Rig Veda 9.92.4: Mandala 9, Sukta 92, Mantra 4

Sukta 9.92

Rishi: Rebha Kāśyapa (traditional for RV 9.92; verify in Anukramaṇī/critical edition)

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī (probable; confirm metrically)

Samhita Patha (Devanagari)

तव त्ये सोम पवमान निण्ये विश्वे देवास्त्रय एकादशासः । दश स्वधाभिरधि सानो अव्ये मृजन्ति त्वा नद्यः सप्त यह्वीः ॥

Transliteration

táva tyé soma pavamāna niṇyé víśve devā́s tráya ekādaśā́saḥ | dáśa svadhā́bhir ádhi sā́no avyé mṛjánti tvā nadyàḥ saptá yáhvīḥ ||

Translation

ହେ ପବମାନ ସୋମ, ତୋର ଗୁପ୍ତ ନିଣ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା କାର୍ଯ୍ୟରତ—ତିନି ଓ ଏକାଦଶ; ଏବଂ ଦଶ ଜଣ ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱଧାଶକ୍ତି ସହିତ। ଉଲ୍ଲର ସାନ ଉପରେ ସେମାନେ ତୋତେ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି; ସାତ ମହାନ ଯହ୍ୱୀ ନଦୀ ତୋତେ ଧୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଆଣନ୍ତି।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तव: of you / your
• तव: सम्बन्ध (genitival relation)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्ये: those
• त्ये: कर्तृ (with मृजन्ति)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सोम: O Soma
• सोम: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• पवमान: O purifying one
• पवमान: सम्बोधन
• Type: Adjective (epithet)
• Root: पवमान (√पू/√पु ‘to purify, cleanse’ → पवमान ‘purifying, being purified’)

• नि॒ण्ये: in the hidden (place)
• नि॒ण्ये: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: नि॒ण्य (प्रातिपदिक; ‘secret/inner place, hidden recess’)

• विश्वे: all
• विश्वे: कर्तृ (with मृजन्ति)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ (with मृजन्ति)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• त्रयः: three
• त्रयः: कर्तृ (as qualifier)
• Type: Numeral
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)

• एकादशासः: the eleven
• एकादशासः: कर्तृ (as qualifier)
• Type: Numeral (collective/denominative adjective)
• Root: एकादश (संख्या-प्रातिपदिक) + -as (बहुवचन-प्रत्यय)

• दश: ten
• दश: कर्तृ (with मृजन्ति; as qualifier of नद्यः)
• Type: Numeral
• Root: दश (संख्या-प्रातिपदिक)

• स्वधाभिः: with (their) स्वधा-powers / inherent powers
• स्वधाभिः: करण
• Type: Noun
• Root: स्वधा (प्रातिपदिक)

• अधि: upon
• अधि: अधिकारण-सम्बन्ध (preverbial/locative relation)
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• सानो: on the ridge / on the summit
• सानो: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: सानु (प्रातिपदिक)

• अव्ये: on/at the ewe (i.e., the woolen filter)
• अव्ये: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: अवि (प्रातिपदिक; ‘sheep/ewe’; also ‘wool’ by extension)

• मृजन्ति: they cleanse / purify
• मृजन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मृज् (मार्जने ‘to wipe, cleanse, purify’)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नद्यः: the rivers/streams
• नद्यः: कर्तृ (with मृजन्ति)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)

• सप्त: seven
• सप्त: कर्तृ (as qualifier of यह्वीः)
• Type: Numeral
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)

• यह्वीः: the swift/mighty (ones)
• यह्वीः: कर्तृ (with मृजन्ति)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: यह्वी (प्रातिपदिक; ‘swift/impetuous, mighty’—नदी-विशेषण)