Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 108

The Description of the Four Durgā Mantras

Devanagari script

नंदपंक्त्यष्टवेदाग्निचन्द्रयुग्मगुणा क्षिभिः । यदुक्लृप्तिरियं प्रोक्ता मंत्रवर्णैर्यथाक्रमम् ॥ १०८ ॥

Transliteration

naṃdapaṃktyaṣṭavedāgnicandrayugmaguṇā kṣibhiḥ | yaduklṛptiriyaṃ proktā maṃtravarṇairyathākramam || 108 ||

Translation

“ନନ୍ଦ-ପଙ୍କ୍ତି”, “ଆଠ”, “ବେଦ”, “ଅଗ୍ନି”, “ଚନ୍ଦ୍ର-ଯୁଗ୍ମ”, “ଗୁଣ” — ଏହି ସଂଖ୍ୟାସୂଚକ ପଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ମନ୍ତ୍ରବର୍ଣ୍ଣକୁ ଯଥାକ୍ରମେ ଗଠନ କରୁଥିବା ଏହି ‘ଯଦୁ-ବିନ୍ୟାସ’ କୁହାଯାଇଛି॥১০৮॥

Word by Word

• नन्द: (by) nanda-count
• नन्द: Nirdharana/Count-marker (निर्धारण/गणनासूचक)
• Type: Noun
• Root: नन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (गणनासूचके पदे)

• पङ्क्ति: (by) paṅkti-count (row of five)
• पङ्क्ति: Nirdharana/Count-marker (निर्धारण/गणनासूचक)
• Type: Noun
• Root: पङ्क्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (गणनासूचके पदे)

• अष्ट: eight
• अष्ट: Nirdharana/Count-marker (निर्धारण/गणनासूचक)
• Type: Adjective
• Root: अष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्यावाचक

• वेद: (by) veda-count (four)
• वेद: Nirdharana/Count-marker (निर्धारण/गणनासूचक)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (गणनासूचके पदे)

• अग्नि: (by) agni-count (three)
• अग्नि: Nirdharana/Count-marker (निर्धारण/गणनासूचक)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (गणनासूचके पदे)

• चन्द्र: (by) candra-count (one)
• चन्द्र: Nirdharana/Count-marker (निर्धारण/गणनासूचक)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (गणनासूचके पदे)

• युग्म: (by) pair-count (two)
• युग्म: Nirdharana/Count-marker (निर्धारण/गणनासूचक)
• Type: Noun
• Root: युग्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (गणनासूचके पदे)

• गुणाः: the counts/units (guṇas)
• गुणाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• अक्षिभिः: by/with the eyes (as a count-marker: two)
• अक्षिभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन

• यदु: Yadu
• यदु: Nirdharana (निर्धारण)
• Type: Noun
• Root: यदु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (समासपूर्वपद)

• क्लृप्तिः: arrangement/formation
• क्लृप्तिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्लृप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समास (यदूनां क्लृप्तिः)

• इयम्: this
• इयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• प्रोक्ता: has been stated/declared
• प्रोक्ता: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकाले कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (इयम्/क्लृप्तिः इत्यस्य विशेषणम्)

• मन्त्र: of mantra
• मन्त्र: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषपूर्वपद (समासे)

• वर्णैः: by the syllables/letters
• वर्णैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (मन्त्रस्य वर्णाः)

• यथा-क्रमम्: in due order
• यथा-क्रमम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्यय; अर्थः ‘क्रमानुसारम्’

Speaker

Narada (within a technical exposition on mantra/akṣara enumeration in Book 1.3)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Yadu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes disciplined, correct transmission of mantras—preserving their order and letter-structure—since accuracy in recitation and arrangement is treated as integral to the efficacy of Vedic practice.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: it shows that devotion is supported by śāstric precision—mantra-bhakti is not merely emotional but also careful adherence to the mantra’s proper sequence and traditional arrangement.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

A technical method akin to bhūta-saṅkhyā (word-based numeral coding) applied to mantra-varṇa/akṣara ordering—relevant to Chandas (metrical/recitational structure) and Śikṣā (phonetics) in maintaining correct mantra sequence.