Sarga 118

Verse 1

सात्वेवमुक्ता वैदेही अनसूयाऽनसूयया ।प्रतिपूज्य वचो मन्दं प्रवक्तुमुपचक्रमे ॥१॥

ଅନସୂୟା ଏପରି କହିଲେ ପରେ, ଅନସୂୟାରହିତା ବୈଦେହୀ ସୀତା ତାଙ୍କ ବଚନକୁ ପ୍ରତିପୂଜା କରି, ମୃଦୁ ସ୍ୱରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 2

नैतदाश्चर्यमार्याया यन्मां त्वमभिभाषसे ।विदितन्तु ममाप्येतद्यथा नार्याः पतिर्गुरुः ॥२॥

ଆର୍ୟା ନାରୀ ତୁମେ ମୋତେ ଏଭଳି କହୁଛ, ଏଥିରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଭଲଭାବେ ଜାଣେ: ନାରୀ ପାଇଁ ପତି ଗୁରୁସଦୃଶ ପୂଜ୍ୟ।

Verse 3

यद्यप्येष भवेद्भर्ता ममाऽर्ये वृत्तवर्जितः ।अद्वैधमुपचर्तव्यस्तथाप्येष मया भवेत् ॥३॥

ହେ ଆର୍ଯ୍ୟେ, ଯଦି ମୋର ଭର୍ତ୍ତା ସଦାଚାରରୁ ବଞ୍ଚିତ ମଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତୁ, ତଥାପି ମୁଁ ଦ୍ୱିଧା ବିନା ଅଚଳ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 4

किं पुनर्यो गुणश्लाघ्य स्सानुक्रोशो जितेन्द्रियः ।स्थिरानुरागो धर्मात्मा मातृवत्पितृवत्प्रियः ॥४॥

ତେବେ ଗୁଣରେ ପ୍ରଶଂସନୀୟ, କରୁଣାମୟ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜିତ, ପ୍ରେମରେ ସ୍ଥିର, ଧର୍ମାତ୍ମା, ଏବଂ ମାତା-ପିତା ପରି ପ୍ରିୟ ଥିବା ପତି ତ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ କି!

Verse 5

यां वृत्तिं वर्तते रामः कौसल्यायां महाबलः ।तामेव नृपनारीणामन्यासामपि वर्तते ॥५॥

ମହାବଳୀ ଶ୍ରୀରାମ କୌସଲ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେପରି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ସେହିପରି ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।

Verse 6

सकृद्दृष्टास्वपि स्त्रिषु नृपेण नृपवत्सलः ।मातृवद्वर्तते वीरो मानमुत्सृज्य धर्मवित् ॥६॥

ରାଜାପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବୀର ଶ୍ରୀରାମ ଅହଂକାର ତ୍ୟାଗ କରି, ରାଜା ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଏକଥର ମାତ୍ର ଦେଖିଥିଲେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ମାତୃସମ ଆଚରଣ କରନ୍ତି।

Verse 7

आगच्छन्त्याश्च विजनं वनमेवं भयावहम् ।समाहितं मे श्वश्र्वा च हृदये तद्धृतं महत् ॥७॥

ଏହି ଭୟାବହ ନିର୍ଜନ ବନକୁ ମୁଁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ମୋ ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଯେ ମହା ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ, ସେହିକୁ ମୁଁ ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧରି ରଖିଛି।

Verse 8

पाणिप्रदानकाले च यत्पुरात्वग्नि सन्निधौ ।अनुशिष्टा जनन्याऽस्मि वाक्यं तदपि मे धृतम् ॥८॥

ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିର ସନ୍ନିଧିରେ ବିବାହକାଳର ପାଣିପ୍ରଦାନ ସମୟରେ ମୋ ଜନନୀ ଯେ ଉପଦେଶବାକ୍ୟ କହିଥିଲେ, ସେହି ବାକ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧରି ରଖିଛି।

Verse 9

नवीकृतं तु तत्सर्वं वाक्यैस्ते धर्मचारिणि ।पतिशुश्रूषणान्नार्यास्तपो नान्यद्विधीयते ॥९॥

ହେ ଧର୍ମଚାରିଣୀ, ତୁମ ବାକ୍ୟମାନେ ସେ ସମସ୍ତ ଉପଦେଶକୁ ମୋ ପାଇଁ ପୁନଃ ନବୀକୃତ କରିଦେଲା; କାରଣ ନାରୀ ପାଇଁ ପତି-ଶୁଶ୍ରୂଷା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତପ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନୁହେଁ।

Verse 10

सावित्री पतिशुश्रूषां कृत्वा स्वर्गे महीयते ।तथावृत्तिश्च याता त्वं पतिशुश्रूषया दिवम् ॥१०॥

ସାବିତ୍ରୀ ପତି-ଶୁଶ୍ରୂଷା କରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ମହିମା ପାଉଛନ୍ତି; ସେହିପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପତି-ଶୁଶ୍ରୂଷାରେ ଏହି ଆଚରଣ ଅନୁସରି ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।

Verse 11

वरिष्ठा सर्वनारीणामेषा च दिवि देवता ।रोहिणी न विनाचन्द्रं मुहूर्तमपि दृश्यते ॥११॥

ରୋହିଣୀ ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଏବଂ ଦିବ୍ୟଲୋକରେ ଦେବତାସମାନ; ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା ଆକାଶରେ ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 12

एवंविधाश्च प्रवराः स्त्रियो भर्तृदृढव्रताः ।देवलोके महीयन्ते पुण्येन स्वेन कर्मणा ॥१२॥

ଏପରି ପ୍ରକାରର ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ—ଭର୍ତ୍ତା ପ୍ରତି ଦୃଢ଼ ବ୍ରତବତୀ—ନିଜ ପୁଣ୍ୟକର୍ମର ଫଳରେ ଦେବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 13

ततोऽनसूया संहृष्टा श्रुत्वोक्तं सीतया वचः ।शिरस्याघ्राय चोवाच मैथिलीं हर्षयन्त्युत ॥१३॥

ତେବେ ସୀତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ହର୍ଷିତ ଅନସୂୟା ତାଙ୍କ ଲଲାଟରେ ଚୁମ୍ବନ କରି, ମିଥିଲାର ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ କରିବାକୁ କହିଲେ।

Verse 14

नियमैर्विविधैराप्तं तपो हि महदस्ति मे ।तत्संश्रित्य बलं सीते छन्दये त्वां शुचिव्रते ॥१४॥

ହେ ସୀତେ, ଶୁଚିବ୍ରତେ! ବିଭିନ୍ନ ନିୟମରେ ଲଭ୍ୟ ମୋର ମହାନ ତପୋବଳ ଅଛି; ସେହି ବଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ତୁମ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି।

Verse 15

उपपन्नं मनोज्ञं च वचनं तव मैथिलि ।प्रीता चास्म्युचितं किं ते करवाणि ब्रवीहि मे ॥१५॥

ହେ ମୈଥିଲି! ତୁମ ବଚନ ଯଥୋଚିତ ଓ ମନୋହର। ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; କହ, ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ?

Verse 16

तस्यास्तद् वचनं श्रूत्वा विस्मिता मन्दविस्मया ।कृतमित्यब्रवीत् सीता तपोबलसमन्विताम् ॥१६॥

ସେହି କଥା ଶୁଣି, ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ମନ୍ଦ ହାସ୍ୟ କରୁଥିବା ସୀତା ତପୋବଳସମ୍ପନ୍ନ ଅନସୂୟାଙ୍କୁ କହିଲେ: “କାର୍ଯ୍ୟ ତ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛି।”

Verse 17

सा त्वेवमुक्ता धर्मज्ञा तया प्रीततराऽभवत् ।सफलं च प्रहर्षं ते हन्त सीते करोम्यहम् ॥१७॥

ଏପରି କହିବାରେ ଧର୍ମଜ୍ଞା ଅନସୂୟା ସୀତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆହୁରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ: “ହଁ ସୀତେ, ତୁମ ପାଇଁ ମୋର ଏହି ହର୍ଷକୁ ମୁଁ ଫଳବତୀ କରିଦେବି।”

Verses 18-19

इदं दिव्यं वरं माल्यं वस्त्रमाभरणानि च ।अङ्गरागं च वैदेहि महार्हं चानुलेपनम् ॥१८॥मया दत्तमिदं सीते तव गात्राणि शोभयेत् ।अनुरूपमसंक्लिष्टं नित्यमेव भविष्यति ॥१९॥

ହେ ବୈଦେହୀ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ, ସହିତ ସୁଗନ୍ଧିତ ଅଙ୍ଗରାଗ ଏବଂ ମହାମୂଲ୍ୟ ଅନୁଲେପନ ଗ୍ରହଣ କର। ହେ ସୀତେ, ମୋର ଦାନ ଏହା ତୋର ଅଙ୍ଗକୁ ଶୋଭାୟିତ କରିବ; ଏହା ଯଥାଯୋଗ୍ୟ, ଅକଳୁଷ ଓ ସଦା ନବୀନ ରହିବ।

Verse 20

अङ्गरागेण दिव्येन लिप्ताङ्गी जनकात्मजे ।शोभयिष्यसि भर्तारं यथा श्रीर्विष्णुमव्ययम् ॥२०॥

ହେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗରାଗରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ ତୁମେ ନିଜ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଶୋଭା ବଢ଼ାଇବ; ଯେପରି ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅବ୍ୟୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରନ୍ତି।

Verse 21

सा वस्त्रमङ्गरागं च भूषणानि स्रजस्तथा ।मैथिली प्रतिजग्राह प्रीतिदानमनुत्तमम् ॥२१॥

ତାପରେ ମୈଥିଲୀ ସୀତା ପ୍ରୀତିଦାନରୂପ ଅନୁତ୍ତମ ଉପହାରଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ—ବସ୍ତ୍ର, ଅଙ୍ଗରାଗ, ଭୂଷଣ ଓ ପୁଷ୍ପମାଳାମାନେ।

Verse 22

प्रतिगृह्य च तत्सीता प्रीतिदानं यशस्विनी ।श्लिष्टाञ्जलिपुटा तत्र समुपास्त तपोधनाम् ॥२२॥

ଯଶସ୍ୱିନୀ ସୀତା ସେହି ପ୍ରୀତିଦାନ ଗ୍ରହଣ କରି, ପରେ ଅଞ୍ଜଳିବଦ୍ଧ ହସ୍ତରେ ନମସ୍କାର କରି, ସେଠାରେ ତପୋଧନା ତପସ୍ୱିନୀଙ୍କ ସମୀପରେ ଉପବେଶନ କଲା।

Verse 23

तथा सीतामुपासीनामनसूया दृढव्रता ।वचनं प्रष्टुमारेभे काञ्चित्प्रियकथामनु ॥२३॥

ଏଭଳି ଆସୀନା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୃଢ଼ବ୍ରତା ଅନସୂୟା ଦେବୀ ପ୍ରିୟ କଥାର ଅନୁସଙ୍ଗରେ କିଛି ପଚାରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 24

स्वयं वरे किल प्राप्ता त्वमनेन यशस्विना ।राघवेणेति मे सिते कथा श्रुतिमुपागता ॥२४॥

“ହେ ସୀତେ, ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ ସ୍ୱୟଂବରରେ ତୁମେ ଏହି ଯଶସ୍ବୀ ରାଘବ (ରାମ)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲ; ଏହି କଥା ମୋ କାନକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।”

Verse 25

तां कथां श्रोतुमिच्छामि विस्तरेण च मैथिलि ।यथाऽनुभूतं कार्त्स्न्येन तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि ॥२५॥

“ହେ ମୈଥିଲୀ, ସେଇ କଥାକୁ ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ତୁମେ ଯେପରି ଅନୁଭବ କରିଛ, ସେପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ।”

Verse 26

एवमुक्ता तु सा सीता तां ततो धर्मचारिणीम् ।श्रूयतामिति चोक्त्वा वै कथयामास तां कथाम् ॥२६॥

ଏଭଳି କୁହାଯାଇ, ଧର୍ମଚାରିଣୀ ସୀତା ସେ ମହାସତୀଙ୍କୁ “ଶୁଣନ୍ତୁ” ବୋଲି କହି, ପରେ ସେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 27

मिथिलाधिपतिर्वीरो जनको नाम धर्मवित् ।क्षत्रधर्मे ह्यभिरतो न्यायतश्शास्ति मेदिनीम् ॥२७॥

“ମିଥିଲାରେ ଜନକ ନାମକ ଏକ ବୀର ରାଜା ଥିଲେ, ଧର୍ମବିଦ; କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରେ ନିରତ ହୋଇ ସେ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କରୁଥିଲେ।”

Verse 28

तस्य लाङ्गलहस्तन्य कर्षतः क्षेत्रमण्डलम् ।अहं किलोत्थिता भित्वा जगतीं नृपतेस्सुता ॥२८॥

ସେ ଲାଙ୍ଗଳ ହାତରେ ଧରି ଯଜ୍ଞକ୍ଷେତ୍ରର ମଣ୍ଡଳକୁ ଚାଷ କରୁଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ଧରାକୁ ଭେଦି ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲି; ଏହିପରି ମୁଁ ନୃପତିଙ୍କ କନ୍ୟା ହେଲି।

Verse 29

स मां दृष्ट्वा नरपतिर्मुष्टिविक्षेपतत्परः ।पांसुकुण्ठितसर्वाङ्गीं जनको विस्मितोऽभवत् ॥२९॥

ମୁଷ୍ଟିଭର (ବୀଜ) ଛିଟାଇବାରେ ତତ୍ପର ନରପତି ଜନକ ଧୂଳିରେ ଢାକା ସମଗ୍ର ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟା ମୋତେ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।

Verse 30

अनपत्येन च स्नेहादङ्कमारोप्य च स्वयम् ।ममेयं तनयेत्युक्त्वा स्नेहो मयि निपातितः ॥३०॥

ସନ୍ତାନ ନଥିବାରୁ ସ୍ନେହବଶତଃ ସେ ନିଜେ ମୋତେ ଅଙ୍କରେ ଉଠାଇଲେ; ‘ଏହି ମୋର କନ୍ୟା’ ବୋଲି କହି ମୋ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଢାଳିଦେଲେ।

Verse 31

अन्तरिक्षे च वागुक्ताऽप्रतिमाऽमानुषी किल ।एवमेतन्नरपते धर्मेण तनया तव ॥३१॥

ତାପରେ ଆକାଶରୁ ଅପ୍ରତିମ, ଅମାନୁଷୀ ଏକ ବାଣୀ ଶୁଣାଗଲା: ‘ହେ ନରପତି, ଏହିପରି ହିଁ ସତ୍ୟ; ଧର୍ମାନୁସାରେ ଏହା ତୁମର କନ୍ୟା।’

Verse 32

ततः प्रहृष्टो धर्मात्मा पिता मे मिथिलाधिपः ।अवाप्तो विपुलां बुद्धिं मामवाप्य नराधिपः ॥३२॥

ତତଃ ମୋ ପିତା—ଧର୍ମାତ୍ମା ମିଥିଲାଧିପ ରାଜା—ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରହର୍ଷିତ ହେଲେ; ଏବଂ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେ ନରାଧିପ ବିଶାଳ ଓ ଉଦାର ବୁଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ।

Verse 33

दत्ता चास्मीष्टवद्देव्यै ज्येष्ठायै पुण्यकर्मणा ।तया सम्भाविता चास्मि स्निग्धया मातृसौहृदात् ॥३३॥

ଏବଂ ସେ ପୁଣ୍ୟକର୍ମା ରାଜା ମୋତେ ଇଷ୍ଟବସ୍ତୁ ପରି ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ; ମାତୃସୌହୃଦର ସ୍ନେହରେ ସ୍ନିଗ୍ଧା ସେ ମୋତେ ମାଆର ମମତାରେ ପାଳିଲେ।

Verse 34

पतिसंयोगसुलभं वयो दृष्ट्वा तु मे पिता ।चिन्तामभ्यगमद्धीनो वित्तनाशादिवाधनः ॥३४॥

କିନ୍ତୁ ପତିସଂଯୋଗକୁ ଯୋଗ୍ୟ ମୋର ବୟସ ଦେଖି ମୋ ପିତା ଦୀନ ହୋଇ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ; ଧନ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଦରିଦ୍ର ମନୁଷ୍ୟ ଯେପରି ନିରାଶ ହୁଏ।

Verse 35

सदृशाच्चापकृष्टाच्च लोके कन्यापिता जनात् ।प्रधर्षणामवाप्नोति शक्रेणापि समो भुवि ॥३५॥

କାରଣ ଏହି ଲୋକରେ କନ୍ୟାର ପିତା ସମାନ ହେଉ କି ନିମ୍ନ—ଲୋକମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଅପମାନ ପାଏ; ଯଦିଓ ସେ ପୃଥିବୀରେ ଶକ୍ର ସମାନ ମହାନ ହେଉ।

Verse 36

तां धर्षणामदूरस्थां दृष्ट्वा चात्मनि पार्थिवः ।चिन्तार्णवगतः पारं नाससादाप्लवो यथा ॥३६॥

ନିଜ ପାଇଁ ସେ ଅପମାନ ନିକଟରେ ଅଛି ବୋଲି ଦେଖି ସେ ପାର୍ଥିବ ଚିନ୍ତାର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଗଲେ; ଭାସା ନଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଯେପରି ଦୂର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ।

Verse 37

अयोनिजां हि मां ज्ञात्वा नाध्यगच्छद्विचिन्तयन् ।सदृशं चानुरूपं च महीपालः पतिं मम ॥३७॥

ମୁଁ ଅୟୋନିଜା (ଗର୍ଭଜନ୍ମ ନୁହେଁ) ବୋଲି ଜାଣି, ପୃଥିବୀପାଳ ରାଜା ଅନେକ ଚିନ୍ତା କଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ସମାନ ଓ ସର୍ବଥା ଅନୁରୂପ ପତିକୁ ପାଇଲେ ନାହିଁ।

Verse 38

तस्य बुद्धिरियं जाता चिन्तयानस्य सन्ततम् ।स्वयंवरं तनूजायाः करिष्यामीति धीमतः ॥३८॥

ସେ ଧୀମାନ୍ ରାଜା ନିରନ୍ତର ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିରେ ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ଜନ୍ମିଲା— “ମୋ କନ୍ୟା ପାଇଁ ମୁଁ ସ୍ୱୟଂବର କରିବି।”

Verse 39

महायज्ञे तदा तस्य वरुणेन महात्मना ।दत्तं धनुर्वरं प्रीत्या तूणी चाक्षयसायकौ ॥३९॥

ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ମହାୟଜ୍ଞରେ ମହାତ୍ମା ବରୁଣ ପ୍ରୀତିପୂର୍ବକ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ, ସହିତ ତୂଣୀ ଓ ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ବାଣ ଦାନ କଲେ।

Verse 40

असञ्चाल्यं मनुष्यैश्च यत्नेनापि च गौरवात् ।तन्न शक्ता नमयितुं स्वप्नेष्वपि नराधिपाः ॥४०॥

ସେ ଧନୁ ଏତେ ଭାରୀ ଥିଲା ଯେ ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରୟାସ କଲେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାହାକୁ ହଲାଇ ପାରୁନଥିଲେ; ନରାଧିପ ରାଜାମାନେ ତ ତାହାକୁ ନମାଇବାକୁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନଥିଲେ।

Verse 41

तद्धनुः प्राप्य मे पित्रा व्याहृतं सत्यवादिना ।समवाये नरेन्द्राणां पूर्वमामन्त्र्य पार्थिवान् ॥४१॥

ସେଇ ଧନୁଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସତ୍ୟବାଦୀ ମୋ ପିତା ପ୍ରଥମେ ନରେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ସମାବେଶରେ ପୃଥିବୀପତି ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେଠାରେ ନିଜ ଘୋଷଣା କଲେ।

Verse 42

इदं च धनुरुद्यम्य सज्यं यः कुरुते नरः ।तस्य मे दुहिता भार्या भविष्यति न संशयः ॥४२॥

‘ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଉଠାଇ ସଜ୍ଜ କରି (ପ୍ରତ୍ୟଞ୍ଚା ଚଢ଼ାଇ) ଯେ ପୁରୁଷ କରିପାରିବ, ତାହାରେ ମୋ କନ୍ୟା ପତ୍ନୀ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।’

Verse 43

तच्च दृष्ट्वा धनुश्श्रेष्ठं गौरवाद्गिरिसन्निभम् ।अभिवाद्य नृपा जग्मुरशक्तास्तस्य तोलने ॥४३॥

ପର୍ବତସଦୃଶ ଭାରୀ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖି, ତାହାକୁ ଉଠାଇବାରେ ମଧ୍ୟ ଅଶକ୍ତ ରାଜାମାନେ ଗୌରବରେ ଅଭିବାଦନ କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 44

सुदीर्घस्य तु कालस्य राघवोऽयं महाद्युतिः ।विश्वामित्रेण सहितो यज्ञं द्रष्टुं समागतः ॥४४॥लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा राम स्सत्यपराक्रमः ।

ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ, ମହାଦ୍ୟୁତିମାନ ଏହି ରାଘବ—ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ଶ୍ରୀରାମ—ଭ୍ରାତା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଯଜ୍ଞ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 45

विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा मम पित्रा सुपूजितः ॥४५॥प्रोवाच पितरं तत्र भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।

ସେଠାରେ ଧର୍ମାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ମୋ ପିତା ଯଥାବିଧି ସୁପୂଜିତ କଲେ; ତାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସେଠାରେ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ—ସେଇ ଦୁଇ ଭ୍ରାତା ବିଷୟରେ କହିଲେ।

Verse 46

सुतौ दशरथस्येमौ धनुर्दर्शकाङ्क्षिणौ ।धनुर्दर्शय रामाय राजपुत्राय दैविकम् ॥४६॥

ଏହି ଦୁଇଜଣ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର; ଧନୁଷ ଦେଖିବାକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷୀ। ହେ ବିପ୍ର, ରାଜପୁତ୍ର ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ ଦର୍ଶାନ୍ତୁ।

Verses 47-48

इत्युक्तस्तेन विप्रेण तद्धनुस्समुपानयत् ॥४७॥निमेषान्तरमात्रेण तदाऽनम्य महाबलः ।ज्यां समारोप्य झडिति पूरयामास वीर्यवान् ॥४८॥

ସେଇ ବିପ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ମୋ ପିତା ଧନୁଷଟି ଆଣିଲେ। ତାପରେ ମହାବଳୀ, ବୀର୍ୟବାନ ଶ୍ରୀରାମ ନିମେଷମାତ୍ରେ ତାହାକୁ ନମାଇ, ଝଟିତି ଜ୍ୟା ଆରୋପି ବେଗରେ ଟାଣି ପୂରଣ କଲେ।

Verse 49

तेन पूरयता वेगान्मध्ये भग्नं द्विधा धनुः ।तस्य शब्दो भवद्भीमः पतितस्याशनेरिव ॥४९॥

ସେ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ତାଣି ପୂରଣ କରୁଥିବାବେଳେ ଧନୁଷ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗି ଦୁଇ ଖଣ୍ଡ ହେଲା; ପତିତ ବଜ୍ର ପରି ତାହାର ଶବ୍ଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା।

Verse 50

ततोऽहं तत्र रामाय पित्रा सत्याभिसन्धिना ।निश्चिता दातुमुद्यम्य जलभाजनमुत्तमम् ॥५०॥

ତାପରେ ସେଠାରେ, ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ସଙ୍କଳ୍ପୀ ମୋ ପିତା, ମୋତେ ରାମଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଉତ୍ତମ ଜଳଭାଜନ ଉଠାଇଲେ।

Verse 51

दीयमानां न तु तदा प्रतिजग्राह राघवः ।अविज्ञाय पितुश्छन्दमयोध्याऽधिपतेः प्रभोः ॥५१॥

କିନ୍ତୁ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଅଯୋଧ୍ୟାଧିପତି ପ୍ରଭୁ ପିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅଜାଣି, ଅର୍ପିତ ହେଉଥିବା ମୋତେ ରାଘବ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ।

Verse 52

तत श्श्वशुरमामन्त्र्य वृद्धं दशरथं नृपम् ।मम पित्रा त्वहं दत्ता रामाय विदितात्मने ॥५२॥

ତାପରେ ବୃଦ୍ଧ ଶ୍ୱଶୁର ନୃପ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମୋ ପିତା ବିଦିତାତ୍ମା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ମୋତେ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 53

मम चैवानुजा साध्वी ऊर्मिला प्रियदर्शना ।भार्यार्थे लक्ष्मणस्यापि दत्ता पित्रा मम स्वयम् ॥५३॥

ଏବଂ ମୋ ଅନୁଜା, ସାଧ୍ବୀ ଓ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନା ଉର୍ମିଳାକୁ ମଧ୍ୟ ମୋ ପିତା ସ୍ୱୟଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବା ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 54

एवं दत्ताऽस्मि रामाय तदा तस्मिन्स्वयंवरे ।अनुरक्ताऽस्मि धर्मेण पतिं वीर्यवतां वरम् ॥५४॥

ଏଭଳି ସେହି ସ୍ୱୟଂବରରେ ମୁଁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଲି; ଧର୍ମାନୁସାରେ ବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପତି ପ୍ରତି ମୋର ଭକ୍ତି ଅଟୁଟ।