Sukta 158
Sukta 1.158
Aśvins (with Rudra-like epithets; hymn addressed to the twin powers)
Triṣṭubh (probable)
ଦୀର୍ଘତମସ ଚକ୍ରର ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ ସହ ଏକାତ୍ମ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ ଯୁଗଳ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି। ରୁଦ୍ରସଦୃଶ ଉପାଧିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପ୍ରବଳ ଓ ବହୁମନସ୍କ ସାହାୟକ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ। ସ୍ତୁତିରୁ ରକ୍ଷା-ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ଯାଇ, ‘ପକ୍ଷୀୟ’ ଯୁଗଳ ଉପାସକଙ୍କୁ ଶୋଷି ନ ଦିଅନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଛିଟାଇ ନ ଦିଅନ୍ତୁ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରେ। ଶେଷରେ ଏକ ଆତ୍ମ-ସନ୍ଦର୍ଭୀୟ ବାକ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ (ପବିତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ/ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି) ନିଜେ ସାରଥି ହୋଇ ସାଧକମାନଙ୍କୁ ଆପଃ (ଜଳ) ଦିଗକୁ—ଅନ୍ୱେଷଣର ଗୁପ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ—ନେଇଯାଏ।
Mantras
Mantra 1
वसू रुद्रा पुरुमन्तू वृधन्ता दशस्यतं नो वृषणावभिष्टौ । दस्रा ह यद्रेक्ण औचथ्यो वां प्र यत्सस्राथे अकवाभिरूती ॥
ହେ ବସୁମାନେ, ହେ ରୁଦ୍ରମାନେ, ବହୁ-ମନସ୍କ, ଦୀପ୍ତ ଓ ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଶକ୍ତିମାନେ—ହେ ବୃଷଣମାନେ, ତୁମ ଅଭିଷ୍ଟ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଆମ ପାଇଁ ବନ୍ଦନୀୟ ହେଉ। ହେ ଦସ୍ରା (ଅଦ୍ଭୁତ-କର୍ତ୍ତା), ସ୍ତୁତିରେ ତୁମ ଧନ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲେ, ଅଚ୍ୟୁତ ରକ୍ଷା ସହ ତୁମ ସହାୟତା ଆମ ପାଖକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ।
Mantra 2
को वां दाशत्सुमतये चिदस्यै वसू यद्धेथे नमसा पदे गोः । जिगृतमस्मे रेवतीः पुरंधीः कामप्रेणेव मनसा चरन्ता ॥
ହେ ବସୁମାନେ, ତୁମ ଏହି ପ୍ରସନ୍ନ ସୁମତି ପାଇଁ ଏଠାରେ କିଏ ତୁମକୁ ଦାନ କରିବ? କାରଣ ତୁମେ ଗୋର ପଦଚିହ୍ନେ (ପ୍ରକାଶ-କିରଣର ଚରଣସ୍ଥାନେ) ନମସ୍କାରଦ୍ୱାରା କୃପା ସ୍ଥାପନ କର। ଆମ ପାଇଁ ରେବତୀ ପୁରନ୍ଧିମାନେ—ସମୃଦ୍ଧ ପୂରଣତାମାନେ—ଉଦ୍ଧାର କର; ସେମାନେ କାମପ୍ରେରଣା ପରି ମନରେ ଚଳି, ଆମ ବୁଦ୍ଧିକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରୁ।
Mantra 3
युक्तो ह यद्वां तौग्र्याय पेरुर्वि मध्ये अर्णसो धायि पज्रः । उप वामवः शरणं गमेयं शूरो नाज्म पतयद्भिरेवैः ॥
ଯେତେବେଳେ ତୁମ ଯୁକ୍ତ ରଥ/ବଳ ତୌଗ୍ର୍ୟପୁତ୍ରକୁ ବହନ କଲା, ଏବଂ ପଜ୍ର ଜଳପ୍ରବାହର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା—ସେତେବେଳେ ମୁଁ ତୁମ ସହାୟତା ପାଖକୁ ଶରଣ ଭଳି ନିକଟେ ଯାଉ; ଉଡୁଥିବା ଅଶ୍ୱମାନେ (ଊର୍ଜାମାନେ) ସହ ପଥରେ ବେଗେ ଧାଉଥିବା ବୀର ପରି।
Mantra 4
उपस्तुतिरौचथ्यमुरुष्येन्मा मामिमे पतत्रिणी वि दुग्धाम् । मा मामेधो दशतयश्चितो धाक्प्र यद्वां बद्धस्त्मनि खादति क्षाम् ॥
ଉପସ୍ତୁତିର ଉଦ୍ବୋଧକ ଗୀତ ଓ ଔଚଥ୍ୟ—ପ୍ରକାଶିତ ଉଚ୍ଚାର—ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହେଉ; ଏହି ଦୁଇ ପତତ୍ରିଣୀ (ପକ୍ଷୀ-ସଦୃଶ) ଶକ୍ତି ମୋତେ ଭାଗ କରି ଦୋହି ନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଇନ୍ଧନ ଓ ଦଶବିଧ ଭାବେ ସଞ୍ଚିତ ଅଗ୍ନି ମୋତେ ଦହନ ନ କରୁ—ଯେତେବେଳେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ବନ୍ଧିତ ଥିବା ତତ୍ତ୍ୱ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ଭୂମି-ତତ୍ତ୍ୱକୁ କାମୁଡ଼ି ଖାଏ।
Mantra 5
न मा गरन्नद्यो मातृतमा दासा यदीं सुसमुब्धमवाधुः । शिरो यदस्य त्रैतनो वितक्षत्स्वयं दास उरो अंसावपि ग्ध ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ମାତୃସଦୃଶ ନଦୀମାନେ ମୋତେ ଗିଳିଲେ ନାହିଁ—ଦାସମାନେ ତାକୁ ପ୍ରବାହରେ ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧି ତଳକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ ବେଳେ। ତ୍ରୈତାନ ଯେତେବେଳେ ତାର ଶିର କାଟିଦେଲା, ସେତେବେଳେ ଦାସ ନିଜେ ଛାତି ଓ କାନ୍ଧକୁ ଚିପକି ଧରିଲା।
Mantra 6
दीर्घतमा मामतेयो जुजुर्वान्दशमे युगे । अपामर्थं यतीनां ब्रह्मा भवति सारथिः ॥
ମମତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୀର୍ଘତମସ ଦଶମ ଯୁଗରେ ପରିପକ୍ୱ ହେଲେ; ଜଳମାନଙ୍କ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ଯତୀମାନଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ସାରଥି ହୁଅନ୍ତି।
Frequently Asked Questions
Tradition attributes RV 1.158 to Dīrghatamas Āucathya, also called Māmateya (“son of Mamatā”). The last verse names him directly.
Here “Rudras” highlights their fierce, protective strength rather than changing the deity. The hymn praises the Twins as powerful guardians who can ward off harm and bring timely help.
It means sacred utterance and insight (brahman) can actively steer the seeker—like a charioteer—toward the “Waters,” a Vedic symbol for deep nourishment, purification, and the hidden source of life and knowledge.
Ask anything about Sukta 158 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
