Sukta 75
Sukta 6.75
Bharadvāja (traditional for RV 6.75, the ‘armor/bow’ hymn)
Weapons/Armor (Varman), martial protection (often treated as addressed power rather than a personal god)
Triṣṭubh (common for this sukta; exact scan recommended)
RV 6.75 ଏକ ଯୁଦ୍ଧୀୟ ସୁରକ୍ଷା-ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଯୋଦ୍ଧାର ସାଜସଜ୍ଜା—ବର୍ମ (କବଚ), ଧନୁ, ବାଣ, ରଥର ଯନ୍ତ୍ର-ସାମଗ୍ରୀ—କୁ ପବିତ୍ର କରି ‘ଅଭିଷେକ’ କରାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ଅଭେଦ୍ୟ ଶକ୍ତିର ଢାଳରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସୂକ୍ତଟି ଜୀବନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ-ଚିତ୍ରଣରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବହୁ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି/ଏଜେନ୍ସିଙ୍କ ଠାରୁ ଆହ୍ୱାନିତ ସ୍ତରୀୟ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଗଢ଼େ, ଏବଂ ଶେଷରେ ଏହି ଦାବିରେ ପହଞ୍ଚେ ଯେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁରକ୍ଷା ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମନ୍ ନିଜେ—ପବିତ୍ର ବାଣୀ, ଅନ୍ତର୍ଗତ କବଚ ଭାବେ।
Mantras
Mantra 1
जीमूतस्येव भवति प्रतीकं यद्वर्मी याति समदामुपस्थे । अनाविद्धया तन्वा जय त्वं स त्वा वर्मणो महिमा पिपर्तु ॥
ମେଘର ମୁଖ ପରି ତାହାର ରୂପ ଦିଶେ, ଯେତେବେଳେ କବଚଧାରୀ ଯୁଦ୍ଧର ଅଙ୍କରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଅବିଦ୍ଧ ଶରୀର ସହିତ ତୁମେ ବିଜୟୀ ହେଅ; କବଚର ମହିମା ତୁମକୁ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁ ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡ ରଖୁ।
Mantra 2
धन्वना गा धन्वनाजिं जयेम धन्वना तीव्राः समदो जयेम । धनुः शत्रोरपकामं कृणोति धन्वना सर्वाः प्रदिशो जयेम ॥
ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଗାଈମାନଙ୍କୁ (ଆଲୋକ-କିରଣମାନଙ୍କୁ) ଜୟ କରୁ; ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଜୟ କରୁ; ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୀବ୍ର ସମରମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରୁ। ଧନୁଷ ଶତ୍ରୁର ଇଚ୍ଛାକୁ ନିଷ୍ଫଳ କରେ; ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସମସ୍ତ ଦିଗ—ଚେତନାର ଗତିକ୍ଷେତ୍ର—ଜୟ କରୁ।
Mantra 3
वक्ष्यन्तीवेदा गनीगन्ति कर्णं प्रियं सखायं परिषस्वजाना । योषेव शिङ्क्ते वितताधि धन्वञ्ज्या इयं समने पारयन्ती ॥
କାମନାଭରା ଯୋଷା ପରି ସେ ପୁନଃପୁନଃ କାନ ପାଖକୁ ଆସେ, ପ୍ରିୟ ସଖାକୁ ପରିଷ୍ୱଜନ କରେ। ପତ୍ନୀ ପରି ସେ ନିଜକୁ ଶୋଭାୟିତ କରେ—ଧନୁଷ ଉପରେ ତଣାଯାଇଥିବା ଏହି ଧନୁର୍ଜ୍ୟା, ସମରରେ ପାର କରାଉଥିବା।
Mantra 4
ते आचरन्ती समनेव योषा मातेव पुत्रं बिभृतामुपस्थे । अप शत्रून्विध्यतां संविदाने आर्त्नी इमे विष्फुरन्ती अमित्रान् ॥
ସମରରେ ଯୋଷା ପରି ଚଳିତ, ଏବଂ ମାତା ପରି ପୁତ୍ରକୁ କୋଳରେ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପରି—ଏକମତ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଧନୁଷର ଏହି ଦୁଇ ଅନ୍ତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବିଧି ଦୂର କରୁ। କମ୍ପିତ ଏହି ଦୁଇ ଆର୍ତ୍ନୀ (ବାହୁ/ଅନ୍ତ) ଅମିତ୍ର ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରୁ।
Mantra 5
बह्वीनां पिता बहुरस्य पुत्रश्चिश्चा कृणोति समनावगत्य । इषुधिः सङ्काः पृतनाश्च सर्वाः पृष्ठे निनद्धो जयति प्रसूतः ॥
ବହୁଙ୍କର ପିତା, ସମୃଦ୍ଧିର ପୁତ୍ର—ସମ୍ମୁଖ ସଂଘର୍ଷରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେ ସବୁକୁ ଗଢ଼େ ଓ ସଜାଏ। ଇଷୁଧି (ତୀର-ତୁଣ), ସଙ୍କା (କବଚ/ବନ୍ଧନ) ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ପିଠିରେ ବନ୍ଧା ଥିବା ପରି; ପ୍ରସୂତ (ପ୍ରେରିତ) ଯୋଧା ଜୟୀ ହୁଏ।
Mantra 6
रथे तिष्ठन्नयति वाजिनः पुरो यत्रयत्र कामयते सुषारथिः । अभीशूनां महिमानं पनायत मनः पश्चादनु यच्छन्ति रश्मयः ॥
ରଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ସୁସାରଥି ବାଜିନ (ଅଶ୍ୱ)ମାନଙ୍କୁ ଆଗକୁ ନେଇଯାଏ—ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ସେ ଇଚ୍ଛା କରେ। ଅଭୀଶୁ (ଲଗାମ/ରାଶି)ର ମହିମା ଗାଅ; ରଶ୍ମିମାନେ (ରେଖା/କିରଣ) ମନର ପଛେ ପଛେ ଅନୁସରି ତାହାକୁ ଧରିରଖନ୍ତି।
Mantra 7
तीव्रान्घोषान्कृण्वते वृषपाणयोऽश्वा रथेभिः सह वाजयन्तः । अवक्रामन्तः प्रपदैरमित्रान्क्षिणन्ति शत्रूँरनपव्ययन्तः ॥
ତୀବ୍ର ଘୋଷ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ବୃଷପାଣି (ବଳିଷ୍ଠ-ହସ୍ତ) ଅଶ୍ୱମାନେ; ରଥମାନଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ବାଜ (ଶକ୍ତି-ସମୃଦ୍ଧି) ଆଣନ୍ତି। ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ପଦକ୍ଷେପରେ ସେମାନେ ଅମିତ୍ର (ଶତ୍ରୁ)ମାନଙ୍କୁ ଦବାନ୍ତି, ଶତ୍ରୁବଳକୁ କ୍ଷୀଣ କରନ୍ତି—ଯାତ୍ରାରୁ କେବେ ମୁହଁ ଫେରାନ୍ତି ନାହିଁ।
Mantra 8
रथवाहनं हविरस्य नाम यत्रायुधं निहितमस्य वर्म । तत्रा रथमुप शग्मं सदेम विश्वाहा वयं सुमनस्यमानाः ॥
ଏହି ହବିଷ୍ୟ-ସ୍ଥାନର ନାମ ‘ରଥବାହନ’—ଯେଉଁଠାରେ ତାହାର ଆୟୁଧ ଓ ତାହାର ବର୍ମ (କବଚ) ନିହିତ ରହିଛି। ସେଠାରେ ଆମେ ବିଜୟୀ ରଥଙ୍କ ନିକଟକୁ ଉପସରି, ଶଗ୍ମ (ଶୁଭ-ମଙ୍ଗଳକର) ଭାବେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିବା—ବିଶ୍ୱାହା (ସମସ୍ତ ଦିନ) ସୁମନସ୍ୟ (ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ସମନ୍ୱିତ ମନ) ଧାରଣ କରି।
Mantra 9
स्वादुषंसदः पितरो वयोधाः कृच्छ्रेश्रितः शक्तीवन्तो गभीराः । चित्रसेना इषुबला अमृध्राः सतोवीरा उरवो व्रातसाहाः ॥
ହେ ପିତରଃ, ସ୍ୱାଦୁ-ସଂସଦ (ମଧୁର ସଭା) ଧାରୀ, ବୟୋଧା (ଜୀବନ-ବୃଦ୍ଧିର ଧାରକ), କୃଚ୍ଛ୍ରରେ ଆଶ୍ରିତ ହୋଇ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ—ଗଭୀର ଓ ଶକ୍ତିବାନ! ଚିତ୍ରସେନ (ବିବିଧ ସେନାଧାରୀ), ଇଷୁବଲ (ବାଣବଳରେ ପ୍ରବଳ), ଅମୃଧ୍ର (ଅବିଶ୍ୱାସଘାତ ନ କରୁଥିବା) — ସତୋବୀର (ସତ୍ୟବୀର), ଉରବ (ବିଶାଳ ସ୍ୱରୂପ), ବ୍ରାତସାହ (ଘେରା ଦଳ/ବ୍ରାତକୁ ଜୟ କରୁଥିବା) ଅଟ।
Mantra 10
ब्राह्मणासः पितरः सोम्यासः शिवे नो द्यावापृथिवी अनेहसा । पूषा नः पातु दुरितादृतावृधो रक्षा माकिर्नो अघशंस ईशत ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ପିତରଃ—ସୋମ୍ୟ (ସୋମପୂର୍ଣ୍ଣ) ପୂର୍ବଜମାନେ—ଆମ ପ୍ରତି ଶିବ (କୃପାଳୁ) ହୁଅନ୍ତୁ; ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ଆମକୁ ଅନେହସ (ଅନାକୁଳ) ବିସ୍ତାର ଦିଅନ୍ତୁ। ଋତାବୃଧ ପୂଷା ଆମକୁ ଦୁରିତରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ରକ୍ଷା କର—ଅଘଶଂସ (ଦୁଷ୍ଟବାକ୍ୟ କହୁଥିବା) କେହି ଆମ ଉପରେ ଅଧିକାର ନ କରୁ।
Mantra 11
सुपर्णं वस्ते मृगो अस्या दन्तो गोभिः संनद्धा पतति प्रसूता । यत्रा नरः सं च वि च द्रवन्ति तत्रास्मभ्यमिषवः शर्म यंसन् ॥
ସେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ (ସୁନ୍ଦର ପକ୍ଷବାହୀ ପକ୍ଷୀ) ଧାରଣ କରେ; ତାହାର ‘ଦନ୍ତ’ ମୃଗ (ବନ୍ୟ ପଶୁ) ସମ; ଗୋଭିଃ (ଗୋ—କିରଣ) ଦ୍ୱାରା ସଂନଦ୍ଧ ହୋଇ, ପ୍ରସୂତା ହୋଇ ସେ ଉଡ଼ି ବାହାରେ। ଯେଉଁଠାରେ ନରମାନେ ଏକତ୍ର ଦୌଡ଼ନ୍ତି ଓ ପୁଣି ଛିଟିଯାଆନ୍ତି, ସେଠାରେ ଆମ ପାଇଁ ଇଷବଃ (ବାଣ) ଶର୍ମ (ଆଶ୍ରୟ-ରକ୍ଷା) ଆଣୁନ୍ତୁ; ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶକ୍ତିମାନେ ରକ୍ଷା ହେଉନ୍ତୁ, ହାନି ନୁହେଁ।
Mantra 12
ऋजीते परि वृङ्धि नोऽश्मा भवतु नस्तनूः । सोमो अधि ब्रवीतु नोऽदितिः शर्म यच्छतु ॥
ହେ ଋଜୀତେ (ସିଧା କରୁଥିବା), ଆମକୁ ପରିବେଷ୍ଟିତ କରି ବୃଦ୍ଧି କର; ଅଶ୍ମା (ପଥର) ଆମ ତନୂଃ (ଦେହ) ହେଉ। ସୋମଃ ଆମ ଭିତରେ ଅଧି (ଅନ୍ତରେ) କଥା କହୁନ୍ତୁ; ଅଦିତିଃ ଶର୍ମ (ଶାନ୍ତି-ଆଶ୍ରୟ) ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 13
आ जङ्घन्ति सान्वेषां जघनाँ उप जिघ्नते । अश्वाजनि प्रचेतसोऽश्वान्त्समत्सु चोदय ॥
ସେମାନେ ପର୍ବତ-ଢାଳ/ଶିଖର ଉପରେ ଝାପି ଚଢ଼ନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଜଘନ (ପଛଭାଗ) ଉପରେ ଆଘାତ କରନ୍ତି। ହେ ଅଶ୍ୱାଜନି (ଅଶ୍ୱକୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଥିବା), ହେ ପ୍ରଚେତସ (ସ୍ପଷ୍ଟଜ୍ଞାନୀ ଶକ୍ତି), ସମତ୍ସୁ (ଯୁଦ୍ଧରେ) ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଚାଳ; ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଅଗ୍ରସରତା ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କର।
Mantra 14
अहिरिव भोगैः पर्येति बाहुं ज्याया हेतिं परिबाधमानः । हस्तघ्नो विश्वा वयुनानि विद्वान्पुमान्पुमांसं परि पातु विश्वतः ॥
ସର୍ପ ଯେପରି ନିଜ ଭୋଗ (କୁଣ୍ଡଳୀ) ଦ୍ୱାରା ବାହୁକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରେ, ସେପରି ସେ ବାହୁକୁ ଘେରି ଅଧିକ ପ୍ରବଳ ହେତି (ଶସ୍ତ୍ର)କୁ ପ୍ରତିବାଧ କରି ଦୂର କରେ। ‘ହସ୍ତଘ୍ନ’—ସମସ୍ତ ଉପାୟ/ବିଧିକୁ ଜାଣୁଥିବା, ପୁରୁଷ-ଶକ୍ତି—ସେ ପୁରୁଷକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରୁ।
Mantra 15
आलाक्ता या रुरुशीर्ष्ण्यथो यस्या अयो मुखम् । इदं पर्जन्यरेतस इष्वै देव्यै बृहन्नमः ॥
ଲାଲିମାରେ ରଞ୍ଜିତ, ଦୀପ୍ତ ଶିରୋଭାଗ ଥିବା, ଏବଂ ଯାହାର ମୁଖ ଅୟସ (ଲୋହ) ଅଟେ ସେଇ ଦେବୀ ‘ଇଷୁ’ (ବାଣ)କୁ—ପର୍ଜନ୍ୟର ରେତସରୁ ଜନ୍ମିତାକୁ—ଏହି ମହାନ ନମସ୍କାର; ସେ ଦେବ୍ୟ ଶକ୍ତିର ଶୀଘ୍ର ସାଧନ।
Mantra 16
अवसृष्टा परा पत शरव्ये ब्रह्मसंशिते । गच्छामित्रान्प्र पद्यस्व मामीषां कं चनोच्छिषः ॥
ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦୂରକୁ ଉଡ଼ିଯା, ହେ ଶରବ୍ୟେ (ବାଣ), ବ୍ରହ୍ମଦ୍ୱାରା ସଂଶିତ (ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରାଯାଇଥିବା). ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯା, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼—ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଅବଶେଷ ରଖନି; କିନ୍ତୁ ତୋର ଅବଶେଷରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।
Mantra 17
यत्र बाणाः सम्पतन्ति कुमारा विशिखा इव । तत्रा नो ब्रह्मणस्पतिरदितिः शर्म यच्छतु विश्वाहा शर्म यच्छतु ॥
ଯେଉଁଠାରେ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଘନ ଭାବେ ପତିତ ହୁଏ—ଶିଖାହୀନ କୁମାରମାନେ ଏକାସାଥି ଧାଉଥିବା ପରି—ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ଓ ଅଦିତି ଆମକୁ ଶାନ୍ତି ଓ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତୁ; ସର୍ବକାଳେ, ସର୍ବପ୍ରକାରେ, ସେଇ ରକ୍ଷା ଆମକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 18
मर्माणि ते वर्मणा छादयामि सोमस्त्वा राजामृतेनानु वस्ताम् । उरोर्वरीयो वरुणस्ते कृणोतु जयन्तं त्वानु देवा मदन्तु ॥
ହେ ବୀର, ମୁଁ ତୋର ମର୍ମସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଢାକୁଛି; ସୋମ ରାଜା ତୋତେ ଅମୃତତ୍ୱରେ ଆବୃତ କରୁନ୍ତୁ। ବରୁଣ ତୋ ପାଇଁ ଅଧିକ ବିଶାଳ ଓ ଅଧିକ ସୁରକ୍ଷିତ ବିସ୍ତାର ଗଢ଼ୁନ୍ତୁ; ବିଜୟ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ତୋରେ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉନ୍ତୁ।
Mantra 19
यो नः स्वो अरणो यश्च निष्ट्यो जिघांसति । देवास्तं सर्वे धूर्वन्तु ब्रह्म वर्म ममान्तरम् ॥
ଆମର ନିଜ ହେଉ କି ପର, ଯେ କେହି ଆମକୁ ଘାତ କରିବାକୁ ଚାହେ—ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ତାକୁ ଦମନ କରି ପଛକୁ ହଟାନ୍ତୁ; କାରଣ ମୋ ଅନ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମର ବର୍ମ ଅଛି—ସତ୍ୟବାଣୀର ରକ୍ଷାଶକ୍ତି।
Frequently Asked Questions
It is a protection hymn that empowers a warrior’s armor and weapons through mantra, asking for an unpierced body, safe space, and the turning back of hostility.
The main addressed power is Varman—armor/weaponry as protective force—while the hymn also calls on Ancestors, Heaven-and-Earth, Pūṣan, and All Gods to complete the protection.
Beyond physical armor, the hymn says the strongest shield is brahman—the sacred, truth-charged Word—described as “my inner armor” that guards against enemies and fear.
Ask anything about Sukta 75 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
