Sukta 12
Rishi: Vratya dossier tradition (anukramaṇī-dependent)
Devata: Vrātya (as potent personage) / Agni (contextual)
Chandas: Prose
ଏହି ଗଦ୍ୟ ସୂକ୍ତଟି ଭ୍ରାତ୍ୟଙ୍କୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କିନ୍ତୁ ଶୁଭ ଅତିଥି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ନିୟମ ଦେଉଛି—ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ଘରୋଇ ଅଗ୍ନି ପୂର୍ବରୁ ଉଠାଯାଇଛି ଏବଂ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଚାଲିଛି। ଏହା ଶିଖାଏ ଯେ ସଠିକ ଜ୍ଞାନ ଓ ଆତିଥ୍ୟ ରିତିଦୋଷକୁ ରୋକେ, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହୁତିର ସ୍ୱୀକୃତି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ, ଏବଂ ଏହି ଲୋକରେ ନିଜର ଆୟତନ (ସ୍ଥିତି/ଆଧାର) କୁ ସ୍ଥିର କରେ। ସୂକ୍ତଟି ସାମାଜିକ-ରିତୁଆଲ ‘ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରୋଟୋକଲ’ ଭାବେ କାମ କରି, ଭ୍ରାତ୍ୟ-ଶକ୍ତିକୁ ଆଶଙ୍କାରୁ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପରିଣତ କରେ।
Mantras
Mantra 1
तद् यस्यै॒वं वि॒द्वान् व्रात्य॒ उद्धृ॑तेष्व॒ग्निष्वधि॑श्रितेऽग्निहो॒त्रेऽति॑थिर्गृ॒हाना॒गच्छे॑त्
ଏବେ, ଯେ ଏଭଳି ଜାଣେ, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯଦି ବ୍ରାତ୍ୟ ଅତିଥି ଭାବେ ଆସେ—ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନିଗୁଡ଼ିକ ଉଦ୍ଧୃତ (ଉଠାଇ ସଜାଇଥିବା) ଥାଏ ଏବଂ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଅଧିଶ୍ରିତ (ସ୍ଥାପିତ) ଥାଏ—
Mantra 2
स्व॒यमे॑नमभ्यु॒देत्य॑ ब्रूया॒द् व्रात्याति॑ सृज हो॒ष्यामीति॑
ସେ ନିଜେ ବାହାରି ତାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାକୁ ଯାଇ କହୁ: ‘ହେ ବ୍ରାତ୍ୟ, ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର; ମୁଁ ହୋମ (ହୋଷ୍ୟାମି) କରିବି।’
Mantra 3
स चा॑तिसृ॒जेज्जु॑हु॒यान्न चा॑तिसृ॒जेन्न जु॑हुयात्
ଯଦି ସେ ମୋକ୍ଷ/ମୁକ୍ତି ଦେଇ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ତେବେ ହୋମରେ ଆହୁତି ଦିଅ; ଯଦି ମୁକ୍ତି ନ ଦେଏ, ତେବେ ଆହୁତି ଦିଅ ନାହିଁ।
Mantra 4
स य ए॒वं वि॒दुषा॒ व्रात्ये॒नाति॑सृष्टो जु॒होति॑
ଯେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି ମୁକ୍ତ କରାଯାଇ ହୋମରେ ଆହୁତି ଦିଏ, ସେ—
Mantra 5
प्र पि॑तृ॒याणं॒ पन्थां॑ जानाति॒ प्र दे॑व॒यान॑म्
ସେ ପିତୃୟାଣ ମାର୍ଗକୁ ଜାଣେ; ଏବଂ ଦେବୟାଣ ମାର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ।
Mantra 6
न दे॒वेष्वा वृ॑श्चते हु॒तम॑स्य भवति
ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାହାର ହୁତି କାଟି ନିଆଯାଏ ନାହିଁ; ତାହାର ଆହୁତି ନିଶ୍ଚୟ ଗ୍ରହୀତ ହୁଏ।
Mantra 7
पर्य॑स्या॒स्मिंल्लो॒क आ॒यत॑नं शिष्यते॒ य ए॒वं वि॒दुषा॒ व्रात्ये॒नाति॑सृष्टो जु॒होति॑
ଯେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟୁକ୍ତ ହୋଇ ହୋମ କରେ—ତାହାର ଚାରିପାଖରେ, ଏହି ଲୋକରେ ହିଁ, ଏକ ସ୍ଥିର ଆଧାର-ସ୍ଥାନ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ରହିଯାଏ।
Mantra 8
अथ॒ य ए॒वं वि॒दुषा॒ व्रात्ये॒नान॑तिसृष्टो जु॒होति॑
କିନ୍ତୁ ତାପରେ—ଯେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟୁକ୍ତ ନ ହୋଇ ହୋମ କରେ—
Mantra 9
न पि॑तृ॒याणं॒ पन्थां॑ जानाति॒ न दे॑व॒यान॑म्
ସେ ପିତୃୟାଣର ପଥ ଜାଣେ ନାହିଁ; ସେ ଦେବୟାଣର ପଥ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ ନାହିଁ।
Mantra 10
आ दे॒वेषु॑ वृश्चते अहु॒तम॑स्य भवति
ତାହା ଦେବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ, ଯେନେ କି, କାଟି ଅଲଗା କରାଯାଏ; କାରଣ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅହୁତ (ଅର୍ପିତ ନୁହେଁ) ହବିଷ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପିତ ସମାନ ହୋଇଯାଏ।
Mantra 11
नास्या॒स्मिंल्लो॒क आ॒यत॑नं शिष्यते॒ य ए॒वं वि॒दुषा॒ व्रात्ये॒नान॑तिसृष्टो जु॒होति॑
ଯେ ଏଭଳି ଜାଣି, ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାତ୍ୟକୁ ନିଜ ବିରୋଧରେ ଛାଡ଼ିନଦେଇ (ଶତ୍ରୁତାରେ ନ ଠେଲି) ଜୁହୋତି କରେ—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଲୋକରେ କୌଣସି ଆଧାର/ଠିକଣା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହେ ନାହିଁ।
Frequently Asked Questions
Here the Vrātya is a highly charged, liminal sacred personage—an outsider-like figure whose presence can bring benefit or danger. The hymn treats him as powerful and therefore to be received with correct ritual hospitality.
Because the risky moment is when household ritual operations are already active. The sukta gives a protocol for integrating the guest without disrupting the fire-rite or creating a ritual fault.
It promises that the oblation will not be ‘cut off’ among the gods (it is accepted), and that the performer’s ‘footing’ or standing in this world is not diminished—so peace, continuity, and security are maintained.
Ask anything about Sukta 12 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.