Atharvaveda Kanda 7 Anuvaka 2 in Oriya

Various Rishis

Kanda 710 Suktas26 Mantras

Anuvaka 2

ଦିବ୍ୟ ପ୍ରେରଣା, ସାମାଜିକ ଅଧିକାର, ଉର୍ବରତା ଓ ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ପୌଷ୍ଟିକ ସମୃଦ୍ଧି ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ—ଘରୋଇ ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ସଫଳତାକୁ ଦୃଢ଼ କରେ। ଉପଥିମଗୁଡ଼ିକ: ସରସ୍ୱତୀ ପୋଷଣ ଓ ଧନ-ଭଣ୍ଡାର ଦାତ୍ରୀ; ସବିତାଙ୍କ ‘ସତ୍ୟସବ’ (ସତ୍ୟ ପ୍ରେରଣା) ଇଚ୍ଛାକୁ ପଥଦର୍ଶନ କରି ସମ୍ପଦ ଆକର୍ଷଣ କରେ; ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ସଭା–ସମିତିରେ ସଫଳତା; ବର୍ଚସ୍ (ତେଜ) ଓ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧାତ୍ମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା; ଧାତୃ ଓ ପ୍ରଜାପତି ପରି ବିଶ୍ୱ-‘ସ୍ଥାପକ’ମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ସ୍ଥିରୀକରଣ।

Suktas in Anuvaka 2

Sukta 11

ଏକ ମାତ୍ର ମନ୍ତ୍ରର ଏହି ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ, ପୋଷକ ସ୍ତନ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ଯାହାଠାରୁ “ବରଣୀୟ ଧନ-ସମ୍ପଦ” (vāryāṇi) ଅଙ୍କୁରିତ ହୋଇ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଏ। ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ, କୃପା-ପ୍ରାର୍ଥିନୀ, ସହଜେ ଡାକିପାରିବା ଯୋଗ୍ୟା ଓ ଦାନଶୀଳା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ତାଙ୍କର ପ୍ରବାହମୟ ପ୍ରଚୁରତା ଦ୍ୱାରା ଧନ-ସମ୍ପଦର ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧି, ସମୃଦ୍ଧି ଓ କୁଶଳ ଲାଭ କରିବାକୁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

Rishi: As per AV 7.11 anukramaṇī tradition (variable) | Devata: Sarasvatī | 1 Mantras

Sukta 12

ଅଥର୍ବବେଦ 7.12 ସଭା (ସଭା) ଓ ସମିତି (ପରିଷଦ) ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ ସୁରକ୍ଷା, ସ୍ୱୀକୃତି ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବକ୍ତୃତା ପାଇଁ ଏକ ସାମାଜିକ-ସଫଳତା ମନ୍ତ୍ର। ଏଠାରେ ସଭା ଓ ସମିତିକୁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସମ୍ମତିମୟ ‘କନ୍ୟା’ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି; ପରିଷଦର ଭାଗ୍ୟ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ସ୍ୱୀକୃତ ଅଂଶ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି; ଏବଂ ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କ ମନକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ବକ୍ତାଙ୍କ ପକ୍ଷକୁ ଧ୍ୟାନ ଓ ସମ୍ମତି ଆକର୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ‘ମନ-ପରିବର୍ତ୍ତନ’ ସୂତ୍ର ବ୍ୟବହୃତ।

Rishi: Atharvanic tradition (often treated as an Atharvan/Angiras-type social charm). | Devata: Sabhā and Samiti (personified), with Prajāpati as genealogical source; Ancestors as witnesses. | 4 Mantras

Sukta 13

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଥର୍ବଣିକ ଶତ୍ରୁ-ନାଶନ ସୂକ୍ତଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଉପମାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ: ପ୍ରଭାତେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାରାମାନଙ୍କ ଆଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେମାନଙ୍କର ଆଲୋକ ‘ହରଣ’ କରେ, ସେହିପରି ସାଧକ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀମାନଙ୍କର ବର୍ଚସ୍ (ତେଜ, କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା, ପ୍ରତିଷ୍ଠା) କୁ ରିତୁଆଲ ଭାବେ ନିଜ ପକ୍ଷକୁ ଆତ୍ମସାତ କରେ। ଦୁଇ-ମନ୍ତ୍ରର ଏହି ମନ୍ତ୍ର-ଚର୍ମ ଆସୁଥିବା ସପତ୍ନମାନଙ୍କୁ (ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧୀ/ଶତ୍ରୁ) ପ୍ରକାଶ କରି ନିର୍ବଳ କରିବା ପାଇଁ—ପାଠକ ବିଜୟୀ ତେଜରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିବାବେଳେ ସେମାନଙ୍କୁ ‘ନିଦ୍ରାସ୍ଥ’ ଛାଡ଼ି ଦିଏ।

Rishi: Atharvanic tradition (unspecified in excerpt). | Devata: Sūrya (as paradigmatic victor); the operative target is the dvīṣant (enemy). | 2 Mantras

Sukta 14

ଏହି ଚାରି-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ସବିତୃ ସୂକ୍ତରେ ଦେବତାଙ୍କ “ସତ୍ୟ ପ୍ରେରଣା” (ସତ୍ୟସବ) କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଉପାସକଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ/ମନୋଭାବ (ମତି) କୁ ଶୁଭ ପଥରେ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଏ ଏବଂ ଇଚ୍ଛିତ ସମ୍ପଦ (ବାର୍ୟାଣି)—ବିଶେଷକରି ଗୋଧନ ଓ ସ୍ଥିର ସମୃଦ୍ଧି—ଆକର୍ଷିତ କରାଯାଏ। “ପ୍ରଥମ ପିତା”ଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚତା ଓ ବିସ୍ତୃତ ଅବକାଶ ଦାନ କରିଥିବା ସବିତୃଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନର ସମୃଦ୍ଧିକୁ ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ (ଧର୍ମ) ଓ ପୂର୍ବଜ-କୁଶଳର ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ।

Rishi: Traditionally Savitar-hymn seers (RV parallels suggest a learned, RV-derived stratum; exact AV anukramaṇī attribution to be checked) | Devata: Savitar | 4 Mantras

Sukta 15

ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ର ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତରେ ସବିତାଙ୍କୁ “ସତ୍ୟ-ପ୍ରେରକ” (ସତ୍ୟସବା) ଏମିତି ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ, ଯାହା ସୁନ୍ଦର, ବିବେକଶୀଳ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକାରୀ। ଏଠାରେ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଦୁହି ନିଆଯାଇପାରୁଥିବା—ହଜାର ଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ—ପ୍ରଚୁର ଦାନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯାହାକୁ ଭଗ ନିଜ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଅଂଶ ଭାବେ ବଣ୍ଟନ କରୁନ୍ତୁ, ଏବଂ କୁଶଳତା ସହ ଚୟନଯୋଗ୍ୟ ଶୁଭଭାଗ୍ୟ ଆଣୁନ୍ତୁ।

Rishi: Kāṇva tradition (Kanva indicated within the verse; hymn attributed within Kāṇva sphere) | Devata: Savitar (primary); Bhaga (prosperity-distributor, secondary) | 1 Mantras

Sukta 16

ଏହି ଏକମାତ୍ର ମନ୍ତ୍ରର ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତରେ ସବିତା ଓ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ଯେ ଲାଭାନ୍ବିତ ବ୍ୟକ୍ତିର ପ୍ରାଣଶକ୍ତି, ସ୍ପଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ଓ ସାମାଜିକ-ଦୀପ୍ତିମୟ ‘ସୌଭାଗ୍ୟ’ (saubhāgya) ବଢ଼ାନ୍ତୁ। ଏହା ଚାହେ ଯେ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ‘ସଫଳତା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ’ ହେଉ, ବାଧାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମତି ଓ କୃପାରେ—ନିଶ୍ଚୟକାରୀ ଦିବ୍ୟ ସଭା ଭାବେ—ସ୍ୱୀକୃତ ହେଉ।

Rishi: Atharvanic compiler tradition (commonly assigned by Anukramaṇī) | Devata: Savitar and Bṛhaspati; ‘All the Gods’ as confirming assembly | 1 Mantras

Sukta 17

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତରେ ଧାତୃ, ସବିତୃ, ପ୍ରଜାପତି, ଅଗ୍ନି, ତ୍ୱଷ୍ଟୃ ଓ ବିଷ୍ଣୁ—ଏହି ଋତ ଓ ବୃଦ୍ଧିର ‘ସ୍ଥାପକ’ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ—ଆହୁତି ଗ୍ରହଣ କରି ଯଜମାନଙ୍କ ଗୃହସମୃଦ୍ଧିକୁ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ଏହାର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଜୀବନଧାରକ ନିବାସ, ଘରଭିତରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସାମଗ୍ରୀ, ଏବଂ ଶିରୋମଣି ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ସନ୍ତାନ—ଏସବୁକୁ ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କ ଏକତ୍ର ସମ୍ମତିରେ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା। ସୂକ୍ତଟି ସମୃଦ୍ଧିକୁ ‘ଧା-’ (ସ୍ଥାପନ/ରଖିବା) ଭାବରେ ଯଜମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ—ନିବାସ, ଧନ (ଦ୍ରବିଣ) ଓ ବଂଶଧାରାକୁ ଏକାସାଥିରେ।

Rishi: Atharvanic tradition (anonymous/collective in many paustika units) | Devata: Dhātṛ, Savitṛ, Prajāpati, Agni, Tvaṣṭṛ, Viṣṇu (prosperity-and-progeny complex) | 4 Mantras

Sukta 18

AV 7.18 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବର୍ଷା-ବାଧ୍ୟକରଣ ସୂକ୍ତ; ଏଠାରେ ମେଘକୁ ମୁଦ୍ରିତ ପାତ୍ର ପରି ଧରି ତାହାକୁ ଫାଟି ଖୋଲିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦିଆଯାଏ, ଯେପରି ଦିବ୍ୟ ଜଳ ସମୁଦାୟ ପାଇଁ ଝରିପଡ଼େ। ପୃଥିବୀକୁ ଗ୍ରହଣଶୀଳ କ୍ଷେତ୍ର-ଦେହ ଭାବେ ଡାକାଯାଏ ଏବଂ ଧାତୃକୁ ବିଶ୍ୱ-ନିୟନ୍ତା ଭାବେ—ଯିଏ “ଜଳଥଳି” ଖୋଲେ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ବର୍ଷା ବିନାଶକ ନୁହେଁ, ପୋଷକ ହୁଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କେବଳ ବର୍ଷା ନୁହେଁ, ସମତୁଳିତ ପାଗ—ଦାହକ ଖରା ଓ ପ୍ରାଣଘାତୀ ହିମରୁ ମୁକ୍ତ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ସୋମ (ଶୁଭ ଜୀବନଶକ୍ତି/ଋତ-ବ୍ୟବସ୍ଥା) ଯେଉଁଠାରେ ବସେ ସେଠାରେ କୁଶଳ ଓ ଉର୍ବରତା ପ୍ରବଳ ହୁଏ।

Rishi: Atharvanic tradition (rain-compulsion corpus) | Devata: Nabhas (cloud), Pṛthivī, Dhātṛ (as regulator of rain) | 2 Mantras

Sukta 19

ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତରେ ପ୍ରଜାପତି ଓ ଧାତୃଙ୍କର ସୃଜନଶୀଳ ଏବଂ ସ୍ଥିରକାରୀ ଶକ୍ତିକୁ ସଂକେନ୍ଦ୍ରିତ କରି, ଦୃଢ଼ଭାବେ “ସ୍ଥାପିତ” ଓ ସୁଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ନିମିତ୍ତ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ଏହା ଆହୁରି ଗୃହସଂଘଟନ ଚାହେ—ଆତ୍ମୀୟମାନେ “ସମ୍ମତିରେ, ଏକମନରେ, ଏକ ଗର୍ଭ/ଉତ୍ପତ୍ତିର” ହେଉନ୍ତୁ—ଏବଂ ଶେଷରେ ପୁଷ୍ଟିପତିଙ୍କ ଦାନରୂପେ ଯଜମାନକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଅବିରତ ସମୃଦ୍ଧିମୟ ବୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରସାର ପ୍ରାର୍ଥିତ ହୁଏ।

Rishi: Atharvanic tradition | Devata: Prajāpati, Dhātṛ, Puṣṭipati (personified nourishment) | 1 Mantras

Sukta 20

ଏହି ଛଅ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ସୂକ୍ତରେ ଯଜମାନ ଅନୁମତି—ଦିବ୍ୟ ସମ୍ମତି ଓ ଅନୁଗ୍ରହମୟ ଅନୁମୋଦନ—ଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ ଯେ ସେ ଯଜମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ‘ଶୁଭ ଭାବ’ ରଖନ୍ତୁ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ପଣକୁ ମଞ୍ଜୁର କରନ୍ତୁ। ସମ୍ମତି ଲାଭ କରି ଯଜ୍ଞକୁ ଅବରୋଧହୀନ ଓ ଫଳଦାୟକ କରିବା—କୁଶଳ, ଭଲ କ୍ଷେତ୍ର, ସଶକ୍ତ ପୁତ୍ର ଓ ସୁସଂଜାତ ସନ୍ତାନ—ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଯେ ଯଜ୍ଞକର୍ମକୁ ଗ୍ରହୀତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଫଳପ୍ରଦତାରେ ପରିଣତ କରେ—ଅନୁମୋଦନ ହିଁ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଗୃହସ୍ଥ-ବଂଶଧାରାର ଦ୍ୱାର।

Rishi: Atharvanic tradition (hymn to Anumati; specific r̥ṣi attribution varies in ancillary lists) | Devata: Anumati (personified Consent/Approval) | 6 Mantras

Read Atharva Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App