Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

फलमेतन्महीपाल गीतायाः परिकीर्तितम् । गजेंद्रमोक्षणेनैवं स्तवराजेन कीर्त्तितम्

Transliteration

phalametanmahīpāla gītāyāḥ parikīrtitam | gajeṃdramokṣaṇenaivaṃ stavarājena kīrttitam

Translation

ହେ ମହୀପାଳ! ଏହି ଫଳ ଗୀତା ପାଇଁ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ; ଏହିପରି ‘ଗଜେନ୍ଦ୍ରମୋକ୍ଷଣ’ ନାମକ ସ୍ତବରାଜ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ କୀର୍ତ୍ତିତ।

Word by Word

• फलम्: fruit, result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (demonstrative)

• महीपाल: O king
• महीपाल: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महीपाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• गीतायाः: of the Gītā
• गीतायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• परिकीर्तितम्: has been proclaimed
• परिकीर्तितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि√कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘(is) proclaimed’

• गजेन्द्रमोक्षणेन: by (the hymn of) the deliverance of Gajendra
• गजेन्द्रमोक्षणेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गजेन्द्र-मोक्षण (प्रातिपदिक; गज + इन्द्र + मोक्षण)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (गजेन्द्रस्य मोक्षणम्)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)

• स्तवराजेन: by the king of hymns (best hymn)
• स्तवराजेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्तवराज (प्रातिपदिक; स्तव + राज)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष (राजा इव स्तवः / स्तवानां राजा)

• कीर्त्तितम्: has been praised/recited
• कीर्त्तितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘(is) praised/recited’

Speaker

Unspecified (addressing a king; likely Sūta in Purāṇic frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahīpāla (king)

Visual Art Cues

Scene: A king listens as a sage recites the proclaimed fruits of the Gītā and the Gajendra-mokṣaṇa hymn; in the background, a vignette shows Gajendra raising a lotus while Viṣṇu rushes to rescue.

Characters & Entities

• Mahīpāla (king)
• Gītā
• Gajendra-mokṣaṇa
• Stavarāja (king of hymns)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Authoritative devotional texts and hymns, when recited with faith, confer well-attested spiritual results (phala).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader context is Dvārakā Māhātmya, praising Dvārakā-related worship and recitation.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recitation/praise of the Gītā and the Gajendra-mokṣaṇa stotra as meritorious devotional acts.