ମତ୍ସ୍ୟ ଅବତାର

ମତ୍ସ୍ୟ କହିଲେ—“ଆଜିଠାରୁ ପୃଥିବୀତଳେ ବର୍ଷା ହେବ ନାହିଁ; ପୂରା ଶତବର୍ଷ ଓ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଅଶୁଭକାରୀ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଉଦ୍ଭବିବ।”

ମତ୍ସ୍ୟ ଭଗବାନ କହିଲେ—ପ୍ରତିଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ପକା ଅନ୍ନ ଆଦିଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା କେବଳ ଜଳଦ୍ୱାରା, ଅଥବା ଦୁଧ, କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—ଏଭଳି କଲେ ପିତୃମାନେ ପ୍ରୀତ ହୁଅନ୍ତି।

ମତ୍ସ୍ୟ କହିଲେ—ଯେତେବେଳେ ଲୋକ ଏକାର୍ଣ୍ଣବ ହୋଇଗଲା, ସେତେବେଳେ ମହାଦ୍ୟୁତିମାନ ନାରାୟଣ ହଂସରୂପେ ପୃଥିବୀକୁ ଜଳରେ ପ୍ରଚ୍ଛାଦିତ କରି ଶୟନ କଲେ।

‘ହୁଂ’କାରର ଗର୍ଭରେ ଥିବା ସେହି ମତ୍ସ୍ୟକୁ ଦେଖି ମହେଶ୍ୱର ନିଜ ତେଜରେ ତାହାକୁ ସ୍ତମ୍ଭିତ କଲେ, ତାପରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

ତେବେ ଦୁରାଚାରୀ ପୁଷ୍କସ ଗଛରୁ ତଳକୁ ଅବତରିଲା; ଜଳସଦୃଶ ବିସ୍ତାରକୁ ଆସି ମାଛମାନଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।

ପାରଦକୁ ‘ଶିବା ଦେବୀ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ‘ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ’ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମୃତ। ମତ୍ସ୍ୟାଦି ରୂପଗୁଡ଼ିକ ‘ଶାସ୍ତ୍ର-ଲିଙ୍ଗ’; ଏହା ‘ବୃଷାକପି’ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ।

କର୍ମବନ୍ଧରେ ପଡ଼ିଥିବା ଜୀବ ପରି, ଲୋକନିନ୍ଦିତ, ତମୋଗୁଣମୟ ଓ କଷ୍ଟଦାୟକ ମତ୍ସ୍ୟରୂପ ଭଗବାନ କାହିଁକି ଧାରଣ କଲେ? ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏ ସବୁ ଯଥାର୍ଥ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ; ଉତ୍ତମଶ୍ଲୋକଙ୍କ ଚରିତ ଶ୍ରବଣ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ସୁଖ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦେଉଛି।

ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ମତ୍ସ୍ୟଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ପ୍ରଳୟ-ସମୁଦ୍ରରେ ବିଚରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମଧୁ-କୈଟଭ ସଂହାରକ ହୟଶୀର୍ଷଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୃହତ୍ କୂର୍ମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପୃଥିବୀ ଉଦ୍ଧାରର ଲୀଳା କରିଥିବା ଶୂକରମୂର୍ତ୍ତି ବରାହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ କାଳ ପରେ ମହାପ୍ଲାବନରେ ସମଗ୍ର ଜଗତ ଜଳରେ ନିମଜ୍ଜିତ ହେଲାବେଳେ ପ୍ରଭୁ ମତ୍ସ୍ୟରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ନାଉରେ ଉଠାଇ ବୈବସ୍ୱତ ମନୁଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।

ତେବେ ବିଷ୍ଣୁରୂପର ଆବଶ୍ୟକତା ଜାଣି, ନିଜ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ, ମତ୍ସ୍ୟ-କୂର୍ମାଦି ଅବତାରମାନଙ୍କ ପରି ଅନ୍ୟ ଦେହ—ବରାହତନୁ—ରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ମତ୍ସ୍ୟଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର; କଚ୍ଛପରୂପ ଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ନୃସିଂହରୂପେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ; ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ବାମନରୂପେ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

ସର୍ବଜ୍ଞ ମତ୍ସ୍ୟାବତାରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ରାମ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମଃ, ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ନମଃ, ଏବଂ ମ୍ଲେଚ୍ଛ-ପ୍ରଣାଶକ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।