ଇନ୍ଦ୍ର in the Ramcharitmanas

ପୁନର୍ବାର ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ଯାହାରା ବିନା କାରଣରେ ଅନୁକୂଳ ଜନକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିକୂଳ କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟର କଲ୍ୟାଣ ସେମାନଙ୍କର କ୍ଷତି, ଅନ୍ୟର ଲାଭ ସେମାନଙ୍କର ହାନି; ଅନ୍ୟର ବିନାଶରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଅନ୍ୟର ସମୃଦ୍ଧିରେ ଦୁଃଖରେ ବସନ୍ତି। ହରି ଓ ହରଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ପ୍ରତି…

ମୋର କଥା ଶୁଣି ଉପାୟ କର, ଈଶ୍ୱର ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ, ଆଉ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ। ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଯିଏ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, ସେହି ସତୀ ହିମାଚଳଙ୍କ ଗୃହରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ସେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପତି ରୂପେ ଲାଭ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ଆଉ ଶିବ ସବୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସମାଧିରେ ବସିଛନ୍ତି। ଯଦିଓ ବିଷୟଟି…

ହିମାଳୟରେ ଗୋଟିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଗୁହା ଥିଲା, ତା' ନିକଟରେ ଦେବତାଙ୍କ ନଦୀ ଗଙ୍ଗା ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା। ଆଶ୍ରମଟି ପରମ ପବିତ୍ର ଓ ସୁନ୍ଦର ଥିଲା, ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ତାହା ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତ ହେଲେ। ପର୍ବତ, ନଦୀ ଓ ବନର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶ ଦେଖୁ ଦେଖୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ…

ଯେମିତି ଏକ ମୂର୍ଖ କୁକୁର, ପଶୁରାଜ ସିଂହକୁ ଦେଖି, ସିଂହ ହାଡ଼ଟି ଛଣାଇ ନେବ ଏହି ଭୟରେ ପାଟିରେ ଶୁଖିଲା ହାଡ଼ ନେଇ ପଳାଇଯାଏ, ସେମିତି ମୂର୍ଖ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ।

ନାରଦଙ୍କ ମନରେ କିଛି ରୋଷ ଜାତ ହେଲା ନାହିଁ; ସେ ପ୍ରିୟ ବଚନ କହି କାମଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ମୁନିଙ୍କ ଚରଣରେ ମସ୍ତକ ନତ କରି ଆଜ୍ଞା ନେଇ ମଦନ ତଦ୍ୱାରା ସାଥୀମାନଙ୍କ ସହ ଚାଲିଗଲେ। ମୁନିଙ୍କ ସୁଶୀଳତା ଓ ନିଜର କୃତକର୍ମ ସବୁ ସୁରପତିଙ୍କ ସଭାକୁ ଯାଇ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ। ଶୁଣି ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ…

ସେମାନଙ୍କୁ ବର ଦେଇ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ, ଆଉ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରି ଆସିଲେ। ମୟର କନ୍ୟା ମନ୍ଦୋଦରୀ ନାମରେ, ପରମ ସୁନ୍ଦରୀ, ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେହି ମୟ ତାଙ୍କୁ ଆଣି ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଜାଣିଲେ ଯେ ସେ ଜାତୁଧାନମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ହେବେ। ଉତ୍ତମ ପତ୍ନୀ…

ସେଠାରେ ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ବାସ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ଏବେ ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଯକ୍ଷପତିଙ୍କ କୋଟି ରକ୍ଷକ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି। ଦଶାନନ କେଉଁଠି ଏହି ଖବର ପାଇଲା; ସେନା ସଜାଇ ଦୁର୍ଗ ଘେରି ଧରିବାକୁ ଗଲା।…

ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସହ ରାଜା ଯେନ ଦେବଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ସହ ପୁରନ୍ଦର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନ୍ୟାୟ ଶୋଭା ପାଇଲେ। ବଂଶର ରୀତି ଓ ବେଦର ବିଧି ଅନୁସାରେ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସବୁକିଛି ସବୁ ପ୍ରକାରେ ସୁବିହିତ ଦେଖି ରାଜା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ଭୂପତି ଶଙ୍ଖ ବଜାଇ…

ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱରେ ରାମ ଆରୋହଣ କରିଥିଲେ, ତାହାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଶାରଦା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଶଙ୍କର ରାମଙ୍କ ରୂପରେ ଅନୁରକ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପନ୍ଦରଟି ନୟନ ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଲାଗିଲା। ଯେବେ ହରି ସ୍ନେହସହ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତେବେ ରମା ସହ ରମାପତି ମୁଗ୍ଧ…

ଧୂପର ଧୁଆଁରେ ଆକାଶ ଅନ୍ଧକାର ହୋଇଗଲା, ଯେନ ସାବନ ମାସର ଘନ ଗର୍ବିତ ମେଘ ଜମି ଉଠିଛି। ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ବୃକ୍ଷରୁ ଫୁଲର ମାଳା ବର୍ଷଣ କଲେ, ଯେନ ସାରସ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ସାରି ମନ ମୋହିତ କରୁଛି। ଦ୍ୱାରରେ ସୁନ୍ଦର ରତ୍ନଖଚିତ ତୋରଣ, ଯେନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ଅଛି। ଛାତର ଉପରେ ସୁନ୍ଦରୀ…

ପ୍ରଭୁ ଶୋଇଛନ୍ତି ଜାଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଉଠିଲେ, ଏବଂ କୋମଳ ବାଣୀରେ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଶୋଇବାକୁ କହିଲେ। କିଞ୍ଚିତ୍ ଦୂରରେ ସେ ଧନୁ ଓ ତୀର ସଜାଇ, ବୀରାସନରେ ବସି ଜାଗରଣ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଗୁହ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ପାହାରାଦାରମାନଙ୍କୁ ଡାକି, ଅତି ପ୍ରୀତିରେ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ସେ ନିଜେ ଯାଇ…

ବିବିଧ ବସ୍ତ୍ର, ବାଲିସ ଓ ବିଛଣା, କୋମଳ, ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଓ ସୁନ୍ଦର, କ୍ଷୀରର ଫେଣ ପରି ଶ୍ୱେତ। ସେଠାରେ ସୀତା ଓ ରାମ ରାତ୍ରିରେ ଶୟନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜର ରୂପରେ ରତି ଓ ମନୋଜଙ୍କ ଗର୍ବ ହରଣ କରନ୍ତି। ସେହି ସୀତା ଓ ରାମ ଏବେ ଘାସର ବିଛଣାରେ ଶୋଇଛନ୍ତି, କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ବସ୍ତ୍ରହୀନ, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ…

ପିତାଙ୍କର ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିଳାସ ମୁଁ ଦେଖିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜାମାନଙ୍କର ରତ୍ନଖଚିତ ମୁକୁଟ ତାଙ୍କ ପାଦୁକା ସହିତ ମିଳିତ ହୁଏ। ଏମିତି ମୋ ପିତାଙ୍କ ଗୃହ, ସୁଖର ଭଣ୍ଡାର, କିନ୍ତୁ ପ୍ରିୟପତି ବିନା ଏଥିରେ ମୋ ମନ ବିନ୍ଦୁମାତ୍ର ପ୍ରୀତ ହୁଏ ନାହିଁ। ମୋ ଶଶୁର ସମ୍ରାଟ, କୋସଳରାଜ, ଯାହାଙ୍କ…

ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୀତା ସହିତ ପର୍ଣକୁଟୀରେ ଶୋଭା ପାଇଲେ, ଯେମି ବାସବ ଶଚୀ ଜୟନ୍ତ ସମେତ ଅମରପୁରରେ ବାସ କରନ୍ତି।

ଯିଏ ତପ ତ୍ୟାଗ କରି ଭୋଗରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ, ସେଇ ବାନପ୍ରସ୍ଥୀ ପାଇଁ କରୁଣା ହୁଏ। ପରନିନ୍ଦାକାରୀ ଓ କାରଣ ବିନା କ୍ରୋଧୀ, ଯିଏ ମାତା, ପିତା, ଗୁରୁ ଓ ବାନ୍ଧବଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କରୁଣା ହୁଏ। ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଅପକାର କରେ, ଯିଏ କେବଳ ନିଜ ଦେହ ପୋଷଣ କରେ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଦୟ, ତାଙ୍କ…

ଯେଉଁ ଲୋକ ଉଚିତ-ଅନୁଚିତ ବିଚାର ତ୍ୟାଗ କରି ପିତାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସୁଖ ଓ ସୁଖ୍ୟାତିର ପାତ୍ର ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଅମରପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରାସାଦରେ ବାସ କରନ୍ତି।

କୁଶ ଘାସର ସୁନ୍ଦର ଶଯ୍ୟା ଦେଖି ଭରତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପାଦର ଚିହ୍ନଯୁକ୍ତ ଧୂଳି ଆଖିରେ ଲଗାଇଲେ; ତାଙ୍କର ପ୍ରେମର ଆଧିକ୍ୟ କହିହେବ ନାହିଁ। ଦୁଇ-ଚାରିଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବିନ୍ଦୁ ଦେଖି ମସ୍ତକରେ ଧରିଲେ, ସୀତାଙ୍କ ସମାନ ଗଣନା କରି। ସଜଳ ନୟନରେ ହୃଦୟରେ ବିଷାଦ ନେଇ ସଖାଙ୍କ ନିକଟରେ…

ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେବତା ରୂପେ ମାନୁଥିବା ପତିବ୍ରତା, ସତୀନାରୀଙ୍କ ମଣି ସୀତାଙ୍କର ତୃଣଶଯ୍ୟା ଦେଖି ଶୋକରେ ମୋ ହୃଦୟ ଫାଟି ଭାଙ୍ଗେ ନାହିଁ, ତେବେ ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଅପେକ୍ଷା କଠିନ।

ଯେତେବେଳେ ଭରତ ମୁନିଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଦେଖିଲେ, ସେତେବେଳେ ଲୋକପତିମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ତୁଚ୍ଛ ମନେ ହେଲା। ସୁଖର ସମାବେଶ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ; ତାହା ଦେଖି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବୈରାଗ୍ୟ ଭୁଲିଗଲେ। ଆସନ, ଶଯ୍ୟା, ସୁବସ୍ତ୍ର, ବିତାନ, ବନ, ଉଦ୍ୟାନ, ବହୁ ପ୍ରକାରର ପକ୍ଷୀ ଓ…

ଜଡ଼ ଓ ଚେତନ ଅସଂଖ୍ୟ ଜୀବ ପଥରେ ଥିଲେ, ଯିଏ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁ ଦେଖିଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପରମ ପଦର ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ଭରତଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଭବରୋଗ ଦୂର ହେଲା। ଏହା ଭରତ ପାଇଁ ବଡ଼ କଥା ନୁହେଁ, ଯାହାଙ୍କୁ ରାମ ମନରେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଜଗତରେ ଯାହା ରାମଙ୍କ ନାମ…