकनात्

କଳିଯୁଗରେ ଗୋମତୀତୀରେ ଯେପରି ପ୍ରେତତ୍ୱର ନାଶ ହୁଏ—ଗୋମତୀଜଳ ଦାନ କରିବାରୁ ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଖ ଦର୍ଶନ କରିବାରୁ।

Verse 149

विलयं यांति पापानि जन्मकोटिकृतान्यपि । वृथा संन्यासिनां पुण्यं वृथा च वनवासिनाम्

କୋଟି ଜନ୍ମରେ କରା ପାପମାନେ ମଧ୍ୟ ଲୟ ପାଇଯାନ୍ତି। ଏହାର ସମ୍ମୁଖରେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଯେନ ବ୍ୟର୍ଥ, ଏବଂ ବନବାସୀମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଯେନ ବ୍ୟର୍ଥ।

Verse 150

सशल्यं वासरं विष्णोः कुर्वंति यदि पुत्रक । तस्माद्गच्छ मुखं पश्य पूर्णचन्द्रसमं मुखम्

ହେ ପୁତ୍ର! ଯଦି ଲୋକେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନକୁ ମଧ୍ୟ ଦୋଷଯୁକ୍ତ ଭାବେ ପାଳନ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ତୁମେ ଯାଅ ଏବଂ ସେଇ ମୁଖକୁ ଦର୍ଶନ କର—ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସମ ଦୀପ୍ତ ମୁଖକୁ।

Verse 151

कृष्णस्य द्वारकां गत्वा यथास्माकं गतिर्भवेत् । विफलं तव संजाता न कृतं यदुपार्ज्जितम्

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଅ, ଯେପରି ତୁମ ଗତି ମଧ୍ୟ ଆମ ପରି (ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ) ହେବ। ନଚେତ୍ ତୁମ ପ୍ରୟାସ ବିଫଳ—ତୁମେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିଛ, ତାହାର ଯଥୋଚିତ ଫଳ ମିଳିବ ନାହିଁ।

Verse 152

तद्व्यर्थ सकलं जातं विना केशव पूजनात् । विना केशवपूजायाः शंकरो यस्त्वयार्च्चितः । तत्पुण्यं विफलं जातं प्रेतयोनिं गमिष्यसि

କେଶବପୂଜା ବିନା ତୁମର ସମସ୍ତ କର୍ମ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ। କେଶବପୂଜା ଛାଡ଼ି ତୁମେ ଯେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନ କଲ, ସେ ପୁଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଫଳ; ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଅକାର୍ଯ୍ୟକର ହୋଇ ତୁମକୁ ପ୍ରେତଯୋନିକୁ ନେଇଯିବ।

Verse 153

संपूर्णं तव पुण्यं च द्वारका कृष्णदर्शनात् । भविष्यति न सन्देहो गोमत्युदधिसन्निधौ

ଦ୍ୱାରକାରେ କୃଷ୍ଣଦର୍ଶନ କଲେ ତୁମ ପୁଣ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଗୋମତୀ ଓ ସମୁଦ୍ରର ପବିତ୍ର ସଙ୍ଗମସନ୍ନିଧିରେ।

Verse 154

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं कृष्णं यदि न पश्यति । यात्राफलं न चाप्नोति वदत्येवं स्वयं शिवः

ସୋମେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ନକରେ, ତେବେ ଯାତ୍ରାଫଳ ପାଉନାହିଁ—ଏହି କଥା ସ୍ୱୟଂ ଶିବ କହିଛନ୍ତି।

Verse 155

दृष्टोऽहं तैर्न सन्देहो यैः कृतं कृष्णदर्शनम् । एका मूर्तिर्न सन्देहो मम कृष्णस्य नांतरम्

ଯେମାନେ କୃଷ୍ଣଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି ସେମାନେ ମୋତେ ହିଁ ଦେଖିଛନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି ଏକଟି; ମୋ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ।

Verse 156

दृष्ट्वा मां द्वारकां गत्वा कर्त्तव्यं कृष्णदर्शनम् । दृष्ट्वा कृष्णं तु मां पश्येद्यास्यत्येव महाफलम्

ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରି ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ପୁନଃ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କଲେ—ନିଶ୍ଚୟ ମହାଫଳ ମିଳେ।

Verse 157

कृष्णदर्शनपूतात्मा यो मां पश्यति मानवः । न तस्य पुनरावृत्तिर्मम लोकाच्च वैष्णवात्

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଦର୍ଶନରେ ଯାହାର ଆତ୍ମା ପବିତ୍ର ହୋଇଛି, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଯଦି ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରେ, ତେବେ ମୋର ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକରୁ ତାହାର ପୁନରାବୃତ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 158

इत्याह देवदेवेशः स्वयं सोमपतिः पुरा । विप्राणां श्रुतमस्माभिर्वदतां पुष्करे सताम्

ଏହିପରି ପୁରାତନ କାଳରେ ସ୍ୱୟଂ ସୋମପତି, ଦେବଦେବେଶ, କହିଥିଲେ। ପୁଷ୍କରରେ ସତ୍ପୁରୁଷ ବିପ୍ରମାନେ କହୁଥିବା ଏହି ବଚନ ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।

Verse 159

तस्माद्गच्छ प्रयाणार्थ कुरु कृष्णस्य दर्शनम् । अन्यथा यास्यसे योनिं पैशाचीं पापदायिनीम्

ଏହେତୁ ଯାଅ—ପ୍ରୟାଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ କର। ନହେଲେ ପାପଦାୟିନୀ ପୈଶାଚୀ ଯୋନିକୁ ତୁମେ ପତିତ ହେବ।

Verse 160

कृतापराधोऽपि यदा कुरुते कृष्णदर्शनम् । मुच्यते नाऽत्र संदेहः पापाज्जन्मकृतादपि

ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଜନ୍ମଠାରୁ କୃତ ପାପରୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 161

पूजिते देवदेवेशे कृष्णे देवकिनन्दने । पूजिता देवताः सर्वा ब्रह्मरुद्रभगादिकाः

ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବେଶ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର, ଭଗ ଆଦି ସହ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ହୋଇଯାଏ।

Verse 162

विना कृष्णस्य पूजां च रुद्राद्यास्त्रिदिवौकसः । पूजिता नैव कुर्वंति तुष्टिं पुत्र पितामहाः

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୂଜା ବିନା ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ରୁଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ ପୂଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁଷ୍ଟି ଦେଇନାହାନ୍ତି; ହେ ପୁତ୍ର, ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 163

तस्माद्द्वारवतीं गत्वा कृष्णस्य दर्शनं कुरु । प्रेतयोनेर्विनिर्मुक्ता यास्यामः परमां गतिम्

ଏହେତୁ ଦ୍ୱାରବତୀକୁ ଯାଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ କର; ପ୍ରେତଯୋନିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଆମେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବୁ।

Verse 164

गोमतीनीरधौतानि यस्यांगानि कलौ युगे । मुनिभिर्योनिगमनं तस्य दृष्टं न पुत्रक

କଳିଯୁଗରେ ଯାହାର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଗୋମତୀ ଜଳରେ ଧୋଇଯାଏ, ହେ ପୁତ୍ର, ତାହାର ପୁନର୍ବାର ନୀଚ ଯୋନିକୁ ଗମନ ମୁନିମାନେ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 165

ताडिताः पादयुग्मेन गोमतीनीरवीचयः । अगतीनां प्रकुर्वति गतिं वै ब्रह्मवादिनाम्

ଦୁଇ ପାଦର ସ୍ପର୍ଶରେ ତାଡିତ ଗୋମତୀର ଜଳତରଙ୍ଗମାନେ ଆଶ୍ରୟହୀନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ସାଧକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—ଉଦ୍ଧାରର ଗତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 166

यः पुनः कुरुते श्राद्धं गोमत्युदधिसंगमे । पितॄणां जायते तृप्तिर्यावदाभूतसंप्लवम्

ଯେ ଗୋମତୀ ଓ ସମୁଦ୍ରର ସଙ୍ଗମରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ତାହାର ପିତୃମାନେ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 167

ससागरधरायां च सर्वतीर्थेषु यत्फलम् । दिनेनैकेन तत्पुण्यं द्वारकाकृष्णसन्निधौ

ସମୁଦ୍ରସହିତ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରକାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଏକ ଦିନରେ ମିଳେ।

Verse 168

यत्फलं त्रिदशैर्दृष्टं सर्वतीर्थसमुद्भवम् । तत्फलं लभते सर्वं द्वारकायां दिनेदिने

ଦେବମାନେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରୁ ଉଦ୍ଭବ ବୋଲି ଯେ ଫଳକୁ ମାନିଛନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଦ୍ୱାରକାରେ ଦିନେଦିନେ ମିଳେ।

Verse 169

तीर्थकोटिसहस्रैस्तु कृतैः श्राद्धैश्च यत्फलम् । पितॄणां तत्फलं प्रोक्तं गोमतीतिलतर्पणात्

କୋଟି-ସହସ୍ର ତୀର୍ଥରେ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧରୁ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ଗୋମତୀରେ ତିଳତର୍ପଣ କଲେ ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 170

यतीनां भोजनं यस्तु यच्छते कृष्णमन्दिरे । सिक्थेसिक्थे भवेत्तृप्तिः पितॄणां युगसंख्यया

ଯେ କୃଷ୍ଣମନ୍ଦିରରେ ଯତୀମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦାନ କରେ, ତାହାର ପିତୃମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କୌରରେ ଯୁଗପରିମିତ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 171

कौपीनाच्छादनं छत्रं पादुके च कमण्डलुम् । दत्त्वा संन्यासिनां याति सप्त कल्पानि तत्फलम्

ଯେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କୁ କୌପୀନ ଓ ଆଚ୍ଛାଦନ, ଛତ୍ର, ପାଦୁକା ଏବଂ କମଣ୍ଡଳୁ ଦାନ କରେ, ସେ ସେହି ଦାନର ଫଳ ସାତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଏ।

Verse 172

धन्यास्ते मानवाः पुत्र वसन्ति श्वपचादयः । द्वारकायां गतिं यांति वसतां तत्र योगिनाम्

ହେ ପୁତ୍ର! ଧନ୍ୟ ସେଇ ମନୁଷ୍ୟମାନେ—ଶ୍ୱପଚାଦି ନୀଚସ୍ଥିତିର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ—ଯେ ଦ୍ୱାରକାରେ ବସନ୍ତି; ସେମାନେ ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଗତିକୁ ହିଁ ପାଆନ୍ତି।

Verse 173

त्रिकालं ये प्रपश्यंति वदनं प्रत्यहं हरेः । न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

ଯେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାତଃ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଓ ସାୟଂ—ତ୍ରିକାଳରେ—ହରିଙ୍କ ମୁଖ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଳ୍ପକୋଟିଶତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୁନରାବୃତ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 174

या नारी विधवा भूत्वा कुरुते द्वारकाश्रयम् । कुलायुतसहस्रं तु नयते परमं पदम्

ଯେ ନାରୀ ବିଧବା ହୋଇ ଦ୍ୱାରକାର ଆଶ୍ରୟ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ନିଜ କୁଳର ଅୟୁତ-ସହସ୍ର (ଅସଂଖ୍ୟ) ଲୋକଙ୍କୁ ପରମ ପଦକୁ ନେଇଯାଏ।

Verse 175

पुत्रेणापीह किं कार्य्यं न गतो द्वारकां यदि । नारी पुत्रशताच्छ्रेष्ठा गत्वा कृष्णपुरीं वसेत्

ପୁତ୍ର ଯଦି ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇନାହିଁ, ତେବେ ଏଠାରେ ପୁତ୍ରର କି ପ୍ରୟୋଜନ? କୃଷ୍ଣପୁରୀକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ନାରୀ ଶତ ପୁତ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 176

कृष्णं कृष्णपुरीं गत्वा योऽर्च्चयेत्तुलसीदलैः । प्राप्तं जन्मफलं तेन तारिताः प्रपितामहाः

ଯେ କୃଷ୍ଣପୁରୀକୁ ଯାଇ ତୁଳସୀଦଳରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ ମାନବଜନ୍ମର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପ୍ରପିତାମହମାନେ ମଧ୍ୟ ତରିଯାନ୍ତି।

Verse 177

तुलसीदलमालां तु कृष्णोत्तीर्णां तु यो वहेत् । पत्रेपत्रेऽश्वमेधानां दशानां लभते फलम्

ଯେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ତୁଳସୀଦଳର ମାଳା ଧାରଣ କରେ, ସେ ପତ୍ରେ ପତ୍ରେ ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।

Verse 178

तुलसीकाष्ठसंभूतां यो मालां वहते नरः । फलं यच्छति दैत्यारिः प्रत्यहं द्वारकोद्भवम्

ଯେ ନର ତୁଳସୀକାଷ୍ଠରୁ ତିଆରି ମାଳା ଧାରଣ କରେ, ଦୈତ୍ୟାରି (ହରି/କୃଷ୍ଣ) ତାକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଦ୍ୱାରକାଜନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 179

निवेद्य विष्णवे मालां तुलसीकाष्ठसंभवाम् । वहते यो नरो भक्त्या तस्य नैवास्ति पातकम् । सदा प्रीतमनास्तस्य कृष्णो देवकिनंदनः

ତୁଳସୀକାଷ୍ଠର ମାଳାକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରି ଭକ୍ତିରେ ଯେ ଧାରଣ କରେ, ତାହାର କୌଣସି ପାପ ରହେ ନାହିଁ; ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସଦା ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ରହନ୍ତି।

Verse 180

तुलसीकाष्ठसंभूतं शिरोबाह्वादिभूषणम् । जायते यस्य मर्त्यस्य तस्य देहे सदा हरिः

ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ଶିର, ବାହୁ ଆଦିରେ ତୁଳସୀକାଷ୍ଠରୁ ତିଆରି ଭୂଷଣ ଧାରଣ କରେ, ତାହାର ଦେହରେ ହରି ସଦା ବିରାଜନ୍ତି।

Verse 181

तुलसीमालया यस्तु भूषितः कर्म चाऽचरेत् । पितॄणां देवतानां च कृतं कोटिगुणं कलौ

ଯେ ତୁଳସୀମାଳାରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଆଚରେ, କଳିଯୁଗରେ ପିତୃମାନଙ୍କ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କରା କର୍ମ କୋଟିଗୁଣ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

Verse 182

तुलसीकाष्ठमालां तु प्रेतराजस्य दूतकाः । दृष्ट्वा दूरेण नश्यंति वातोद्धूता यथाऽलयः

ତୁଳସୀକାଠର ମାଳାକୁ ଦେଖିଲେ ପ୍ରେତରାଜ ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଦୂରରୁ ହିଁ ପଳାଇଯାନ୍ତି—ବାତାସେ ଉଡ଼ିଯାଇଥିବା ଘୋସା ପରି।

Verse 183

जायते तद्ग्रहे नैव पापसंक्रमणं कुतः । श्रुतं पुराणमस्माभिः कथितं ब्रह्मवादिभिः

ସେଇ ଘରେ ପାପର ସଂକ୍ରମଣ କେବେ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ—ତାହା କିପରି ହେବ? ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ଉଚ୍ଚାରିତ ଏହି ପୁରାଣବଚନ ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।

Verse 184

तस्मान्माला त्वया धार्य्या तुलसीकाष्ठसंभवा । हरते नात्र संदेह ऐहिकामुष्मिकं त्वघम्

ଏହିହେତୁ ତୁମେ ତୁଳସୀକାଠରୁ ଜନ୍ମିତ ମାଳା ଧାରଣ କର; ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁର ପାପ ହରଣ କରେ।

Verse 185

तुलसीमालया यस्तु भूषितो भ्रमते यदि । दुःस्वप्नं दुर्निमित्तं च न भयं शात्रवं क्वचित्

ଯେ ତୁଳସୀମାଳାରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ ଚଳାଚଳ କରେ, ତାହାର ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନର ଭୟ ନାହିଁ, ଦୁର୍ନିମିତ୍ତର ଭୟ ନାହିଁ, ଏବଂ କେବେ ଶତ୍ରୁଭୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 186

कृत्वा वै तीर्थसंन्यासं यतयो विधवाः स्त्रियः । जीवन्मुक्ताः कलौ ज्ञेयाः कुलकोटिसमन्विताः

ତୀର୍ଥସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସନ୍ନ୍ୟାସ କରିଥିବା ଯତିମାନେ ଓ ବିଧବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ କଳିଯୁଗରେ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି; କୋଟି କୁଳର ପୁଣ୍ୟରେ ସମନ୍ୱିତ।

Verse 187

धारयंति न ये मालां हैतुकाः पापमोहिताः । नरकान्न निवर्तंते दग्धाः कोपाग्निना हरेः

ଯେମାନେ ପାପମୋହିତ ହୋଇ ହେତୁତର୍କ କରି ମାଳା ଧାରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ କୋପାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ନରକରୁ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 188

उन्मीलिनी वंजुलिनी त्रिस्पृशा पक्षवर्द्धिनी । त्वया पुत्र प्रकर्त्तव्या जयंती विजया जया

‘ଉନ୍ମୀଲିନୀ’, ‘ବଞ୍ଜୁଲିନୀ’, ‘ତ୍ରିସ୍ପୃଶା’, ‘ପକ୍ଷବର୍ଦ୍ଧିନୀ’ ଏବଂ ‘ଜୟନ୍ତୀ’, ‘ବିଜୟା’, ‘ଜୟା’—ହେ ପୁତ୍ର, ଏହି ଅଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ବିଧିପୂର୍ବକ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 189

पापघ्नी चाष्टमी प्रोक्ता कृष्णस्यातीव वल्लभा । कृता कलौ युगे पुत्र द्वारका मोक्षदायिनी

ଅଷ୍ଟମୀକୁ ‘ପାପଘ୍ନୀ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏହା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ହେ ପୁତ୍ର, କଳିଯୁଗରେ ଦ୍ୱାରକା ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ।