Sukta 140
Sukta 10.140
Agni
Trishtubh (probable)
ଏହି ଛଅ-ମନ୍ତ୍ରର ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିଶାଳ-ଦୀପ୍ତିମାନ, ସର୍ବ-ଆଲୋକମୟ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ଯାହାଙ୍କର କିରଣ ଓ ବଳ ଉପାସକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୟୀ ପ୍ରଚୁରତା (ବାଜ) ସ୍ଥାପନ କରେ। ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେବାକୁ, ଯଜମାନଙ୍କୁ ଧନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଙ୍କଳ୍ପ-ଶକ୍ତି (କ୍ରତୁ) ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି; ଏବଂ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ମନୁଷ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆଗରେ ସ୍ଥାପନ କରେ, ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ, ଋତ-ବାହକ ନେତା ଭାବେ ଗାନ କରେ।
Mantras
Mantra 1
अग्ने तव श्रवो वयो महि भ्राजन्ते अर्चयो विभावसो । बृहद्भानो शवसा वाजमुक्थ्यं दधासि दाशुषे कवे ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଶ୍ରବଃ (ଯଶ) ଓ ବୟଃ (ପୋଷକ ସମୃଦ୍ଧି) ମହାନ; ହେ ବିଭାବସୁ (ସର୍ବପ୍ରକାଶକ), ତୁମ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅର୍ଚୟଃ କିରଣମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଝଲମଲ କରନ୍ତି। ହେ ବୃହଦ୍ଭାନୁ (ବିଶାଳ-ତେଜସ୍ବୀ), ତୁମେ ନିଜ ଶବସ୍ (ବଳ) ଦ୍ୱାରା ଦାଶୁଷେ (ଦାନକର୍ତ୍ତା) କବିଙ୍କୁ ଉକ୍ଥ୍ୟ ବାଜ (ସ୍ତୁତି-ଯୋଗ୍ୟ ବିଜୟଶକ୍ତି/ସମୃଦ୍ଧି) ପ୍ରଦାନ କର।
Mantra 2
पावकवर्चाः शुक्रवर्चा अनूनवर्चा उदियर्षि भानुना । पुत्रो मातरा विचरन्नुपावसि पृणक्षि रोदसी उभे ॥
ପାବକବର୍ଚାଃ (ଶୁଦ୍ଧିକର ତେଜ), ଶୁକ୍ରବର୍ଚା (ଦୀପ୍ତ ତେଜ), ଅନୂନବର୍ଚା (ଅକ୍ଷୟ ତେଜ) ସହିତ ତୁମେ ନିଜ ଭାନୁ (କିରଣ) ଦ୍ୱାରା ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଦୟ ହୁଅ। ଦୁଇ ମାତା (ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ) ମଧ୍ୟରେ ବିଚରୁଥିବା ପୁତ୍ର ପରି, ଆମ ସହାୟତା ପାଇଁ ତୁମେ ସମୀପକୁ ଆସ; ତୁମେ ରୋଦସୀ—ଉଭେ, ଦୁଇ ଲୋକ (ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ)କୁ ପୂରଣ କର।
Mantra 3
ऊर्जो नपाज्जातवेदः सुशस्तिभिर्मन्दस्व धीतिभिर्हितः । त्वे इषः सं दधुर्भूरिवर्पसश्चित्रोतयो वामजाताः ॥
ହେ ଊର୍ଜୋ ନପାତ୍, ହେ ଜାତବେଦସ୍ (ଜନ୍ମମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାତା), ଆମ ସୁଶସ୍ତିଭିଃ (ଶୁଭ ସ୍ତୁତି) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରମୁଦିତ ହୁଅ, ଆମ ଧୀତିଭିଃ (ଧ୍ୟାନ-ଚିନ୍ତନ) ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର ହୋଇ ରୁହ। ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଇଷଃ (ପ୍ରେରଣା/ଆକାଙ୍କ୍ଷା) ସଂଗୃହୀତ—ବହୁରୂପ, ବହୁତେଜସ୍ବୀ, ଚିତ୍ରୋତୟଃ (ବିଭିନ୍ନ ସହାୟତାଯୁକ୍ତ), ଏବଂ ବାମଜାତାଃ (ଆନନ୍ଦରୁ ଜନ୍ମିତ)।
Mantra 4
इरज्यन्नग्ने प्रथयस्व जन्तुभिरस्मे रायो अमर्त्य । स दर्शतस्य वपुषो वि राजसि पृणक्षि सानसिं क्रतुम् ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ, ଅମର ତୁମେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଜନସମୂହମାନଙ୍କ ସହ ବିସ୍ତାରିତ ହେଅ; ଆମ ପାଇଁ ରାୟଃ—ସମୃଦ୍ଧିମାନ—ପ୍ରସାର କର। ତୁମ ଦର୍ଶନୀୟ ବପୁର ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ତୁମେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ତୁମେ ସାନସି କ୍ରତୁ—ବିଜୟଦାୟକ ସଙ୍କଳ୍ପ-ଶକ୍ତି, କର୍ମର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପ୍ରେରଣା—କୁ ପୂରଣ କର।
Mantra 5
इष्कर्तारमध्वरस्य प्रचेतसं क्षयन्तं राधसो महः । रातिं वामस्य सुभगां महीमिषं दधासि सानसिं रयिम् ॥
ତୁମେ ଅଧ୍ୱର ଯଜ୍ଞର ଇଷ୍କର୍ତା—ଗଢ଼ିବାଳା—ପ୍ରଚେତସ୍—ଦୂରଦର୍ଶୀ—ଏବଂ ମହତ୍ ରାଧସଃ—ଐଶ୍ୱର୍ୟର ମହିମାରେ—ବସୁଥିବା। ତୁମେ ବାମ—ପ୍ରିୟ—ଆନନ୍ଦର ରାତି, ଶୁଭାଗ ଓ ବିଶାଳ ଦାନ, ସ୍ଥାପନ କର; ତୁମେ ମହୀ ଇଷଂ—ମହା ପ୍ରେରଣା—ଏବଂ ସାନସି ରୟି—ବିଜୟଦାୟକ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି, ଅସ୍ତିତ୍ୱର ପୂର୍ଣ୍ଣତା—ଦେଉଛ।
Mantra 6
ऋतावानं महिषं विश्वदर्शतमग्निं सुम्नाय दधिरे पुरो जनाः । श्रुत्कर्णं सप्रथस्तमं त्वा गिरा दैव्यं मानुषा युगा ॥
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସୁମ୍ନ—ଆନନ୍ଦ-କଲ୍ୟାଣ—ପାଇଁ ଅଗ୍ନିକୁ ପୁରଃ, ଆଗରେ, ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି—ଋତାବାନ, ମହିଷ, ବିଶ୍ୱଦର୍ଶତ ଅଗ୍ନିକୁ। ହେ ଦୈବ୍ୟ, ଶ୍ରୁତ୍କର୍ଣ୍ଣ—ଜାଗ୍ରତ କାନ ଥିବା—ଏବଂ ସପ୍ରଥସ୍ତମ—ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟାପକ—ତୁମକୁ ମାନୁଷ ଯୁଗମାନେ ନିଜ ଗିରା—ସ୍ତୁତି-ବାଣୀ—ଦ୍ୱାରା ଗାଇଛନ୍ତି।
Frequently Asked Questions
It praises Agni as the radiant divine fire who brings prosperity and victorious energy (vāja) and strengthens the worshipper’s effective will (kratu), while upholding Ṛta (cosmic order).
Because Agni is placed at the beginning of worship as the leading power of the rite—he receives offerings first and carries them to the gods, so he is established ‘puro’ (in front).
Vāja is victorious strength and plenitude that helps one succeed; kratu is the capable will or effective intelligence that makes the sacrifice and one’s work fruitful.
Ask anything about Sukta 140 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
