
Sukta 10.110
Agni Jātavedas
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଜାତବେଦସ୍ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଜ୍ୱଳିତ ଗୃହାଗ୍ନି ଭାବେ କେନ୍ଦ୍ର କରେ—ଯିଏ ହୋତୃ ଓ ଦିବ୍ୟ ଦୂତ ରୂପେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଅର୍ପଣ ଓ ସଙ୍କଳ୍ପକୁ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ବହନ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞକୁ ଋତରେ ଏକ ସୁସଂଗଠିତ ଗତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଉଷା ଓ ରାତ୍ରି ପରି ପୂରକ ଶକ୍ତିମାନେ କ୍ରିୟାର ତାଳକୁ ସହାୟ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଶେଷରେ ଦେବମାନେ ଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱାହା-ସଂସ୍କୃତ ଆହୁତିରେ ଏହା ପରିଣତ ହୁଏ।
Mantra 1
समिद्धो अद्य मनुषो दुरोणे देवो देवान्यजसि जातवेदः । आ च वह मित्रमहश्चिकित्वान्त्वं दूतः कविरसि प्रचेताः ॥
ହେ ଜାତବେଦସ୍ ଅଗ୍ନି! ଆଜି ମନୁଷ୍ୟର ଗୃହେ ତୁମେ ସମିଦ୍ଧ ହୋଇଛ; ଦେବସ୍ୱରୂପ ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଅର୍ପଣ କରୁଛ। ମହିମାର ମିତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ବହି ଆଣ; କାରଣ ତୁମେ ଦୂତ, କବି-ଋଷି, ପ୍ରଚେତାଃ—ବିସ୍ତୃତ ଜାଗ୍ରତ ଜ୍ଞାତା—ଯେ ଆମ ଇଚ୍ଛାକୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ବହନ କର।
Mantra 2
तनूनपात्पथ ऋतस्य यानान्मध्वा समञ्जन्त्स्वदया सुजिह्व । मन्मानि धीभिरुत यज्ञमृन्धन्देवत्रा च कृणुह्यध्वरं नः ॥
ହେ ତନୂନପାତ୍! ଋତର ପଥରେ, ଯେ ଯାନ ଆଗକୁ ବଢ଼େ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧୁଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିଞ୍ଚନ କରି ମଧୁର କର—ହେ ସୁଜିହ୍ୱ! ଧୀ-ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଆମ ମନ୍ମାନମାନଙ୍କୁ ବଳ ଦେ, ଏବଂ ଆମ ଯଜ୍ଞକୁ ଦେବତ୍ରା ଗତିରୂପେ ଗଢ଼ିଦେ; ଆମ ଅଧ୍ୱର ଅବିଘ୍ନ ଓ ଋତସମ୍ମତ ହେଉ।
Mantra 3
आजुह्वान ईड्यो वन्द्यश्चा याह्यग्ने वसुभिः सजोषाः । त्वं देवानामसि यह्व होता स एनान्यक्षीषितो यजीयान् ॥
ହେ ଅଗ୍ନି! ଆଜୁହ୍ୱାନ—କର୍ଚ୍ଛିଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନିତ—ଇଡ୍ୟ ଓ ବନ୍ଦ୍ୟ ହୋଇ, ବସୁମାନଙ୍କ ସହ ସଜୋଷା ଭାବେ ଏଠାକୁ ଆସ। ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କର ଯହ୍ୱ ହୋତୃ; ତେଣୁ ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଏମାନଙ୍କୁ ଯଜ—ହେ ଯଜୀୟାନ, ଅର୍ପଣକୁ ସର୍ବାଧିକ ଯୋଗ୍ୟ।
Mantra 4
प्राचीनं बर्हिः प्रदिशा पृथिव्या वस्तोरस्या वृज्यते अग्रे अह्नाम् । व्यु प्रथते वितरं वरीयो देवेभ्यो अदितये स्योनम् ॥
ପୂର୍ବଦିଗକୁ ବର୍ହିଃ (ପବିତ୍ର ଆସନ) ପୃଥିବୀର ଦିଗାନୁସାରେ—ଦିନମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାତ-ଅଗ୍ରଭାଗରେ—ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ। ତାହା ଆହୁରି ଆହୁରି ବିଶାଳ ହୋଇ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ଅଧିକ ମଙ୍ଗଳମୟ ବ୍ୟାପ୍ତି ହୋଇ; ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ଅଦିତି (ଅନନ୍ତ) ପାଇଁ ସ୍ୟୋନ—ସୁଖଦ ଆଧାର ହେଉ।
Mantra 5
व्यचस्वतीरुर्विया वि श्रयन्तां पतिभ्यो न जनयः शुम्भमानाः । देवीर्द्वारो बृहतीर्विश्वमिन्वा देवेभ्यो भवत सुप्रायणाः ॥
ବିଶାଳ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦ୍ୱାରମାନେ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଖୋଲି ପ୍ରସାରିତ ହେଉନ୍ତୁ—ପତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋଭିତ ନାରୀମାନଙ୍କ ପରି। ହେ ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱାରମାନେ, ମହାନ ଓ ବିଶ୍ୱକୁ ଆଗେଇ ନେବାଳା, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ‘ସୁପ୍ରାୟଣ’—ସୁଖଦ ପଥ ଓ ସମ୍ୟକ୍ ଗମନ—ହେଉ।
Mantra 6
आ सुष्वयन्ती यजते उपाके उषासानक्ता सदतां नि योनौ । दिव्ये योषणे बृहती सुरुक्मे अधि श्रियं शुक्रपिशं दधाने ॥
ଯଜ୍ଞକୁ ସମୀପରୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା ଉଷା ଓ ରାତ୍ରି ନିଜ ସମନ୍ୱୟର ଯୋନିରେ ଆସି ଆସୀନ ହେଉନ୍ତୁ। ଦିବ୍ୟ ଯୋଷଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ—ବିଶାଳ, ସୁରୁକ୍ମେ (ସୁବର୍ଣ୍ଣାଭୂଷିତ)—ସେମାନେ ଆମ ଭିତରେ ଦୀପ୍ତିମୟ ଶ୍ରୀକୁ ଏବଂ ଶୁକ୍ରପିଶଂ (ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ-ରୂପ) କାନ୍ତିକୁ ସ୍ଥାପନ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 7
दैव्या होतारा प्रथमा सुवाचा मिमाना यज्ञं मनुषो यजध्यै । प्रचोदयन्ता विदथेषु कारू प्राचीनं ज्योतिः प्रदिशा दिशन्ता ॥
ଦୈବ୍ୟ ହୋତାରମାନେ—ସୁବାଚରେ ପ୍ରଥମ—ମନୁଷ୍ୟ ଯଜିବା ପାଇଁ ଯଜ୍ଞକୁ ମାପି ସଜାନ୍ତି। ବିଦଥମାନଙ୍କରେ ସେମାନେ କବି-କାରୁକୁ ପ୍ରଚୋଦିତ କରନ୍ତି, ଅଗ୍ରଗାମୀ ଜ୍ୟୋତିକୁ ଦେଖାନ୍ତି ଏବଂ ତାହାର ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ତରେ ନିୟୋଜନ କରନ୍ତି।
Mantra 8
आ नो यज्ञं भारती तूयमेत्विळा मनुष्वदिह चेतयन्ती । तिस्रो देवीर्बर्हिरेदं स्योनं सरस्वती स्वपसः सदन्तु ॥
ଆମ ଯଜ୍ଞକୁ ଭାରତୀ ଶୀଘ୍ର ଆସୁ; ମନୁଷ୍ୟମୁଖୀ ଇଳା ଏଠାରେ ଆମକୁ ଚେତନ କରୁ। ବର୍ହିଷର ଏହି ସ୍ୟୋନ (ସୁଖଦ) ଆସନରେ ତିନି ଦେବୀ—ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ସ୍ୱପସ (ସୁକାର୍ଯ୍ୟ) ସହ ବସି ବିଧିକୁ ସ୍ଥାପନ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 9
य इमे द्यावापृथिवी जनित्री रूपैरपिंशद्भुवनानि विश्वा । तमद्य होतरिषितो यजीयान्देवं त्वष्टारमिह यक्षि विद्वान् ॥
ଯିଏ ଜନିତ୍ରୀ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ସହ, ରୂପମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଭୁବନକୁ ଗଢ଼ିଲେ—ସେଇ ଦେବ ତ୍ୱଷ୍ଟାକୁ ଆଜି, ହୋତର, ଋଷିପ୍ରେରିତ ଓ ବିଦ୍ୱାନ ହୋଇ, ଏଠାରେ ଯଜ; ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଚେତନତାରେ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର।
Mantra 10
उपावसृज त्मन्या समञ्जन्देवानां पाथ ऋतुथा हवींषि । वनस्पतिः शमिता देवो अग्निः स्वदन्तु हव्यं मधुना घृतेन ॥
ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ମୁକ୍ତ କର, ଛାଡ଼ି ଦେ; ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସଂଯୋଜନରେ ଦେବମାନଙ୍କ ପଥକୁ ସଜାଅ—ଋତୁଅନୁସାରେ ହବିଷ୍ୟ ଅର୍ପଣ କର। ବନସ୍ପତି—ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ—ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ମଧୁ ଓ ଘୃତରେ ହବ୍ୟକୁ ରସମୟ, ସ୍ୱାଦୁ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 11
सद्यो जातो व्यमिमीत यज्ञमग्निर्देवानामभवत्पुरोगाः । अस्य होतुः प्रदिश्यृतस्य वाचि स्वाहाकृतं हविरदन्तु देवाः ॥
ସଦ୍ୟୋଜାତ ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞକୁ ମାପି ସଜାଇଲେ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ପୁରୋଗାମୀ ହେଲେ। ଏହି ହୋତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ବଚନରେ, ଋତର ବାଣୀରେ, ସ୍ୱାହା-କୃତ ହବିଷ୍ୟକୁ ଦେବମାନେ ଭୋଗ କରୁନ୍ତୁ।
Agni Jātavedas is the main deity—fire as the divine priest and messenger who carries offerings and prayers from humans to the gods.
They represent the sacrificial rhythm of time—dawn and twilight—supporting the rite’s proper order and helping ‘awaken’ and seat the sacrifice in harmony.
Svāhā is the consecrating exclamation that completes an offering; it marks the oblation as properly prepared so the gods may accept and partake of it.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.