Sukta 5
Rishi: Anonymous/Brāhmaṇa-style prose unit within AV 15 (traditionally linked to Atharvanic redactors)
Devata: Knowledge (Veda) as efficacious power; implicitly Rudraic guardianship in the surrounding context
Chandas: Mixed/prose-like Atharvanic style (not a strict metrical ṛc)
AV 15.5 ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଶୈଳୀର ଆଥର୍ବଣିକ ଏକକ, ଯେଉଁଥିରେ ଜ୍ଞାନ (ବେଦ—“ଯ ଏବଂ ବେଦ”) କୁ ଏକ ଠୋସ, ସୁରକ୍ଷାଦାୟକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯାହା ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ସ୍ଥିର କରେ। ଦିଗମାନଙ୍କ ଉପରେ—ବିଶେଷକରି ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଧନୁର୍ଧର-ସହଚର ସହ—ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତୃତ୍ୱକୁ ନିୟୋଜନ କରି, ଏହା ସୁରକ୍ଷାକୁ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିବା ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଗୋଧନ ଓ ସହଚରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ହାନି ରୋକାଯାଏ ଏବଂ ସାମୁଦାୟିକ କଲ୍ୟାଣ ଅବିକଳ ରହେ।
Mantras
Mantra 1
३,६, ९,१२,१५,१८,२१ द्विपदा प्राजापत्याऽनुष्टुप्; ४ त्रिपदा स्वराट् प्राजापत्या पङ्क्तिः; तस्मै॒ प्राच्या॑ दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाद् भ॒वमि॑ष्वा॒सम॑नुष्ठा॒तार॑मकुर्वन्
ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ପୂର୍ବ ଦିଗର ଅନ୍ତର୍ଦେଶରୁ, ସେମାନେ ଭବଙ୍କୁ—ଇଷ୍ୱାସ (ଧନୁର୍ଧର/ବାଣଧାରୀ)—ଅନୁଷ୍ଠାତା (ସହାୟକ) ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
Mantra 2
भ॒व ए॑नमिष्वा॒सः प्राच्या॑ दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाद॑नुष्ठा॒तानु॑ तिष्ठति॒ नैनं॑ श॒र्वो न भ॒वो नेशा॑नः
ଭବ ନାମକ ଇଷ୍ୱାସ (ଧନୁର୍ଧର) ପୂର୍ବ ଦିଗର ଅନ୍ତର୍ଦେଶରୁ ତାଙ୍କ ପାଖେ ଅନୁଷ୍ଠାତା ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହେ; ନ ଶର୍ବ, ନ ଭବ, ନ ଈଶାନ—କେହି ତାକୁ ପ୍ରହାର କରିବେ ନାହିଁ।
Mantra 3
नास्य॑ प॒शून् न स॑मा॒नान् हि॑नस्ति॒ य ए॒वं वेद॑
ଯେ ଏଭଳି ଜାଣେ, ସେ ନିଜ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ନୁହେଁ, ନିଜ ସମାନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହାନି କରେନାହିଁ।
Mantra 4
तस्मै॒ दक्षि॑णाया दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाच्छ॒र्वमि॑ष्वा॒सम॑नुष्ठा॒तार॑मकुर्वन्
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଅନ୍ତର୍ଦେଶରୁ ସେମାନେ ଧନୁର୍ଧର ଶର୍ବଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ସେବକ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
Mantra 5
श॒र्व ए॑नमिश्वा॒सो दक्षि॑णाया दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाद॑नुष्ठा॒तानु॑ तिष्ठति॒ नैनं॑ श॒र्वो न भ॒वो नेशा॑नः
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ, ଅନ୍ତର୍ଦେଶରୁ, ଧନୁର୍ଧର ଶର୍ବ ଅନୁଷ୍ଠାତା ଭାବେ ତାଙ୍କ ପାଖେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହେ; ଏବଂ ଶର୍ବ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରେନାହିଁ, ନ ଭବ, ନ ଈଶାନ।
Mantra 6
नास्य॑ प॒शून् न स॑मा॒नान् हि॑नस्ति॒ य ए॒वं वेद॑
ଯେ ଏଭଳି ଜାଣେ, ସେ ନ ନିଜ ପଶୁମାନଙ୍କୁ, ନ ନିଜ ସମାନମାନଙ୍କୁ ହାନି କରେ।
Mantra 7
तस्मै॑ प्र॒तीच्या॑ दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शात् प॑शु॒पति॑मिष्वा॒सम॑नुष्ठा॒तार॑मकुर्वन्
ତାହା ପାଇଁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରୁ, ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶରୁ, ସେମାନେ ପଶୁପତି—ଇଷ୍ୱାସ (ଧନୁର୍ଧର)—କୁ ଅନୁଷ୍ଠାତା (ସହାୟକ-କର୍ତ୍ତା) ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
Mantra 8
प॒शु॒पति॑रेनमिष्वा॒सः प्र॒तीच्या॑ दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाद॑नुष्ठा॒तानु॑ तिष्ठति॒ नैनं॑ श॒र्वो न भ॒वो नेशा॑नः
ପଶୁପତି—ଇଷ୍ୱାସ (ଧନୁର୍ଧର)—ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରୁ, ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶରୁ, ଅନୁଷ୍ଠାତା ଭାବେ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହେ; ଏବଂ ଶର୍ବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରହାର ନ କରୁ, ନ ଭବ, ନ ଈଶାନ।
Mantra 9
नास्य॑ प॒शून् न स॑मा॒नान् हि॑नस्ति॒ य ए॒वं वेद॑
ଯେ ଏଭଳି ଜାଣେ, ସେ ନିଜ ପଶୁମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ ନାହିଁ; ନିଜ ସମାନ (ସମକକ୍ଷ)ମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହିଂସା କରେ ନାହିଁ।
Mantra 10
तस्मा॒ उदी॑च्या दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाद॒ग्रं दे॒वमि॑ष्वा॒सम॑नुष्ठा॒तार॑मकुर्वन्
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତର ଦିଗର ମଧ୍ୟ-ପ୍ରଦେଶରୁ ସେମାନେ ଅଗ୍ରସ୍ଥାନରେ ଜଣେ ଦିବ୍ୟ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ—ତାଙ୍କର ଅନୁଷ୍ଠାତା, ଅନୁଗାମୀ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ସାଙ୍ଗେ ସାଙ୍ଗେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିବାକୁ।
Mantra 11
उ॒ग्र ए॑नं दे॒व इ॑ष्वा॒स उदी॑च्या दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाद॑नुष्ठा॒तानु॑ तिष्ठति॒ नैनं॑ श॒र्वो न भ॒वो नेशा॑न
ଉଗ୍ର ଉତ୍ତର ଦିଗର ମଧ୍ୟ-ପ୍ରଦେଶର ଦିବ୍ୟ ଧନୁର୍ଧର ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅନୁଷ୍ଠାତା ଭାବେ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହେ; ଶର୍ବ, ଭବ, କିମ୍ବା ଈଶାନ—କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ।
Mantra 12
नास्य॑ प॒शून् न स॑मा॒नान् हि॑नस्ति॒ य ए॒वं वेद॑
ଯେ ଏଭଳି ଜାଣେ, ସେ ନିଜ ପଶୁମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେନାହିଁ, ନା ନିଜ ସମାନମାନଙ୍କୁ (ସହଜନ/ସହଚରମାନଙ୍କୁ) ହାନି କରେ।
Mantra 13
तस्मै॑ ध्रु॒वाया॑ दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाद् रु॒द्रमि॑ष्वा॒सम॑नुष्ठा॒तार॑मकुर्वन्
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଧ୍ରୁବ ଦିଗର ଅନ୍ତର୍ଦେଶ (ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ)ରୁ, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ହିଁ—ଦିବ୍ୟ ଧନୁର୍ଧର (ଇଷ୍ୱାସ)—ରକ୍ଷକ ଭାବେ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
Mantra 14
रु॒द्र ए॑नमिष्वा॒सो ध्रु॒वाया॑ दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शादनु॑ष्ठा॒तानु॑ तिष्ठति॒ नैनं॑ श॒र्वो न भ॒वो नेशा॑नः
ଧ୍ରୁବ ଦିଗର ଅନ୍ତର୍ଦେଶ (ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ)ରୁ ଧନୁର୍ଧର ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ନ ଶର୍ବ, ନ ଭବ, ନ ଈଶାନ—କେହି ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସେନାହିଁ।
Mantra 15
नास्य॑ प॒शून् न स॑मा॒नान् हि॑नस्ति॒ य ए॒वं वेद॑
ଯେ ଏଭଳି ଜାଣେ, ସେ ନ ନିଜ ପଶୁମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ, ନ ନିଜ ସମାନ ଅବସ୍ଥାର ସହଚରମାନଙ୍କୁ।
Mantra 16
तस्मा॑ ऊ॒र्ध्वाया॑ दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शान्म॑हादे॒वमि॑ष्वा॒सम॑नुष्ठा॒तार॑मकुर्वन्
ଏହିକାରଣରୁ ଊର୍ଧ୍ୱ ଦିଗର ଅନ୍ତର୍ଦେଶ (ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ)ରୁ ସେମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ—ଇଷ୍ୱାସ (ଧନୁର୍ଧର)କୁ—ଅନୁଷ୍ଠାତା-ରକ୍ଷକ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
Mantra 17
म॒हा॒दे॒व ए॑नमिष्वा॒स ऊ॒र्ध्वाया॑ दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाद॑नुष्ठा॒तानु॑ तिष्ठति॒ नैनं॑ श॒र्वो न भ॒वो नेशा॑नः
ଊର୍ଧ୍ୱ ଦିଗର ଅନ୍ତର୍ଦେଶ (ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ)ରୁ ମହାଦେବ—ଇଷ୍ୱାସ (ଧନୁର୍ଧର)—ତାହାର ପଛେ ଅନୁଷ୍ଠାତା ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ତାକୁ ଶର୍ବ, ଭବ, କିମ୍ବା ଈଶାନ—କେହି ମଧ୍ୟ—କ୍ଷତି କରନ୍ତି ନାହିଁ।
Mantra 18
नास्य॑ प॒शून् न स॑मा॒नान् हि॑नस्ति॒ य ए॒वं वेद॑
ଯେ ଏଭଳି ଜାଣେ, ସେ ନିଜ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ନାହିଁ, ନା ସମାନ ଅବସ୍ଥାର ସହଚରମାନଙ୍କୁ ହାନି କରେ।
Mantra 19
तस्मै॒ सर्वे॑भ्यो अन्तर्दे॒शेभ्य॒ ईशा॑नमिष्वा॒सम॑नुष्ठा॒तार॑मकुर्वन्
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଅନ୍ତର୍ଦେଶମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ସେମାନେ ଈଶାନ—ଧନୁର୍ଧରକୁ—ଅନୁଷ୍ଠାତା-ରକ୍ଷକ (ସେବକ-ରକ୍ଷକ) ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
Mantra 20
ईशा॑न एनमिष्वा॒सः सर्वे॑भ्यो अन्तर्दे॒शेभ्यो॑ऽनुष्ठा॒तानु॑ तिष्ठति॒ नैनं॑ श॒र्वो न भ॒वो नेशा॑नः
ଈଶାନ ତାହାର ପଛେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅନୁଚର ହୋଇ, ଅନ୍ତର୍ଦେଶମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ଆସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ତାହାର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପାଖେ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ; ତାକୁ ନ ଶର୍ବ ପ୍ରହାର କରେ, ନ ଭବ ପ୍ରହାର କରେ, ନ ଈଶାନ।
Mantra 21
नास्य॑ प॒शून् न स॑मा॒नान् हि॑नस्ति॒ य ए॒वं वेद॑
ଯେ ଏପରି ଜାଣେ, ସେ ନିଜ ପଶୁମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେନାହିଁ; ନିଜ ସମାନ ସହଚରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି କରେନାହିଁ।
Frequently Asked Questions
That correct knowledge (“who knows thus”) becomes protective in real life—especially safeguarding cattle/wealth and preventing harm within one’s circle of equals and associates.
The archer is a guardian-attendant appointed in a specific quarter, expressing protection as something spatially installed around the beneficiary, with the north highlighted as a strong station of defense.
Not explicitly. Its emphasis is on recital and understanding: the efficacy is tied to the formula of knowledge (“ya evaṃ veda”) and the conceptual placement of guardians in the directions.
Ask anything about Sukta 5 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.