Sukta 123
Sukta 10.123
Traditionally associated with Vena (or a Vena-related seer) in RV 10.123; exact attribution varies by Anukramaṇī traditions.
Vena / Gandharva-Sūrya complex (a luminous messenger/mediator power); Sūrya and the Waters are central supporting powers in the verse.
Triṣṭubh (11-syllable cadence; typical of RV 10 hymns with expansive imagery).
RV 10.123 ରେ ୱେନଙ୍କୁ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ, ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯାହାକୁ ପ୍ରାୟ ଗନ୍ଧର୍ବ–ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯୁଗ୍ମ-ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ ପଢ଼ାଯାଏ—ଯିଏ ଜନ୍ମ, ପ୍ରକାଶନ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ବିପରୀତମାନଙ୍କ ମିଳନକୁ ପ୍ରେରିତ କରେ। ପଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଆଲୋକ, ଜଳ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ସଙ୍ଗମ, ଏବଂ ଏକ ଇରୋଟିକ-ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଦିବ୍ୟ ଯୁଗଳତାର ଚିତ୍ରମାଳା ମାଧ୍ୟମରେ ଗତି କରି, ଶେଷରେ “ବିନ୍ଦୁ/କିରଣ” ତିନି ଲୋକରେ ଋତ/ଶୃଙ୍ଖଳା ସ୍ଥାପନ କରେ।
Mantras
Mantra 1
अयं वेनश्चोदयत्पृश्निगर्भा ज्योतिर्जरायू रजसो विमाने । इममपां संगमे सूर्यस्य शिशुं न विप्रा मतिभी रिहन्ति ॥
ଏହି ୱେନ ପୃଶ୍ନିଗର୍ଭା (ବହୁବର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଭ/ଭବନର ଗର୍ଭ)ମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଉଛି—ଜନ୍ମର ଝିଲ୍ଲୀରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆବୃତ ଏକ ଜ୍ୟୋତି, ରଜସ (ମଧ୍ୟଲୋକ)ର ବିଶାଳ ବିମାନରେ ସ୍ଥିତ। ଏଠାରେ ଅପାଂ (ଜଳମାନେ) ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ସଙ୍ଗମରେ, ବିପ୍ର (ଋଷି)ମାନେ ନିଜ ମତିଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଚାଟନ୍ତି—ଯେପରି ନବଜାତ ଶିଶୁକୁ ପୋଷାଯାଏ।
Mantra 2
समुद्रादूर्मिमुदियर्ति वेनो नभोजाः पृष्ठं हर्यतस्य दर्शि । ऋतस्य सानावधि विष्टपि भ्राट् समानं योनिमभ्यनूषत व्राः ॥
ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀରତାରୁ ୱେନ ଊର୍ମି (ତରଙ୍ଗ)କୁ ଉପରକୁ ଉଠାଏ; ନଭୋଜାଃ (ଆକାଶଜ) ହୋଇ, ହର୍ୟତ (ସୁବର୍ଣ୍ଣ)ର ପୃଷ୍ଠକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ଋତର ଶିଖରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବିଷ୍ଟପରେ, ଦୀପ୍ତ ଶକ୍ତିମାନେ ଏକେ ସମାନ ଯୋନି ପ୍ରତି ଅଭିମୁଖ ହୋଇ, ସମ୍ମତିର ଗାନ କରନ୍ତି।
Mantra 3
समानं पूर्वीरभि वावशानास्तिष्ठन्वत्सस्य मातरः सनीळाः । ऋतस्य सानावधि चक्रमाणा रिहन्ति मध्वो अमृतस्य वाणीः ॥
ଏକେ ସାଧାରଣ ମୂଳ ଦିଗକୁ ପୁରାତନ ମାତୃମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଧାଉଛନ୍ତି; ଏକେ ନୀଡ଼ରେ ବଛଡ଼ାକୁ ଘେରି ସମେତ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଋତର ଶିଖର ଉପରେ ଗତି କରି ସେମାନେ ଅମୃତର ମଧୁମୟ ବାଣୀକୁ ଚାଟି ବାହାର କରନ୍ତି।
Mantra 4
जानन्तो रूपमकृपन्त विप्रा मृगस्य घोषं महिषस्य हि ग्मन् । ऋतेन यन्तो अधि सिन्धुमस्थुर्विदद्गन्धर्वो अमृतानि नाम ॥
ରୂପକୁ ଜାଣି ବିପ୍ରମାନେ ତାହାକୁ ଗଢ଼ିଲେ; ସେମାନେ ବନ୍ୟ ସତ୍ତାର ଘୋଷ ଦିଗକୁ, ମହାନଙ୍କ ଆହ୍ୱାନ ଦିଗକୁ ଗଲେ। ଋତ ଅନୁସାରେ ଚାଲି ସେମାନେ ନଦୀ-ପ୍ରବାହ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବ ଅମୃତ ନାମମାନଙ୍କୁ ଖୋଜି ପାଇଲା।
Mantra 5
अप्सरा जारमुपसिष्मियाणा योषा बिभर्ति परमे व्योमन् । चरत्प्रियस्य योनिषु प्रियः सन्त्सीदत्पक्षे हिरण्यये स वेनः ॥
ଅପ୍ସରା, ନିଜ ଜାର (ପ୍ରିୟ) ଦିଗକୁ ହସି, ସେ ନାରୀ ପରମ ବ୍ୟୋମରେ ତାଙ୍କୁ ଧାରଣ କରେ। ପ୍ରିୟର ଯୋନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚରି, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ ଥିବା ୱେନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷ ଉପରେ ବସିଯାଏ।
Mantra 6
नाके सुपर्णमुप यत्पतन्तं हृदा वेनन्तो अभ्यचक्षत त्वा । हिरण्यपक्षं वरुणस्य दूतं यमस्य योनौ शकुनं भुरण्युम् ॥
ନାକେ (ଆକାଶରେ) ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷୀ ପରି ସମୀପରେ ଉଡ଼, ହୃଦୟରେ ତୁମକୁ ଖୋଜୁଥିବାମାନେ ତୁମକୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି। ହିରଣ୍ୟପକ୍ଷ—ବରୁଣଙ୍କ ଦୂତ—ଯମଙ୍କ ଯୋନିରେ ଥିବା ଶକୁନ, ଭୁରଣ୍ୟୁ (ଅପ୍ରତିହତ ବେଗବାନ) ହୋଇ ତୁମେ ଅବରୋଧହୀନ ଗତିରେ ଚାଲ।
Mantra 7
ऊर्ध्वो गन्धर्वो अधि नाके अस्थात्प्रत्यङ्चित्रा बिभ्रदस्यायुधानि । वसानो अत्कं सुरभिं दृशे कं स्वर्ण नाम जनत प्रियाणि ॥
ଊର୍ଧ୍ୱ ଗନ୍ଧର୍ବ ନାକେ ଅଧି ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ଅନ୍ତର୍ମୁଖ ହୋଇ ନିଜ ଚିତ୍ର (ତେଜସ୍ବୀ) ଆୟୁଧଗୁଡ଼ିକୁ ଧାରଣ କରେ। ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସୁରଭି ଅର୍କ/ଅଟ୍କ (କିରଣ-ବସ୍ତ୍ର) ପିନ୍ଧି, ‘ସ୍ୱର୍’ ନାମରେ ପ୍ରିୟ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ।
Mantra 8
द्रप्सः समुद्रमभि यज्जिगाति पश्यन्गृध्रस्य चक्षसा विधर्मन् । भानुः शुक्रेण शोचिषा चकानस्तृतीये चक्रे रजसि प्रियाणि ॥
ଦ୍ରପ୍ସ (ରସବିନ୍ଦୁ) ଯେତେବେଳେ ସମୁଦ୍ର ଅଭିମୁଖେ ଯାଏ, ଗୃଧ୍ରର ଚକ୍ଷୁ ପରି ଦୂରଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି ଧର୍ମକୁ ବିଧର୍ମନ (ସ୍ଥାପିତ/ଧାରଣ) କରେ। ଭାନୁ ଶୁକ୍ର ଶୋଚିଷ (ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜ୍ୱାଳା)ରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ତୃତୀୟ ରଜସ-ଚକ୍ରରେ ପ୍ରିୟ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରେ।
Frequently Asked Questions
Vena is portrayed as a radiant, mediating power—often associated with a Gandharva-like messenger quality—who brings hidden light into manifestation and links the Sun with the Waters.
The hymn uses birth imagery to describe insight: illumination first appears subtle and protected, and the seers’ focused contemplation ‘nurtures’ it until it becomes clear, stable knowledge.
When inner vitality (Waters) meets clarity (Sun), a mediating light arises that can be cultivated through disciplined thought, leading to alignment with ṛta—truth, right order, and right action.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.