Sarga 119

Verse 1

अनसूया तु धर्मज्ञा श्रुत्वा तां महतीं कथाम् ।पर्यष्वजत बाहुभ्यां शिरस्याघ्राय मैथिलीम् ॥१॥

ଧର୍ମଜ୍ଞା ଅନସୂୟା ସୀତାଙ୍କ ମହାନ କଥା ଶୁଣି, ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଦୁଇ ବାହୁରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସ୍ନେହରେ ଶିରରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ।

Verse 2

व्यक्ताक्षरपदं चित्रं भाषितं मधुरं त्वया ।यथा स्वयंवरं वृत्तं तत्सर्वं हि श्रुतं मया ॥२॥रमेऽहं कथया ते तु दृढं मधुरभाषिणि ।

ତୁମେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଅକ୍ଷର ଓ ପଦସହିତ ଚିତ୍ରମୟ ଭାବେ ମଧୁର କଥା କହିଛ। ସ୍ୱୟଂବର କିପରି ଘଟିଲା, ସେ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ହେ ମଧୁରଭାଷିଣୀ ସୀତେ, ତୁମ କଥାରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛି।

Verses 3-4

रविरस्तङ्गतश्श्रीमानुपोह्य रजनीं शिवाम् ॥३॥दिवसं प्रतिकीर्णानामाहारार्थं पतत्रिणाम् ।सन्ध्याकाले निलीनानां निद्रार्थं श्रूयते ध्वनिः ॥४॥

ଶ୍ରୀମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ଗଲେ, ଶିବମୟ ଶୁଭ ରଜନୀ ସମୀପକୁ ଆସୁଛି। ଦିନେ ଆହାର ପାଇଁ ଦୂରଦୂରେ ଛିଟିଯାଇଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ନିଦ୍ରାର୍ଥେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଛି।

Verse 5

एते चाप्यभिषेकार्द्रा मुनयः कलशोद्यताः ।सहिता उपवर्तन्ते सलिलाप्लुतवल्कलाः ॥५॥

ଏହି ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଭିଷେକସ୍ନାନରେ ଭିଜିଥିବା, କଳଶ ଉଠାଇ, ସହିତେ ସହିତେ ପୁନଃ ଫେରୁଛନ୍ତି; ଜଳରେ ଭିଜା ବଲ୍କଳବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି।

Verse 6

ऋषीणामग्निहोत्रेषु हुतेषु विधिपूर्वकम् ।कपोताङ्गारुणो धूमो दृश्यते पवनोद्धतः ॥६॥

ଋଷିମାନେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ଆହୁତି ଦେଇସାରିଲେ, କପୋତଦେହସଦୃଶ ଅରୁଣବର୍ଣ୍ଣ ଧୂଆଁ ପବନେ ଉଠାଇ ନେଇ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ।

Verse 7

अल्पपर्णा हि तरवो घनीभूतास्समन्ततः ।विप्रकृष्टेन्द्रिये देशेऽस्मिन्न प्रकाशन्ति वै दिशः ॥७॥

ଚାରିପାଖରେ ଅଳ୍ପପତ୍ର ଥିବା ଗଛମାନେ ଏବେ ଘନ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; ଏହି ଦେଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଦୂରସ୍ଥ ପରି ଲାଗୁଥିବାରୁ ଦିଗମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦିଶୁନାହିଁ।

Verse 8

रजनीचरसत्त्वानि प्रचरन्ति समन्ततः ।तपोवनमृगा ह्येते वेदितीर्थेषु शेरते ॥८॥

ରାତ୍ରିଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି; ତପୋବନର ମୃଗମାନେ ତ ଵେଦୀ-ତୀର୍ଥସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଶୋଇ ରହିଛନ୍ତି।

Verse 9

सम्प्रवृत्तानिशा सीते नक्षत्रसमलङ्कृता ।ज्योत्स्नाप्रावरणश्चन्द्रो दृश्यतेऽभ्युदितोऽम्बरे ॥९॥

ହେ ସୀତେ, ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅଳଙ୍କୃତ ରାତି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି; ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାର ଆବରଣ ଢାକିଥିବା ପରି ଚନ୍ଦ୍ର ଆକାଶରେ ଉଦିତ ଦିଶୁଛି।

Verse 10

गम्यतामनुजानामि रामस्यानुचरी भव ।कथायन्त्या हि मधुरं त्वयाऽहं परितोषिता ॥१०॥

“ଏବେ ଯାଅ—ମୁଁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି। ଶ୍ରୀରାମଙ୍କର ନିଷ୍ଠାବାନ ଅନୁଚରୀ ହେଅ; କାରଣ ତୁମର ମଧୁର ଓ ସତ୍ୟ କଥନରେ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଛି।”

Verse 11

अलङ्कुरु च तावत्त्वं प्रत्यक्षं मम मैथिलि ।प्रीतिं जनय मे वत्से दिव्यालङ्कारशोभिता ॥११॥

ହେ ମୈଥିଲି, ଏବେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ତୁମେ ନିଜକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କର; ବତ୍ସେ, ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣର ଶୋଭାରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ମୋତେ ପ୍ରୀତି ଦିଅ।

Verse 12

सा तथा समलङ्कृत्य सीता सुरसुतोपमा ।प्रणम्य शिरसा तस्यै रामं त्वभिमुखी ययौ ॥१२॥

ଏପରି ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ ସୀତା ସୁରକନ୍ୟା ସମ ଦୀପ୍ତ ହେଲେ; ଅନସୂୟାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 13

तथा तु भूषितां सीतां ददर्श वदतां वरः ।राघवः प्रीतिदानेन तपस्विन्या जहर्ष च ॥१३॥

ଏପରି ଭୂଷିତ ସୀତାଙ୍କୁ ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଘବ ଦେଖିଲେ; ତପସ୍ୱିନୀଙ୍କ ପ୍ରୀତିଦାନରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 14

न्यवेदयत्ततस्सर्वं सीता रामाय मैथिली ।प्रीतिदानं तपस्विन्या वसनाभरणस्रजम् ॥१४॥

ତାପରେ ମୈଥିଲୀ ସୀତା ସମସ୍ତ କଥା ରାମଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ ଏବଂ ତପସ୍ୱିନୀଙ୍କ ପ୍ରୀତିଦାନ—ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ ଓ ପୁଷ୍ପମାଳା—ଦେଖାଇଲେ।

Verse 15

प्रहृष्टस्त्वभवद्रामो लक्ष्मणश्च महारथः ।मैथिल्यास्सत्क्रियां दृष्ट्वा मानुषेषु सुदुर्लभाम् ॥१५॥

ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ମୈଥିଲୀଙ୍କ ସତ୍କାର ଦେଖି ରାମ ଓ ମହାରଥୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଉଭୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରହୃଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 16

ततस्तां शर्वरीं प्रीतः पुण्यां शशिनिभाननः ।अर्चितस्तापसै स्सिद्धैरुवास रघुनन्दनः ॥१६॥

ତତଃ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀୟ ଶଶିନିଭାନନ ରଘୁନନ୍ଦନ, ସିଦ୍ଧ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ପୂଜିତ ହୋଇ, ସେହି ପୁଣ୍ୟମୟ ରାତ୍ରି ସେଠାରେ ବାସ କଲେ।

Verse 17

तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामभिषिच्य हुताग्निकान् ।आपृच्छेतां नरव्याघ्रौ तापसान्वनगोचरान् ॥१७॥

ସେହି ରାତ୍ରି ବିତିଗଲା ପରେ, ସ୍ନାନ କରି ହୋମାଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଇଥିବା ବନବାସୀ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କୁ ସେଇ ଦୁଇ ନରବ୍ୟାଘ୍ର ବିଦାୟ ନେଲେ।

Verse 18

तावूचुस्ते वनचरास्तापसा धर्मचारिणः ।वनस्य तस्य सञ्चारं राक्षसैस्समभिप्लुतम् ॥१८॥

ଧର୍ମାଚରଣ କରୁଥିବା ସେହି ବନଚର ତପସ୍ବୀମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ କହିଲେ—ସେଇ ଅରଣ୍ୟପ୍ରଦେଶର ସଞ୍ଚାର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ଓ ଭରିଯାଇଛି।

Verse 19

रक्षांसि पुरुषादानि नानारूपाणि राघव ।वसन्त्यस्मिन्महारण्ये व्यालाश्च रुधिराशनाः ॥१९॥

ହେ ରାଘବ, ଏହି ମହାରଣ୍ୟରେ ନାନାରୂପ ମନୁଷ୍ୟଭକ୍ଷୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସନ୍ତି; ଏବଂ ରୁଧିରାଶୀ ବ୍ୟାଳ—ଭୟଙ୍କର ହିଂସ୍ର ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 20

उच्छिष्टं वा प्रमत्तं वा तापसं धर्मचारिणम् ।अदन्त्यस्मिन्महारण्ये तान्निवारय राघव ॥२०॥

ଏହି ମହାରଣ୍ୟରେ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟରେ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା କିମ୍ବା ପ୍ରମତ୍ତ—ଅସାବଧାନ ଧର୍ମଚାରୀ ତାପସମାନଙ୍କୁ ସେମାନେ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି; ହେ ରାଘବ, ସେମାନଙ୍କୁ ରୋକି ନିବାରଣ କର।

Verse 21

एष पन्था महर्षीणां फलान्याहरतां वने ।अनेन तु वनं दुर्गं गन्तुं राघव ते क्षमम् ॥२१॥

ହେ ରାଘବ, ବନରେ ଫଳ ଆଣିବାକୁ ଯାଉଥିବା ମହର୍ଷିମାନଙ୍କର ଏହି ପଥ ଅଟେ; ଏହି ମାର୍ଗରେ ତୁମେ ଏହି ଦୁର୍ଗମ ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ନିରାପଦରେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ।

Verse 22

इतीव तैः प्राञ्जलिभिस्तपस्विभिर्द्विजैः कृतस्वस्त्ययनः परन्तपः ।वनं सभार्यः प्रविवेश राघवस्सलक्ष्मणस्सूर्य इवाभ्रमण्डलम् ॥२२॥

ଏପରି ପ୍ରାଞ୍ଜଳି ତପସ୍ବୀ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ପରନ୍ତପ ରାଘବ ରାମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ—ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।