Rig Veda 4.26.4: Mandala 4, Sukta 26, Mantra 4

Sukta 4.26

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Śyena/Soma-bringing power (with Maruts as contextual powers)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

प्र सु ष विभ्यो मरुतो विरस्तु प्र श्येनः श्येनेभ्य आशुपत्वा । अचक्रया यत्स्वधया सुपर्णो हव्यं भरन्मनवे देवजुष्टम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.26.4

Transliteration

prá su ṣá vibhyo marúto vír astu prá śyénaḥ śyénebhya āśu-pátvā | acakráyā yát svadháyā suparṇó havyáṃ bháran mánave deva-júṣṭam ||

Translation

ପ୍ର ସୁ—ବିଭ୍ୟଃ (ତୁମମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି)—ହେ ମରୁତଃ, ସେ ଆଗେ ବଢ଼ୁ; ପ୍ର ଶ୍ୟେନଃ ଶ୍ୟେନେଭ୍ୟଃ—ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପକ୍ଷୀ—ଆଶୁପତ୍ୱା, ଶୀଘ୍ରପକ୍ଷୀ। ଯତ୍ ଅଚକ୍ରୟା ସ୍ୱଧୟା ସୁପର୍ଣଃ ମନବେ ଦେବଜୁଷ୍ଟଂ ହବ୍ୟଂ ଭରତ୍—ସେତେବେଳେ ଚକ୍ର ବିନା, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ, ସୁପର୍ଣ ମନୁଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବପ୍ରିୟ ହବି ଆଣିଲା।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग) / प्र (अव्यय)

• सु: well, swiftly, excellently
• सु: —
• Type: Indeclinable
• Root: सु (अव्यय/उपसर्ग)

• षु: quickly, indeed (Vedic particle)
• षु: —
• Type: Indeclinable
• Root: षु (अव्यय)

• विभ्यः: from the cleavers/splitters; from the (host) ‘vibhis’ (Marut-like beings)
• विभ्यः: Apādāna (abl.) / सम्बन्ध (gen.)
• Type: Noun
• Root: वि (उपसर्ग) + भि (धातु, भिनत्ति/भिनद् ‘to split, pierce’) → विभि- (प्रातिपदिक) / अथवा ‘विभि’ (वेदिक-नाम)

• मरुतः: the Maruts
• मरुतः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• विः: apart, widely (particle)
• विः: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग) / विः (अव्यय/निपात, वेदिक)

• अस्तु: let there be / may it be
• अस्तु: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु ‘to be’)

• प्र: forth
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• श्येनः: the falcon/eagle
• श्येनः: Kartā
• Type: Noun
• Root: श्येन (प्रातिपदिक)

• श्येनेभ्यः: to/for the falcons; from the falcons
• श्येनेभ्यः: Sampradāna (dat.) / Apādāna (abl.)
• Type: Noun
• Root: श्येन (प्रातिपदिक)

• आशुपत्वा: swift-winged / flying swiftly
• आशुपत्वा: —
• Type: Adjective (indeclinable formation used adverbially)
• Root: आशु (प्रातिपदिक ‘swift’) + पत् (धातु ‘to fly’) → आशुपत् (बहुव्रीहि/तत्पुरुष) + -त्वा (अव्ययीभाव/तुमुन्-सदृश क्त्वा)

• अचक्रया: without a wheel; wheel-less (as means)
• अचक्रया: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: अ- (नञ्) + चक्र (प्रातिपदिक ‘wheel’) → अचक्र (adj.)

• यत्: which, what (that)
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्वधया: by (his) own power/impulse; by svadhā
• स्वधया: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: स्वधा (प्रातिपदिक)

• सुपर्णः: the fair-winged one (bird)
• सुपर्णः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: सुपर्ण (प्रातिपदिक; सु+पर्ण)

• हव्यम्: the oblation, offering
• हव्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: हव्य (प्रातिपदिक)

• भरन्: carrying, bearing
• भरन्: Kartā (as qualifier of agent) / क्रियाविशेषण
• Type: Verb (participle)
• Root: भृ (धातु ‘to bear, carry’) → भरत्/भरन् (शतृ-प्रत्यय)

• मनवे: to Manu (for mankind)
• मनवे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)

• देवजुष्टम्: favored/approved by the gods
• देवजुष्टम्: Karma (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: देव (प्रातिपदिक) + जुष्ट (√जुष् ‘to enjoy, favor’ क्त) → देवजुष्ट (adj.)