Rig Veda 5.3.2: Mandala 5, Sukta 3, Mantra 2

Sukta 5.3

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Agni (as Aryaman/Mitra-function)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वमर्यमा भवसि यत्कनीनां नाम स्वधावन्गुह्यं बिभर्षि । अञ्जन्ति मित्रं सुधितं न गोभिर्यद्दम्पती समनसा कृणोषि ॥

Recitation with translationRig Veda 5.3.2

Transliteration

tvám aryamā́ bhavasi yát kanī́nāṃ nā́ma svadhāvan gúhyaṃ bibharṣi | áñjanti mitráṃ sudhítaṃ ná góbhir yád dámpatī sámanasā kṛṇóṣi ||

Translation

ହେ ସ୍ୱଧାବନ (ସ୍ୱନିୟମବାନ), ଯେତେବେଳେ ତୁମେ କନୀନାଂ—ଯୁବ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ—ଗୁହ୍ୟ ନାମ ଧାରଣ କର, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଆର୍ୟମନ ହେଉଛ। ସେମାନେ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଗୋଭିଃ—କିରଣମାନଙ୍କ ପରି—ସୁସ୍ଥିତ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିବା ପରି ଅଞ୍ଜନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଗୃହର ଦୁଇ ସ୍ୱାମୀ (ଦମ୍ପତି)ଙ୍କୁ ଏକମନ କର, ସେତେବେଳେ ସତ୍ତାରେ ସମରସତା ସ୍ଥାପନ କର।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अर्यमा: Aryaman
• अर्यमा: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: अर्यमा (देवनाम-प्रातिपदिक)

• भवसि: thou art / becomest
• भवसि: (अस्ति-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू

• यत्: that which / when
• यत्: कर्म/सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सम्बन्ध-सर्वनाम)

• कनीनाम्: of the young ones / of the maidens
• कनीनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: कनीन (प्रातिपदिक)

• नाम: name
• नाम: कर्म
• Type: Noun
• Root: नामन्

• स्वधावन्: O self-empowered / possessing svadhā
• स्वधावन्: सम्बोधन
• Type: Adjective (vocative epithet)
• Root: स्वधा + वत् (स्वधावन्त्-प्रातिपदिक)

• गुह्यम्: hidden, secret
• गुह्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: गुह्य (गुह्-धातु से ‘गोप्य/गूढ’)

• बिभर्षि: thou bearest / holdest
• बिभर्षि: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: भृ

• अञ्जन्ति: they anoint
• अञ्जन्ति: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: अञ्ज्

• मित्रम्: Mitra
• मित्रम्: कर्म
• Type: Noun (proper)
• Root: मित्र (देवनाम-प्रातिपदिक)

• सुधितम्: well-set / well-ordered
• सुधितम्: कर्म
• Type: Adjective/Participle
• Root: सु + धित (धा-धातु से ‘धित’ = स्थापित/निहित; ‘सुधित’)

• न: like, as
• न: (सम्बन्ध/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: न

• गोभिः: with cows (i.e., with bovine products / with kine)
• गोभिः: करण
• Type: Noun
• Root: गो

• यत्: when / in that (act)
• यत्: कर्म/सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सम्बन्ध-सर्वनाम)

• दम्पती: the (two) household-lords, the couple
• दम्पती: कर्तृ
• Type: Noun (dual)
• Root: दम्पति (दम् + पति; द्वन्द्व/युगलार्थ)

• समनसा: with one mind, in concord
• समनसा: करण/भाव
• Type: Adjective
• Root: सम् + मनस् (समनस्-प्रातिपदिक)

• कृणोषि: thou makest / bringest about
• कृणोषि: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: कृ