Sukta 20
Rishi: Atharvanic tradition (often ascribed to Atharvan/Angiras line for rakṣoghna hymns; specific r̥ṣi varies by anukramaṇī)
Devata: Oṣadhi (the herb) as personified revealer; secondarily rakṣas/piśāca as targets
Chandas: Anuṣṭubh (4 pādas of 8 syllables; typical for Atharvanic charms)
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ରକ୍ଷୋଘ୍ନ–ଭୈଷଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ଏକ ପ୍ରକାଶକ ଓଷଧିକୁ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଗୁପ୍ତ ହାନିକାରକ ସତ୍ତାମାନଙ୍କୁ (କୀମୀଦିନ, ପିଶାଚ, ରକ୍ଷସ) ଉଦ୍ଘାଟିତ କରାଏ ଏବଂ ତାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣଯୋଗ୍ୟ ଓ ତାଡ଼ନଯୋଗ୍ୟ କରେ। ଓଷଧିକୁ ଦର୍ଶନ-ଶକ୍ତି ଭାବେ ସାଧକଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତରେ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଛଦ୍ମବେଶ ଓ ଗତିବିଧି ମଧ୍ୟରେ ବିବେକ ଦିଏ। ଗୁପ୍ତ ରୂପମାନଙ୍କୁ ଆବିଷ୍କୃତ (ଆବିଷ୍କୃ-) କରି ଏହି ସୂକ୍ତ ଅଦୃଶ୍ୟ ପୀଡ଼ାକୁ ଦୃଶ୍ୟ, ନାମକରଣଯୋଗ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପରିଣତ କରେ, ଯାହାକୁ ହଟାଇ ରୋଗୀ କିମ୍ବା ଗୃହକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ।
Mantras
Mantra 1
पिशाचक्षयणम्। आ प॑श्यति॒ प्रति॑ पश्यति॒ परा॑ पश्यति॒ पश्य॑ति । दिव॑म॒न्तरि॑क्ष॒माद् भूमिं॒ सर्वं॒ तद् दे॑वि पश्यति
ଏହା ପିଶାଚ-କ୍ଷୟକାରିଣୀ: ସେ ଏଠି ଦେଖେ, ପ୍ରତିଉତ୍ତରରୂପେ ସାମ୍ନାକୁ ଦେଖେ, ଦୂରେ ଆଗକୁ ଦେଖେ—ଦେଖେ। ଦିବରୁ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷରୁ, ଭୂମି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ଯାହା କିଛି ସମସ୍ତ ଅଛି, ହେ ଦେବୀ, ସେ ସବୁ ଦେଖେ।
Mantra 2
ति॒स्रो दिव॑स्ति॒स्रः पृ॑थि॒वीः षट् चे॒माः प्र॒दिशः॒ पृथ॑क्। त्वया॒हं सर्वा॑ भू॒तानि॒ पश्या॑नि देव्योषधे
ତିନି ଦିବ ଅଛି, ତିନି ପୃଥିବୀ ଅଛି; ଏହି ଛଅ ଦିଗ ଅଲଗା ଅଲଗା। ହେ ଦେବୀ ଓଷଧି! ତୋ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ ଭୂତ/ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି।
Mantra 3
दि॒व्यस्य॑ सुप॒र्णस्य॒ तस्य॑ हासि क॒नीनि॑का । सा भूमि॒मा रु॑रोहिथ व॒ह्यं श्रा॒न्ता व॒धूरि॑व
ଦିବ୍ୟ ସୁପର୍ଣ୍ଣର—ତାହାର ନିଶ୍ଚୟ—ତୁମେ ଚକ୍ଷୁର କନୀନିକା (ପୁପିଲ୍) ଅଟ। ତୁମେ ଭୂମିକୁ ଅବତରି ଆସିଛ—ବହନ ହେବା ପାଇଁ—ଶ୍ରାନ୍ତା ଭଳି, ବଧୂ ଭଳି।
Mantra 4
तां मे॑ सहस्रा॒क्षो दे॒वो दक्षि॑णे॒ हस्त॒ आ द॑धत्। तया॒हं सर्वं॑ पश्यामि॒ यश्च॑ शू॒द्र उ॒तार्यः॑
ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଦେବ ତାହାକୁ ମୋ ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତରେ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ତାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖେ—ଶୂଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ, ଆର୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ।
Mantra 5
आ॒विष्कृ॑णुष्व रू॒पाणि॒ मात्मान॒मप॑ गूहथाः । अथो॑ सहस्रचक्षो॒ त्वं प्रति॑ पश्याः किमी॒दिनः॑
ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରକାଶ କର; ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଲୁଚାଇ ରଖନି। ଆଉ, ହେ ସହସ୍ରଚକ୍ଷୁ, କୀମୀଦିନମାନଙ୍କୁ (Kīmīdin) ସାମ୍ନା କରି ତୁମେ ଆଗକୁ ଦେଖ।
Mantra 6
द॒र्शय॑ मा यातु॒धाना॑न् द॒र्शय॑ यातुधा॒न्यः । पि॒शा॒चान्त्सर्वा॑न् दर्श॒येति॒ त्वा र॑भ ओषधे
ମୋତେ ଯାତୁଧାନମାନଙ୍କୁ ଦେଖା; ଯାତୁଧାନୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖା। ସମସ୍ତ ପିଶାଚମାନଙ୍କୁ ଦେଖା—ଏଭଳି, ହେ ଓଷଧି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଧରି ନେଉଛି।
Mantra 7
क॒श्यप॑स्य॒ चक्षु॑रसि शु॒न्याश्च॑ चतुर॒क्ष्याः । वी॒ध्रे सूर्य॑मिव॒ सर्प॑न्तं॒ मा पि॑शा॒चं ति॒र॒स्क॑रः
ତୁମେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ; ଏବଂ ଶୂନୀଙ୍କ ଚତୁରକ୍ଷୀ (ଚାରି ଚକ୍ଷୁବାଳୀ)ର ଚକ୍ଷୁ ମଧ୍ୟ। ହେ ବିଧ୍ରେ (ଜ୍ଞାନୀ), ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ପ୍ରକାଶ କରେ, ସେପରି—ସର୍ପଣ କରୁଥିବା ପିଶାଚକୁ ମୋଠାରୁ ଲୁଚାଅନି।
Mantra 8
उद॑ग्रभं परि॒पाणा॑द् यातु॒धानं॑ किमी॒दिन॑म्। तेना॒हं सर्वं॑ पश्याम्यु॒त शू॒द्रमु॒तार्य॑म्
ଧରିବା ହାତର ପକଡ଼ରୁ ବାହାର କରି ମୁଁ ଯାତୁଧାନ—କୀମୀଦିନକୁ ଧରିଲି। ତାହାର ବଳରେ ମୁଁ ସବୁକିଛି ଦେଖୁଛି—ଶୂଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଓ ଆର୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ।
Mantra 9
यो अ॒न्तरि॑क्षेण॒ पत॑ति॒ दिवं॒ यश्चा॑ति॒सर्प॑ति । भूमिं॒ यो मन्य॑ते ना॒थं तं पि॑शा॒चं॑ प्र द॑र्शय
ଯେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ମାର୍ଗେ ଉଡ଼ି ଦିବକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ଯେ ଭୂମିରେ ସରି ସରି ଘୁରେ; ଯେ ଭୂମିକୁ ନିଜର ଅଧିପତ୍ୟ ଭାବେ ମାନେ—ସେଇ ପିଶାଚକୁ ତୁମେ ପ୍ରକାଶ କରି ଦେଖାଅ।
Frequently Asked Questions
It is used to uncover and drive away hidden harmful beings (piśāca/kīmīdin/rakṣas) believed to cause illness, fear, or disturbance—by forcing them to become visible and identifiable.
In Atharvanic healing, certain herbs are personified as conscious powers. Here the oṣadhi is the revealer: it grants ‘seeing’ to the practitioner and compels concealed forces to show themselves.
The text emphasizes the function—revelation and protection—more than a single botanical identity. Traditionally a locally recognized protective herb is chosen, held in the right hand during recitation, and used to ‘point out’ or ward the afflicted space.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.