Rig Veda 2.4.1: Mandala 2, Sukta 4, Mantra 1

Sukta 2.4

Rishi: Gṛtsamada (traditional for RV 2.4)

Devata: Agni (Jātavedas)

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

हुवे वः सुद्योत्मानं सुवृक्तिं विशामग्निमतिथिं सुप्रयसम् । मित्र इव यो दिधिषाय्यो भूद्देव आदेवे जने जातवेदाः ॥

Recitation with translationRig Veda 2.4.1

Transliteration

huvé vaḥ su-dyótmānaṃ su-vṛktíṃ viśā́m agním atíthiṃ su-práyasam | mítra iva yó didhiṣā́yyo bhūd devá ā́deve jáne jā́tavedāḥ ||

Translation

ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ସୁଦ୍ୟୋତ୍ମାନ୍ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି—ସୁବୃକ୍ତିରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଅତିଥି, ଦାନ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ମିତ୍ରଙ୍କ ପରି ସେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବାଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ; ଯେମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବସଦୃଶ ନୁହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ—ଜାତବେଦା, ଜନ୍ମସହିତ ଜ୍ଞାନବାନ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• हुवे: I invoke / I call
• हुवे: क्रिया (वक्ता-कर्तृक) / मुख्यक्रिया
• Type: Verb
• Root: √हू (ह्वे) ‘आह्वाने’

• वः: you (pl.) / for you
• वः: सम्प्रदान (आह्वानस्य प्रति) / संबन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुद्योत्मानम्: the well-radiant (one)
• सुद्योत्मानम्: कर्म (हुवे—कं?)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: सुद्योत्मन् (सु- + द्योत्मन् ‘दीप्ति/तेजस्’)

• सुवृक्तिम्: a well-fashioned hymn / good praise
• सुवृक्तिम्: कर्म (हुवे—किम्?)
• Type: Noun
• Root: सुवृक्ति (सु- + वृक्ति ‘स्तुति/स्तोत्र-रचना’)

• विशाम्: of the clans / peoples
• विशाम्: सम्बन्ध (अग्निम्—कस्य?)
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक ‘जन/कुल/प्रजा’)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: कर्म (हुवे—कं?)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (देवता-नाम)

• अतिथिम्: guest
• अतिथिम्: कर्म (अग्निम्—विशेषण-रूपेण) / कर्म
• Type: Noun
• Root: अतिथि (प्रातिपदिक)

• सुप्रयसम्: bringing good nourishment / bountiful
• सुप्रयसम्: कर्म (अग्निम्—विशेषण) / कर्म
• Type: Adjective
• Root: सुप्रयस (सु- + प्रयस ‘आहार/पोषण/समृद्धि’)

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: कर्तृ (उपमान-आधारः) / विषय
• Type: Noun
• Root: मित्र (देवता/प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: सम्बन्ध (उपमा-निर्देश) / अव्यय
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• यः: who
• यः: कर्तृ (भूत्—कः?)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• दिधिषाय्यः: to be cherished / to be established (as desired)
• दिधिषाय्यः: कर्तृ-विशेषण (यः … भूत्)
• Type: Adjective
• Root: दिधिषाय्य (इच्छार्थक-विशेषण; √धा/√धि-आधारेण ‘स्थापयितुम्/धारयितुम् इच्छनीयः’ इति वेदिक-प्रयोगः)

• भूत्: became / has become
• भूत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भू ‘सत्तायाम्’

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ (भूत्—कः?)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• आदेवे: among the gods / in the divine (sphere)
• आदेवे: अधिकरण (जने—कस्मिन् जने?)
• Type: Adjective (locative epithet)
• Root: आ-देव (उपसर्ग ‘आ’ + देव; ‘देव-सम्बन्धे/देवेषु’ इत्यर्थे वेदिक-विशेषण/समास-रूप)

• जने: among the people / in the community
• जने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक ‘जन/लोक’)

• जातवेदाः: Jātavedas (Agni), knower of all that is born
• जातवेदाः: कर्तृ (देवः—सम्बोधन/विशेषण-रूपेण) / विषय
• Type: Noun (epithet of Agni)
• Root: जातवेदस् (समास: जात ‘जन्म’ + वेदस् ‘ज्ञान’)