Anuvaka 2
ଏହି ଅନୁବାକର ମୂଳ ଭାବ ହେଉଛି—ଅଥର୍ବଣୀୟ ଚିକିତ୍ସା, ସତ୍ୟ-ପରୀକ୍ଷା, ବର୍ଷା-କରଣ ଓ ପ୍ରତି-ଅଭିଚାର ମାଧ୍ୟମରେ ଶରୀରୀକ, ସାମାଜିକ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଶୃଙ୍ଖଳାର ପୁନଃସ୍ଥାପନ। ଉପଭାବଗୁଡ଼ିକ: ଭୈଷଜ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା—ହାଡ଼ ଯୋଡ଼ାଇବା, ଘାଉ ‘ସିଲାଇ/ଗଠନ’ କରିବା, ରୋଗୀକୁ ଉଠାଇ ଦେବା; କୃତ୍ୟା, ପିଶାଚ, ରକ୍ଷସ, କୀମୀଦିନ୍ ଆଦି ବିରୁଦ୍ଧରେ ରକ୍ଷା ଓ ରକ୍ଷୋଘ୍ନ ସୁରକ୍ଷା; ଅପାମାର୍ଗକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଔଷଧି ଭାବେ—କାଟିବା, ଝାଡ଼ି ଦେବା ଓ ବନ୍ଧନ ପୁନଃସ୍ଥାପନ ପାଇଁ; ବରୁଣଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟୀୟ ପରୀକ୍ଷକ ଭାବେ—ସ୍ୱୀକାରୋକ୍ତି, ଚୋରି ଓ ମିଥ୍ୟାର ପ୍ରକାଶ; ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କ ବର୍ଷା-ମନ୍ତ୍ର ଓ ଋତୁଚକ୍ରର ପୁନର୍ନବୀକରଣ।
Suktas in Anuvaka 2
Sukta 11
ଏହି ସୂକ୍ତ ସାମାଜିକ ଭାବେ ସୀମାନ୍ତରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରିତୁଆଲ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ—ବାରୋଟି “ବ୍ରାତ୍ୟ ରାତ୍ରି”—କୁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି-କ୍ରମର ଭିତରେ ସ୍ଥାପନ କରି ପବିତ୍ର କରେ, ଏବଂ ତାହାର ନିୟମ-ଶାସନକୁ “ବୃଷଭର ବ୍ରତ” (anaḍuho vratam) ଭାବେ ପରିଚୟ କରାଏ। ସେହି ସହିତ ଏହା ଦୀକ୍ଷାକୁ କୃଷିଶକ୍ତି ସହ ଯୋଡ଼େ: ଧ୍ୱନିମୟ, ପରିଶ୍ରମୀ ହଳ-ବଳଦ, ଧର୍ମସମ୍ମତ ବିନିମୟ (ଦାତା/ଗ୍ରାହକ), ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ର ଯଥାର୍ଥ ଜ୍ଞାନ—ଏସବୁ ମିଶି ସମୃଦ୍ଧି, ଉର୍ବରତା ଓ ରିତୁଆଲ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତତାକୁ ଅଧିକୃତ କରେ।
Sukta 12
ଏହି ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ଚିକିତ୍ସା-ସୂକ୍ତଟି ହାଡ଼ ବସାଇବା ଓ ଘାଉ ଗଠିବା ପାଇଁ ଏକ ମନ୍ତ୍ର—ଭଙ୍ଗ, ସ୍ଥାନଚ୍ୟୁତି କିମ୍ବା କାଟା ଆଘାତ ପରେ ଶରୀରକୁ “ସନ୍ଧି ସହ ସନ୍ଧି” ଭାବେ ପୁନଃ ଗଠନ କରି, ମଜ୍ଜା, ମାଂସ, ଚର୍ମ ଓ ଅସ୍ଥିକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରେ। ଏଥିରେ ଧାତୃଙ୍କୁ ସେହି ବିଶ୍ୱ-ନିୟନ୍ତା ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ ଯିଏ ଭଙ୍ଗିଯାଇଥିବାକୁ ପୁନଃ ସଂଯୋଜନ କରିପାରନ୍ତି; ସହିତେ ଓଷଧି (ଚିକିତ୍ସା ଉଦ୍ଭିଦ, ପ୍ରାୟତଃ ରୋହିଣୀ ଭାବେ ପରିଚିତ) କୁ “ଏକାଠି କରିବା” ଓ କ୍ଷତଗ୍ରସ୍ତ ତନ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃ ଅଙ୍କୁରିତ/ବୃଦ୍ଧି କରାଇବା ପାଇଁ ସଶକ୍ତ କରାଯାଏ।
Sukta 13
AV 4.13 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଥର୍ବଣିକ ଚିକିତ୍ସା-ପ୍ରାର୍ଥନା, ଯେଉଁଥିରେ ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃଙ୍କୁ ରୋଗରେ ପତିତ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଉଠାଇ ଦେବାକୁ ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ରୋଗ ଦୋଷ (ଆଗସ୍) କିମ୍ବା ଆଚାର-ନୀତିଗତ ଅପବିତ୍ରତା ସହିତ ବନ୍ଧା, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ପୁନଃଜୀବନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି। ଏହା ରୋଗୀଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଦେବତାମାନେ, ମରୁତମାନେ ଓ “ସମସ୍ତ ଭୂତ” ଦ୍ୱାରା ଏକ ସୁରକ୍ଷା-ବଳୟ ଗଢ଼େ, ଏବଂ ଶେଷରେ ମନ୍ତ୍ର-ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଚିକିତ୍ସାତ୍ମକ ସ୍ପର୍ଶରେ ପହଞ୍ଚେ—ଯେଉଁଠାରେ ସଠିକ୍ ବାଣୀରେ ସଶକ୍ତ ହାତ ଅନାମୟ (ରୋଗମୁକ୍ତି) ଉତ୍ପାଦନ କରେ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ସହ ପୁନରୁତ୍ଥାନକୁ ଯୋଡ଼ିବାରେ ଅଛି: କାରଣ (ଅପରାଧ/ଅଶୁଚି) ଅପସାରଣ ଏବଂ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିର ପୁନଃପ୍ରତିଷ୍ଠା।
Sukta 14
AV 4.14 ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗକାମ୍ୟ ଆଥର୍ବଣିକ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ତିନିଟି ବିଶ୍ୱ-ସ୍ଥାନ—ପୃଥିବୀ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଓ ଦ୍ୟୌ—ମାଧ୍ୟମରେ “ଆରୋହଣ”କୁ ଯଜ୍ଞୀୟ ଭାବେ ରୂପାୟିତ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଶେଷରେ ସ୍ୱର୍ (Svàr) ର ଆଲୋକରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ। ଏହା ନାକ (nāka) କୁ ଆରୋହଣର ଦର୍ଶନାତ୍ମକ ଭାଷାକୁ ସଠିକ୍ ଯଜ୍ଞ-ପ୍ରାୟୋଗିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ସହ ମିଶାଏ—ପଞ୍ଚବିଧ ପାୟସ/ଖିର ଓ ଛାଗକୁ ଦିଗାନୁସାରେ ସ୍ଥାପନ—ଏବଂ ଏକ ଲଘୁ-ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଗଢ଼ି ଯଜମାନଙ୍କୁ ଏହି ଲୋକରେ ପୌଷ୍ଟିକ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ପରଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ପଦ/ସ୍ଥିତି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରାଏ।
Sukta 15
ଏହି ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ବର୍ଷା-ମନ୍ତ୍ର ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କ ବର୍ଷାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ—ମେଘ, ପବନ ଓ ଜଳଧାରାକୁ ସକ୍ରିୟ କରି, ଏବଂ ବେଙ୍ଗମାନଙ୍କର ପୁନଃ କୁହୁକୁହୁ ଧ୍ୱନିକୁ ବର୍ଷା ଋତୁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଆସିଗଲା ବୋଲି ଶ୍ରବ୍ୟ ଶକୁନ ଭାବେ ଧରେ। ଏହି ସୂକ୍ତ ଦିଗଦିଗନ୍ତରୁ ମେଘ ଆଣିବା ଭଳି ବିଶ୍ୱଜନୀନ ଆଦେଶକୁ ଗାଁ-ସ୍ତରର ରିତୁଆଲ ଯଥାର୍ଥତା (ପୋଖରୀ, ବେଙ୍ଗ, ଧ୍ୱନି) ସହ ମିଶାଇ, କୃଷିର ଋତୁଚକ୍ର, ଖାଦ୍ୟ-ନିରାପତ୍ତା ଓ ସମୁଦାୟର କୁଶଳତା ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ।
Sukta 16
AV 4.16 ଏକ ଆଥର୍ବଣିକ ନ୍ୟାୟ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟର ଅଭ୍ରାନ୍ତ ପରୀକ୍ଷକ ଭାବେ ବରୁଣଙ୍କୁ, ଏବଂ ସାର୍ବଭୌମ ସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଚୋରିକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବା ଓ ଦୋଷୀଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକାରୋକ୍ତିକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିଛି। ଏହା ଦିବ୍ୟ ନିରୀକ୍ଷଣର ଏକ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଗଢ଼େ—ପୃଥିବୀ, ଦ୍ୟୌ, ଏପରିକି ଅଳ୍ପ ଜଳ ମଧ୍ୟ ବରୁଣଙ୍କୁ ଲୁଚାଇ ରଖେ—ଯାହାର ଫଳରେ ଗୋପନ ରହିବା ଅସମ୍ଭବ ହୋଇଯାଏ। ସୂକ୍ତଟି ଶେଷରେ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ/ଚୋରଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡସ୍ୱରୂପ ବନ୍ଧନ (ବରୁଣ-ପାଶ) ଦ୍ୱାରା ଆବଦ୍ଧ କରିବାରେ ପହଞ୍ଚେ, ଏବଂ ଏହା ଏକ ଉଚ୍ଚାରିତ ଶପଥ-ପରୀକ୍ଷା ଭାବେ କାମ କରି, ସତ୍ୟବାଦୀ ବାକ୍ୟକୁ ବାଧ୍ୟ କରି ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳା (ଋତ) କୁ ସୁରକ୍ଷା କରେ।
Sukta 17
AV 4.17 ରେ ଅପାମାର୍ଗକୁ “ଔଷଧମାନଙ୍କର ସାମ୍ରାଟ” ଭାବେ ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଛି; ରୋଗ, ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନ-ଜନିତ ରୋଗ ଓ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ତାହାକୁ ଧରାଯାଏ। ଏହି ସୂକ୍ତ ଭୈଷଜ୍ୟ (ଚିକିତ୍ସାତ୍ମକ) ଓ ରକ୍ଷା (ସୁରକ୍ଷାତ୍ମକ ନିଷ୍କାସନ) — ଉଭୟ ଭାବେ କାମ କରେ; ଗଛଟିର ଝାଡ଼ିବା/ପୋଛିବା ପ୍ରତୀକ ଦ୍ୱାରା ରୋଗୀ ଉପରେ “ବସିଯାଇଥିବା” ଅଶୁଭକୁ ହଟାଏ। ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତି ଅପାମାର୍ଗକୁ ଏକ ଅଗଦ (ବିଷନାଶକ/ପ୍ରତିବିଷ) ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରେ, ଯାହା ସକ୍ରିୟ ଭାବେ ଆଗେଇ ଯାଇ କ୍ଲେଶ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ବାକ୍ୟକୁ ନିରସନ କରେ।
Sukta 18
AV 4.18 ଏକ ପ୍ରତି-ଟୋଣାଟୁଣି ସୂକ୍ତ, ଯାହା ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ କୃତ୍ୟା (ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ମାୟା-ଟୋଣା)କୁ ତାହାର ପ୍ରେଷକଙ୍କ ଉପରେ ଫେରାଇ ଦିଏ, ନିର୍ଦୋଷ ଗୃହସ୍ଥ ଓ ତାଙ୍କର ଜୀବିକାକୁ ସୁରକ୍ଷା କରେ। ଅପାମାର୍ଗର ଅପଶକୁନ-ନିବାରକ ଶକ୍ତିକୁ ଓଷଧି-ବଳ ଭାବେ କେନ୍ଦ୍ର କରି, ଏହି ସୂକ୍ତ କହେ ଯେ ମନ୍ତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର, ଗୋଧନ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଉପରେ କରାଯାଇଥିବା ଟୋଣାକୁ ‘ନଷ୍ଟ/ବିଗାଡ଼ି’ ଦେଇପାରେ, ପ୍ରତିପକ୍ଷର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତାକୁ ଅକ୍ଷମ କରେ, ଏବଂ ଯଜମାନ/ଗ୍ରାହକ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
Sukta 19
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅପାମାର୍ଗ (‘ଝାଡ଼ିଦେବା’ ଉଦ୍ଭିଦ)କୁ ଜୀବନ୍ତ, କାଟୁଥିବା ଏବଂ ବନ୍ଧନ-ପୁନଃସ୍ଥାପକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି: ଏହା ପୁନରାବୃତ୍ତ, ‘ବର୍ଷ-ପିଛାକରୁଥିବା’ ରୋଗ/ପୀଡ଼ାକୁ ଛେଦ କରେ ଏବଂ ଗୃହବଂଶକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ରଚିତ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ କୃତ୍ୟା (ନିର୍ମିତ ମାୟା-ଟୋଣା)କୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଏ। ଚିକିତ୍ସା ଲକ୍ଷ୍ୟ ସହିତ ସେ ସାମାଜିକ ଏକତାକୁ ପୁନଃଗଢ଼େ—‘ମିତ୍ର’ ଓ ‘ଜ୍ଞାତି’ କରେ—ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଓଜସ୍ରେ ସୁଦୃଢ଼ ଶତଗୁଣ/ସହସ୍ରଗୁଣ ମାପିତ ସୁରକ୍ଷା-ପରିଧି ସ୍ଥାପନ କରେ।
Sukta 20
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ରକ୍ଷୋଘ୍ନ–ଭୈଷଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ଏକ ପ୍ରକାଶକ ଓଷଧିକୁ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଗୁପ୍ତ ହାନିକାରକ ସତ୍ତାମାନଙ୍କୁ (କୀମୀଦିନ, ପିଶାଚ, ରକ୍ଷସ) ଉଦ୍ଘାଟିତ କରାଏ ଏବଂ ତାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣଯୋଗ୍ୟ ଓ ତାଡ଼ନଯୋଗ୍ୟ କରେ। ଓଷଧିକୁ ଦର୍ଶନ-ଶକ୍ତି ଭାବେ ସାଧକଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତରେ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଛଦ୍ମବେଶ ଓ ଗତିବିଧି ମଧ୍ୟରେ ବିବେକ ଦିଏ। ଗୁପ୍ତ ରୂପମାନଙ୍କୁ ଆବିଷ୍କୃତ (ଆବିଷ୍କୃ-) କରି ଏହି ସୂକ୍ତ ଅଦୃଶ୍ୟ ପୀଡ଼ାକୁ ଦୃଶ୍ୟ, ନାମକରଣଯୋଗ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପରିଣତ କରେ, ଯାହାକୁ ହଟାଇ ରୋଗୀ କିମ୍ବା ଗୃହକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.