Anuvaka 5
ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ: ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ବିଜୟ—ମନ୍ତ୍ର ହିଁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଶକ୍ତି, ଯାହା ବିରୋଧକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇ ଦେବଶକ୍ତିକୁ ‘ବାଜ’ (ଜୟଶକ୍ତି), ଗୋଧନ, ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ଖ୍ୟାତିରେ ପରିଣତ କରେ। ଉପବିଷୟ: (1) ଶତ୍ରୁ-ଭଙ୍ଗ ଓ ବାଧା-ନିବାରଣ (ବୃତ୍ର/ଦ୍ୱେଷୀ) (2) ଧନ-ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ଧନ-ଆକର୍ଷଣ (ଲୁଟ, ମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତୁ, ଗୋ-ସମ୍ପଦ) (3) ରାଜସ୍ୱତ୍ୱ ଓ ସାମାଜିକ ଉନ୍ନତି (ସମ୍ରାଟ୍, ଶ୍ରବସ୍, ବାର୍ଚ୍ଛସ୍) (4) ବିପଦ ମଧ୍ୟରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଗମନ; ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସୁରକ୍ଷା (5) ସୂର୍ଯ୍ୟ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅନ୍ଧକାର-ନିବାରଣ ଓ ପୁନଃସ୍ଥାପନ।
Suktas in Anuvaka 5
Sukta 41
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ସୂକ୍ତଟି ଋଗ୍ବେଦର ବୀର-ପୌରାଣିକ ଚକ୍ରକୁ ତିନି ମନ୍ତ୍ରର ଏକ ମନ୍ତ୍ର-ଚର୍ମରେ ସଂକୋଚିତ କରେ: ଦଧୀଚିଙ୍କ ଅସ୍ଥିଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ “ଅପ୍ରତିହତ” ବିଜୟକୁ ଅବରୋଧକ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବାର ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ଧରାଯାଇଛି। ପରେ ଏହା ସଫଳ ପୁନରୁଦ୍ଧାରର ମୋଟିଫ୍କୁ ଆଣେ—ଲୁଚିଥିବା ଅଶ୍ୱ-ଶିର ଖୋଜିବା ଏବଂ ଗାଈର ଗୁପ୍ତ ନାମ ଅନୁସରଣ କରିବା—ଯାହାଦ୍ୱାରା କର୍ତ୍ତା ଲୁଚିଥିବା (ବଳ, ସମୃଦ୍ଧି, ଯଜ୍ଞ-ସିଦ୍ଧି) କୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଉର୍ବରତା ଓ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ପୁନସ୍ଥାପିତ କରିପାରିବେ।
Sukta 42
AV 20.42 ହେଉଛି ଋଗ୍ବେଦୀୟ ଯୁଦ୍ଧ-ସଂଗ୍ରହରୁ ଗୃହୀତ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର-ସୂକ୍ତ, ଯାହାକୁ ବିଜୟ-ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ ପାଠ କରାଯାଏ; ଏଥିରେ ଦ୍ୟାବାପୃଥିବୀ ପରି କୋସ୍ମିକ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗର୍ଜନମୟ ଅଗ୍ରସରତା ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ଏହା ଅଭିଷିକ୍ତ ବାଚ୍ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷାତ୍ମକ ମନ୍ତ୍ର-ଆବରଣକୁ ସୋମଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧୀୟ ଉତ୍କର୍ଷ ସହ ଏକତ୍ର କରେ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ପ୍ରତିପକ୍ଷକୁ କମ୍ପିତ କରିବା ଏବଂ ସାଧକପକ୍ଷ ପାଇଁ ଅଚଳ ସହାୟତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା।
Sukta 43
AV 20.43 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର-ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଶତ୍ରୁ-ଭଙ୍ଗକାରୀ ଶକ୍ତିକୁ ଧନ-ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ଧନ-ଆକର୍ଷଣ ସହ ଏକତ୍ର କରାଯାଇଛି। ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦିଏ ଯେ ଦ୍ୱେଷୀ ଓ ଦମନକାରୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ, ଗୁହା କିମ୍ବା ପାଥରିଆ ସ୍ଥାନରେ ଲୁଚିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନକୁ ଫେରାଇ ଆଣନ୍ତୁ, ଏବଂ ବିଜୟର ନିଶ୍ଚିତ ପରିଣାମ ଭାବେ “ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ଧନ” ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ।
Sukta 44
AV 20.44 ହେଉଛି ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ତୁତି (ଋଗ୍ବେଦରୁ ଗୃହୀତ) ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ରାଟ୍—ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାର୍ବଭୌମ ଶକ୍ତି—ଭାବେ ସିଂହାସନାରୂଢ଼ କରେ; ସେ ସ୍ତୁତିକୁ ସାର୍ଥକ କରି ତାହାକୁ ଶ୍ରବସ୍ (ଖ୍ୟାତି) ଓ ବାଜ (ବିଜୟ/ଲୁଟ) ରେ ପରିଣତ କରନ୍ତି। ତିନିଟି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଭୁତ୍ୱର ଘୋଷଣାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସମସ୍ତ ସ୍ତୋତ୍ର ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସଫଳତା ପାଉଥାଏ ବୋଲି କହେ, ଏବଂ ଶେଷରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ବିଜୟ ଓ ଅର୍ଜନ ପାଇଁ ସିଧା ଆହ୍ୱାନରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଅଥର୍ବଣୀୟ ପୁନଃବ୍ୟବହାରରେ ଏହା ଅଧିକାର, ଖ୍ୟାତି ଓ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧାମୂଳକ ସଫଳତା ପାଇଁ ଏକ ଲିଟର୍ଜିକାଲ୍ ଉତ୍ସାହବର୍ଦ୍ଧକ ଭାବେ କାମ କରେ।
Sukta 45
AV 20.45 ହେଉଛି ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଋଗ୍ବେଦୀୟ ଶୈଳୀର ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ତୋତ୍ର, ଯାହାକୁ ଅଥର୍ବବେଦର ଲିଟର୍ଜିକାଲ ସଂଗ୍ରହରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସମୁଦାୟର ଉଚ୍ଚାରିତ ସ୍ତୁତିକୁ “ଯଥାଯୋଗ୍ୟ/ଫିଟ୍” (ସମତସ୍) କରିବା, ଯେପରି ତାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବେ ଆକର୍ଷିତ କରେ। ଏଠାରେ ଦାନର ଅଧିପତି ଓ ବିଜୟୀ ଶକ୍ତିର ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ଯେ ସେ ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରତିଯୋଗିତା (ବାଜ)ରେ ଗାୟକମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ାନ୍ତୁ, ସମୃଦ୍ଧି, ସୁରକ୍ଷା, ଏବଂ ସୂନୃତାର ବର—କୃପାମୟ, ସତ୍ୟ, ମଙ୍ଗଳମୟ ବାଣୀ—ଦିଅନ୍ତୁ।
Sukta 46
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର-ସୂକ୍ତରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରର ନେତା ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ କର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଯିଏ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧାକୁ “ଉତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ” ଦିଗକୁ ଫେରାଇଦିଅନ୍ତି। ଗାୟକ/ସ୍ତୋତାକୁ ବିପଦ ଉପରେ ନିରାପଦରେ ପାର କରାଇବାକୁ—ଭୟଙ୍କର ଜଳରେ ନାଉକା ପରି—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷୀ ଓ ଶତ୍ରୁଶକ୍ତିକୁ ଦମନ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ। ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ହେଉଛି—ବିଜୟ, ନିରାପଦ ପାରାପାର ଓ କଲ୍ୟାଣ (ବାଜ/ସ୍ୱସ୍ତି/ସୁମ୍ନ)କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ତଳେ ଏକତ୍ର କରିବା।
Sukta 47
AV 20.47 ହେଉଛି ଋଗ୍ବେଦ-ଉତ୍ପନ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଲିଟର୍ଜିକ ଷୁକ୍ତ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ (ଏବଂ ସହଯୋଗୀ ଇନ୍ଦ୍ରୀୟ) ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଅନ୍ଧକାର, ବାଧା ଓ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପଛକୁ ଫେରାଇ ଦିଏ, ଏବଂ ସଠିକ୍ ଦିଗବୋଧ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରେ। ଏଠାରେ ଚିକିତ୍ସା ଓ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରକାଶକ ଦୃଷ୍ଟି ତଳେ ଅପକାରର ‘ପ୍ରତ୍ୟକ’ (ପଛମୁହାଁ) ଭାବରେ—ଏକ ବିଶ୍ୱଜାଗତିକ ‘ଫେରାଇଦେବା’—ରୂପେ ଦେଖାଯାଇଛି; ସହିତେ ବୃତ୍ର-ବଧ ପରମ୍ପରାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଅବରୋଧ ଭାଙ୍ଗି ଜୀବନଦାୟି ଆଲୋକକୁ ମୁକ୍ତ କରାଯାଏ।
Sukta 48
AV 20.48 ଏକ ପୌଷ୍ଟିକ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା-ଦାୟକ ସୂକ୍ତ, ଯାହା ମନ୍ତ୍ରର ଅଭିଷେକ-ଶକ୍ତି (ଗିରଃ/ବାକ୍) ଦ୍ୱାରା ଲାଭାନ୍ବିତକୁ ‘ବର୍ଚସ୍’—ଦୀପ୍ତିମୟ ଉପସ୍ଥିତି, ଅଧିକାର ଓ ସାର୍ବଜନୀନ ଖ୍ୟାତି—ରେ ଅଭିଷିକ୍ତ କରେ। ଗାଈ-ବଛା ପୋଷଣର ଉପମା ଏବଂ ମାତା (ପୃଥିବୀ) ଠାରୁ ପିତା (ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ବିଶ୍ୱମୟ ଯାତ୍ରା ମାଧ୍ୟମରେ, ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଦୀପ୍ତିକୁ ଦିନ, ଉଷା ଓ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କର ସ୍ଥିର ଋତ-ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସ୍ଥାପିତ କରେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ ଯଶ ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
Sukta 49
AV 20.49 ହେଉଛି ଋଗ୍ବେଦ-ଉତ୍ପନ୍ନ ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ତୁତି, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟୀ ଶକ୍ତିକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପରିଣତ କରେ—ବିଶେଷକରି “ବାଜ” (ଜୟଶକ୍ତି/ପୁରସ୍କାର) ଓ ଗୋଧନକୁ ଶୀଘ୍ର ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିବାରେ। ଏହି ସୂକ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦ୍ୟୁତିମାନ, ଦାନଶୀଳ ଓ ଅପକାର-ନାଶକ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଏବଂ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ (ବାଚ୍) ଓ ସ୍ତୁତି (ଗୀର୍) କୁ ଦେବ-ସମ୍ମତି ଓ ଭୌତିକ ବୃଦ୍ଧି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରୁଥିବା ଯାନ ଭାବେ ଦେଖାଏ।
Sukta 50
AV 20.50 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କିନ୍ତୁ ପ୍ରବଳ ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ତୁତି; ଏଠାରେ “ନବୀନ ସ୍ତୁତି” (navya stuti) କୁ ଯଜ୍ଞର ଚାଳକ-ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯାହା ପୁନଃପୁନଃ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୃପାକୁ ନବୀକୃତ କରେ। ସୂକ୍ତଟି ଉଲ୍ଲେଖ କରେ ଯେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଅକ୍ଷୟ—କୌଣସି ସ୍ତୁତି ତାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛୁଇଁପାରେ ନାହିଁ—କିନ୍ତୁ ଏହି ଅତିରିକ୍ତତା ନିଜେ ନିରନ୍ତର ପାଠକୁ ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ କରେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଆଗମନକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରି ଋତ-ସମନ୍ୱିତ ଯଜମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.