Anuvaka 10
ଇନ୍ଦ୍ରକେନ୍ଦ୍ରିତ ସୁରକ୍ଷା ଓ ବିଜୟ—ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର-ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସୁନିଶ୍ଚିତ; ଏହା ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ସ୍ଥିର କରେ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ଉପବିଷୟ: ସୁତ୍ରାମା-ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟହୀନତା ଓ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷାର ନିଶ୍ଚୟକ; ଶତ୍ରୁବିରୋଧୀ ଅଭିଚାର—ନିଷ୍କାସନ, ବାଧା ଭଙ୍ଗ, ହୃଦୟ/ଦେହର କ୍ଷତି-ପୀଡାର ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ; ଗୃହସ୍ଥ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶୁଭ ବସୋବାସକୁ ‘ଧ୍ରୁବ’ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ; ଯଜ୍ଞର ଶୁଦ୍ଧତା—ବର୍ହିଷ/ହବିଷ ପ୍ରେଷଣ ଓ ବେଦୀ-ପରିବେଷ୍ଟନ; ସମ୍ମତି ଓ ନେତୃତ୍ୱ—ସାମ୍ମନସ୍ୟର ସ୍ଥାପନ।
Suktas in Anuvaka 10
Sukta 91
ଏହି ଏକମନ୍ତ୍ରୀୟ ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୁତ୍ରାମା (“ଶୁଭ ରକ୍ଷକ”) ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇ କୃପାମୟ ରକ୍ଷା ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ, ଶତ୍ରୁତାକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ଏବଂ ନିର୍ଭୟତା ସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ। ଏଥିରେ “ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୀରତ୍ୱର ଅଧିପତ୍ୟ” (ସୁବୀର୍ୟ) ମଧ୍ୟ ମାଗାଯାଇଛି—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷାଶକ୍ତି ତଳେ ସମୃଦ୍ଧି, ପଦମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ବିଜୟୀ ଶକ୍ତିର ସଂମିଶ୍ରଣ।
Sukta 92
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୁତ୍ରାମା (“ଶୁଭ ରକ୍ଷକ”) ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇ, ପାଠକ ଓ ତାଙ୍କ ସମୁଦାୟରୁ ଶତ୍ରୁତା ଓ ଦୁର୍ଭାବନାକୁ ଦୂରେ ଠେଲିଦେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ଏହାର ଶକ୍ତି ଏକାଧାରେ ଅପତ୍ରାପକ (ଦ୍ୱେଷ, ଘୃଣାକୁ ହଟାଇବା) ଏବଂ ସାମାଜିକ-ନୀତିମୂଳକ (ଭଦ୍ର-ସୌମାନସ, ଶୁଭ ସମ୍ମତି ସ୍ଥାପନ) ଅଟେ। ଏହି ସୂକ୍ତରେ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମନ୍ୱୟକୁ ଉପାସକ ପ୍ରତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁକୂଳ ମନ (ସୁମତି) ର ଦାନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି।
Sukta 93
ଏହି ଏକମାତ୍ର ପଦର ଯୁଦ୍ଧମୟ ମନ୍ତ୍ରରେ Manyu (ଯୁଦ୍ଧ-କ୍ରୋଧ) ଦ୍ୱାରା ସଶକ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—ଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣକାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବେଗରେ ଧାଇ ପଡ଼ିବାକୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ର-ସଦୃଶ ବାଧାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେବାକୁ। ଏହାର ଶକ୍ତି ରକ୍ଷାତ୍ମକ-ଅପୋତ୍ରୋପାଇକ ଓ ଅଭିଚାରିକ: ଶତ୍ରୁର ପ୍ରତିରୋଧକୁ ନିଷ୍ଫଳ କରି, ସାଧକଙ୍କ ଅଗ୍ରସରତାକୁ ‘ଅପରାଜେୟ’ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ।
Sukta 94
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ଆଥର୍ବଣିକ ସାମ୍ମନସ୍ୟ (ସମ୍ମତି) ମନ୍ତ୍ରରେ “ଧ୍ରୁବ” (ଦୃଢ଼) ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ସୋମକୁ ସ୍ଥିରକାରୀ ଯଜ୍ଞ-ସାର ଭାବେ ଅବତରଣ କରାଯାଏ। ଏଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କେବଳୀ (“ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁ/ଅପ୍ରତିହତ ନେତା”) ଭାବେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇ, ବିଶଃ (କୁଳ/ଜନଗୋଷ୍ଠୀ)ମାନଙ୍କୁ ଏକ ମନରେ ଏକତ୍ର କରି ସାମୁଦାୟିକ ସ୍ଥିରତା ଓ ସମନ୍ୱିତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଶକ୍ତ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ।
Sukta 95
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଶତ୍ରୁନାଶନ ସୂକ୍ତରେ ଯୁଗଳ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ତାଡ଼ିଦିଆଯାଏ—ଏକପଟେ ଅନ୍ଧକାର ମୃତ୍ୟୁ-ପକ୍ଷୀ ଭାବେ, ଅନ୍ୟପଟେ ଶତ୍ରୁର ହୃଦୟ ଓ ଦେହରେ ଘୁସିଥିବା “ଜ୍ୱଳନ/ବିଧନ” ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଭାବେ କଳ୍ପିତ। ବକ୍ତା ନିଜର ବାଧ୍ୟକାରୀ ଅଧିକାର ଘୋଷଣା କରେ—ଉଠାଇବା, ବାହାର କରିଦେବା, ଏବଂ ଶେଷରେ ବାନ୍ଧିଦେବା—ଯାହାଦ୍ୱାରା ଅମଙ୍ଗଳ ସଙ୍କେତଗୁଡ଼ିକ ପଛକୁ ହଟେ ଓ ଅପରାଧୀର ପ୍ରାଣଶକ୍ତି (ବିଶେଷକରି ଯୌନ ସାମର୍ଥ୍ୟ) ରୋକାଯାଏ। ଏହିପରି ସୂକ୍ତଟି ଭୟକୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରିବା ଓ ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିର୍ବାସନ-ଏବଂ-ବନ୍ଧନ ଧରଣର ଅପୋତ୍ରୋପାଇକ ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ କାମ କରେ।
Sukta 96
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ମନ୍ତ୍ର ଗୃହର ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥିର କରେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଅପଶକୁନ ଓ ଶିକାରୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟାଏ। ଘରକୁ ସ୍ଥିର ଗୋଧନ ଓ ଅଚଳ ପର୍ବତର ଛବି ସହ ସମନ୍ୱୟ କରି, ଏହା ବିପଦକୁ (ଓଲ୍ଫ୍/ଭେଡ଼ିଆ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତୀକିତ) ‘ସ୍ଥାପିତ’ କରେ, ଯାହାଫଳେ ସେ ଘୁରିବାକୁ ନପାରି ପ୍ରତିପାଳକଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିପାରେ ନାହିଁ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଅପତ୍ରାପଣାତ୍ମକ ସ୍ଥିରୀକରଣ—ବାସସ୍ଥାନକୁ ଧନ ଓ ସୁରକ୍ଷାର ଏକ ସୁଦୃଢ଼, ଅଲିକ୍-ନହୋଇଥିବା ପାତ୍ର ଭାବେ କରି ରଖିବା।
Sukta 97
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଯଜ୍ଞ-ପରିବେଶରେ ଗଢ଼ା ଏକ ପୌଷ୍ଟିକ ଓ ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟୟନ (ମଙ୍ଗଳକାମନା) ସ୍ତୁତି, ଯାହା ସଫଳତାର ସମସ୍ତ ଆଧାର—ମନ/ସଙ୍କଳ୍ପ, ଗୋଧନ, ଯଜମାନ-ପୋଷକ, ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତି ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ—କୁ ଏକ ଏକତ୍ର, ସମନ୍ୱିତ ଫଳରେ ସଂଗ୍ରହ କରେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ‘ସମ୍-’ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକାଠି ନେଇ ଯଜ୍ଞ ଓ ତାହାର ସମ୍ପଦକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ; ଏବଂ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସ୍ୱାହା-ସୂତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ନିବେଦନକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ତାହାକୁ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଲୋକରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଭାବେ ସ୍ଥିର କରେ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ଏକତ୍ରୀକରଣରେ—ମାନବ ସଙ୍କଳ୍ପ, ଯାଜ୍ଞିକ ବାକ୍ ଓ ଦିବ୍ୟ ସମ୍ମତିକୁ ସମରେଖ କରି ଯଜ୍ଞକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ସଫଳ କରାଇ, କଲ୍ୟାଣ ଓ ବଳ-ଉତ୍ସାହ ଦାନ କରାଏ।
Sukta 98
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ସୂକ୍ତଟି ଶ୍ରୌତ ଶୈଳୀର ଏକ “ପ୍ରେଷଣ” ସୂତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ଘୃତଦ୍ୱାରା ବର୍ହିଷ୍ ଓ ହବିଷ୍କୁ ପବିତ୍ର/ଅଭିଷିକ୍ତ କରାଯାଇ, ପରେ ହୋମ ଆହୁତିକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ରିତୁଆଲ ଭାବେ ପ୍ରେରଣ କରାଯାଏ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ବସୁ, ମରୁତ୍ ଓ ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃଙ୍କୁ ନାମୋଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏହା ଆହୁତିକୁ ଦିବ୍ୟ ରକ୍ଷା-ସହିତ ଓ କୋସ୍ମିକ ସଭାରେ ସାମାଜିକ ମାନ୍ୟତାପ୍ରାପ୍ତ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ, ଯାହା ଦେବାସନରେ ଗ୍ରହଣ ନିଶ୍ଚିତ କରେ। ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ତାହାର କ୍ରିୟାତ୍ମକ କ୍ରମରେ ଅଛି: ଅଭିଷେକ → ଦିବ୍ୟ ଗଣସହ ଏକତ୍ରୀକରଣ → ‘ସ୍ୱାହା’ ମୁଦ୍ରା-ଆହ୍ୱାନ ସହ ଆହୁତିକୁ ଯଥାର୍ଥ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ।
Sukta 99
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ସୂକ୍ତଟି ବେଦି ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷାମୟ ଘେରା (ପରି-ଧା/ପରି-ସ୍ତରଣ) ରୂପେ ଅଛି; ଯଜ୍ଞ-ସ୍ଥଳକୁ ଜୀବନ୍ତ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଧରି ତାହାକୁ ଠିକ୍ଭାବେ ପସାଇବା, ସୀମାବଦ୍ଧ କରିବା ଓ ପାହାରା ଦେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଏହା ଅନୁରୋଧ କରେ ଯେ ନିଜର “ଜାମି” (ଆପଣଙ୍କ ଲୋକ, ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଯଜ୍ଞ-ସାମଗ୍ରୀ) ବିଶେଷକରି ନିଦ୍ରା ପରି ଅସୁରକ୍ଷିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଚୋରି ନ ହେଉ; ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଧନର ଚିହ୍ନ ଭାବେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ହରିତାଭ ହୋତୃ-ଆସନ ଓ ନିଷ୍କକୁ ଆଧାର କରି ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଦୃଢ଼ କରେ।
Sukta 100
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ଶାନ୍ତି-ମନ୍ତ୍ର ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନ—ଅଶୁଭ କିମ୍ବା ଅମଙ୍ଗଳ ସ୍ୱପ୍ନ—ଏବଂ ସେଠାରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ହେବାକୁ ଭାବାଯାଉଥିବା ଅପମଙ୍ଗଳକୁ ପଛକୁ ଫେରାଇ ଦିଏ। ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଚିକ କ୍ରିୟା (“ମୁଁ ଏହାକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପଛକୁ ଫେରାଏ”) ଦ୍ୱାରା, ସ୍ୱପ୍ନଜନିତ ପାପକୁ ଦୂରେ ଠେଲି ଦିଏ ଏବଂ ଭୂତି (ସମୃଦ୍ଧି, କୁଶଳତା) ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରେ। ଏହା ନିଦ୍ରାର ସୀମାନ୍ତରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଏକ ଅପୋତ୍ରୋପାୟିକ ମୁଦ୍ରା ପରି କାମ କରେ, ଜାଗ୍ରତ ଜୀବନରେ ପ୍ରକଟ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ହାନିକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତିତ କରେ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.