Sukta 88
Sukta 7.88
Vasiṣṭha
Varuṇa
Triṣṭubh
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତରେ ବସିଷ୍ଠ ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ)ର ବିଶାଳ, ପୂଜ୍ୟ ଧାରକ ଏବଂ କୃପାଳୁ ଭାବେ ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତ କରୁଥିବା ବରୁଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିକଟତାରେ ସ୍ତୁତି କରିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କ ପ୍ରତି ବରୁଣଙ୍କ ବିଶେଷ କୃପା ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି—ତାଙ୍କୁ “ନୌକାରେ” ବସାଇ ଋଷି କରିଥିବା—ଏବଂ ଶେଷରେ ପ୍ରାର୍ଥନା ହୁଏ ଯେ ବରୁଣ ପାପର ବେଡ଼ି ଢିଲା କରୁନ୍ତୁ ଓ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ କୁଶଳତାରେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
Mantras
Mantra 1
प्र शुन्ध्युवं वरुणाय प्रेष्ठां मतिं वसिष्ठ मीळ्हुषे भरस्व । य ईमर्वाञ्चं करते यजत्रं सहस्रामघं वृषणं बृहन्तम् ॥
ହେ ବସିଷ୍ଠ, ମୀଳ୍ହୁଷେ—ଉଦାର ଦାତା—ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ ଶୁଦ୍ଧ ମତିକୁ ଆଗେ ଆଣ। ସେ ଯଜ୍ଞବଳକୁ ଆମ ପ୍ରତି ଫେରାନ୍ତି; ସେ ଯଜତ୍ର; ସହସ୍ରାମଘ—ହଜାର ସମୃଦ୍ଧିର ଧନୀ; ବୃଷଣ—ଶକ୍ତିମାନ; ଏବଂ ବୃହନ୍ତ—ବିଶାଳ।
Mantra 2
अधा न्वस्य संदृशं जगन्वानग्नेरनीकं वरुणस्य मंसि । स्वर्यदश्मन्नधिपा उ अन्धोऽभि मा वपुर्दृशये निनीयात् ॥
ତାପରେ ମୁଁ ତାହାର ଦର୍ଶନ ଦେଖିବାକୁ ଗଲି—ବରୁଣଙ୍କ ମନରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ମୁଖ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ପଥର ଉପରେ ସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଅନ୍ଧ ଅନ୍ଧକାର ମୋ ରୂପକୁ ଦର୍ଶନରୁ ଦୂରେ ନେଇନଯାଉ; ମୋ ସତ୍ତା ଆଲୋକ ପ୍ରତି ହିଁ ମୁହାଁ କରି ରହୁ।
Mantra 3
आ यद्रुहाव वरुणश्च नावं प्र यत्समुद्रमीरयाव मध्यम् । अधि यदपां स्नुभिश्चराव प्र प्रेङ्ख ईङ्खयावहै शुभे कम् ॥
ଯେତେବେଳେ ବରୁଣ ଓ ମୁଁ ନାଉରେ ଚଢ଼ିଲୁ, ଯେତେବେଳେ ତାହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଗତିମାନ କଲୁ, ଯେତେବେଳେ ଜଳମାନଙ୍କର ଫୁଲୁଥିବା ଧାରା ଉପରେ ଚଳିଲୁ—ସେତେବେଳେ ଆଗକୁ ଝୁଲୁଥିବା ଆସନରେ ଆତ୍ମାର ଶୁଭ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଆମେ ହିଲୋଳ ନେଲୁ।
Mantra 4
वसिष्ठं ह वरुणो नाव्याधादृषिं चकार स्वपा महोभिः । स्तोतारं विप्रः सुदिनत्वे अह्नां यान्नु द्यावस्ततनन्यादुषासः ॥
ବରୁଣ ନିଶ୍ଚୟ ଵସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ନାଉରେ ବସାଇଲେ ଏବଂ ନିଜ ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଋଷି—ସୁକର୍ମୀ—କରିଦେଲେ। ପ୍ରେରିତ ବିପ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିନମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଦ୍ୟାବମାନେ ଯେଉଁ ବିଶାଳତା ପ୍ରସାର କରନ୍ତି ସେଥିପାଇଁ, ଏବଂ ନିରନ୍ତର ଆସୁଥିବା ଉଷାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ତୋତା—ଗାୟକ—ହେଲେ।
Mantra 5
क्व त्यानि नौ सख्या बभूवुः सचावहे यदवृकं पुरा चित् । बृहन्तं मानं वरुण स्वधावः सहस्रद्वारं जगमा गृहं ते ॥
ହେ ବରୁଣ, ଏବେ କେଉଁଠି ଗଲା ଆମର ସେ ପୂର୍ବତନ ସଖ୍ୟ? ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଏକାତ୍ମତାରେ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଚାଲୁଥିଲୁ, ପୁରାତନ କାଳରୁ ମଧ୍ୟ ‘ଅବୃକ’—ହାନି-ରହିତ—ବିଶାଳତାରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲୁ। ହେ ସ୍ୱଧାବାନ ବରୁଣ, ବୃହତ୍ ମାନ (ମହିମା/ବ୍ୟାପ୍ତି) ଧାରୀ, ମୁଁ ତୁମ ସହସ୍ରଦ୍ୱାର ବିଶାଳ ଗୃହକୁ ପୁନଃ ଆସିଛି; ସେ ବିଶାଳ ଋତ (ସତ୍ୟ-ବ୍ୟବସ୍ଥା) ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରୁ।
Mantra 6
य आपिर्नित्यो वरुण प्रियः सन्त्वामागांसि कृणवत्सखा ते । मा त एनस्वन्तो यक्षिन्भुजेम यन्धि ष्मा विप्रः स्तुवते वरूथम् ॥
ହେ ବରୁଣ, ଯେ ତୁମର ନିତ୍ୟ ‘ଆପି’ (ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ସ୍ନେହୀ), ତୁମକୁ ପ୍ରିୟ—ତୁମ ସଖା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଯଦି ତୁମ ବିରୋଧରେ ଅପରାଧ କରିଥାଏ—ହେ ଯଜ୍ଞାରାଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ପାପଫଳ ଭୋଗ ନ କରୁ। ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ବିପ୍ର (ଋଷି/କବି)କୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ବରୂଥ (ଆଶ୍ରୟ-ରକ୍ଷା) ଦିଅ।
Mantra 7
ध्रुवासु त्वासु क्षितिषु क्षियन्तो व्यस्मत्पाशं वरुणो मुमोचत् । अवो वन्वाना अदितेरुपस्थाद्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ତୁମ ଧ୍ରୁବ ନିବାସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ସେହି କ୍ରମବଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ, ବରୁଣ ଆମଠାରୁ ପାଶ (ବନ୍ଧନ) ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ଅଦିତିର ଉପସ୍ଥାନ—ଅଙ୍କ—ରୁ ପୋଷକ ସହାୟତା ଖୋଜୁଥିବା ଆମକୁ, ହେ ଶକ୍ତିମାନେ, ଆପଣମାନେ ସଦା ସ୍ୱସ୍ତିଭିଃ—କଲ୍ୟାଣମୟ ଅବସ୍ଥାମାନେ ଦ୍ୱାରା—ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
It praises Varuṇa as the upholder of cosmic and moral order (ṛta) and asks him to turn graciously toward the worshipper, forgive faults, and loosen the bonds that come from wrongdoing.
It is a poetic memory of divine protection and initiation: Varuṇa guides and ‘carries’ the seer, making him an ṛṣi and enabling inspired praise and right action.
The pāśa is Varuṇa’s noose that restrains disorder and sin; in prayer it also symbolizes inner and outer constraints. The hymn asks for its loosening through returning to truth and seeking Aditi’s shelter for well-being.
Ask anything about Sukta 88 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
