Sukta 85
Sukta 10.85
Satya/Ṛta as sustaining principles; Ādityas; Soma; Sūrya (as upholder of dyauḥ)
Triṣṭubh (probable; not metrically verified from input alone)
RV 10.85 ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୂର୍ୟା–ବିବାହ (ବୈଦିକ ବିବାହ) ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ବିବାହକୁ ସତ୍ୟ (truth) ଓ ଋତ (right order) ଉପରେ ଭିତ୍ତି କରିଥିବା ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ କ୍ରିୟା ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହା ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ସମ୍ମତି, ସନ୍ତାନ-ସମୃଦ୍ଧି, ବନ୍ଧନକାରୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ନେଇ ସୁରକ୍ଷା, ଏବଂ ଆଦିତ୍ୟ, ସୋମ ଓ ସୂର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଧାରିତ ଦୀପ୍ତିମାନ ନିୟମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଜୀବନର ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଏ।
Mantras
Mantra 1
सत्येनोत्तभिता भूमिः सूर्येणोत्तभिता द्यौः । ऋतेनादित्यास्तिष्ठन्ति दिवि सोमो अधि श्रितः ॥
ସତ୍ୟଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଧାରିତ; ସୂର୍ଯ୍ୟଦ୍ୱାରା ଦ୍ୟୌଃ (ଆକାଶ) ଧାରିତ। ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ)ଦ୍ୱାରା ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଦିବିରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ଏବଂ ସୋମ ସେଠାରେ ଉପରେ ଅଧି ଶ୍ରିତ—ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
Mantra 2
सोमेनादित्या बलिनः सोमेन पृथिवी मही । अथो नक्षत्राणामेषामुपस्थे सोम आहितः ॥
ସୋମ ଦ୍ୱାରା ଆଦିତ୍ୟମାନେ ବଳବାନ ହୁଅନ୍ତି; ସୋମ ଦ୍ୱାରା ବିଶାଳ ପୃଥିବୀ ମହିମାବତୀ ହୁଏ। ଏବଂ ଏହି ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ଉପସ୍ଥରେ ସୋମ ନିହିତ—ନିୟମିତ ଆଲୋକମାଳାରେ ଗୁପ୍ତ ପୋଷଣ ଓ ଆନନ୍ଦ ରୂପେ।
Mantra 3
सोमं मन्यते पपिवान्यत्सम्पिंषन्त्योषधिम् । सोमं यं ब्रह्माणो विदुर्न तस्याश्नाति कश्चन ॥
ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଔଷଧିକୁ ପିଷନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ—‘ମୁଁ ସୋମ ପିଇଲି’। କିନ୍ତୁ ବାଣୀର ଦ୍ରଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମାଣମାନେ ଯେ ସୋମକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେହି ସୋମକୁ କେହି ଭୋଗ କରେନାହିଁ; ବାହ୍ୟ କ୍ରିୟାରେ ସେ ଧରାପଡ଼େନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନର ବିଷୟ।
Mantra 4
आच्छद्विधानैर्गुपितो बार्हतैः सोम रक्षितः । ग्राव्णामिच्छृण्वन्तिष्ठसि न ते अश्नाति पार्थिवः ॥
ଆଚ୍ଛାଦନରୂପ ବିଧାନମାନେ ଦ୍ୱାରା ଢାକା, ବୃହତ୍ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ରକ୍ଷିତ—ହେ ସୋମ, ତୁମେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ତୁମେ ଗ୍ରାବାଣ—ପିଷଣ ପଥରମାନଙ୍କ—ଧ୍ୱନି ଶୁଣି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହ; ତୁମକୁ କୌଣସି ପାର୍ଥିବ ପ୍ରାଣୀ ଭୋଗ କରିପାରେନାହିଁ, କାରଣ ତୁମ ସତ୍ୟ ବାହ୍ୟ ଗ୍ରହଣରୁ ରକ୍ଷିତ।
Mantra 5
यत्त्वा देव प्रपिबन्ति तत आ प्यायसे पुनः । वायुः सोमस्य रक्षिता समानां मास आकृतिः ॥
ହେ ଦେବ, ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ପାନ କରନ୍ତି, ସେଠାରୁ ତୁମେ ପୁଣି ନବ ଭାବେ ପୁଷ୍ଟ ହୁଅ। ବାୟୁ ସୋମର ରକ୍ଷକ; ଏବଂ ମାସ ସମାନ ଚକ୍ରମାନଙ୍କର ଆକୃତି-ରୂପ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ପୁନଃ ପୁନଃ ନବୀନ ହୁଏ।
Mantra 6
रैभ्यासीदनुदेयी नाराशंसी न्योचनी । सूर्याया भद्रमिद्वासो गाथयैति परिष्कृतम् ॥
ରୈଭୀ ଅନୁଦେୟୀ—ସେବାକାରୀ ଦାତ୍ରୀ—ଥିଲା; ନାରାଶଂସୀ ସ୍ଥିର ହେଉଥିବା ଅଲଙ୍କାର-ଆବରଣ ଥିଲା। ସୂର୍ୟା ପାଇଁ ଶୁଭ ବସ୍ତ୍ର—ସୁସଜ୍ଜିତ, ପରିଷ୍କୃତ—ଗାଥା ସହ ଆଗେଇ ଯାଏ; ନୂତନ ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ଆତ୍ମା ଗଢ଼ା ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଆବୃତ ହୁଏ।
Mantra 7
चित्तिरा उपबर्हणं चक्षुरा अभ्यञ्जनम् । द्यौर्भूमिः कोश आसीद्यदयात्सूर्या पतिम् ॥
ଚିତ୍ତିରା—ଜାଗ୍ରତ ଚିନ୍ତନ—ତାହାର ଉପବର୍ହଣ (ତକିଆ) ଥିଲା; ଚକ୍ଷୁରା—ଦୃଷ୍ଟି-ଦର୍ଶନ—ତାହାର ଅଭ୍ୟଞ୍ଜନ (ଅଭିଷେକ) ଥିଲା। ଦ୍ୟୌ ଓ ଭୂମି କୋଶ (ପେଟିକା) ହେଲେ, ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ୟା ପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା—ଯେତେବେଳେ ଦୀପ୍ତ ଚେତନା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିୟତ ସଂଯୋଗରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
Mantra 8
स्तोमा आसन्प्रतिधयः कुरीरं छन्द ओपशः । सूर्याया अश्विना वराग्निरासीत्पुरोगवः ॥
ସ୍ତୋମଗୁଡ଼ିକ ତାହାର ପ୍ରତ୍ୟାଧାର ହେଲା; ଛନ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ତାହାର ଅଳଙ୍କାର ଓ କେଶ-ସଜା ହେଲା। ସୂର୍ୟା ପାଇଁ ଅଶ୍ୱିନୌ ବର-ଯୁଗଳ ଥିଲେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନି ପୁରୋଗାମୀ ହୋଇ ଆଗେ ଚାଲିଲେ—ତାକୁ ଆଗକୁ ନେଲେ।
Mantra 9
सोमो वधूयुरभवदश्विनास्तामुभा वरा । सूर्यां यत्पत्ये शंसन्तीं मनसा सविताददात् ॥
ସୋମ ବଧୂର ବର-ଯାଚକ (ବଧୂୟୁ) ହେଲେ; ଅଶ୍ୱିନୌ—ସେ ଦୁଇଜଣ—ବର-ଯୁଗଳ ରହିଲେ। ସୂର୍ୟା ପତିକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ, ସବିତୃ ତାକୁ ମନସା ଅର୍ପଣ କଲେ—ଅନ୍ତର୍ମନର ସମ୍ମତିରେ।
Mantra 10
मनो अस्या अन आसीद्द्यौरासीदुत च्छदिः । शुक्रावनड्वाहावास्तां यदयात्सूर्या गृहम् ॥
ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ୟା ଗୃହ ଦିଗକୁ ଗଲା, ମନ ତାହାର ରଥ ହେଲା; ଦ୍ୟୌ ତାହାର ଆବରଣ ହେଲା। ଦୁଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାନଡ୍ୱାହ (ବୃଷଭ-ଶକ୍ତି) ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ—ଏଭଳି ସୂର୍ୟା ଗୃହ ଦିଗକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲା।
Mantra 11
ऋक्सामाभ्यामभिहितौ गावौ ते सामनावितः । श्रोत्रं ते चक्रे आस्तां दिवि पन्थाश्चराचारः ॥
ଋକ୍ ଓ ସାମନ୍ଦ୍ୱାରା ଅଭିହିତ—ସ୍ଥାପିତ—ତୋର ଦୁଇ ଗାବଃ (ଜ୍ଞାନର କିରଣ) ଦୁଇ ସାମନ-ସ୍ୱର ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ତୋର ଦୁଇ ଚକ୍ର ହେଉଛି ଶ୍ରବଣ; ତେଣୁ ଦିବିରେ ଚଳମାନ ପନ୍ଥା ଅଛି—ଆତ୍ମାର ଆରୋହଣ ପାଇଁ ଆସୁଥିବା-ଯାଉଥିବା ମାର୍ଗ।
Mantra 12
शुची ते चक्रे यात्या व्यानो अक्ष आहतः । अनो मनस्मयं सूर्यारोहत्प्रयती पतिम् ॥
ଶୁଚି ଅଟେ ତୋର ଯାତ୍ରାଶୀଳ ଚକ୍ରଦ୍ୱୟ; ବ୍ୟାନ ଅକ୍ଷ ସୁଚାଳିତ—ଆହତ—ହୋଇଛି। ମନସ୍-ମୟ ରଥ ଉପରେ ସୂର୍ୟା ଆରୋହଣ କରି, ପ୍ରୟତି ହୋଇ ପତିଙ୍କ ଦିଗକୁ ଯାଏ—ଏଭଳି ଆଲୋକିତ ଆତ୍ମା ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଗତିରେ ଯୋଗ ଦିଗକୁ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରେ।
Mantra 13
सूर्याया वहतुः प्रागात्सविता यमवासृजत् । अघासु हन्यन्ते गावोऽर्जुन्योः पर्युह्यते ॥
ସୂର୍ୟାୟାଃ ବହତୁଃ ପ୍ରାଗାତ୍—ଆଗକୁ ଗତି କରେ; ସବିତୃ ତାହାକୁ ଅବସୃଜତ୍—ଅଧଃ ପ୍ରକଟତାରେ ମୁକ୍ତ କଲେ। ଅଘାସୁ (ଶତ୍ରୁ ଅନ୍ଧକାରରେ) ଗାବଃ (ପ୍ରକାଶ-କିରଣ) ହନ୍ୟନ୍ତେ—ଆଘାତ ପାଉଛନ୍ତି; ତଥାପି ଅର୍ଜୁନ୍ୟୋଃ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବଳ ପର୍ୟୁହ୍ୟତେ—ଚାରିଦିଗରୁ ବହନ ହୋଇ ପାର କରାଯାଏ—ଋଜୁ-ଗତିଶକ୍ତିରେ ସୁରକ୍ଷିତ।
Mantra 14
यदश्विना पृच्छमानावयातं त्रिचक्रेण वहतुं सूर्यायाः । विश्वे देवा अनु तद्वामजानन्पुत्रः पितराववृणीत पूषा ॥
ଯେତେବେଳେ ଅଶ୍ୱିନୌ ପଚାରି ପଚାରି ସୂର୍ୟାର ତ୍ରିଚକ୍ର ରଥ-ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଆସିଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୁମ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନୁମୋଦନ କଲେ। ତାପରେ ପୂଷନ୍—ପୁତ୍ର—ଦୁଇ ପିତୃ-ମାତୃଙ୍କୁ ବାଛିଲେ; ଏଭଳି ପୋଷକ-ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ଶକ୍ତି ଆତ୍ମା-ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ରକ୍ଷକତ୍ୱ ସ୍ଥାପନ କରେ।
Mantra 15
यदयातं शुभस्पती वरेयं सूर्यामुप । क्वैकं चक्रं वामासीत्क्व देष्ट्राय तस्थथुः ॥
ହେ ଶୁଭସ୍ପତୀ (ଅଶ୍ୱିନୌ), ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସୂର୍ୟାକୁ ବରିବାକୁ ଆସିଲ, ତୁମ ଏକମାତ୍ର ଚକ୍ର କେଉଁଠି ଥିଲା? ଏବଂ ଦେଷ୍ଟ୍ରା—ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ଲଗାମ—ପାଇଁ ତୁମେ କେଉଁଠି ଦାଁଡ଼ାଇଲ?—ଏଭଳି ସାଧକ ପଚାରେ: ଦୃଶ୍ୟ ଉପାୟ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଗିଲେ ଦିବ୍ୟ ଯୁଗଳ ଗତିକୁ କିପରି ନେତୃତ୍ୱ ଦିଏ?},{
Mantra 16
द्वे ते चक्रे सूर्ये ब्रह्माण ऋतुथा विदुः । अथैकं चक्रं यद्गुहा तदद्धातय इद्विदुः ॥
ହେ ସୂର୍ୟେ, ତୋର ଦୁଇ ଚକ୍ରକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଋତୁ-ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଜାଣନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେ ଏକ ଚକ୍ର ଗୁହାରେ—ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ—ଲୁଚିଥାଏ, ତାହାକୁ ସତ୍ୟଦର୍ଶୀ ଋଷିମାନେ ମାତ୍ର ନିଶ୍ଚୟରେ ଜାଣନ୍ତି। ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପରେ ଏକ ଗୁଢ଼ ଆଧାର ଯାତ୍ରାକୁ ଧାରଣ କରେ।
Mantra 17
सूर्यायै देवेभ्यो मित्राय वरुणाय च । ये भूतस्य प्रचेतस इदं तेभ्योऽकरं नमः ॥
ସୂର୍ୟାୟୈ ପାଇଁ, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଏବଂ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ପାଇଁ—ଯେମାନେ ଭୂତ (ଯାହା ହୋଇଯାଇଛି) ବିଷୟରେ ପ୍ରଚେତସ୍, ବିଶାଳ ଚେତନାବାନ—ସେମାନଙ୍କୁ ଏଠାରେ ମୁଁ ନମସ୍କାର ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
Mantra 18
पूर्वापरं चरतो माययैतौ शिशू क्रीळन्तौ परि यातो अध्वरम् । विश्वान्यन्यो भुवनाभिचष्ट ऋतूँरन्यो विदधज्जायते पुनः ॥
ପୂର୍ବ ଓ ପର—ଏହି ଦୁଇଜଣ ମାୟାଦ୍ୱାରା, ଦୁଇ ଶିଶୁ ଖେଳୁଥିବା ପରି, ଯଜ୍ଞକୁ ପରିକ୍ରମା କରି ଚାଲନ୍ତି। ଜଣେ ସମସ୍ତ ଭୁବନକୁ ଦେଖନ୍ତି; ଅନ୍ୟଜଣ ଋତୁମାନଙ୍କୁ ବିଧାନ କରନ୍ତି—ସେ ପୁନଃ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।
Mantra 19
नवोनवो भवति जायमानोऽह्नां केतुरुषसामेत्यग्रम् । भागं देवेभ्यो वि दधात्यायन्प्र चन्द्रमास्तिरते दीर्घमायुः ॥
ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ସମୟରେ ସେ ନବ ନବ ହୁଏ; ଦିନମାନଙ୍କର କେତୁ (ଧ୍ୱଜ) ହୋଇ, ଉଷାମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରେ ଆଗକୁ ଆସେ। ଆଗେଇ ଚାଲି ସେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଭାଗ ବଣ୍ଟନ କରେ; ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦୀର୍ଘ ଆୟୁକୁ ପ୍ରସାରିତ କରେ।
Mantra 20
सुकिंशुकं शल्मलिं विश्वरूपं हिरण्यवर्णं सुवृतं सुचक्रम् । आ रोह सूर्ये अमृतस्य लोकं स्योनं पत्ये वहतुं कृणुष्व ॥
ସୁକିଂଶୁକ ଓ ଶଲ୍ମଲୀର, ବିଶ୍ୱରୂପ, ହିରଣ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ, ସୁବୃତ—ଭଲଭାବେ ବୁଣା—ଏବଂ ସୁଚକ୍ର—ଶୁଭକ୍ରମରେ ଗତିଶୀଳ—ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କର। ହେ ସୂର୍ୟେ, ଅମୃତର ଲୋକକୁ ଆରୋହଣ କର; ପତି ପାଇଁ ବହତୁ (ବଧୂର ଯାତ୍ରା)କୁ ସ୍ୟୋନ—ନିରାପଦ ଓ ସୁଖମୟ—କର।
Mantra 21
उदीर्ष्वातः पतिवती ह्येषा विश्वावसुं नमसा गीर्भिरीळे । अन्यामिच्छ पितृषदं व्यक्तां स ते भागो जनुषा तस्य विद्धि ॥
ଏଠାରୁ ଉଠିଯା; କାରଣ ଏହି ନାରୀ ଏବେ ପତିବତୀ। ନମସ୍କାର ଓ ଗୀର୍ଭିଃ (ସ୍ତୁତିବଚନ) ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବିଶ୍ୱାବସୁଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ପିତୃସଦନ ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ନିୟୁକ୍ତ ଅନ୍ୟାକୁ ଖୋଜ; ସେଇ ତୋର ଜନ୍ମଜାତ ଭାଗ—ଏମିତି ଜାଣ।
Mantra 22
उदीर्ष्वातो विश्वावसो नमसेळा महे त्वा । अन्यामिच्छ प्रफर्व्यं सं जायां पत्या सृज ॥
ଏଠାରୁ ଉଠିଯା, ହେ ବିଶ୍ୱାବସୁ; ନମସ୍କାର ସହ ଆମେ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ। ଅନ୍ୟାକୁ ଖୋଜ; ପତ୍ନୀକୁ ପତି ସହ ମୁକ୍ତ କରି ଏକତ୍ର ଯୋଡ଼—ସଂଯୋଗ ସିଦ୍ଧ ହେଉ।
Mantra 23
अनृक्षरा ऋजवः सन्तु पन्था येभिः सखायो यन्ति नो वरेयम् । समर्यमा सं भगो नो निनीयात्सं जास्पत्यं सुयममस्तु देवाः ॥
ଅନୃକ୍ଷରା—ଅଖଣ୍ଡିତ—ଏବଂ ଋଜୁ ପଥ ହେଉ; ଯେହି ପଥରେ ଆମ ସଖାମାନେ ଏହି ଆମ ବରଣୀକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଆର୍ୟମନ ଓ ଭଗ ଆମକୁ ଏକସାଥି ନେଇ ଯାଆନ୍ତୁ; ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଗୃହପତ୍ୟ ଅଧିକାରରେ ସୁୟମ—ସୁଶାସିତ ସମନ୍ୱୟ—ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ।
Mantra 24
प्र त्वा मुञ्चामि वरुणस्य पाशाद्येन त्वाबध्नात्सविता सुशेवः । ऋतस्य योनौ सुकृतस्य लोकेऽरिष्टां त्वा सह पत्या दधामि ॥
ମୁଁ ତୁମକୁ ବରୁଣଙ୍କ ପାଶରୁ ଆଗକୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି—ଯେହି ପାଶରେ ସୁଶେବ ସବିତୃ ତୁମକୁ ବାନ୍ଧିଥିଲେ। ଋତର ଯୋନିରେ, ସୁକୃତର ଲୋକରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ—ଅରିଷ୍ଟା—ତୁମ ପତି ସହିତ ସ୍ଥାପନ କରୁଛି।
Mantra 25
प्रेतो मुञ्चामि नामुतः सुबद्धाममुतस्करम् । यथेयमिन्द्र मीढ्वः सुपुत्रा सुभगासति ॥
ଏଠାରୁ ମୁଁ ତାକୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି, ପାରପଟରୁ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ସେ ସୁବଦ୍ଧା—ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବନ୍ଧିତ—ଅଛି, ସେଠାରେ ନୁହେଁ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୀଢ୍ୱଃ, ସେ ସୁପୁତ୍ରା ହେଉ—ତେଜସ୍ବୀ ସନ୍ତାନରେ ସମୃଦ୍ଧ—ଏବଂ ସୁଭଗା—ଅନ୍ତଃସୁଖର ଧାରକ—ହେଉ।
Mantra 26
पूषा त्वेतो नयतु हस्तगृह्याश्विना त्वा प्र वहतां रथेन । गृहान्गच्छ गृहपत्नी यथासो वशिनी त्वं विदथमा वदासि ॥
ପୂଷା ତୁମକୁ ଏଠାରୁ ଆଗକୁ ହାତ ଧରି ନେଇଯାଉ; ଅଶ୍ୱିନୌ ତୁମକୁ ନିଜ ରଥରେ ଆଗକୁ ବହନ କରୁନ୍ତୁ। ଗୃହକୁ ଯାଅ, ଗୃହପତ୍ନୀ ହେଅ; ଯେପରି ତୁମେ ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ ଓ ସୁସମନ୍ୱିତ ବାଣୀ-ଶକ୍ତିରେ ବିଦଥ (ସଭା)ରେ କଥା କହିପାର।
Mantra 27
इह प्रियं प्रजया ते समृध्यतामस्मिन्गृहे गार्हपत्याय जागृहि । एना पत्या तन्वं सं सृजस्वाधा जिव्री विदथमा वदाथः ॥
ଏଠାରେ ତୁମ ପ୍ରିୟ ବସ୍ତୁ ପ୍ରଜାର ବୃଦ୍ଧିଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧ ହେଉ; ଏହି ଗୃହରେ ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଜାଗ୍ରତ ରୁହ। ଏହି ପତି ସହ ତୁମ ସମଗ୍ର ତନୁକୁ ଏକତ୍ର କର; ତାପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ଜୀବନ୍ତ ହୋଇ, ତୁମେ ଦୁହେଁ ସ୍ୱାଧା ସହିତ ବିଦଥ (ଯଜ୍ଞ-ସଭା)ରେ କଥା କହ।
Mantra 28
नीललोहितं भवति कृत्यासक्तिर्व्यज्यते । एधन्ते अस्या ज्ञातयः पतिर्बन्धेषु बध्यते ॥
ନୀଳ-ଲୋହିତ ଚିହ୍ନ ପ୍ରକଟ ହୁଏ; କୃତ୍ୟାର ଆସକ୍ତି ଶିଥିଳ ହୋଇ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ। ତାହାର ଜ୍ଞାତିମାନେ ବଳରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି, ଏବଂ ପତି ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧିତ ହୁଏ—ଯୋଗର ଧର୍ମ୍ୟ ବନ୍ଧନରେ ସ୍ଥିର ହୁଏ।
Mantra 29
परा देहि शामुल्यं ब्रह्मभ्यो वि भजा वसु । कृत्यैषा पद्वती भूत्व्या जाया विशते पतिम् ॥
ଶାମୁଲ୍ୟକୁ ଦୂର କର; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଧନ ବିଭାଜନ କରି ଦେ। ଏହି କୃତ୍ୟା ଅନ୍ୟତ୍ର ପାଦବତୀ (ଆଧାର ଥିବା) ହୋଇ ସେଠାକୁ ଯାଉ; ତାପରେ ପତ୍ନୀ ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରେ—ନିଜ ସତ୍ୟ ଅଧିପତ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
Mantra 30
अश्रीरा तनूर्भवति रुशती पापयामुया । पतिर्यद्वध्वो वाससा स्वमङ्गमभिधित्सते ॥
ଏହି ପାପମୟ ଭ୍ରମକ ପ୍ରେରଣାରେ ଦେହ ତେଜହୀନ ହୁଏ, ମିଥ୍ୟା ଚମକକୁ ମୁହଁ ଦେଉଛି—ଯେତେବେଳେ ପତି ବସ୍ତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ମାତ୍ର, ବାହ୍ୟ ଆବରଣ ଦ୍ୱାରା, ବଧୂର ନିଜ ଅଂଶକୁ ଅଧିକାର କରିବାକୁ ଚାହେ।
Mantra 31
ये वध्वश्चन्द्रं वहतुं यक्ष्मा यन्ति जनादनु । पुनस्तान्यज्ञिया देवा नयन्तु यत आगताः ॥
ବଧୂର ଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆନନ୍ଦକୁ ହରିନେବାକୁ ପଛୁଆଇ ଆସୁଥିବା ଯେ କୌଣସି କ୍ଷୟକାରୀ ଶକ୍ତିମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯଜ୍ଞକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦେବମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁନଃ ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଯାଆନ୍ତୁ ଯେଉଁଠାରୁ ସେମାନେ ଆସିଥିଲେ।
Mantra 32
मा विदन्परिपन्थिनो य आसीदन्ति दम्पती । सुगेभिर्दुर्गमतीतामप द्रान्त्वरातयः ॥
ପଥରେ ଘାତ ଲଗାଇ ବସିଥିବା ଶତ୍ରୁମାନେ ଏକେ ଗୃହାଧିପତ୍ୟରେ ସହଯୋଗେ ଆସୀନ ଏହି ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ନ ଖୋଜନ୍ତୁ। ଶୁଭ ଗତିରେ ସେମାନେ ଦୁର୍ଗମ ପଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁନ୍ତୁ; ବୈରୀ ଶକ୍ତିମାନେ ଅପସାରିତ ହୋଇ ପଛକୁ ହଟି ପଡ଼ିଯାଉନ୍ତୁ।
Mantra 33
सुमङ्गलीरियं वधूरिमां समेत पश्यत । सौभाग्यमस्यै दत्त्वायाथास्तं वि परेतन ॥
ଏକତ୍ର ହୋଇ ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟୀ ବଧୂକୁ ଦେଖ। ତାହାକୁ ସୌଭାଗ୍ୟର ଶକ୍ତି ଦାନ କରି, ପରେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ନିଜ-ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କର; ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ତାହାରେ ହିଁ ସ୍ଥିର ରହୁ।
Mantra 34
तृष्टमेतत्कटुकमेतदपाष्ठवद्विषवन्नैतदत्तवे । सूर्यां यो ब्रह्मा विद्यात्स इद्वाधूयमर्हति ॥
ଏହା କଠୋର ଓ କଟୁ—ବିଷ ସଦୃଶ; ଏହା ଭକ୍ଷଣ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ସୂର୍ୟା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବ୍ରହ୍ମ (ପବିତ୍ର ବଚନ) ଓ ବିଧିକୁ ଯେ ଜାଣେ, ସେଇ ମାତ୍ର ବଧୂତ୍ୱ ଓ ତାହାର ଶକ୍ତିକୁ ସମୀପ କରିବାକୁ ସତ୍ୟରେ ଅର୍ହ।
Mantra 35
आशसनं विशसनमथो अधिविकर्तनम् । सूर्यायाः पश्य रूपाणि तानि ब्रह्मा तु शुन्धति ॥
ଆଶସନ, ବିଶସନ ଏବଂ ଅଧିବିକର୍ତ୍ତନ—ଏହି (ବିକାରରୂପ) କାଟଛେଡ଼; ସୂର୍ୟାୟାଃ ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ। ସେସବୁକୁ ବ୍ରହ୍ମ—ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ—ଶୁଦ୍ଧ କରି ସଠିକ୍ କରେ।
Mantra 36
गृभ्णामि ते सौभगत्वाय हस्तं मया पत्या जरदष्टिर्यथासः । भगो अर्यमा सविता पुरंधिर्मह्यं त्वादुर्गार्हपत्याय देवाः ॥
ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ହାତ ଧରୁଛି, ଯେପରି ମୁଁ ପତି ହୋଇ ତୁମେ ବଳରେ ବୃଦ୍ଧ ହେଉ। ଭଗ, ଅର୍ୟମା, ସବିତୃ ଏବଂ ପୁରନ୍ଧି—ଏହି ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ମୋତେ ଦେଇଛନ୍ତି, ଘରର ଅଟୁଟ ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ, ଆତ୍ମାର ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଚୁଲ୍ହା ପାଇଁ।
Mantra 37
तां पूषञ्छिवतमामेरयस्व यस्यां बीजं मनुष्या वपन्ति । या न ऊरू उशती विश्रयाते यस्यामुशन्तः प्रहराम शेपम् ॥
ହେ ପୂଷନ, ତାକୁ ସର୍ବାଧିକ ଶିବତମ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦିଗକୁ ପ୍ରେରଣ କର; ଯାହାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବୀଜ ବପନ କରନ୍ତି। ଯେ ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ ଆମ ପାଇଁ ନିଜ ଉରୁକୁ ବିସ୍ତାର କରେ—ତାହାରେ, ପ୍ରେମ ଓ ଅଭିଲାଷା ସହ, ଆମେ ସୃଜନଶକ୍ତିକୁ ଅର୍ପଣ କରୁ।
Mantra 38
तुभ्यमग्रे पर्यवहन्त्सूर्यां वहतुना सह । पुनः पतिभ्यो जायां दा अग्ने प्रजया सह ॥
ପ୍ରଥମେ ତୁମ ପାଇଁ ସେମାନେ ସୂର୍ୟାଙ୍କୁ ବରଯାତ୍ରା ସହ ପରିଭ୍ରମଣ କରାଇ ଆଣିଥିଲେ; ଏବେ, ହେ ଅଗ୍ନି, ତାଙ୍କୁ ପତିମାନଙ୍କୁ ପୁନଃ ପତ୍ନୀରୂପେ ଦିଅ—ପ୍ରଜାଶକ୍ତି ସହିତ।
Mantra 39
पुनः पत्नीमग्निरदादायुषा सह वर्चसा । दीर्घायुरस्या यः पतिर्जीवाति शरदः शतम् ॥
ଅଗ୍ନି ପୁନଃ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ବର୍ଚ୍ଚସ ସହିତ ଦାନ କଲେ। ଦୀର୍ଘାୟୁ ଅଟେ ତାଙ୍କର ପତି: ସେ ଶତ ଶରଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ରହେ।
Mantra 40
सोमः प्रथमो विविदे गन्धर्वो विविद उत्तरः । तृतीयो अग्निष्टे पतिस्तुरीयस्ते मनुष्यजाः ॥
ସୋମ ପ୍ରଥମେ ତୁମକୁ ପାଇଲେ; ପରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ତୁମକୁ ପାଇଲେ। ତୃତୀୟରେ ଅଗ୍ନି ତୁମ ପତି ହେଲେ; ଚତୁର୍ଥ ହେଲେ ତୁମ ମନୁଷ୍ୟଜ—ମନୁଷ୍ୟଜନ୍ମା—ମାନେ।
Mantra 41
सोमो ददद्गन्धर्वाय गन्धर्वो दददग्नये । रयिं च पुत्राँश्चादादग्निर्मह्यमथो इमाम् ॥
ସୋମ ତାକୁ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ; ଗନ୍ଧର୍ବ ତାକୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ। ଏବଂ ଅଗ୍ନି ମୋତେ ଏହି ବଧୂକୁ ଦେଇଥାଏ—ରୟି (ସମୃଦ୍ଧି/ପୋଷଣ) ସହିତ ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ।
Mantra 42
इहैव स्तं मा वि यौष्टं विश्वमायुर्व्यश्नुतम् । क्रीळन्तौ पुत्रैर्नप्तृभिर्मोदमानौ स्वे गृहे ॥
ଏଠିଏ ନିଶ୍ଚୟ ସଙ୍ଗେ ରୁହ; ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଉନାହିଁ। ଜୀବନର ସମଗ୍ର ଆୟୁର ବିସ୍ତାରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କର। ପୁତ୍ର ଓ ନାତିମାନଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରି, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ନିଜ ଗୃହରେ ବାସ କର।
Mantra 43
आ नः प्रजां जनयतु प्रजापतिराजरसाय समनक्त्वर्यमा । अदुर्मङ्गलीः पतिलोकमा विश शं नो भव द्विपदे शं चतुष्पदे ॥
ପ୍ରଜାପତି ଆମ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ପ୍ରଜାକୁ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତୁ—ଆମ ସତ୍ତାର ବୃଦ୍ଧିକୁ। ଆର୍ୟମନ ଆମକୁ ଅଜରତ୍ୱ ପାଇଁ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତୁ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବନ୍ଧନକୁ ମୁଦ୍ରାଙ୍କିତ କରନ୍ତୁ। ଅଦୁର୍ମଙ୍ଗଳୀ (ଅମଙ୍ଗଳ-ରହିତା) ହୋଇ ପତିର ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କର; ଆମ ଦ୍ୱିପଦ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ହେଉ, ଆମ ଚତୁଷ୍ପଦ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ହେଉ।
Mantra 44
अघोरचक्षुरपतिघ्न्येधि शिवा पशुभ्यः सुमनाः सुवर्चाः । वीरसूर्देवकामा स्योना शं नो भव द्विपदे शं चतुष्पदे ॥
ଅଘୋରଦୃଷ୍ଟି ଥାଅ; ଗୃହପତିଙ୍କୁ ଘାତ କରୁଥିବା ନ ହେଅ। ପଶୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଶିବକରୀ, ସୁମନା, ସୁବର୍ଚ୍ଚସ୍ୱିନୀ ହେଅ। ବୀରପ୍ରସୂ, ଦେବକାମା, ସ୍ୟୋନା (ଶାନ୍ତ-ସୁରକ୍ଷିତ) ହୋଇ—ଆମ ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ହେଅ।
Mantra 45
इमां त्वमिन्द्र मीढ्वः सुपुत्रां सुभगां कृणु । दशास्यां पुत्राना धेहि पतिमेकादशं कृधि ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୀଢ୍ୱ (ବୃଦ୍ଧିଦାତା), ଏହି ସ୍ତ୍ରୀକୁ ସୁପୁତ୍ରା ଓ ସୁଭଗା କର। ତାହାରେ ଦଶ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କର; ଏବଂ ପତିଙ୍କୁ ଏକାଦଶ କର—ଯେ ସମଗ୍ରକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପୂର୍ଣ୍ଣତା।
Mantra 46
सम्राज्ञी श्वशुरे भव सम्राज्ञी श्वश्र्वां भव । ननान्दरि सम्राज्ञी भव सम्राज्ञी अधि देवृषु ॥
ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ଗୃହରେ ସମ୍ରାଜ୍ଞୀ ହେଅ; ଶ୍ୱଶ୍ରୂଙ୍କ ଗୃହରେ ସମ୍ରାଜ୍ଞୀ ହେଅ। ନନାନ୍ଦରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ରାଜ୍ଞୀ ହେଅ; ଦେବଋଷୁ (ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ) ମଧ୍ୟ ସମ୍ରାଜ୍ଞୀ ହେଅ—ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ଅଧିକାରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ।
Mantra 47
समञ्जन्तु विश्वे देवाः समापो हृदयानि नौ । सं मातरिश्वा सं धाता समु देष्ट्री दधातु नौ ॥
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆମକୁ ଏକଭାବରେ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତୁ; ଆପଃ (ଜଳ) ଆମ ହୃଦୟଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ କରନ୍ତୁ। ମାତରିଶ୍ୱନ ଓ ଧାତୃ ଆମକୁ ସଙ୍ଗେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦେଷ୍ଟ୍ରୀ—ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ—ଆମ ଏକତାକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
It is the classic Vedic wedding hymn. It links marriage to satya (truth) and ṛta (right order) and prays for protection, harmony, and a stable household for the couple.
Because the hymn treats marriage as a lawful, sacred bond that should reflect the same order that holds the cosmos together. Living truthfully and in right order is presented as the basis for lasting union.
Varuṇa represents binding law and restraint. The mantra asks that any constraining bond be properly loosened so the bride can be placed safely and rightly into the new union, established in ṛta.
Ask anything about Sukta 85 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
