The Description of the Four Durgā Mantras

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अवतारत्रयं लक्ष्म्याः कथित ते द्विजोत्तम । दुर्गायाश्चाभिधास्यामि सर्वलोकोपकारकान् ॥ १ ॥

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ତିନି ଅବତାର ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଏବେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଉପକାରକ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଅବତାରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

Verse 2

प्रणवः श्रीः शिवायुग्मं वाणीवैरोचनीपदम् । वज्राद्यं क्षुधिता सूक्ष्मा मृता स्वाग्नींदुसंयुता ॥ २ ॥

ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’, ‘ଶ୍ରୀ’, ଶିବ-ନାମର ଯୁଗ୍ମ, ବାଣୀ (ସରସ୍ୱତୀ) ପଦ ଓ ‘ବୈରୋଚନ’ ପଦ; ପରେ ‘ବଜ୍ର’ ଆଦି ପଦ, ‘କ୍ଷୁଧିତା’, ‘ସୂକ୍ଷ୍ମା’, ‘ମୃତା’, ଏବଂ ‘ସ୍ୱାଗ୍ନୀ’ ‘ଇନ୍ଦୁ’—ଏସବୁ ବିଧିଅନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ରରେ ଯୋଜନୀୟ।

Verse 3

प्रतिष्ठाप्य शिवा फट् च स्वाहांतोऽत्यष्टिवर्णवान् । भैरवोऽस्य मुनिः सम्राट् छन्दो मन्त्रस्य देवता ॥ ३ ॥

ମନ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ‘ଶିବା’ ପଦ ଯୋଗ କର, ପରେ ‘ଫଟ୍’; ଶେଷରେ ‘ସ୍ୱାହା’—ଏହା ଅଶୀଠାରୁ ଅଧିକ ବର୍ଣ୍ଣଯୁକ୍ତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ଭୈରବ, ଛନ୍ଦ ସମ୍ରାଟ୍, ଦେବତା ମଧ୍ୟ ବିଧିଅନୁସାରେ ଘୋଷିତ।

Verse 4

छिन्नमस्ता रमा बीजं स्वाहा शक्तिरुदीरिता । आं खङ्गाय हृदाख्यातमीं खङ्गाय शिरः स्मृतम् ॥ ४ ॥

ଛିନ୍ନମସ୍ତା ପାଇଁ ବୀଜ ‘ରମା’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି, ଶକ୍ତି ‘ସ୍ୱାହା’ ବୋଲି ଘୋଷିତ। ‘ଆଂ ଖଙ୍ଗାୟ’ ହୃଦୟ-ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଉପଦିଷ୍ଟ, ଏବଂ ‘ଈଂ ଖଙ୍ଗାୟ’ ଶିରୋ-ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 5

ऊं वज्राय शिखा प्रोक्ता ऐं पाशाय तनुच्छदम् । औमंकुशाय नेत्रं स्याद्विसर्गो वसुरक्षयुक् ॥ ५ ॥

‘ଊଂ ବଜ୍ରାୟ’ ଶିଖା-ନ୍ୟାସ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ‘ଐଂ ପାଶାୟ’ ଦେହ-ଆବରଣ (ତନୁଚ୍ଛଦ)। ‘ଔମ୍ ଅଙ୍କୁଶାୟ’ ନେତ୍ର-ନ୍ୟାସ ପାଇଁ; ଏବଂ ବିସର୍ଗ ‘ବସୁ-ରକ୍ଷା’ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ରକ୍ଷାମୁଦ୍ରା ରୂପେ ପ୍ରୟୋଜ୍ୟ।

Verse 6

मायायुग्मं चास्त्रमंगं मनवः प्रणवादिकाः । स्वाहांताश्चैवमंगानि कृत्वा ध्यायेद्थांबिकाम् ॥ ६ ॥

‘ମାୟା’ର ଯୁଗ୍ମକୁ ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ରର ଅଙ୍ଗ କରି, ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ଆଦି ଓ ‘ସ୍ୱାହା’ ଅନ୍ତ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସ ରୂପେ ବିଧାନ କରି—ତାପରେ ଭକ୍ତିସହ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 7

भानुमण्डलसंस्थानां प्रविकीर्णालकं शिरः । छिन्नं स्वकं स्फारमुखं स्वरक्तं प्रपिबद्गलत् ॥ ७ ॥

ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ସଦୃଶ, ବିକ୍ଷିପ୍ତ କେଶଯୁକ୍ତ, ନିଜ ଶରୀରରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଏବଂ ବିସ୍ତାରିତ ମୁଖ ବିଶିଷ୍ଟ ମସ୍ତକ ନିଜର ପ୍ରବାହିତ ରକ୍ତ ପାନ କରୁଥିଲା।

Verse 8

उपरिस्थां रतासक्तरतिमन्मथयोर्निजे । डाकिनीवर्णिनीसख्यौ दृष्ट्वा मोदभराकुलाम् ॥ ८ ॥

ରତି ଏବଂ ମନ୍ମଥଙ୍କ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଡାକିନୀ ଓ ବର୍ଣ୍ଣିନୀ ନାମକ ସଖୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଆନନ୍ଦରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇଗଲେ।

Verse 9

ध्यात्वैवं प्रजपेल्लक्षचतुष्कं तद्दशांशतः । पालाशैर्विल्वजैर्वापि जुहुयात्कुसुमैः फलैः ॥ ९ ॥

ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ କରି ଚାରି ଲକ୍ଷ ଜପ କରିବେ ଏବଂ ତାର ଦଶମାଂଶ ପଳାଶ କିମ୍ବା ବେଲ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବେ।

Verse 10

आधारशक्तिमारभ्य परतत्त्वांतपूजिते । पीठे जयाख्या विजया जिता चापि पराजिता ॥ १० ॥

ଆଧାର ଶକ୍ତି ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପରତତ୍ତ୍ୱ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜିତ ସେହି ପୀଠରେ ଜୟା, ବିଜୟା, ଜିତା ଏବଂ ପରାଜିତା ନାମକ ଶକ୍ତିମାନେ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛନ୍ତି।

Verse 11

नित्या विलासिनी षष्ठी दोग्ध्य घोरा च मंगला । दिक्षु मध्ये च संपूज्या नव पीठस्य शक्तयः ॥ ११ ॥

ନିତ୍ୟା, ବିଳାସିନୀ, ଷଷ୍ଠୀ, ଦୋଗ୍ଧ୍ୟା, ଘୋରା ଏବଂ ମଙ୍ଗଳା - ପୀଠର ଏହି ନଅ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ଦିଗମାନଙ୍କରେ ଏବଂ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 12

सर्वबुद्धिप्रदे वर्णनीये सर्वभृगुः सदृक् । सिद्धिप्रदे डाकिनीये तारो वज्रः सभौतिकः ॥ १२ ॥

ସର୍ବବୁଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନକାରୀ ଆହ୍ୱାନରେ ସେଇ ଷ୍ଟୁତ୍ୟ ଓ ବର୍ଣ୍ଣନୀୟ—ସମସ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୃଗୁ ସମ, ଶୁଭଦୃଷ୍ଟିଯୁକ୍ତ। ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନକାରୀ ଆହ୍ୱାନରେ ସେଇ ଡାକିନୀ, ସେଇ ତାରା, ସେଇ ବଜ୍ର—ଦେହଧାରୀ ଭୌତିକ ଲୋକରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କ୍ରିୟାଶୀଳ।

Verse 13

खङ्गीशो रोचनीयेंते भगं धेहि नमोंतकः । तारादिपीठमन्त्रोऽयं वेदरामाक्षरो मतः ॥ १३ ॥

ମନ୍ତ୍ରଟି ଏପରି—“ଖଙ୍ଗୀଶଃ, ରୋଚନୀୟେଂତେ, ଭଗଂ ଧେହି, ନମୋଂତକଃ।” ଏହା ‘ତାରା’ ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ପୀଠ-ମନ୍ତ୍ର, ଏବଂ ‘ବେଦରାମ’ ନାମକ ଅକ୍ଷର-ମନ୍ତ୍ର ବୋଲି ମତ।

Verse 14

समर्प्यासनमेतेन तत्र संपूजयेच्छिवाम् । त्रिकोणमध्यषट्कोणपद्मभूपुरमध्यतः ॥ १४ ॥

ଏଭଳି ଆସନ ସମର୍ପଣ କରି, ପରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଶିବାଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କରିବ। ଭୂପୁର ମଧ୍ୟରେ, ପଦ୍ମରେ, ଷଟ୍କୋଣରେ ଏବଂ ମଧ୍ୟ ତ୍ରିକୋଣର କେନ୍ଦ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି।

Verse 15

बाह्यावरणमारभ्य पूजयेत्प्रतिलोमतः । भूपुरे बाह्यभागेषु वज्रादीनि प्रपूजयेत् ॥ १५ ॥

ବାହ୍ୟ ଆବରଣରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରତିଲୋମ କ୍ରମରେ (ଭିତରକୁ ଯାଇ) ପୂଜା କରିବ। ଏବଂ ଭୂପୁରର ବାହ୍ୟ ଭାଗଗୁଡ଼ିକରେ ବଜ୍ର ଆଦିକୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜିବ।

Verse 16

तदंतः सुरराजादीन्पूजयेद्धरितां पतीन् । भूपुरस्य चतुर्द्वार्षु द्वारपालान्यजेदथ ॥ १६ ॥

ତାପରେ ତାହାର ଭିତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସୁରରାଜମାନଙ୍କୁ—ଦିକ୍ପାଳମାନଙ୍କୁ—କ୍ରମେ ପୂଜା କରିବ। ଏବଂ ପରେ ଭୂପୁରର ଚାରି ଦ୍ୱାରରେ ଦ୍ୱାରପାଳମାନଙ୍କୁ ଯଜିବ।

Verse 17

करालविकरालाख्यावतिकालस्तृतीयकः । महाकालश्चतुर्थः स्यादथ पद्मेष्टशक्तयः ॥ १७ ॥

କାଳର ତୃତୀୟ ବିଭାଗ ‘ଅତିକାଳ’ ନାମେ ପରିଚିତ, ଯାହା ‘କରାଳ’ ଓ ‘ବିକରାଳ’ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ। ଚତୁର୍ଥଟି ‘ମହାକାଳ’ କୁହାଯାଏ। ପରେ ପଦ୍ମେଷ୍ଟ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୁଏ।

Verse 18

एकलिंगा योगिनी च डाकिनी भैरवी तथा । महाभैरवकेंद्राक्षी त्वसितांगी तु सप्तमी ॥ १८ ॥

ଏକଲିଙ୍ଗା, ଯୋଗିନୀ, ଡାକିନୀ ଓ ଭୈରବୀ; ଏବଂ ମହାଭୈରବ-କେନ୍ଦ୍ରାକ୍ଷୀ ଓ ଅସିତାଙ୍ଗୀ—ଏମାନେ ସପ୍ତମ ଶ୍ରେଣୀ (ଗୋଷ୍ଠୀ) ଭାବେ ଗଣ୍ୟ।

Verse 19

संहारिण्यष्टमी चेति षट्कोणेष्वंगमूर्तयः । त्रिकोणगा छिन्नमस्ता पार्श्वयोस्तु सखीद्वयम् ॥ १९ ॥

‘ସଂହାରିଣୀ’ ଓ ‘ଅଷ୍ଟମୀ’—ଏମାନେ ଷଟ୍କୋଣର ଛଅ କୋଣରେ ଅଙ୍ଗଦେବତା ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ହେବେ। ମଧ୍ୟ ତ୍ରିକୋଣରେ ଛିନ୍ନମସ୍ତା, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସଖୀଦ୍ୱୟ ରହେ।

Verse 20

डाकिनीवर्णनीसंज्ञं तारावाग्भ्यां प्रपूजयेत् । एवं पूजादिभिः सिद्धे मन्त्रे मंत्री मनोरथान् ॥ २० ॥

‘ଡାକିନୀ-ବର୍ଣ୍ଣନୀ’ ନାମକ ମନ୍ତ୍ରକୁ ତାରା ଓ ବାକ୍ (ବୀଜାକ୍ଷର) ସହିତ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ପୂଜାଦି ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧ ହେଲେ ମନ୍ତ୍ରୀ ନିଜ ମନୋରଥ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 21

प्राप्नुयान्निखिलान्सद्यो दुर्लभांस्तत्प्रसादतः । श्रीपुष्पैर्लभते लक्ष्मीं तत्फैलश्च समीहितम् ॥ २१ ॥

ସେହି (ଅନୁଷ୍ଠାନ)ର ପ୍ରସାଦରେ ସାଧକ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତକୁ—ଦୁର୍ଲଭ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ—ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଶୁଭ ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କଲେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ (ସମୃଦ୍ଧି) ମିଳେ ଏବଂ ସେହି କର୍ମର ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 22

वाक्सिद्धिं मालतीपुष्पैश्चंपकैर्हवनात्सुखम् । घृताक्तं छागमांसं यो जुहुयात्प्रत्यहं शतम् ॥ २२ ॥

ମାଳତୀ ଓ ଚମ୍ପକ ପୁଷ୍ପରେ ହୋମ କଲେ ବାକ୍‌ସିଦ୍ଧି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଯେ ଘୃତଲେପିତ ଛାଗମାଂସର ପ୍ରତିଦିନ ଶତ ଆହୁତି ଦିଏ, ସେ ସୁଖ ଓ କୁଶଳ ପାଏ।

Verse 23

मासमेकं तु वशगास्तस्य स्युः सर्वपार्थिवाः । करवीरसुमैः श्वतैर्लक्षसंख्यैर्जुहोति यः ॥ २३ ॥

ଯେ ଶ୍ୱେତ କରବୀର ପୁଷ୍ପରେ ଲକ୍ଷସଂଖ୍ୟକ ଆହୁତି ସହ ହୋମ କରେ, ତାହାର ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ରାଜା ବଶୀଭୂତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 24

रोगजालं पराभूय सुखी जीवेच्छतं समाः । रक्तौ स्तत्संख्यया हुत्वा वशयेन्मंत्रिणो नृपान् ॥ २४ ॥

ରୋଗର ସମଗ୍ର ଜାଲକୁ ପରାଜିତ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଶତବର୍ଷ ସୁଖରେ ବଞ୍ଚୁ। ଉକ୍ତ ସଂଖ୍ୟାରେ ‘ରକ୍ତ’ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଆହୁତି ଦେଲେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ରାଜାମାନେ ବଶୀଭୂତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 25

फलैर्हुत्वामुयाल्लक्ष्मीमुदुंबरपलाशजैः । गोमायुमांसैस्तामेव कवितां पायसांधसा ॥ २५ ॥

ଉଦୁମ୍ବର ଓ ପଳାଶ ଆଦିର ଫଳରେ ଆହୁତି ଦେଲେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଲାଭ ହୁଏ। ଗୋମାୟୁ (ଶିଆଳ) ମାଂସରେ ହୋମ କଲେ କବିତାଶକ୍ତି ମିଳେ, ଏବଂ ପାୟସ (ଦୁଧରେ ପକା ଅନ୍ନ) ଆହୁତି ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ କବିତା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 26

बंधूककुसुमैर्भाग्यं कर्मिकारैः समीहितम् । तिलतंडुलहोमेन वशयेन्निखिलाञ्जनान् ॥ २६ ॥

ବନ୍ଧୂକ ପୁଷ୍ପରେ ସାଧକମାନେ ଇଚ୍ଛିତ ଭାଗ୍ୟ-ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଆନ୍ତି। ତିଳ ଓ ତଣ୍ଡୁଳ (ଚାଉଳ) ହୋମରେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ବଶ କରାଯାଇପାରେ।

Verse 27

नारीरजोभिराकृष्टैर्मृगमांसैः समीहितम् । स्तंभनं माहिषैर्मांसैः पंकजैः सघृतैरपि ॥ २७ ॥

ନାରୀର ରଜ ଦ୍ୱାରା ଆକୃଷ୍ଟ ମୃଗମାଂସ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ ଅଭୀଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ। ସ୍ତମ୍ଭନ କର୍ମରେ ମହିଷମାଂସ, ଏବଂ ଘୃତମିଶ୍ରିତ ପଦ୍ମପୁଷ୍ପରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ତମ୍ଭନ ସାଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 28

चिताग्नौ परभृत्पक्षैर्जुर्हुयादरिमृत्यवे । उन्मत्तकाष्ठदीप्तेऽग्नौ तत्फलं वायसच्छदैः ॥ २८ ॥

ଚିତାଗ୍ନିରେ ଶତ୍ରୁମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ କୋଇଲିର ପକ୍ଷ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଉନ୍ମତ୍ତକ କାଠରେ ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ କାଉର ପକ୍ଷ ଆହୁତି ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 29

द्यूते वने नृपद्वारे समरे वैरिसंकटे । विजयं लभते मंत्री ध्यायन्देवीं जपन्मनुम् ॥ २९ ॥

ଦ୍ୟୂତରେ, ବନରେ, ନୃପଦ୍ୱାରେ, ସମରରେ ଓ ଶତ୍ରୁଜନିତ ସଙ୍କଟରେ—ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିବା ସାଧକ ବିଜୟ ଲାଭ କରେ।

Verse 30

भुक्त्यै मुक्त्यै सितां ध्यायेदुच्चाटे नीलरोचिषम् । रक्तां वश्ये मृतौ धूम्रां स्तंभने कनकप्रभाम् ॥ ३० ॥

ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଶ୍ୱେତ ରୂପ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଉଚ୍ଚାଟନରେ ନୀଳଦୀପ୍ତ ରୂପ, ବଶ୍ୟରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ମୃତ୍ୟୁବିଷୟରେ ଧୂମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ସ୍ତମ୍ଭନରେ କନକପ୍ରଭା ରୂପ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 31

निशि दद्याद्बलिं तस्यै सिद्धये मदिरादिना । गोपनीयः प्रयोगोऽय प्रोच्यते सर्वसिद्धिदः ॥ ३१ ॥

ରାତ୍ରିରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ମଦିରା ଆଦିଦ୍ୱାରା ବଳି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରୟୋଗ ଗୋପନୀୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି ଏବଂ ସର୍ବସିଦ୍ଧିଦାୟକ ବୋଲି ପ୍ରଖ୍ୟାତ।

Verse 32

भूताहे कृष्णपक्षस्य मध्यरात्रे तमोघने । स्नात्त्वा रक्ताम्बरधरो रक्तमाल्यानुलेपनः ॥ ३२ ॥

କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଭୂତାହା ତିଥିରେ, ଘନ ଅନ୍ଧକାରମୟ ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ସ୍ନାନ କରି ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଲାଲ ମାଳା ଓ ଲାଲ ଅନୁଲେପନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 33

आनीय पूजयेन्नारीं छिन्नमस्तास्वरूपिणीम् । सुन्दरीं यौवनाक्रांतां नरपञ्चकगामिनीम् ॥ ३३ ॥

ଏପରି ନାରୀକୁ ଆଣି, ତାକୁ ଛିନ୍ନମସ୍ତା-ସ୍ୱରୂପିଣୀ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—ସେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଯୌବନେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ପୁରୁଷଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଥିବା।

Verse 34

सुस्मितां मुक्तकबीरीं भूषादानप्रतोषिताम् । विवस्त्रां पूजयित्वैनामयुतं प्रजपेन्मनुम् ॥ ३४ ॥

ମୃଦୁହାସିନୀ, ମୁକ୍ତାହାରଧାରିଣୀ, ଭୂଷାଦାନରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଏବଂ ବିବସ୍ତ୍ର—ଏପରି ତାକୁ ପୂଜା କରି ପରେ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଦଶହଜାର ଥର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 35

बलिं दत्त्वा निशां नीत्वा संप्रेष्य धनतोषिताम् । भोजयेद्विविधैरन्नैर्ब्राह्यणान्भोजनादिना ॥ ३५ ॥

ବଳି ଦେଇ ରାତି କାଟି, ଧନଦାନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି ତାକୁ ପ୍ରେଷଣ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଅନ୍ନ ଓ ଯଥୋଚିତ ଆତିଥ୍ୟ ସହିତ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 36

अनेन विधिना लक्ष्मीं पुत्रान्पौत्रान्धनं यशः । नारीमायुः सुखं धर्ममिष्टं च समवाप्नुयात् ॥ ३६ ॥

ଏହି ବିଧି ଅନୁସରଣ କଲେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର, ଧନ, ଯଶ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସୁଖ, ଧର୍ମ ଏବଂ ଇଷ୍ଟ ସବୁ କିଛି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 37

तस्यां रात्रौ व्रतं कार्यं विद्याकामेन मंत्रिणा । मनोरथेषु चान्येषु गच्छेत्तां प्रजपन्मनुम् ॥ ३७ ॥

ସେଇ ରାତିରେ ବିଦ୍ୟାକାମୀ ମନ୍ତ୍ରସାଧକ ଭ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟ ଅଭୀଷ୍ଟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମନ୍ତ୍ରକୁ ନିରନ୍ତର ଜପ କରି କରି ଏହା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 38

उषस्युत्थाय शय्यायामुपविष्टो जपेच्छतम् । षण्मासाभ्यन्तरेमन्त्री कवित्वेन जयेत्कविम् ॥ ३८ ॥

ଉଷାକାଳେ ଉଠି ଶୟ୍ୟାରେ ବସି ଶତବାର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ମନ୍ତ୍ରସାଧକ କବିତ୍ୱ-ପ୍ରେରଣାର ବଳରେ କବିକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିବ।

Verse 39

शिवेन कीलिता चेयं तदुत्कीलनमुच्यते । मायां तारपुटां मंत्री जपेदष्टोत्तरं शतम् ॥ ३९ ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ରକ୍ରିୟା ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ‘କୀଲିତ’ (ବନ୍ଧ) କରାଯାଇଛି; ତାହାକୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ‘ଉତ୍କୀଳନ’ କୁହାଯାଏ। ଏହିପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରସାଧକ ‘ମାୟା–ତାରପୁଟା’ ମନ୍ତ୍ର 108 ଥର ଜପ କରୁ।

Verse 40

मन्त्रस्यादौ तथैवांते भवेत्सिद्धिप्रदा तु सा । उदिता छिन्नमस्तेयं कलौ शीघ्रमभीष्टदा ॥ ४० ॥

ମନ୍ତ୍ରର ଆରମ୍ଭରେ ଏବଂ ସେହିପରି ଶେଷରେ ତାଙ୍କୁ ରଖିଲେ ସେ ସିଦ୍ଧିଦାତ୍ରୀ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିଁକୁ ‘ଛିନ୍ନମସ୍ତା’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; କଳିଯୁଗରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ଅଭୀଷ୍ଟ ଫଳ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 41

अवतारांतरं देव्या वच्मि ते मुनिसत्तम । ज्ञानामृतारुणा श्वेताक्रोधिनींदुसमन्विता ॥ ४१ ॥

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବୀଙ୍କ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଅବତାର ବିଷୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି—ସେ ଜ୍ଞାନାମୃତର ଅରୁଣ ଆଭାରେ ରଞ୍ଜିତ, ଦୀପ୍ତ ଶ୍ୱେତ, କ୍ରୋଧହୀନ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରସମ ଶାନ୍ତିରେ ସମନ୍ୱିତ।

Verse 42

शांतिस्तथाविधा चापि नीचसर्गान्वितास्तथा । वाग्भवं कामराजाख्यं शक्तिबीजाह्वयं तथा ॥ ४२ ॥

ସେହିପରି ‘ଶାନ୍ତି’ ନାମକ ବୀଜ ଓ ସେହି ପ୍ରକାରର ଅନ୍ୟ ବୀଜ, ଏବଂ ନୀଚ ସର୍ଗସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ବୀଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ‘ବାଗ୍ଭବ’, ‘କାମରାଜ’ ଓ ‘ଶକ୍ତିବୀଜ’ ନାମକ ବୀଜମାନେ ମଧ୍ୟ କଥିତ।

Verse 43

त्रिभिर्बीजैः पंचकूटात्मिका त्रिपुरभैरवी । ऋषिः स्याद्दक्षिणामूर्तिश्छन्दः पंक्तिरुदीरिता ॥ ४३ ॥

ତିନିଟି ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିପୁରଭୈରବୀ ପଞ୍ଚକୂଟାତ୍ମିକା (ପାଞ୍ଚ କୂଟର ମନ୍ତ୍ରରଚନା) ହୁଅନ୍ତି। ଋଷି ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି, ଛନ୍ଦ ‘ପଙ୍କ୍ତି’ ବୋଲି ଘୋଷିତ।

Verse 44

देवता देशिकैरुक्ता देवी त्रिपुरभैरवी । नाभेराचरणं न्यस्य वाग्भवं मन्त्रवित्पुनः ॥ ४४ ॥

ଦେଶିକମାନେ କହିଥିବା ପରି ଦେବତା ହେଲେ ଦେବୀ ତ୍ରିପୁରଭୈରବୀ। ତାପରେ ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ ନାଭିରୁ ଚରଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନ୍ୟାସ କରି, ପୁନଃ ବାଗ୍ଭବ (ବୀଜ) ବିନ୍ୟାସ କରୁ।

Verse 45

हृदयान्नाभिपर्यंतं कामबीजं प्रविन्यसेत् । शिरसो हृत्प्रदेशांतं तार्तीयं विन्यसेत्ततः ॥ ४५ ॥

ହୃଦୟରୁ ନାଭି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାମବୀଜକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଶିରରୁ ହୃଦୟ-ପ୍ରଦେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃତୀୟ (ତାର୍ତୀୟ) ବୀଜ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 46

आद्यं द्वितीयं करयोस्तार्तीयमुभयं न्यसेत् । मूलाधारे हृदि न्यस्य भूयो बीजत्रयं क्रमात् ॥ ४६ ॥

ପ୍ରଥମ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ବୀଜକୁ ଦୁଇ ହାତରେ ନ୍ୟାସ କର, ତୃତୀୟ ବୀଜକୁ ଉଭୟ (ହାତରେ ଏକାସାଥି) ନ୍ୟାସ କର। ପରେ ମୂଳାଧାର ଓ ହୃଦୟରେ ନ୍ୟାସ କରି, କ୍ରମାନୁସାରେ ପୁନଃ ବୀଜତ୍ରୟ ବିନ୍ୟାସ କର।

Verse 47

नवयोन्यात्मकं न्यासं कुर्याद्बीजैस्त्रिभिः पुनः । बालोदितप्रकारेण मूर्तिन्यासमथाचरेत् ॥ ४७ ॥

ତଦନନ୍ତରେ ତିନି ବୀଜମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ‘ନବୟୋନି-ସ୍ୱରୂପ’ ନ୍ୟାସ କରିବ। ପରେ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବାଲୋଦିତ ପ୍ରକାରେ ମୂର୍ତ୍ତି-ନ୍ୟାସ (ଦେହେ ଦେବରୂପ ସ୍ଥାପନ) କରିବ॥

Verse 48

स्वस्वबीजादिकं पूर्वं मूर्ध्नीशानमनोभवम् । न्यसेद्वक्त्रे तत्पुरुषं मकरध्वजमात्मवित् ॥ ४८ ॥

ଆତ୍ମଜ୍ଞ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ନିଜ ବୀଜାଦିକୁ ମୂର୍ଧ୍ନିରେ ନ୍ୟାସ କରିବ, ଈଶାନଙ୍କୁ ‘ମନୋଭବ’ ରୂପେ ଧ୍ୟାନ କରି। ପରେ ମୁଖରେ ତତ୍ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମକରଧ୍ୱଜ-ସ୍ୱରୂପେ ସ୍ଥାପନ କରିବ॥

Verse 49

हृद्यघोरकुमारादिकंदर्प्पं तदनंतरम् । गुह्यदेशे प्रविन्यस्येद्वामदेवादिमन्मथम् ॥ ४९ ॥

ତାପରେ ହୃଦୟରେ ଅଘୋରକୁମାରାଦି ରୂପ କନ୍ଦର୍ପଙ୍କୁ ନ୍ୟାସ କରିବ। ତଦନନ୍ତରେ ଗୁହ୍ୟଦେଶରେ ବାମଦେବାଦି ରୂପ ମନ୍ମଥଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବ॥

Verse 50

सद्योजातं कामदेवं पादयोर्विन्यसेत्ततः । ऊर्द्ध्वंप्राग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमेषु मुखेषु तान् ॥ ५० ॥

ତାପରେ ପାଦଦ୍ୱୟରେ ସଦ୍ୟୋଜାତ ଓ କାମଦେବଙ୍କୁ ନ୍ୟାସ କରିବ। ପରେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ, ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ଉତ୍ତର ଓ ପଶ୍ଚିମାଭିମୁଖ ମୁଖଗୁଡ଼ିକରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବ॥

Verse 51

प्रविन्यसेद्य धापूर्व भृगुर्व्योमाग्निसंस्थितः । सद्यादिपञ्चह्रस्वाद्या बीजमेषां प्रकीर्तितम् ॥ ५१ ॥

‘ଧା’ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଯଥାକ୍ରମେ ବିନ୍ୟାସ କରିବ। ‘ଭୃଗୁ-ବର୍ଗ’କୁ ବ୍ୟୋମ ଓ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାନରେ ନ୍ୟାସ କରିବ। ଏହାଙ୍କ ବୀଜ ‘ସଦ୍ୟ’ ଆଦି ପାଞ୍ଚ ଓ ହ୍ରସ୍ୱ ସ୍ୱରାଦି ଅକ୍ଷର ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ॥

Verse 52

षड्दीर्घयुक्तेनाद्येन बीजेनांगक्रिया मता । पञ्चबाणांस्ततो न्यस्येन्मन्त्री त्रैलोक्यमोहनान् ॥ ५२ ॥

ଷଡ୍‌ଦୀର୍ଘସ୍ୱରଯୁକ୍ତ ଆଦ୍ୟ ବୀଜଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗକ୍ରିୟା ହୁଏ ବୋଲି ମତ। ତତ୍ପରେ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟମୋହନ ପଞ୍ଚବାଣର ନ୍ୟାସ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 53

द्रामाद्यां द्राविणीं मूर्ध्निं द्रामाद्यां क्षोभणी पदे । क्लींवशीकरणीं वक्त्रे गुह्ये ब्लृं बीजपूर्विकाम् ॥ ५३ ॥

‘ଦ୍ରାମ୍’ ଆଦ୍ୟ ଦ୍ରାବିଣୀକୁ ମସ୍ତକରେ, ‘ଦ୍ରାମ୍’ ଆଦ୍ୟ କ୍ଷୋଭଣୀକୁ ପାଦରେ; ମୁଖରେ ବଶୀକରଣୀ ‘କ୍ଲୀଂ’କୁ, ଗୁହ୍ୟସ୍ଥାନରେ ‘ବ୍ଲୃଂ’ ବୀଜପୂର୍ବିକାକୁ ନ୍ୟାସ କର।

Verse 54

आकर्षणीं हृदि पुनः सर्वांतभृगुसंस्थिताम् । संमोहनीं क्रमादेवं बाणन्यासोऽयमीरितः ॥ ५४ ॥

ତାପରେ ହୃଦୟରେ ପୁନଃ ‘ଆକର୍ଷଣୀ’ର ନ୍ୟାସ କର; ଏବଂ ସର୍ବାନ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ ‘ସଂମୋହନୀ’କୁ ‘ଭୃଗୁ’ ସ୍ଥାନରେ କ୍ରମେ ସ୍ଥାପନ କର। ଏହିପରି ବାଣନ୍ୟାସ କହାଗଲା।

Verse 55

भालभ्रूमध्यवदने घंटिकाकण्ठहृत्सु च । नाभ्यधिष्ठानयोः पञ्च ताराद्याः सुभगादिकाः ॥ ५५ ॥

ଲଲାଟ, ଭ୍ରୂମଧ୍ୟ ଓ ମୁଖରେ; ଏବଂ ଘଣ୍ଟିକା, କଣ୍ଠ ଓ ହୃଦୟରେ; ପୁନଃ ନାଭି ଓ ଅଧିଷ୍ଠାନରେ—ତାରା-ଆଦି ଓ ସୁଭଗା-ଆଦି ପଞ୍ଚ ଶକ୍ତି (କେନ୍ଦ୍ର) ଅଛି।

Verse 56

मस्तकाविधि नाभेश्च मंत्रिणा सुभगा भगा । भगसर्पिण्यथ परा भगमालिन्यनंतरम् ॥ ५६ ॥

ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ମସ୍ତକ ଓ ନାଭିରେ କ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କରୁନ୍ତୁ—ସୁଭଗା, ଭଗା; ପରେ ଭଗସର୍ପିଣୀ; ତାପରେ ପରା; ଏବଂ ତଦନନ୍ତରେ ଭଗମାଲିନୀ।

Verse 57

अनंगानंगकुसुमा भूयश्चानंगमेखला । अनंगमदना सर्वा मदविभ्रममंथरा ॥ ५७ ॥

ସେ ପୁନର୍ବାର ଅନଙ୍ଗା; ତାହାର ପୁଷ୍ପ ‘ଅନଙ୍ଗ-କୁସୁମ’; ତାହାର ମେଖଳା ‘ଅନଙ୍ଗ-ମେଖଳା’; ତାହାର ସର୍ବାଙ୍ଗ ଅନଙ୍ଗର ମଦନ-ସ୍ୱରୂପ, ମଦମୟ ବିଭ୍ରମରେ ମନ୍ଥର ଭାବେ ଦୋଳାୟମାନ।

Verse 58

प्रधानदेवता वर्णभूषणाद्यैरलंकृताः । अक्षस्रक्पुस्तकाभीतिवरदाढ्यकरांबुजाः ॥ ५८ ॥

ପ୍ରଧାନ ଦେବତାମାନେ ବର୍ଣ୍ଣ, ଭୂଷଣ ଆଦିଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ; ତାଙ୍କର ପଦ୍ମହସ୍ତରେ ଜପମାଳା, ସ୍ରକ୍ (ହାର), ପୁସ୍ତକ, ଅଭୟମୁଦ୍ରା ଓ ବରଦମୁଦ୍ରା ସମୃଦ୍ଧ।

Verse 59

वाक्कामब्लूं स्त्रीं सरांते ताराः पंच प्रकीर्तिताः । ततः कुर्याद्भूषणाख्यं न्यासमुक्तदिशा मुने ॥ ५९ ॥

‘ବାକ୍’, ‘କାମ’, ‘ବ୍ଲୂଂ’, ‘ସ୍ତ୍ରୀଂ’ ଏବଂ ‘ସରା’ରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା—ଏହି ପାଞ୍ଚ ‘ତାରା’ (ବୀଜାକ୍ଷର) କୁହାଯାଇଛି। ତାପରେ, ହେ ମୁନି, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଗମାନେ ‘ଭୂଷଣ’ ନାମକ ନ୍ୟାସ କର।

Verse 60

एवं न्यस्तशरीरोऽसौ ध्यायेत्त्रिपुरभैरवीम् । सहस्रभानुसंकाशामरुणक्षौमवाससीम् ॥ ६० ॥

ଏଭଳି ଶରୀରେ ନ୍ୟାସ ସ୍ଥାପନ କରି ସେ ତ୍ରିପୁରଭୈରବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ—ସେ ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମତୀ, ଅରୁଣ କ୍ଷୌମବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ।

Verse 61

शिरोमालामसृग्लिप्तस्तनीं जपवटीं करैः । विद्यामभीतिं च वरं दधतीं त्रीक्षणाननाम् ॥ ६१ ॥

ତାହାର ସ୍ତନ ରକ୍ତଲିପ୍ତ, ଶିରେ ମାଳା ଧାରଣ କରିଛି; ହସ୍ତଦ୍ୱୟରେ ଜପମାଳା ଓ କପାଳପାତ୍ର ବହନ କରେ; ସେ ବିଦ୍ୟା, ଅଭୟ ଓ ବର ପ୍ରଦାନ କରେ—ତ୍ରିନୟନା, ଘୋରମୁଖୀ ଦେବୀ।

Verse 62

दीक्षां प्राप्य जपेन्मंत्रं तत्त्वलक्षं जितेंद्रियः । पुष्पैर्भानुसहस्राणि जुहुयाद्बह्मवृक्षजैः ॥ ६२ ॥

ଦୀକ୍ଷା ପାଇ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ସାଧକ ତତ୍ତ୍ୱଲକ୍ଷଣ ମନ୍ତ୍ରର ଜପ କରୁ। ପରେ ବ୍ରହ୍ମବୃକ୍ଷଜ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା, ସୂର୍ୟସହସ୍ରପ୍ରଭା ସମ, ସହସ୍ର ଆହୁତି ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରୁ।

Verse 63

त्रिमध्वक्तैः प्रसूनैर्वा करवीरसमुद्भवैः । पद्मं वसुदलोपेतं नवयोन्यष्टकर्णिकम् ॥ ६३ ॥

କିମ୍ବା ତ୍ରିମଧୁମାଧୁର୍ୟଯୁକ୍ତ କରବୀରଜ ପ୍ରସୂନଦ୍ୱାରା, ଅଷ୍ଟକର୍ଣ୍ଣିକ ଓ ନବୟୋନି-ଚିହ୍ନିତ ଗର୍ଭକେଶରଯୁକ୍ତ ପଦ୍ମ ଗଢ଼ିବା ଉଚିତ।

Verse 64

इच्छादिशक्तिभिर्युक्तं भैरव्याः पीठमर्चयेत् । इच्छा ज्ञाना क्रिया पश्चात्कामिनी कामदायिनी ॥ ६४ ॥

ଇଚ୍ଛାଦି ଶକ୍ତିମାନେ ଯୁକ୍ତ ଭୈରବୀଙ୍କ ପୀଠକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଇଚ୍ଛା, ଜ୍ଞାନା, କ୍ରିୟା ଏବଂ ଇଷ୍ଟଦାୟିନୀ କାମିନୀ ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 65

रतिप्रिया मदानन्दा नवमी स्यान्मनोन्मनी । वरदाभयधारिण्यः संप्रोक्ता नव शक्तयः ॥ ६५ ॥

ରତିପ୍ରିୟା ଓ ମଦାନନ୍ଦା ଉଲ୍ଲେଖିତ; ନବମୀ ମନୋନ୍ମନୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଭଳି ଭାବେ ବରଦାଭୟଧାରିଣୀ ନବ ଶକ୍ତି ଘୋଷିତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 66

वाग्भवं लोहितो रायै श्रीकंठो लोहितोऽनलः । दीर्घवान्यै परा पश्चादपरायौ हसौ युतः ॥ ६६ ॥

‘ବାଗ୍ଭବ’ ବୀଜକୁ ରା (ସମୃଦ୍ଧି) ପାଇଁ ଲୋହିତ ପଦରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ‘ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ’କୁ ଲୋହିତ ପଦରେ ଓ ଅନଲ (ଅଗ୍ନି)ରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଦୀର୍ଘ ‘ବାଣୀ’ ପାଇଁ ପରେ ‘ପରା’ ଶକ୍ତି ନ୍ୟାସ; ଏବଂ ‘ଅପରା’ରେ ‘ହ’ ଓ ‘ସ’ ଦୁଇ ଅକ୍ଷର ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 67

सदाशिवमहाप्रेतङेंतं पद्मासनं नमः । अनेन मनुना दद्यादासनं श्रीगुरुक्रमम् ॥ ६७ ॥

ସଦାଶିବ ଓ ମହାପ୍ରେତ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପଦ୍ମାସନକୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଶ୍ରୀଗୁରୁପୂଜାର ଶୁଭ କ୍ରମାନୁସାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆସନ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ॥୬୭॥

Verse 68

प्राङ्मध्ययोन्यंतराले पूजयेत्कल्पयेत्ततः । पंचभिः प्रणवैर्मूर्तिं तस्यामावाह्य देवताम् ॥ ६८ ॥

ପୂର୍ବ ଓ ମଧ୍ୟ ଭାଗର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ଥାନରେ ପୂଜା କରି, ପରେ ବିଧିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା। ପଞ୍ଚ ପ୍ରଣବରେ ଦେବତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଗଢ଼ି, ସେଥିରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବା॥୬୮॥

Verse 69

पूजयेदगमोक्तेन विधानेन समाहितः । तारावाक्छक्तिकमला हसखूफ्रें हसौः स्मृताः ॥ ६९ ॥

ସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ ଆଗମୋକ୍ତ ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା। ମନ୍ତ୍ର-ସଂଜ୍ଞାଗୁଡ଼ିକ—ତାରା, ବାକ୍, ଶକ୍ତି, କମଳା; ଏବଂ ‘ହସଖୂଫ୍ରେଂ’ ‘ହସୌଃ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ॥୬୯॥

Verse 70

वामकोणे यजेद्देव्या रतिमिंदुसमप्रभाम् । सृणिपाशधरां सौम्यां मदविभ्रमविह्वलाम् ॥ ७० ॥

ବାମ କୋଣରେ ଚନ୍ଦ୍ରସମ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତା ଦେବୀ ରତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା—ସୌମ୍ୟରୂପା, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ପାଶ ଧାରିଣୀ, ପ୍ରେମରସର ମଦରେ ଲଲିତ ବିଭ୍ରମରେ ବିହ୍ୱଳ॥୭୦॥

Verse 71

प्रीतिं तक्षिणकोणस्थां तप्तकांचनसन्निभाम् । अङ्कुशं प्रणतं दोभ्यां धारयन्तीं समर्चयेत् ॥ ७१ ॥

ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ କୋଣରେ ଅବସ୍ଥିତ, ତପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣସମ ଦୀପ୍ତିମତୀ ପ୍ରୀତିଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା—ଯିଏ ଦୁଇ ହାତରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି॥୭୧॥

Verse 72

अग्रे मनोभवां रक्तां रक्तपुष्पाद्यलंकृताम् । इक्षुकार्मुकपुष्पेषुधारिणीं सस्मिताननाम् ॥ ७२ ॥

ତାଙ୍କ ଅଗ୍ରେ ମନୋଭବା ବିରାଜିତ ଥିଲେ—ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣା, ରକ୍ତପୁଷ୍ପାଦିରେ ଅଲଙ୍କୃତା, ଇକ୍ଷୁଧନୁ ଓ ପୁଷ୍ପବାଣ ଧାରି, ସସ୍ମିତ ମୁଖା।

Verse 73

अङ्गान्यभ्यर्चयेत्पश्चाद्यथापूर्वं विधानवित् । दिक्ष्वग्रे च निजैर्मंत्रैः पूजयेद्बाणदेवताः ॥ ७३ ॥

ତାପରେ ବିଧିଜ୍ଞ ସାଧକ ପୂର୍ବୋକ୍ତ କ୍ରମରେ ଅଙ୍ଗପୂଜା କରିବ; ତଦନନ୍ତର ଦିଗମାନେ ଓ ଅଗ୍ରେ, ନିଜ-ନିଜ ମନ୍ତ୍ରରେ ବାଣଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜିବ।

Verse 74

हस्ताब्जैर्धृतपुष्पेषुप्रणामामृतसप्रभाः । अष्टयोनिष्वष्टशक्तीः पूजयेत्सुभगादिकाः ॥ ७४ ॥

ପଦ୍ମସଦୃଶ ହସ୍ତରେ ପୁଷ୍ପ ଧାରି, ପ୍ରଣାମାମୃତସମ ଦୀପ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଅଷ୍ଟ ଯୋନିରୂପରେ ସୁଭଗା ଆଦି ଅଷ୍ଟଶକ୍ତିଙ୍କୁ ପୂଜିବ।

Verse 75

मातरो भैरवांकस्था मदविभ्रमविह्वलाः । अष्टपत्रेषु संपूज्या यथावत्कुसुमादिभिः ॥ ७५ ॥

ଭୈରବଙ୍କ ଅଙ୍କରେ ଆସୀନ, ଦିବ୍ୟ ମଦ-ବିଭ୍ରମରେ ବିହ୍ୱଳ ମାତୃକାମାନଙ୍କୁ, ଅଷ୍ଟପତ୍ରରେ ପୁଷ୍ପାଦିଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ସମ୍ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 76

लोकपालांस्ततो दिक्षु तेषामस्त्राणि तद्बहिः । पूर्वजन्मकृतैः पुण्यैर्ज्ञात्वैनां परदेवताम् ॥ ७६ ॥

ତାପରେ ସେ ଦିଗମାନେ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ଓ ସେମାନଙ୍କ ବାହାରେ ସେମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲା; ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟବଳରେ ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ପରଦେବତା ଭାବେ ଚିହ୍ନିଲା।

Verse 77

यो भजेदुक्तमार्गेण स भवेत्संपदां पदम् । एवं सिद्धमनुर्मंत्री साधयेदिष्टमात्मनः ॥ ७७ ॥

ଉପଦେଶିତ ମାର୍ଗରେ ଯେ ଭଜନ-ଆରାଧନା କରେ, ସେ ସମ୍ପଦର ଆଧାର ପଦ ହୁଏ। ଏଭଳି ମନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧ ହେଲେ ମନ୍ତ୍ରସାଧକ ନିଜ ଇଷ୍ଟ ଫଳ ପାଉ।

Verse 78

जुहुयादरुणांभोंजैरदोषैर्मधुराप्लुतैः । लक्षसंख्यं तदर्द्धं वा प्रत्यहं भोजयेद्द्विजान् ॥ ७८ ॥

ଦୋଷରହିତ ଅରୁଣ ଧାନ୍ୟକଣକୁ ମଧୁରରସରେ ଭିଜାଇ ହୋମରେ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ—ଏକ ଲକ୍ଷ କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧ—ସଂଖ୍ୟାରେ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 79

वनिता युवती रम्याः प्रीणयेद्देवताधिया । होमांते धनधान्याद्यैस्तोषयेद्गुरुमात्मनः ॥ ७९ ॥

କନ୍ୟା, ଯୁବତୀ ଓ ରମଣୀୟା ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଦେବତାବୁଦ୍ଧିରେ ସମ୍ମାନ କରି ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ହୋମାନ୍ତେ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଆଦି ଦାନରେ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ତୋଷିବା ଉଚିତ।

Verse 80

एवं कृते जगद्वश्यो रमाया भवनं भवेत् । रक्तोत्पलैस्त्रिमध्वक्तैररुणैर्वा हयारिजैः ॥ ८० ॥

ଏଭଳି କରିଲେ ଜଗତ୍ ବଶୀଭୂତ ହୁଏ ଏବଂ ରମା (ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀ)ଙ୍କ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ—ରକ୍ତୋତ୍ପଳ ଦ୍ୱାରା, ତ୍ରିମଧୁ-ମିଶ୍ରିତ ଅର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ଅରୁଣ ‘ହୟାରିଜ’ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା।

Verse 81

पुष्पैः पयोन्नैः सघृतैर्होमाद्विश्वं वशं नयेत् । वाक्सिद्धं लभते मन्त्री पलाशकुसुमैर्हुतैः ॥ ८१ ॥

ପୁଷ୍ପ, ପୟୋନ୍ନ (ଦୁଧ-ଭାତ) ଓ ଘୃତ ସହିତ ହୋମ କଲେ ବିଶ୍ୱ ବଶ ହୁଏ। ପଳାଶ କୁସୁମର ଆହୁତି ଦେଲେ ମନ୍ତ୍ରସାଧକ ବାକ୍ସିଦ୍ଧି—ବାଣୀର ସିଦ୍ଧି—ଲାଭ କରେ।

Verse 82

कर्पूरागुरुसंयुक्तं गुग्गुलं जुहुयात्सुधीः । ज्ञानं दिव्यमवाप्नोति तेनैव स भवेत्कविः ॥ ८२ ॥

କର୍ପୂର ଓ ଅଗୁରୁ ସଂଯୁକ୍ତ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁକୁ ଯେ ସୁଧୀ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଉଛି, ସେଇ କର୍ମରେ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ପାଏ ଏବଂ ତାହାର ପ୍ରଭାବରେ କବି-ଦ୍ରଷ୍ଟା ହୁଏ।

Verse 83

क्षीराक्तैरमृताखंडैर्होमः सर्वापमृत्युजित् । दूर्वाभघिरायुषे होमः क्षीराक्ताभिर्दिनत्रयम् ॥ ८३ ॥

କ୍ଷୀରରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ଅମୃତ-ଖଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ହୋମ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅପମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରେ। ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ କ୍ଷୀରସିକ୍ତ ଦୂର୍ବା ଘାସରେ ତିନି ଦିନ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 84

गिरिकर्णीभवैः पुष्पैर्ब्राह्यणान्वशयेद्धुतैः । कह्लारैः पार्थिवान्पुष्पैस्तद्वधूः कर्णिकारजैः ॥ ८४ ॥

ଗିରିକର୍ଣ୍ଣୀଜ ପୁଷ୍ପ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନୁକୂଳ ହୁଅନ୍ତି; କହ୍ଲାର ଆଦି ପାର୍ଥିବ ପୁଷ୍ପରେ ରାଜାମାନେ; ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣିକାରଜ ପୁଷ୍ପରେ ସେଇ ଇଚ୍ଛିତ ବଧୂ।

Verse 85

मल्लिकाकुसुमैर्हुत्वा राजपुत्रान्वशं नयेत् । कोरंटकुसुमैर्वैंश्यान्वृषलान्पाटलोद्भवैः ॥ ८५ ॥

ମଲ୍ଲିକା (ଜାସ୍ମିନ୍) ପୁଷ୍ପର ଆହୁତି ଦେଲେ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଅନୁକୂଳ ହୁଅନ୍ତି; କୋରଣ୍ଟ ପୁଷ୍ପରେ ବୈଶ୍ୟମାନେ; ଏବଂ ପାଟଲା ବୃକ୍ଷର ପୁଷ୍ପରେ ବୃଷଳ (ଶୂଦ୍ର) ଅନୁକୂଳ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 86

अनुलोमां विलोमांतस्थितसाध्याह्वयान्वितम् । मन्त्रमुच्चार्य जुहुयान्मंत्री मधुरलोलितैः ॥ ८६ ॥

ଅନୁଲୋମ ଓ ବିଲୋମ—ଉଭୟ କ୍ରମର ଶେଷରେ ସ୍ଥିତ ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କ ଆହ୍ୱାନ ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ମଧୁର ଓ ମନୋହର ହବିଷ୍ୟ ସହ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 87

सर्षपैर्मधुसंमिश्रैर्वशयेत्पार्थिवान् क्षणात् । अनेनैव विधानेन तत्पत्नीस्तत्सुतानपि ॥ ८७ ॥

ମଧୁ ସହିତ ମିଶ୍ରିତ ସରିଷ ଦାଣାଦ୍ୱାରା କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ବଶ କରାଯାଇପାରେ; ଏହି ଏକେଇ ବିଧିରେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଶ କରାଯାଏ।

Verse 88

जातिबिल्वभवैः पुष्पैर्मधुरत्रयसंयुतैः । नरनारीनरपतीन्होमेन वशयेत्क्रमात् ॥ ८८ ॥

ଜାତି ଓ ବିଲ୍ୱର ପୁଷ୍ପକୁ ତ୍ରିମଧୁର (ତିନି ମଧୁର ଦ୍ରବ୍ୟ) ସହ ଯୋଗ କରି ହୋମ କଲେ କ୍ରମେ ପୁରୁଷ, ନାରୀ ଏବଂ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ବଶ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 89

मालतीबकुलोद्भूतैः पुष्पैश्चन्दनलोलितैः । जुहुयात्कवितां मन्त्री लभते वत्सरांतरे ॥ ८९ ॥

ମାଳତୀ ଓ ବକୁଳ ପୁଷ୍ପକୁ ଚନ୍ଦନ ଲେପ କରି ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ସାଧକ ହୋମ କରୁ; ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସେ କବିତା-ପ୍ରେରଣା ପାଏ।

Verse 90

मधुरत्रघयसंयुक्तैः फलैर्बिल्वसमुद्भवैः । जुहुयाद्वाशयेल्लोकं श्रियं प्राप्नोति वांछिताम् ॥ ९० ॥

ତ୍ରିମଧୁର ଓ ଘୃତ ସହ ଯୁକ୍ତ ବିଲ୍ୱଫଳକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଅ କିମ୍ବା ଲୋକଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଅ; ତେଣୁ ଇଚ୍ଛିତ ଶ୍ରୀ—ସମୃଦ୍ଧି—ମିଳେ।

Verse 91

साज्यमन्नं प्रजुहुयाद्भवेदन्नसमृद्धिमान् । कस्तूरीकुंकुमोपेतं कर्पूरं जुहुयाद्वशी ॥ ९१ ॥

ଘୃତ ମିଶ୍ରିତ ଅନ୍ନକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଲେ ଅନ୍ନ-ସମୃଦ୍ଧି ହୁଏ। କସ୍ତୁରୀ ଓ କୁଙ୍କୁମ ସହିତ କର୍ପୂର ଆହୁତି ଦିଲେ ବଶୀକରଣ-ପ୍ରଭାବ ମିଳେ।

Verse 92

कन्दर्पादधिकं सद्यः सौंदर्यमधिगच्छति । लाजान्प्रजुहुयान्मंत्री दधिक्षीरमधुप्लुतान् ॥ ९२ ॥

ତତ୍କ୍ଷଣେ କାମଦେବଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଋତ୍ୱିଜ ଦଧି, କ୍ଷୀର ଓ ମଧୁରେ ଭିଜାଇଥିବା ଲାଜାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 93

विजित्य रोगानखिलान्स जीवेच्छरदां शतम् । पादद्वयं मलयजं पादं कुंकुमकेसरम् ॥ ९३ ॥

ସମସ୍ତ ରୋଗକୁ ଜୟ କରି ସେ ଶତ ଶରଦ୍‌କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତୁ। (ବିଧିରେ) ଦୁଇ ପାଦରେ ମଲୟଜ (ଚନ୍ଦନ) ଲେପ, ଏକ ପାଦରେ କେସରଯୁକ୍ତ କୁଙ୍କୁମ ଲେପ କରନ୍ତୁ।

Verse 94

पादं गोरोचनांतानि त्रीणि पिष्ट्वाहिमांभसा । विदध्यात्तिलकं भाले यान्पश्येद्यैर्विलोक्यते ॥ ९४ ॥

ଗୋରୋଚନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିନି ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଅହିଂସ (ଶୁଦ୍ଧ) ଜଳରେ ପିଷି କପାଳରେ ତିଳକ କରନ୍ତୁ। ସେ ତିଳକ ସହିତ ଯାହାକୁ ସେ ଦେଖେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି।

Verse 95

यान्स्पृशेत्स्पृश्यते यैर्वा वश्याः स्युस्तस्य तेऽचिरात् । कर्पूरकपिचोराणि समभागानि कल्पयेत् ॥ ९५ ॥

ସେ ଯାହାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ କିମ୍ବା ଯେ ତାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କର ବଶୀଭୂତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପାଇଁ କର୍ପୂର ଓ ‘କପିଚୋରା’ ସମଭାଗରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ।

Verse 96

चतुर्भुजा जटामांसी तावती रोचना मता । कुंकुमं समभागं स्याद्दिग्भातं चन्दनं मतम् ॥ ९६ ॥

ଜଟାମାଂସୀ ଚାରି ଭାଗ, ସେତେଇ ରୋଚନା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। କୁଙ୍କୁମ ସମଭାଗ ହେଉ; ଚନ୍ଦନ ‘ଦିଗ୍ଭାତ’—ଅର୍ଥାତ୍ ବିଧିରେ ଦର୍ଶିତ ପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ ଗ୍ରହଣୀୟ।

Verse 97

अगुरुर्नवभागं स्यादितिभागक्रमेण च । हिमाद्भिः कन्यया पिष्टमेतत्सर्वं सुसाधितम् ॥ ९७ ॥

ବିଧିଅନୁସାରେ ଅଗୁରୁ ନଅ ଭାଗ ହେବ—ଏହି ଭାଗକ୍ରମରେ। ହିମଦ୍ୱାରା ଶୀତଳ ଜଳ ସହ କନ୍ୟା ଏହା ସବୁ ଭଲଭାବେ ପିଷିଲେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସୁସିદ્ધ ହୁଏ।

Verse 98

आदाय तिलकं भाले कुर्य्याद्भूमिपतीन्नरान् । वनितामदगर्वाढ्या मदोन्मत्तान्मतंदजान् ॥ ९८ ॥

କପାଳରେ ତିଳକ ଧାରଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଭୂମିପତି (ରାଜା) କରାଯାଇପାରେ; ଏବଂ ମଦ-ଗର୍ବରେ ଫୁଲିଥିବା ଉନ୍ମତ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କୁ, ମତ୍ତ ହାତୀ ପରି ଅହଂକାରୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଶ କରାଯାଏ।

Verse 99

सिंहव्याघ्रान्महासर्पान्भूतवेतालराक्षसान् । दर्शनादेव वशयेत्तिलकं धारयन्नरः ॥ ९९ ॥

ତିଳକ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପୁରୁଷ କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ସିଂହ, ବ୍ୟାଘ୍ର, ମହାସର୍ପ, ଏବଂ ଭୂତ, ବେତାଳ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଶ କରେ।

Verse 100

इत्येषा भैरवी प्रोक्ता ह्यवतारांतरं श्रृणु । वाङ्माया कमला तारो नमोंते भगवत्यथ ॥ १०० ॥

ଏହିପରି ଭୈରବୀ କଥିତ ହେଲା। ଏବେ ଅନ୍ୟ ଅବତାର ଶୁଣ—ହେ ଭଗବତୀ! ବାଙ୍ମାୟା, କମଳା, ତାରା—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 101

श्रीमातंगेश्वरि वदेत्सर्वजनमनोहरि । सर्वादिसुखराज्यंते सर्वादिसुखरंजनी ॥ १०१ ॥

ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କର—“ହେ ଶ୍ରୀ ମାତଙ୍ଗେଶ୍ୱରୀ! ସର୍ବଜନମନୋହରୀ! ସର୍ବପ୍ରକାର ସୁଖଦାୟିନୀ, ସର୍ବସୁଖରେ ରାଜ୍ୟ-ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା, ସର୍ବସୁଖରଞ୍ଜନୀ!”

Verse 102

सर्वराजवशं पश्चात्करिसर्वपदं वदेत् । स्त्रीपुरुषवशं सृष्टिविद्याक्रोधिनिकान्विता ॥ १०२ ॥

ତତ୍ପରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ବଶ କରିବା ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ପଛରେ ହାତୀ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସର୍ବକାର୍ଯ୍ୟସାଧକ ବିଧି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ। ‘ସୃଷ୍ଟି-ବିଦ୍ୟା’ ଓ ‘କ୍ରୋଧିନିକା’ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ଉଭୟକୁ ବଶ କରେ—ଏହିପରି କୁହାଯାଏ।

Verse 103

सर्वं दुष्टमृगवशं करिसर्वपदं ततः । सर्वसत्त्ववशंकरिसर्वलोकं ततः परम् ॥ १०३ ॥

ସମସ୍ତ କିଛି ଦୁଷ୍ଟ ମୃଗମାନଙ୍କ ବଶରେ ପଡ଼େ; ତାପରେ ‘କରି-ସର୍ବପଦ’ (ହାତୀର ସର୍ବମାର୍ଗ-ଦମନ) ଆସେ। ତାହା ପରେ ସମସ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱକୁ ବଶ କରୁଥିବା ହାତୀ, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ବଶ କରୁଥିବା (ହାତୀ/ମନ୍ତ୍ର) ଅଛି।

Verse 104

अमुकं मे वशं पश्चादानयानलसुन्दरी । अष्टाशीत्यक्षरो मन्त्रो मुन्याद्या भैरवीगताः ॥ १०४ ॥

“ଅମୁକକୁ ମୋ ବଶରେ ଆଣ, ପଛରେ ତାକୁ ମୋ ପାଖକୁ ନେଇଆ, ହେ ଅନଲସୁନ୍ଦରୀ।” ଏହା ଅଠାଅଶି ଅକ୍ଷରର ମନ୍ତ୍ର; ମୁନି ଆଦିମାନେ ଭୈରବୀ-ପରମ୍ପରାରେ ଏହା ପାଇଛନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 105

न्यासान्मंत्री तनौ कुर्याद्वक्ष्यमाणान्यथाक्रमम् । शिरोललाटभ्रूमध्ये तालुकण्ठगलोरसि ॥ १०५ ॥

ନ୍ୟାସ ସମ୍ପନ୍ନ କରି ପରେ ମନ୍ତ୍ରୀ (ସାଧକ) କ୍ରମାନୁସାରେ ନିଜ ଦେହରେ ନ୍ୟାସ ସ୍ଥାପନ କରିବ—ଶିର, ଲଲାଟ, ଭ୍ରୂମଧ୍ୟ, ତାଳୁ, କଣ୍ଠ, ଗଳା ଓ ଉର (ଛାତି) ଉପରେ।

Verse 106

अनाहते भुजद्वंद्वे जठरे नाभिमण्डले । स्वाधिष्ठाने गुप्तदेशे पादयोर्दक्षवामयोः ॥ १०६ ॥

ଅନାହତ (ହୃଦୟ-କେନ୍ଦ୍ର) ରେ, ଦୁଇ ଭୁଜାରେ, ଜଠରରେ, ନାଭିମଣ୍ଡଳରେ, ସ୍ୱାଧିଷ୍ଠାନରେ, ଗୁପ୍ତଦେଶରେ, ଏବଂ ଦକ୍ଷ-ବାମ ପାଦରେ—ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ (ନ୍ୟାସ) କରିବା ଉଚିତ।

Verse 107

मूलाधारे गुदे न्यस्येत्पदान्यष्टादश क्रमात् । गुणैकद्विचतुः षड्भिर्वसुपर्वनवाष्टभिः ॥ १०७ ॥

ମୂଳାଧାରରେ, ଗୁଦ-ପ୍ରଦେଶେ, ଅଷ୍ଟାଦଶ ପଦକୁ କ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ବିନ୍ୟାସ ତିନି, ଏକ, ଦୁଇ, ଚାରି, ଛଅ ଏବଂ ଆଠ, ପାଞ୍ଚ, ନଅ, ଆଠ ଗୋଷ୍ଠୀ ଅନୁସାରେ॥১০৭॥

Verse 108

नंदपंक्त्यष्टवेदाग्निचन्द्रयुग्मगुणा क्षिभिः । यदुक्लृप्तिरियं प्रोक्ता मंत्रवर्णैर्यथाक्रमम् ॥ १०८ ॥

“ନନ୍ଦ-ପଙ୍କ୍ତି”, “ଆଠ”, “ବେଦ”, “ଅଗ୍ନି”, “ଚନ୍ଦ୍ର-ଯୁଗ୍ମ”, “ଗୁଣ” — ଏହି ସଂଖ୍ୟାସୂଚକ ପଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ମନ୍ତ୍ରବର୍ଣ୍ଣକୁ ଯଥାକ୍ରମେ ଗଠନ କରୁଥିବା ଏହି ‘ଯଦୁ-ବିନ୍ୟାସ’ କୁହାଯାଇଛି॥১০৮॥

Verse 109

रत्याद्या मृलहृदयभ्रुमध्येषु विचक्षणः । वाक्शक्तिलक्ष्मीबीजाद्या मातंग्यंताः प्रविन्यसेत् ॥ १०९ ॥

ବିଚକ୍ଷଣ ସାଧକ ମୂଳ, ହୃଦୟ ଓ ଭ୍ରୂମଧ୍ୟରେ ‘ରତ୍ୟାଦି’ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ନ୍ୟାସ କରିବେ; ଏବଂ ବାକ୍-ଶକ୍ତି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବୀଜରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମାତଙ୍ଗୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବେ॥১০৯॥

Verse 110

शिरोवदनहृद्गुह्यपादेषु विधिना न्यसेत् । हृल्लेखां गगनां रक्तां भूयो मन्त्री करालिकाम् ॥ ११० ॥

ବିଧିଅନୁସାରେ ଶିର, ମୁଖ, ହୃଦୟ, ଗୁହ୍ୟ-ପ୍ରଦେଶ ଓ ପାଦରେ ନ୍ୟାସ କରିବେ। ପରେ ମନ୍ତ୍ରୀ ପୁନଃ ହୃଲ୍ଲେଖା—‘ଗ’ (ଗଗନା), ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ—ଏବଂ ତଦନନ୍ତର ‘କରାଳିକା’କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବେ॥১১০॥

Verse 111

महोच्छुष्मां स्वनामादिवर्णबीजपुरः सराः । मातंग्यंताः षडंगानि ततः कुर्वीत साधकः ॥ १११ ॥

ତାପରେ ସାଧକ ମହୋଚ୍ଛୁଷ୍ମା ମନ୍ତ୍ରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ନିଜ ନାମର ଆଦ୍ୟବର୍ଣ୍ଣରୁ ଗଠିତ ବୀଜମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ସ୍ୱରସହ ପୂର୍ବରେ ରଖି, ମାତଙ୍ଗୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଷଡ଼ଙ୍ଗ (ଛଅ ଅଙ୍ଗ) ନ୍ୟାସ କରିବେ॥১১১॥

Verse 112

वर्णैश्चतुर्विंशतिभिर्हृत्त्रयोदशभिः शिरः । शिखाष्टादशभिः प्रोक्ता वर्म तावद्भिरक्षरैः ॥ ११२ ॥

ଚବିଶି ଅକ୍ଷରରେ ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବର୍ମ (ରକ୍ଷା) ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ହୃଦୟ ପାଇଁ ତେର; ଶିର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତେର; ଶିଖା ପାଇଁ ଅଠର—ଏତେ ଅକ୍ଷରରେ ରକ୍ଷାକବଚ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।

Verse 113

स्यात्त्रयोदशभिर्नेत्रं द्वाभ्यामस्त्रं प्रकीर्तितम् । बाणन्यासं ततः कुर्याद्भैरवीप्रोक्तवर्त्मना ॥ ११३ ॥

ନେତ୍ର-ରକ୍ଷା ତେର ଅକ୍ଷରର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ର ଦୁଇ ଅକ୍ଷରର ଘୋଷିତ। ତାପରେ ଭୈରବୀ କହିଥିବା ପଦ୍ଧତିରେ ବାଣ-ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 114

मातंगीपदयोश्चान्यं मन्मथान्वदनांशयोः । पार्स्वकट्योर्नाभिदेशे कटिपार्श्वांशके पुनः ॥ ११४ ॥

ମାତଙ୍ଗୀଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱୟରେ ଅନ୍ୟଟି (ମନ୍ତ୍ର/ଚିହ୍ନ) ନ୍ୟସିବ; ମନ୍ମଥଙ୍କ ମୁଖଭାଗରେ (ଅନ୍ୟଟି); ପାର୍ଶ୍ୱ ଓ କଟିରେ; ନାଭି-ଦେଶରେ; ଏବଂ ପୁନଃ କଟିର ପାର୍ଶ୍ୱାଂଶରେ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 115

बीजत्रयादिकान्मंत्री मन्मथं मकरध्वजम् । मदनं पुष्पधन्वानं पंचमं कुसुमायुधम् ॥ ११५ ॥

ତିନି ବୀଜାକ୍ଷରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ମନ୍ମଥଙ୍କୁ—ମକରଧ୍ୱଜ, ମଦନ, ପୁଷ୍ପଧନ୍ୱା ଏବଂ ପଞ୍ଚମ କୁସୁମାୟୁଧ—ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରେ।

Verse 116

षष्ठं कन्दर्पनामानं मनोभवरतिप्रियौ । मातंग्यंतास्ततो न्यस्येत्स्थानेष्वेतेषु मंत्रवित् ॥ ११६ ॥

ତାପରେ ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ ଷଷ୍ଠ ‘କନ୍ଦର୍ପ’ ନାମ, ଏବଂ ‘ମନୋଭବ’, ‘ରତି-ପ୍ରିୟ’ ଓ ‘ମାତଙ୍ଗୀ’ରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ନାମଗୁଡ଼ିକୁ—ଏହି ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 117

कुसुमा मेखला चैव मदना मदना तुरा । मदनवेगा सम्भवा च भुवनपालेंदुरेखिका ॥ ११७ ॥

କୁସୁମା, ମେଖଲା, ମଦନା, ମଦନାତୁରା, ମଦନବେଗା, ସମ୍ଭବା ଏବଂ ଭୁବନପାଲେନ୍ଦୁରେଖିକା—ଏହି ନାମମାନେ ମଧ୍ୟ (ସେହି ଗଣନାରେ) କୁହାଯାଇଛି।

Verse 118

अनंगपदपूर्वाश्च मातंग्यंताः समीरिताः । विन्यस्तव्यास्ततो मूलेऽधिष्ठाने मणिपूरके ॥ ११८ ॥

‘ଅନଙ୍ଗ’ ପଦରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ‘ମାତଙ୍ଗୀ’ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅକ୍ଷରମାନେ କୁହାଯାଇଛି। ତାପରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୂଳ, ସ୍ୱାଧିଷ୍ଠାନ ଓ ମଣିପୂରକରେ ନ୍ୟାସରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 119

हृत्कंठास्ये भ्रुवोर्मध्ये मस्तके चापि मत्रिणा । आद्ये लक्ष्मीसरस्वत्यौ रतिः प्रीतिश्च कृत्तिका ॥ ११९ ॥

ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ହୃଦୟ, କଣ୍ଠ, ମୁଖ, ଭ୍ରୂମଧ୍ୟ ଏବଂ ମସ୍ତକରେ (ଦେବୀଶକ୍ତିମାନଙ୍କ) ନ୍ୟାସ କରୁ। ପ୍ରଥମେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ସରସ୍ୱତୀ; ପରେ ରତି, ପ୍ରୀତି ଓ କୃତ୍ତିକା (ବିନ୍ୟସ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ)।

Verse 120

शांतिः पुष्टिः पुनस्तुष्टिमार्तगंपदशेखरा । मूलमन्त्रं पृथङ्न्यस्येन्निजमूर्द्धनि मन्त्रवित् ॥ १२० ॥

ଶାନ୍ତି, ପୁଷ୍ଟି ଏବଂ ପୁନଃ ତୁଷ୍ଟି—ପରମ ପଦର ଶିଖରରେ ଶୋଭିତ—ଏମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ ମୂଳମନ୍ତ୍ରକୁ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ନିଜ ମସ୍ତକରେ ନ୍ୟାସ କରୁ।

Verse 121

आधारदेशेऽधिष्ठाने नाभौ पश्चादनाहते । कंठदेशे भ्रवोर्मध्ये बिंदौ भूयः कला पदोः ॥ १२१ ॥

ଆଧାରଦେଶରେ, ଅଧିଷ୍ଠାନରେ, ନାଭିରେ; ପରେ ଅନାହତରେ; କଣ୍ଠଦେଶରେ; ଭ୍ରୂମଧ୍ୟରେ; ବିନ୍ଦୁରେ; ଏବଂ ପୁନଃ ପାଦଦ୍ୱୟର କଳାରେ—ଏହି ସ୍ଥାନମାନେ କ୍ରମେ (ନ୍ୟାସ/ଚେତନା) ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 122

निरोधिकायामर्द्धेंदुनादे नादांतयोः पुनः । उन्नतांसेषु वक्त्रे च ध्रुवमण्डलके शिवे ॥ १२२ ॥

ନିରୋଧିକାରେ, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର-ନାଦରେ ଏବଂ ନାଦର ଦୁଇ ଅନ୍ତସ୍ଥାନରେ; ଉନ୍ନତ କାନ୍ଧରେ, ମୁଖରେ ଓ ଶୁଭ ଧ୍ରୁବମଣ୍ଡଳରେ—ସେଠାରେ ଚିତ୍ତ ନିଶ୍ଚଳ କର।

Verse 123

मातंग्यंताः प्रविन्यस्ये द्वामां ज्येष्ठमतः परम् । रौद्रीं प्रशांतां श्रद्धाख्यां पुनर्माहेश्वरीमथ ॥ १२३ ॥

ମାତଙ୍ଗୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କରି, ପରେ ଦ୍ୱାମାକୁ ସ୍ଥାପନ କର; ତାପରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା, ପଛେ ରୌଦ୍ରୀ, ପଛେ ପ୍ରଶାନ୍ତା, ‘ଶ୍ରଦ୍ଧା’ ନାମିନୀ, ଏବଂ ପୁନଃ ମାହେଶ୍ୱରୀକୁ ନ୍ୟାସ କର।

Verse 124

क्रियाशक्तिं सुलक्ष्मीं च सृष्टिं संज्ञां च मोहिनीम् । प्रमथाश्वासिनीं विद्युल्लतां चिच्छक्तिमप्यथ ॥ १२४ ॥

ତାପରେ କ୍ରିୟାଶକ୍ତି, ସୁଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସୃଷ୍ଟି, ସଂଜ୍ଞା, ମୋହିନୀ, ପ୍ରମଥାଶ୍ୱାସିନୀ, ବିଦ୍ୟୁଲ୍ଲତା ଏବଂ ଚିଚ୍ଛକ୍ତି—ଏହାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ।

Verse 125

ततश्च सुन्दरीं निंदां नन्दबुद्धिमिमाः क्रमात् । शिरोभालहृदाधारेष्वेता बीजत्रयाधिकाः ॥ १२५ ॥

ତାପରେ ସୁନ୍ଦରୀ, ନିନ୍ଦା ଓ ନନ୍ଦବୁଦ୍ଧି—ଏମାନଙ୍କୁ କ୍ରମେ ଶିର, ଭାଲ (ଲଲାଟ) ଓ ହୃଦୟ-ଆଧାରରେ ନ୍ୟାସ କର; ଏମାନେ ତ୍ରି-ବୀଜରେ ଅଧିକ ଯୁକ୍ତ।

Verse 126

मातंग्याद्याः प्रविन्यस्येद्यथावद्देशिकोत्तमः । मातंगीं महदाद्यां तां महालक्ष्मीपदादिकाम् ॥ १२६ ॥

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଶିକ ମାତଙ୍ଗୀ ଆଦିଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ନ୍ୟାସ କରିବେ; ଏବଂ ମହତ୍-ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ସେଇ ମାତଙ୍ଗୀକୁ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ-ପଦ ଆଦି ସହିତ ସମ୍ୟକ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବେ।

Verse 127

सिद्धलक्ष्मीपदाद्यां च मूलमाधारमण्डलम् । न्यसेत्तेनैव कुर्वीत व्यापकं देशिकोत्तमः ॥ १२७ ॥

‘ସିଦ୍ଧ-ଲକ୍ଷ୍ମୀ’ ପାଦାକ୍ଷରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଶିକ ମୂଳାଧାର-ମଣ୍ଡଳରେ ନ୍ୟାସ ସ୍ଥାପନ କରୁ; ସେହି ଏକେ ବିଧିରେ ତାହାକୁ ବ୍ୟାପକ (ସର୍ବବ୍ୟାପୀ) କରୁ॥୧୨୭॥

Verse 128

एवं न्यस्तशरीरोऽसौ चिंतयेन्मंत्रदेवताम् । श्यामां शुकोक्तिं श्रृण्वंतीं न्यस्तैकांघ्रिशिरोरुहाम् ॥ १२८ ॥

ଏଭଳି ଶରୀରରେ ନ୍ୟାସ ସ୍ଥାପନ କରି ସେ ମନ୍ତ୍ର-ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ—ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣା, ଶୁକର ଉକ୍ତି ଶୁଣୁଥିବା, ଏବଂ ଗୋଟିଏ ପାଦ ଶିରୋଶିଖରରେ ନ୍ୟସ୍ତ॥୧୨୮॥

Verse 129

शशिखण्डधरां वीणां वादयंतीं मधून्मदाम् । रक्तांशुकां च कह्लारमालाशोभितचूलिकाम् ॥ १२९ ॥

ସେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ—ଚନ୍ଦ୍ରଖଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି, ବୀଣା ବାଦନ କରୁଥିବା, ମଧୁର ମଧୁରତାରେ ମତ୍ତ; ରକ୍ତବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ, ଏବଂ କହ୍ଲାର (ନୀଳୋତ୍ପଳ) ମାଳାରେ ଶୋଭିତ କେଶଶିଖାଯୁକ୍ତା॥୧୨୯॥

Verse 130

शंखपत्रां तु मातंगीं चित्रकोद्भासिमस्तकाम् । अयुतं प्रजपेन्मंत्रं तद्दशांशं मधूकजैः ॥ १३० ॥

ଶଙ୍ଖପତ୍ରଧାରିଣୀ, ବିଚିତ୍ର କାନ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମସ୍ତକଯୁକ୍ତା ମାତଙ୍ଗୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ; ପରେ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଦଶହଜାର ଥର ଜପ କରି, ତାହାର ଦଶାଂଶ ମଧୂକଜନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ହୋମ କରୁ॥୧୩୦॥

Verse 131

पुष्पैस्त्रिमधुरोपेतैर्जुहुयान्मंत्रसिद्धये । त्रिकोणकर्णिकं पद्ममष्टपत्रं प्रकल्पयेत् ॥ १३१ ॥

ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ତ୍ରିମଧୁର ସହିତ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ହୋମ କରୁ; ଏବଂ ତ୍ରିକୋଣ କର୍ଣ୍ଣିକା ଓ ଅଷ୍ଟପତ୍ରଯୁକ୍ତ ପଦ୍ମ-ଯନ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁ॥୧୩୧॥

Verse 132

अष्टपत्रावृतं बाह्ये वृतं षोडशभिर्दलैः । चतुरस्रीकृतं बाह्ये कांत्या दृष्टिमनोहरम् ॥ १३२ ॥

ବାହ୍ୟେ ଏହା ଅଷ୍ଟପତ୍ରରେ ଆବୃତ; ପୁନଃ ଷୋଡଶଦଳରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ। ବାହ୍ୟତଃ ଚତୁରସ୍ର ରୂପେ ନିର୍ମିତ, ଏବଂ ନିଜ କାନ୍ତିରେ ଦୃଷ୍ଟିମନୋହର।

Verse 133

एतस्मिन्पूजयेत्पीठे नवशक्तीः क्रमादिमाः । विभूतिपूर्वाः पूर्वोक्ता मातंगीपदपश्चिमाः ॥ १३३ ॥

ଏହି ପବିତ୍ର ପୀଠରେ ଏହି ନବଶକ୍ତିଙ୍କୁ କ୍ରମେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଭାବେ ବିଭୂତିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମାତଙ୍ଗୀ-ପଦସ୍ଥ ଶକ୍ତିରେ ଶେଷ କରି।

Verse 134

सर्वांते शक्तिकमलासनाय नम इत्यथ । वाक्सत्यलक्ष्मी बीजाद्य उक्तः पीठार्चने मनुः ॥ १३४ ॥

ତାପରେ ସମସ୍ତର ଶେଷରେ ‘ଶକ୍ତିକମଳାସନାୟ ନମଃ’ ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଭାବେ ବାକ୍, ସତ୍ୟ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ବୀଜରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ପୀଠାର୍ଚ୍ଚନ ମନ୍ତ୍ର କୁହାଗଲା।

Verse 135

मूलेन मूर्तिं संकल्प्य तस्यामावाह्य देवताम् । अर्चयेद्विधिनानेन वक्ष्यमाणेन मन्त्रवित् ॥ १३५ ॥

ମୂଳମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ସେହି ରୂପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆବାହନ କର; ତାପରେ ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ ଆଗାମୀରେ କୁହାଯିବା ଏହି ବିଧିଅନୁସାରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କର।

Verse 136

रत्याद्यास्त्रिषु कोणेषु पूजयेत्पूर्ववत्सुधीः । हृहृल्लेखाः पंचपूज्या मध्ये दिक्षु च मंत्रिणा ॥ १३६ ॥

ସୁଧୀ ସାଧକ ପୂର୍ବବତ୍ ତିନି କୋଣରେ ରତି ଆଦିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ। ‘ହୃ-ହୃ’ ର ପଞ୍ଚ ଲେଖାକୁ ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ଦିଗ୍‌ଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବ।

Verse 137

पाशांकुशाभयाभीष्टधारिण्यो भूतसप्रभाः । अंगानि पूजयेत्पश्चाद्यथापूर्वं विधानवित् ॥ १३७ ॥

ତେବେ ବିଧିଜ୍ଞ ସାଧକ ପୂର୍ବୋକ୍ତ କ୍ରମାନୁସାରେ ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁ—ଯେମାନେ ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଅଭୟ ଦିଅନ୍ତି, ଅଭୀଷ୍ଟ ବର ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ଭୂତସଦୃଶ ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତ।

Verse 138

बाणानभ्यर्चयेद्दिक्षु पंचमं पुरतो यजेत् । दलमध्येऽथ संपूज्या अनंगकुसुमादिकाः ॥ १३८ ॥

ଦିଗ୍‌ମାନେ ଚାରି ବାଣଙ୍କୁ ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ଚନା କରି, ପଞ୍ଚମ ବାଣକୁ ସମ୍ମୁଖରେ ପୂଜା କରୁ। ତାପରେ ଦଳମଧ୍ୟରେ ଅନଙ୍ଗକୁସୁମା ଆଦିଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ୟକ୍ ସମ୍ପୂଜା କରୁ।

Verse 139

पाशांकुशाभयाभीष्टधारिण्योऽरुणविग्रहाः । पत्राग्रेषु पुनः पूज्या लक्ष्म्याद्या वल्लकीकराः ॥ १३९ ॥

ପୁନଃ ପତ୍ରାଗ୍ରରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆଦିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—ହାତରେ ବଲ୍ଲକୀ/ବୀଣା ଧରି, ଅରୁଣବର୍ଣ୍ଣ ଦେହଧାରୀ, ପାଶ-ଅଙ୍କୁଶଧାରିଣୀ, ଅଭୟ ଓ ଅଭୀଷ୍ଟ ଫଳଦାତ୍ରୀ।

Verse 140

बहिरष्टदलेष्वर्च्या मन्मथाद्या मदोद्धताः । अपरांगा निषंगाद्याः पुष्पास्त्रेषुधनुर्द्धराः ॥ १४० ॥

ବାହ୍ୟ ଅଷ୍ଟଦଳରେ ମନ୍ମଥ ଆଦିଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ—ମଦରେ ଉଦ୍ଧତ ବାହ୍ୟ ପରିଚର; ପୁଷ୍ପାସ୍ତ୍ର, ନିଷଙ୍ଗ/ତୂଣୀର, ବାଣ ଓ ଧନୁ ଧାରଣକାରୀ।

Verse 141

पत्रस्था मातरः पूज्या ब्राह्याद्याः प्रोक्तलक्षणाः । तदग्रेष्वर्चयेद्विद्वानसितांगादिभैरवान् ॥ १४१ ॥

ପତ୍ରସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଆଦି ମାତୃକାମାନଙ୍କୁ, ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଲକ୍ଷଣାନୁସାରେ, ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରେ ବିଦ୍ୱାନ୍ ସାଧକ ଅସିତାଙ୍ଗ ଆଦି ଭୈରବମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରୁ।

Verse 142

पुनः षोडश पत्रेषु पूज्याः षोडश शक्तयः । वामाद्याः कलवीणाभिर्गायंत्यः श्यामविग्रहाः ॥ १४२ ॥

ପୁନର୍ବାର ଷୋଳ ପତ୍ରରେ ବାମା ଆଦି ଷୋଳ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ସେମାନେ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ଦେହଧାରୀ, ମଧୁର ବୀଣାନାଦ ସହ ଗାନ କରନ୍ତି।

Verse 143

चतुरस्रे चतुर्दिक्षु चतस्रः पूजयेत्पुनः । मातंग्याद्यामदोन्मत्ता वीणोल्लसितपाणयः ॥ १४३ ॥

ଚତୁରସ୍ର ମଣ୍ଡଳର ଚାରି ଦିଗରେ ପୁନର୍ବାର ଚାରି ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ—ମାତଙ୍ଗୀ ଆଦି—ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ, ବୀଣାରେ ଶୋଭିତ ହସ୍ତଧାରୀ।

Verse 144

आग्नेयकोणे विघ्नेशं दुर्गां नैशाचरेः यजेत् । वायव्ये बटुकान् पश्चादीशाने क्षेत्रपं यजेत् ॥ १४४ ॥

ଆଗ୍ନେୟ କୋଣରେ ବିଘ୍ନେଶଙ୍କୁ, ଏବଂ ନିଶାଚର-ଭୟ ନିବାରଣାର୍ଥେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ ବଟୁକମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ଈଶାନ ଦିଗରେ କ୍ଷେତ୍ରପ (କ୍ଷେତ୍ରପାଳ)ଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

Verse 145

लोकपाला बहिः पूज्या वज्राद्यैरायुधैः सह । मंत्रेऽस्मिन्संधिते मन्त्री साधयेदिष्टमात्मनः ॥ १४५ ॥

ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ବାହ୍ୟଭାଗରେ ବଜ୍ର ଆଦି ଆୟୁଧ ସହିତ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଯଥାବିଧି ସନ୍ଧିତ ହେଲେ, ମନ୍ତ୍ରସାଧକ ନିଜ ଇଷ୍ଟ ସାଧନ କରିବ।

Verse 146

मल्लिकाजातिपुन्नागैर्होमाद्भाग्यालयो भवेत् । फलौर्बिल्यसमुद्भूतैस्तत्पत्रैर्वा हुताद्भवेत् ॥ १४६ ॥

ମଲ୍ଲିକା, ଜାତି ଓ ପୁନ୍ନାଗ ଫୁଲରେ ହୋମ କଲେ ସୌଭାଗ୍ୟର ଆଲୟ ହୁଏ। ସେହିପରି ବିଲ୍ୱଜାତ ଫଳ କିମ୍ବା ତାହାର ପତ୍ର ଆହୁତି ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଶୁଭଫଳ ମିଳେ।

Verse 147

राजपुत्रस्य राज्याप्तिः पंकजैः श्रियमाप्नुयात् । उत्पलैर्वशयेद्विश्वं क्षारैर्मध्वाश्रितैः स्त्रियम् ॥ १४७ ॥

ରାଜପୁତ୍ର ପାଇଁ ପଦ୍ମଦ୍ୱାରା କୃତ ହୋମରେ ରାଜ୍ୟଲାଭ ହୁଏ, ଏବଂ ପଦ୍ମରେ ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ। ନୀଲୋତ୍ପଳରେ ଜଗତ ବଶ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ମଧୁଯୁକ୍ତ କ୍ଷାରଦ୍ରବ୍ୟରେ ସ୍ତ୍ରୀ ଆକର୍ଷିତ ହୁଏ।

Verse 148

वंजुलस्य समिद्भोमो वृष्टिं वितनुतेऽचिरात् । क्षीराक्तैरमृताखंडैर्होमान्नाशयति ज्वरम् ॥ १४८ ॥

ବଞ୍ଜୁଲ ବୃକ୍ଷର ସମିଧାଦ୍ୱାରା କୃତ ହୋମ ଅଚିରେ ବର୍ଷା ଘଟାଏ। ଦୁଧରେ ଲେପିତ ଅମୃତା (ଗୁଡୂଚୀ) ଖଣ୍ଡ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଲେ ସେହି ହୋମ ଜ୍ୱର ନାଶ କରେ।

Verse 149

दूर्वाभिरायुराप्नोति तन्दुलैर्धनवान्भवेत् । कदंबैर्वश्यमाप्नोति सर्वं त्रिमधुरप्लुतम् ॥ १४९ ॥

ଦୂର୍ବା ଆହୁତି ଦେଲେ ଆୟୁ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ତଣ୍ଡୁଳ (ଚାଉଳ ଦାଣା) ଆହୁତି ଦେଲେ ଧନବାନ ହୁଏ। କଦମ୍ବ ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ବଶୀକରଣ-ଶକ୍ତି ମିଳେ—କିନ୍ତୁ ସବୁକିଛି ତ୍ରିମଧୁର (ମଧୁ, ଘୃତ, ଶର୍କରା)ରେ ଭିଜାଇ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 150

नंद्यावर्तभवैः पुष्पैर्होमो वाक्सिद्धिदायकः । निंबप्रसूनैर्जुहुयादीप्सितश्रीसमृद्धये ॥ १५० ॥

ନନ୍ଦ୍ୟାବର୍ତ୍ତ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା କୃତ ହୋମ ବାକ୍-ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଇପ୍ସିତ ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ନିମ୍ବ ପୁଷ୍ପ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 151

पलाशकुसुमैर्होमात्तेजस्वी जायते नरः । चन्दनागुरुकस्तूरी चन्द्रकुंकुमरोचनाः ॥ १५१ ॥

ପଲାଶ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ହୋମ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଓଜସ୍ୱୀ ହୁଏ। ଏହିପରି ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କସ୍ତୂରୀ, ଚନ୍ଦ୍ର-ଦ୍ରବ୍ୟ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ଗୋରୋଚନା ଆଦି ହବ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ।

Verse 152

वश्याय च प्रियत्वाय हुताश्च तिलकीकृताः । निर्गुंडीमूलहोमेन निगडान्मुच्यते नरः ॥ १५२ ॥

ବଶୀକରଣ ଓ ପ୍ରିୟତା ପାଇଁ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଇ ସେହି ସଂସ୍କୃତ ଦ୍ରବ୍ୟର ତିଳକ କରିବା ଉଚିତ। ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀ ମୂଳରେ ହୋମ କଲେ ମଣିଷ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 153

निंबतैलान्वितैर्लोणैर्होमः शत्रुविनाशनः । हरिद्राचूर्णसंमिश्रैर्लवणैः स्तंभयेज्जगत् ॥ १५३ ॥

ନିମ୍ବତେଲ ଯୁକ୍ତ ଲୁଣରେ କରାଯାଇଥିବା ହୋମ ଶତ୍ରୁନାଶକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ହଳଦୀ ଗୁଣ୍ଡ ମିଶା ଲୁଣରେ ସ୍ତମ୍ଭନ—ବିରୋଧୀ ଶକ୍ତିଙ୍କ ନିରୋଧ—ହୁଏ।

Verse 154

मातंगीसिद्धविद्यैषा प्रोक्ता ते द्विजसत्तम । अवतारांतरं भूयो वर्णयामि निशामय ॥ १५४ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହି ମାତଙ୍ଗୀ-ସିଦ୍ଧ ବିଦ୍ୟା ତୁମକୁ କୁହାଗଲା। ଏବେ ପୁଣି ଆଉ ଗୋଟିଏ ଅବତାରର ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି; ଶୁଣ।

Verse 155

दीपकाप्रीतिचन्द्राढ्या द्विधा चेद्रञ्जितापुनः । वतिवह्निप्रियामंत्रो धूमावत्या गजाक्षरः ॥ १५५ ॥

‘ଦୀପକ’, ‘ପ୍ରୀତି’, ‘ଚନ୍ଦ୍ର’ ଶବ୍ଦରେ ସମୃଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରରୂପକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି, ପୁଣି ‘ରଞ୍ଜିତ’ କଲେ—ବତି ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ମନ୍ତ୍ର ମିଳେ; ଧୂମାବତୀ ସହ ‘ଗଜାକ୍ଷର’ ଫଳିତ ହୁଏ।

Verse 156

पिप्पलादो मुनिश्छंदो निवृद्धूमावतीश्वरी । बीजेन षड्दीर्घजातियुक्तेन परिकल्पयेत् ॥ १५६ ॥

ଏଠାରେ ଋଷି ପିପ୍ପଲାଦ, ଛନ୍ଦ ମୁନି-ଛନ୍ଦ, ଏବଂ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ନିବୃଦ୍ଧୂମାବତୀଶ୍ୱରୀ। ଛଅ ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱରଯୁକ୍ତ ବୀଜାକ୍ଷରରେ ଏହାକୁ ପରିକଳ୍ପନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 157

ततो धूमावतीं ध्यायेच्छत्रुनिग्रहकारिणीम् । विवर्णां चंचलां दुष्टां दीर्घां च मलिनांबराम् ॥ १५७ ॥

ତାପରେ ଶତ୍ରୁନିଗ୍ରହକାରିଣୀ ଦେବୀ ଧୂମାବତୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ—ସେ ବିବର୍ଣ୍ଣ, ଚଞ୍ଚଳ, ଉଗ୍ର, ଦୀର୍ଘକାୟା ଏବଂ ମଲିନ ବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ।

Verse 158

विमुक्तकुंतलां सूक्ष्मां विधवां विरलद्विजाम् । कंकध्वजरथारूढां प्रलंबितपयोधरम् ॥ १५८ ॥

ତାଙ୍କ କେଶ ଖୋଲା ଥିଲା; ସେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ କୃଶ, ବିଧବା ଏବଂ ଅଳ୍ପ ଦାନ୍ତବତୀ—ବକଧ୍ୱଜଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଆରୂଢ, ଏବଂ ପ୍ରଲମ୍ବିତ ସ୍ତନଧାରିଣୀ।

Verse 159

सूर्यहस्तां निरुक्षांकधृतहस्तांबरान्विताम् । प्रवृद्धलोमां तु भृशं कुटिलाकुटिलेक्षणाम् ॥ १५९ ॥

ତାଙ୍କ ହସ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ପରି ଦୀପ୍ତ; ସେ ବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ ଏବଂ ହସ୍ତରେ ‘ନିରୁକ୍ତ’ ଚିହ୍ନଯୁକ୍ତ ପ୍ରତୀକ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଅତ୍ୟଧିକ ରୋମଶ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ବକ୍ର ଓ ଅଶାନ୍ତିକର।

Verse 160

क्षुत्पिपासार्दितां नित्यं भयदां कलहप्रियाम् । एवंविधां तु संचिंत्य नमः स्वाहा फडंतकम् ॥ १६० ॥

ତାଙ୍କୁ ସଦା କ୍ଷୁଧା-ପିପାସାରେ ପୀଡିତ, ଭୟଦାୟିନୀ ଓ କଳହପ୍ରିୟା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରି—ଏପରି ରୂପକୁ ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ୟ—ଶେଷରେ ‘ନମଃ, ସ୍ୱାହା, ଫଡ୍’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 161

बीजं साध्योपरि न्यस्य तस्मिन्स्थाप्य शवं जपेत् । अवष्टभ्य शवं शत्रुनाम्नाथ प्रजपेन्मनुम् ॥ १६१ ॥

ସାଧ୍ୟର ଉପରେ ବୀଜାକ୍ଷର ନ୍ୟାସ କରି, ସେଠାରେ ଶବ ସ୍ଥାପନ କରି ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ସେଇ ଶବକୁ ଅବଷ୍ଟଭ୍ୟ (ଦମନ କରି) ଶତ୍ରୁନାମ ସହିତ ମନ୍ତ୍ରକୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଜପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 162

सोष्णीषकंचुको विद्वान्कृष्णे भूते दिवानिशम् । उपवासी श्मशाने वा विपिने शून्यमंदिरे ॥ १६२ ॥

ବିଦ୍ୱାନ ପୁରୁଷ ପାଗଡ଼ି ଓ ଉପରିବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ‘କୃଷ୍ଣା-ଭୂତା’ ଅମାବାସ୍ୟା ତିଥିରେ ଦିନରାତି ଉପବାସ ରହୁ—ଶ୍ମଶାନରେ କିମ୍ବା ବନରେ କିମ୍ବା ଶୂନ୍ୟ ମନ୍ଦିରରେ।

Verse 163

मंत्रस्य सिद्ध्यै यतवाग्ध्यायन्देवीं निरंतरम् । सहस्रादूर्द्धूतः शत्रुर्ज्वरेण परिगृह्यते ॥ १६३ ॥

ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ବାକ୍-ସଂଯମୀ ସାଧକ ଦେବୀଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଦୂରେ ହଟାଇଦିଆ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱରରେ ଧରାପଡ଼େ।

Verse 164

पंचगव्येन शांतिः स्याज्ज्वरस्य पयसापि वा । मंत्राद्या क्षरमालिख्य शत्रूनाम ततः परम् ॥ १६४ ॥

ଜ୍ୱରର ଶାନ୍ତି ପଞ୍ଚଗବ୍ୟରେ କିମ୍ବା ଦୁଧରେ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ। ତା’ପରେ ମନ୍ତ୍ରର ଆରମ୍ଭରେ ଅକ୍ଷୟ ଅକ୍ଷର ଲେଖି, ପରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ପ୍ରୟୋଗ କର।

Verse 165

द्वितीयं मनुवर्णं च शत्रुनामैवमालिखेत् । सर्वं मनुदिक्सहस्रजपाच्छवमृतिर्भवेत् ॥ १६५ ॥

ମନ୍ତ୍ରର ଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଣ୍ଣ ଲେଖି, ସେହିପରି ଶତ୍ରୁର ନାମ ମଧ୍ୟ ଲେଖିବ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ହଜାର ଜପ କଲେ, ସେ ଶତ୍ରୁ ପାଇଁ ‘ଶବସମ ମୃତ୍ୟୁ’ (ଭୟଙ୍କର ବିନାଶ) ହୁଏ।

Verse 166

दग्ध्वा कंकं श्यशानाग्नौ तद्भस्मादाय मन्त्रवित् । विरोधिनाम्नाष्टशतं जप्तमुच्चाटनं रिपोः ॥ १६६ ॥

ଶ୍ମଶାନାଗ୍ନିରେ ବକକୁ ଦଗ୍ଧ କରି ତାହାର ଭସ୍ମ ନେଇ, ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ ବିରୋଧୀର ନାମ ସହ ଆଠଶହ ଜପ କରୁ—ଏହାକୁ ଶତ୍ରୁ-ଉଚ୍ଚାଟନ ବିଧି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 167

श्मशानभस्मना कृत्वा शवं तस्योपरि न्यसेत् । विरोधिनामसंरुद्धं कृष्णे पक्षे समुच्चरेत् ॥ १६७ ॥

ଶ୍ମଶାନର ଭସ୍ମରେ ତାହା ତିଆରି କରି ତାହାର ଉପରେ ଶବ ରଖିବ। କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ଶତ୍ରୁନାମ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ଜପ କଲେ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ॥ ୧୬୭ ॥

Verse 168

महिषीक्षीरधूपं च दद्याच्छत्रुविपत्करम् । एवं संक्षेपतः प्रोक्तं अवतारचतुष्टयम् ॥ १६८ ॥

ମହିଷୀର କ୍ଷୀରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଧୂପ ଅର୍ପଣ କରିବ; ଏହା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିପତ୍ତିକର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏଭଳି ସଂକ୍ଷେପରେ ଅବତାର-ଚତୁଷ୍ଟୟ କଥିତ ହେଲା॥ ୧୬୮ ॥

Verse 169

दुर्गाया जगदंबायाः किं पुनः प्रष्टुमिच्छसि ॥ १६९ ॥

ଜଗଦମ୍ବା ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ବିଷୟରେ ପୁନଃ କ’ଣ ପଚାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?॥ ୧୬୯ ॥

Verse 170

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे दुर्गामन्त्रचतुष्टयवर्णनं नाम सप्ताशीतितमोऽध्यायः ॥ ८७ ॥

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବୃହନ୍ନାରଦୀୟପୁରାଣର ପୂର୍ବଭାଗର ବୃହଦୁପାଖ୍ୟାନର ତୃତୀୟପାଦରେ ‘ଦୁର୍ଗାମନ୍ତ୍ରଚତୁଷ୍ଟୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ସତାଶୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା॥ ୮୭ ॥