Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 93

The Description of the Four Durgā Mantras

Devanagari script

विजित्य रोगानखिलान्स जीवेच्छरदां शतम् । पादद्वयं मलयजं पादं कुंकुमकेसरम् ॥ ९३ ॥

Transliteration

vijitya rogānakhilānsa jīveccharadāṃ śatam | pādadvayaṃ malayajaṃ pādaṃ kuṃkumakesaram || 93 ||

Translation

ସମସ୍ତ ରୋଗକୁ ଜୟ କରି ସେ ଶତ ଶରଦ୍‌କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତୁ। (ବିଧିରେ) ଦୁଇ ପାଦରେ ମଲୟଜ (ଚନ୍ଦନ) ଲେପ, ଏକ ପାଦରେ କେସରଯୁକ୍ତ କୁଙ୍କୁମ ଲେପ କରନ୍ତୁ।

Word by Word

• विजित्य: having conquered
• विजित्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि√जि (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/ल्यप्-प्रत्यय), अव्ययीभाव-प्रयोग (gerund); पूर्वक्रिया

• रोगान्: diseases
• रोगान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), बहुवचन

• अखिलान्: all, entire
• अखिलान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (रोगान् इति)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• जीवेत्: would live / should live
• जीवेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जीव् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधि), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• शरदाम्: of autumns/years
• शरदाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शरद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन

• शतम्: a hundred
• शतम्: Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative; कालपरिमाण), एकवचन

• पाद-द्वयम्: two parts (two quarters)
• पाद-द्वयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; द्विगु-समासः (द्वौ पादौ = two parts/quarters)

• मलयजम्: sandalwood (from Malaya)
• मलयजम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मलयज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (चन्दनविशेषः)

• पादम्: one part (a quarter)
• पादम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; परिमाणार्थे ‘one part’

• कुङ्कुम-केसरम्: saffron and pollen (kesar)
• कुङ्कुम-केसरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुङ्कुम (प्रातिपदिक) + केसर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व-समासः (कुङ्कुमं च केसरं च)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in the Vedanga/ritual-technical context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames bodily health as a dharmic support for sādhana—conquering disease and attaining a full lifespan is presented as the fruit of properly applied sacred procedure and purity.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While the verse is technical, it supports bhakti indirectly: maintaining health through prescribed sacred materials (like sandalwood and saffron used in worship) helps sustain regular worship, japa, and vrata observance.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Prayoga-style ritual detailing—precise specification of substances and proportions (pādas/quarters) reflects applied kalpa/ritual procedure and traditional medicinal-sacral use of fragrant dravyas.