Anuvaka 1
ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ: ବ୍ରାତ୍ୟ-କେନ୍ଦ୍ରିତ ସୃଷ୍ଟିତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ କାଳ/ବର୍ଷ-କ୍ରମ ଓ ବ୍ରହ୍ମ-ଜ୍ଞାନ ମାଧ୍ୟମରେ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ (ରାଜ୍ୟ)ର ଯଜ୍ଞୀୟ ବୈଧତା। ଉପବିଷୟ: ‘ତଦେକମ୍’ (ଏକ) ଓ ନିସ୍ସରଣମୂଳକ ସୃଷ୍ଟି-ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱ; ସିଂହାସନାରୋହଣ ଓ ଆସନ୍ଦୀରେ ଆସୀନତାକୁ ରାଜନୈତିକ-ପବିତ୍ର କ୍ରିୟା ଭାବେ; ଦିଗ୍ବିଜୟ/ଗତି ଓ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ବିସ୍ତାର (ବିଶେଷକରି ପୂର୍ବଦିଗ); କାଳ/ବର୍ଷକୁ ପଞ୍ଜିକା-ଜାଲ ଭାବେ—ମାସ, ଋତୁ-ଚତୁର୍ଥାଂଶ, ପଦବୀ/କାର୍ଯ୍ୟ; ବେଦ/ବ୍ରହ୍ମନ୍କୁ ରକ୍ଷାଦାୟକ ଓ ସମୃଦ୍ଧିଦାୟକ ଜ୍ଞାନ ଭାବେ (‘ଯ ଏବଂ ବେଦ’); ସାମାଜିକ ଶ୍ରେଣୀ/ସ୍ଥିତିର ବ୍ୟବସ୍ଥାପନା।
Suktas in Anuvaka 1
Sukta 1
AV 15.1 ଏକ ବ୍ରାତ୍ୟ–ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୈଳୀର ସୃଷ୍ଟି-ଘୋଷଣା, ଯାହା ପ୍ରାଥମିକ “ତଦ୍/ଏକମ୍” (ତଦେକମ୍) ଓ ତାହାର ନିସ୍ସ୍ରବଣ—ବ୍ରହ୍ମନ୍, ତପସ୍, ସତ୍ୟ—କୁ ଆଧାର କରି ସାର୍ବଭୌମ ଶକ୍ତିକୁ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ କରେ। ଏହି ସୂକ୍ତଟି ପ୍ରାର୍ଥନା ଠାରୁ ଅଧିକ ‘ନାମକରଣ-କ୍ରିୟା’ ଭଳି କାମ କରେ: କ୍ରମବଦ୍ଧ ‘ଭବନ’ ସୂତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଓ ବ୍ରାତ୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତି-ଭରା ଦେହ-ଚିହ୍ନମାନଙ୍କୁ ପାଠ କରି ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ସ୍ଥିର କରାଯାଏ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଅଧିକାର ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ଏହାର “ଶକ୍ତି” ପରିଚୟରେ ଅଛି—ପାଠକ ଓ ସାମାଜିକ ରୀତିକୁ ସେଇ ପ୍ରଥମ ତତ୍ତ୍ୱ ସହ ସମନ୍ୱୟ କରାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ରୂପକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ ତାହାଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ରହେ।
Sukta 2
AV 15.2 ବ୍ରାତ୍ୟ-ଚକ୍ରର କଥାକ୍ରମକୁ ଆଗେଇ ନେଇ, ବ୍ରାତ୍ୟଙ୍କ ଉଦୟ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ତାଙ୍କର ଅନୁମୋଦିତ ଗତିକୁ ରିତୁଆଲ ଭାବେ ମାନଚିତ୍ରିତ କରେ; ଏଠାରେ ପ୍ରାଚୀ (ପୂର୍ବ) କୁ ସୁସଂଗଠିତ ଅଗ୍ରଗତିର ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ଆଗରେ ଆଣାଯାଇଛି। ଏହି ସୂକ୍ତ ଏକ ଦିଗ-ଅଭିମୁଖୀକରଣ ଲିଟର୍ଜି ଭାବେ କାମ କରେ: ବିଷୟକୁ ଅଧିକୃତ ଦିଗମାନଙ୍କ ସହ ସମନ୍ୱୟ କରି, ସୀମାନ୍ତ ଚଳନଶୀଳତାକୁ ସାମାଜିକ ଭାବେ ପଠନୀୟ, ଶୁଭ ଅଗ୍ରଗତିରେ ପରିଣତ କରେ। ଶେଷରେ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଯଶସ ଉପରେ ଜୋର ଦେଇ, ଦିଗୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପୌଷ୍ଟିକ ଲାଭ—ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱୀକୃତି, ପ୍ରାଧାନ୍ୟ, ଏବଂ ଜ୍ଞାତା/କର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଖ୍ୟାତି—ଭାବେ ଫ୍ରେମ କରେ।
Sukta 3
AV 15.3 ବ୍ରାତ୍ୟ–ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଲିଟର୍ଜିକୁ ଆଗେ ବଢ଼ାଇ, ବ୍ରାତ୍ୟଙ୍କୁ ଆସନ୍ଦୀ (ଯଜ୍ଞାନୁଷ୍ଠାନୀୟ ଆସନ) ଉପରେ ସିଂହାସନାରୂଢ଼ କରେ ଏବଂ ବର୍ଷର ସୁସଂଗଠିତ ଦେହ ଉପରେ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱକୁ ମାପି ଦେଉଛି। ଏହି ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ସୀମାନ୍ତତାକୁ ବୈଧତାରେ ପରିଣତ କରିବା: ଏକଥର ଆସୀନ ହେଲେ, ବ୍ରାତ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ଧୁରା, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ଋତୁ, ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ଯଜ୍ଞୀୟ ସ୍ଥିରତା ଏକତ୍ର ହୁଏ। ଋତୁ-ରଚନା (ଯଥାଋତୁତା) ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ-ପୁରୁଷ/ବର୍ଷ ମଡେଲକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଏହା ସମୃଦ୍ଧି, ସୁରକ୍ଷା ଓ ଏକ ସ୍ଥିର ରାଜନୀତି–ଯଜ୍ଞୀୟ ଜଗତକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ।
Sukta 4
AV 15.4 ଏକ ପଞ୍ଜିକା-ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ସୁରକ୍ଷା ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ବର୍ଷ (କାଳ) କୁ ମାସ, ଦିଗ ଓ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା-ନିଷ୍ପାଦକମାନଙ୍କର ଏକ ସୁସଂଗଠିତ ଜାଲ ଭାବେ “ସ୍ଥାପନ” କରାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଲାଭାନ୍ବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ସମୟ ଓ ଅବକାଶରେ ଠିକ୍ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଋତୁ-ମାସମାନଙ୍କୁ ପାଳକ ଭାବେ ନାମକରଣ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ବଳବାନ ଲିଟର୍ଜିକ ଶକ୍ତି (ଯଥା ବୃହତ୍ ଓ ରଥନ୍ତର; ବୈରୂପ ଓ ବୈରାଜ) ସହ ଯୁଗଳ କରି, ସୂକ୍ତଟି ଏକ ଅପୋତ୍ରୋପାଇକ ଘେରା ସୃଷ୍ଟି କରେ—ଅବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଦୂରେ ରଖି, ଔଷଧ ନୁହେଁ ବରଂ ଠିକ୍ ସମନ୍ୱୟ (ବିଦ୍ୟା) ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧିକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
Sukta 5
AV 15.5 ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଶୈଳୀର ଆଥର୍ବଣିକ ଏକକ, ଯେଉଁଥିରେ ଜ୍ଞାନ (ବେଦ—“ଯ ଏବଂ ବେଦ”) କୁ ଏକ ଠୋସ, ସୁରକ୍ଷାଦାୟକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯାହା ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ସ୍ଥିର କରେ। ଦିଗମାନଙ୍କ ଉପରେ—ବିଶେଷକରି ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଧନୁର୍ଧର-ସହଚର ସହ—ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତୃତ୍ୱକୁ ନିୟୋଜନ କରି, ଏହା ସୁରକ୍ଷାକୁ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିବା ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଗୋଧନ ଓ ସହଚରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ହାନି ରୋକାଯାଏ ଏବଂ ସାମୁଦାୟିକ କଲ୍ୟାଣ ଅବିକଳ ରହେ।
Sukta 6
ଅଥର୍ବବେଦ ୧୫.୬ ଏକ ପରବର୍ତ୍ତୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଶୈଳୀର ସମୃଦ୍ଧି-ସୂକ୍ତ, ଯାହା ଜ୍ଞାନୀ/ପାଠକକୁ ବେଦୀୟ ବାକ୍-ରୂପ—ଋକ୍, ସାମନ୍, ଯଜୁସ୍—ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ନିଜ ପାଇଁ “ପ୍ରିୟ ଧାମ” (priyaṃ dhāma) ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ। ପୃଥିବୀ, ଅଗ୍ନି, ଉଦ୍ଭିଦ, ଦିଗମାନ, ଏବଂ ସହଯୋଗୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପରି ବିଶ୍ୱ-ଆଧାରଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣନା କରି, ଏହା ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ପବିତ୍ର କରେ: ପାଠକ ବେଦର ଅଧିକୃତ ଆସନ ଭାବେ ବୈଧ ଠାରେ, ପ୍ରକୃତି ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହୁଏ, ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲୋକରେ ସ୍ଥାପିତ ରହେ।
Sukta 7
AV 15.7 ହେଉଛି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆଥର୍ବଣିକ, ବ୍ରହ୍ମ-ବିଦ୍ୟା ଶୈଳୀର ଏକ ସୂକ୍ତ, ଯାହା “ଜ୍ଞାନ-ଫଳ” (ଫଳଶ୍ରୁତି) ଶିଖାଏ—ଯେ ଏଭଳି ଜାଣେ, ସେ ଏମିତି ଏକ କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହୋଇଯାଏ ଯାହାଙ୍କ ପାଖକୁ ପୋଷକ ଶକ୍ତିମାନେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଆସନ୍ତି। ଏହା ଜଳ (ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ଓ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନତା), ଶ୍ରଦ୍ଧା (ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ଓ ଅନ୍ତର୍ମନର ସମ୍ମତି), ଏବଂ ବର୍ଷା (ଉର୍ବରତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି)—ଏହି ବିଶ୍ୱ-ଆଧାରଗୁଡ଼ିକୁ ସାମାଜିକ-ଧାର୍ମିକ ବୈଧତା ସହ ଯୋଡ଼ି, ଠିକ୍ ଜ୍ଞାନର ପରିଣାମ ଭାବେ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ।
Sukta 8
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଶୈଳୀର ଆଥର୍ବଣିକ ସୂକ୍ତ ରାଜ୍ୟ (ରାଜତ୍ୱ) କୁ ଏକ ସୃଷ୍ଟି-ସାମାଜିକ ଉତ୍ପତ୍ତିରେ ଭିତ୍ତି ଦିଏ: “ସେ ରାଜସ୍ୱରୂପ ହେଲା,” ଏବଂ ସେହି ଅବସ୍ଥାରୁ ରାଜନ୍ୟ ବର୍ଗର ଉଦ୍ଭବ ହେବା କୁହାଯାଏ। ପରେ ଏହା ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱକୁ କୁଳମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାତି, ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଓ ତାହାର ଭୋଗ ଉପରେ ଉପରିସ୍ଥ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବୋଲି ପରିଭାଷା କରେ—ଏଭଳି ଭାବେ ରାଜନୈତିକ ଶ୍ରେଣୀବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ସମ୍ପଦ-କ୍ରମକୁ ପବିତ୍ରତା ଦିଏ। ଶେଷରେ ଏହା ଏକ ଜ୍ଞାନ-ସୂତ୍ରରେ ଶିକ୍ଷାକୁ ମୁଦ୍ରାଙ୍କିତ କରେ: ଯେ ଏହାକୁ ଜାଣେ, ସେ ଲୋକ ଓ ଜ୍ଞାତିମଧ୍ୟରେ ‘ପ୍ରିୟ ଆସନ’ ହୁଏ, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ସ୍ଥିତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଉପଭୋଗ କରେ।
Sukta 9
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବ୍ରାତ୍ୟ-ସଂକୁଳ ସୂକ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନେତୃତ୍ୱକୁ ସେହି ଧୁରା ଭାବେ ଦେଖାଏ, ଯାହାକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଲୋକମାନେ (ବିଶ୍) ଏବଂ ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ସମନ୍ୱିତ ହୁଅନ୍ତି। ସଭା, ସମିତି, ସେନା ଓ ଶୂରମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗାମୀ ଭାବେ ନାମକରଣ କରି, ଏହା ଲାଭାନ୍ବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ରାଜନୈତିକ ବୈଧତା ଏବଂ ନାଗରିକ-ସାମରିକ ସମ୍ମତିକୁ ରିତୁଆଲ ଭାବେ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ। ଏହାର ଶକ୍ତି ଜ୍ଞାନ-ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ: ଯେ ‘ଏଭଳି ଜାଣେ’, ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ମଣ୍ଡଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟଂ ଧାମ—ଗ୍ରହୀତ, ପ୍ରିୟ ଆସନ—ହୋଇଯାଏ।
Sukta 10
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ରାଜନୈତିକ ଭାବେ ପ୍ରବଳ ଏକ ସାକ୍ଷାତ୍କାରକୁ ନିୟମିତ କରେ—ସୀମାନ୍ତ/ବାହ୍ୟ ପବିତ୍ର ପାତ୍ର (ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାତ୍ୟ, ରାଜାଙ୍କ ଅତିଥି) ଓ ସ୍ଥିର ଗୃହ/ରାଜ୍ୟର ମଧ୍ୟରେ—ଏବଂ ଏହି ଲିମିନାଲିଟିକୁ ସ୍ଥାୟୀ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱରେ ପରିଣତ କରେ। ସମ୍ମାନ, ଆତିଥ୍ୟ-ଗ୍ରହଣ ଓ ଯଥାଯଥ ପରିଚୟକୁ ବିଧିବଦ୍ଧ କରି, ଏହା କ୍ଷତ୍ର (ରାଜଶକ୍ତି) ଓ ରାଷ୍ଟ୍ର (ରାଜ୍ୟ)ର ‘ଛେଦନ’ (vṛśc-) କୁ ରୋକେ, ଏବଂ ରାଜତ୍ୱକୁ ବିଶ୍ୱ-ସମର୍ଥିତ ଶ୍ରେଣୀବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ। ଏହାର ଶକ୍ତି bandhu-ଶୈଳୀର ପରିଚୟ-ସମୀକରଣରେ ଅଛି (ଆଦିତ୍ୟ=କ୍ଷତ୍ର, ଦ୍ୟୌ=ଇନ୍ଦ୍ର), ଯାହା ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ପବିତ୍ର କରି ନିଷ୍ଠା ଓ ପଦକ୍ରମକୁ ରିତୁଆଲ ଭାବେ ବାଧ୍ୟକାରୀ କରେ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.