Atharvaveda Kanda 10 Anuvaka 1 in Oriya

Various Rishis

Kanda 1010 Suktas350 Mantras

Anuvaka 1

ମୁଖ୍ୟ ଭାବ: ଆଥର୍ବଣୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଓ ପୁନଃସମନ୍ୱୟ—ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ କୃତ୍ୟା/ବିଷକୁ ଦୂର କରି, ମଣି (ତାବିଜ), ସମୃଦ୍ଧିର ପରିଚକ୍ର, ଏବଂ ସ୍କମ୍ଭ–ପ୍ରଜାପତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅନୁସନ୍ଧାନ ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ବିଶ୍ୱକୁ ପୁନଃସ୍ଥିର କରାଯାଏ। ଉପଥିମ: (1) କୃତ୍ୟା-ନିବାରଣ ଓ ସପତ୍ନ-ଦମନ ପ୍ରତିକାର, (2) ପୁରୁଷର ଶାରୀରିକ–ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଚିକିତ୍ସା (ଦେହକୁ ବିଶ୍ୱ ଭାବେ), (3) ଓଜସ୍ ଓ ବର୍ଚସ୍ ପାଇଁ ମଣି/ତାବିଜର ପ୍ରତିଷ୍ଠା, (4) ସର୍ପ/ବିଷ ନିବାରଣ ଓ ବିଷ-ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରଣ, (5) ଦକ୍ଷିଣାର ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ, ଗୋଧନ, ଦୁଧ ଓ ମିଠା ପାଣି ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧି।

Suktas in Anuvaka 1

Sukta 1

ଅଥର୍ବବେଦ 10.1 ଏକ ପ୍ରତି-ଟୋଣା (କୃତ୍ୟା-ନିବାରଣ) ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ କୃତ୍ୟାକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟପୂର୍ବକ “ତିଆରି କରାଯାଇ ଦବାଇ-ଗଢ଼ା” କ୍ଷତି ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରି ତାହାର ମୂଳ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ହିଁ ବାହାର କରାଯାଏ। ଏହା ପୀଡ଼ିତ ଗୃହକୁ ପାର୍ଶ୍ୱ କ୍ଷତିରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇ, ମନ୍ତ୍ରକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ତାହାର ମାନବ ରଚୟିତାଙ୍କ ଉପରେ ପୁନଃ ଫେରାଇ ଦିଏ। ଭବ–ଶର୍ବ (ରୁଦ୍ର) ଏବଂ ଦେବ-ଚାଳିତ “କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର” (ଦେବହେତି)—ବିଜୁଳି ରୂପେ ଚିତ୍ରିତ—କୁ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରତିଦଣ୍ଡର ଦଣ୍ଡାତ୍ମକ, ସଠିକ୍ ଉପକରଣ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ।

Rishi: Traditionally Atharvanic/Angirasa attribution for kṛtyā-hymns (as per anukramaṇī-type tradition). | Devata: Bhava-Śarva (Rudra) and the deva-missile (devahéti) as personified punitive force. | 32 Mantras

Sukta 2

AV 10.2 ଏକ ଶରୀର-ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମୂଳକ ଚିକିତ୍ସା-ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ମନୁଷ୍ୟ (ପୁରୁଷ) କୁ ଏକ ରିତୁଆଲ୍‌ଦ୍ୱାରା ମରାମତି-ଯୋଗ୍ୟ ଶରୀର-ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭାବେ ମାପାଯାଇଛି; ତାହାର ମୁଣ୍ଡ, ହୃଦୟ, ପ୍ରାଣ ଓ ଭିତର “ଆବରଣ/କୋଷ” ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର କରାଯାଇପାରେ। ଏହା ପବମାନକୁ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ, ଶୋଧକ, ସୋମ-ସଦୃଶ ଧାରା ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ଯାହା ପ୍ରାଣକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ସୁରକ୍ଷିତ କରେ; ସହିତେ ବ୍ରହ୍ମନ/ଆତ୍ମନ-କେନ୍ଦ୍ରିତ “ୟକ୍ଷ” କୁ ସର୍ବାନ୍ତର ରକ୍ଷାଶକ୍ତି ଭାବେ ମୁହାଁ ଦିଏ। ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଅସୁରକ୍ଷିତ ପ୍ରାଣକେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ବାନ୍ଧିବା/“ସିଲାଇ କରିବା”, ଅଖଣ୍ଡତାକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିବା, ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ବଳକୁ ଅଧିକୃତ କରିବା।

Rishi: Atharvan (traditional attribution for this physiologico-cosmological section) | Devata: Pavamāna (purifying power; Soma-like), and the embodied Purusha as ritual subject | 33 Mantras

Sukta 3

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ବରଣ (varaṇa) କାଠରେ ତିଆରି ମଣି (ତାବିଜ) କୁ ସଂକେନ୍ଦ୍ରିତ “ମନ୍ତ୍ର-ଶକ୍ତି” ଭାବେ ସଶକ୍ତ କରାଯାଏ, ଯାହା ସପତ୍ନ—ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ, ଶତ୍ରୁ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରକାରୀ ଓ ଅଭିଚାରୀ ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନଙ୍କୁ ଚାପି ଦମନ କରେ, ଏବଂ ପିନ୍ଧୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ନିରୃତି, ଭୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଆଘାତରୁ ଘେରି ରକ୍ଷା କରେ। ବରୁଣ/ବରଣଙ୍କୁ କେବଳ ନୀତି-ସାର୍ବଭୌମ ପାଳକ ଭାବେ ନୁହେଁ, ବନ୍ଧନ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଶକ୍ତି ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ତାବିଜରେ ସ୍ଥାପିତ କରି ତାହାକୁ ଚଳନ୍ତା ରକ୍ଷା-ଦୁର୍ଗ କରାଯାଏ। ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ-ଦମନ ସହିତ ସୂକ୍ତଟି କୀର୍ତ୍ତି, ଯଶ, ତେଜ ଓ ଭୂତିକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର କରେ, ଯାହାରେ ରକ୍ଷା ଓ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଏକାସାଥିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Rishi: Atharvanic tradition (amulet hymn complex; r̥ṣi attribution varies in indices). | Devata: Maṇi (amulet) empowered by Varana; functional ‘deity’ is the charm-power itself. | 25 Mantras

Sukta 4

AV 10.4 ଏକ ଭୈଷଜ୍ୟ–ଅପୋତ୍ରୋପାଇକ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ସର୍ପ-ଶକ୍ତିର କ୍ରିୟାକଳାପକୁ ଦୂରେ ହଟାଇବା ଏବଂ ଚଳମାନ ଶତ୍ରୁ-ଶକ୍ତି ଭାବରେ ବିଷକୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରିବା ପାଇଁ। ଏଥିରେ ରକ୍ଷାତ୍ମକ ତ୍ରୟ—ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ, ଓ ବରୁଣ—ସହିତ ପ୍ରତିବିଷ-ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ପୁରୁଷୀକରଣ ଏବଂ “ସର୍ପ-ବଧକ ପଦଚିହ୍ନ/ପଥ”କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ସୁରକ୍ଷିତ ପଥ ଗଢ଼ାଯାଏ, ଆପଦକୁ ଅଟକାଯାଏ, ଏବଂ ବିଷକୁ ତାହାର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥାନରେ ନଷ୍ଟ କରାଯାଏ।

Rishi: Atharvanic tradition (anti-venom corpus; specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī). | Devata: Indra; the Gods collectively; Varuṇa (protective triad against serpent-force). | 26 Mantras

Sukta 5

ଏହି ସୂକ୍ତ-ସମୂହ ଅଥର୍ବଣୀୟ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା-ମନ୍ତ୍ରରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ; ଯେଉଁଥିରେ ଦକ୍ଷିଣା (ଯଜ୍ଞଦାନ, ପୁରୁଷୀକୃତ) କର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରିଭ୍ରମଣ ପରି ନିଶ୍ଚିତ ଚକ୍ରରେ “ପୁଣି ଫେରି ଆସୁ” ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ପୌଷ୍ଟିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ—ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବ୍ରାହ୍ମବର୍ଚ୍ଚସ—ସହିତ, ଏହି ସୂକ୍ତରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ-ଦମନ ଓ ବଶୀକରଣର ତୀବ୍ର ଧାରା ମଧ୍ୟ ରହିଛି; ଯେଉଁଥିରେ ବିଶ୍ୱଜନୀନ ପଦକ୍ଷେପ/ନିଷ୍କାସନର ଚିତ୍ରକଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁକୁ ହଟାଇବା, ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କ ବଂଶ ପାଇଁ ତେଜ, ପ୍ରାଣ ଓ ଆୟୁଷ୍ୟକୁ “ପରିଧାନ କରାଇବା” (ଲପେଟି ଦେବା) ଉଲ୍ଲେଖିତ।

Rishi: Atharvanic tradition (exact r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī; commonly treated as an Atharvanic prosperity formula-set) | Devata: Dakṣiṇā (personified), with Sūrya as cosmological guarantor | 50 Mantras

Sukta 6

AV 10.6 ଏକ ମଣି-ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ରକ୍ଷାକାରୀ ମଣି/ତାବିଜକୁ ବାନ୍ଧିବା କ୍ରିୟାକୁ ଦୀକ୍ଷିତ କରାଯାଏ ଏବଂ ତାହାକୁ ଜୀବନ୍ତ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ପରିଧାନକାରୀଙ୍କ ଓଜସ୍ (ଜୀବନ-ବଳ) ଓ ବର୍ଚସ୍ (ଦୀପ୍ତିମାନ ପ୍ରତାପ) କୁ ରକ୍ଷା କରେ। ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ବଳବର୍ଦ୍ଧନ (ଶ୍ରବଣ, ଦୃଷ୍ଟି) ସହିତ ଏଥିରେ ଅଭିଚାରିକ ଧାର ମଧ୍ୟ ଅଛି: ମନ୍ତ୍ର-ଶକ୍ତି ରିତୁଆଲ ଭାବେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀର ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଖ୍ୟତ୍ୱ/ଅଧିକାରକୁ “କାଟି ଫେଲେ” ଏବଂ ଦ୍ୱେଷକୁ ପଛକୁ ଫେରାଇ ଦିଏ। ଶେଷରେ ସୂକ୍ତଟି ମଣି-ଶକ୍ତିକୁ ଗୃହ୍ୟ ଅଗ୍ନିହୋମ ସହ ଯୋଡ଼ି, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା ଓ ବୃଦ୍ଧିକୁ ମୁଦ୍ରାଙ୍କିତ କରେ।

Rishi: Atharvanic tradition (maṇi-hymn stratum; specific r̥ṣi varies by anukramaṇī). | Devata: Maṇi (amulet as personified protective power); implicit ojas. | 35 Mantras

Sukta 7

AV 10.7 ସ୍କମ୍ଭ (ବିଶ୍ୱ-ଆଧାର) ସୂକ୍ତ-ସମୂହର ଅଂଶ ଏବଂ ରହସ୍ୟ-ଶୈଳୀରେ ସେଇ ଗୁପ୍ତ ଭୂମିକୁ ନେଇ ଅନ୍ୱେଷଣ କରେ, ଯାହା ଉପରେ ପ୍ରଜାପତି ଓ ଲୋକମାନେ “ଦୃଢ଼” ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ। ଏହା ଏକମାତ୍ର ବର ମାଗିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଶ୍ରୋତାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣିକ ପରିଚୟ/ବୋଧ ଦିଗକୁ ନେଇଯାଏ—ସ୍କମ୍ଭ ହେଉଛି ଅଦୃଶ୍ୟ ଆଧାର, ରକ୍ଷିତ “ନିଧି,” ଏବଂ ସେଇ ନିୟମକ ତତ୍ତ୍ୱ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୟୌ, ବାୟୁ/ପ୍ରାଣ, ଓ ଯଜ୍ଞୀୟ ଧ୍ୱନି ଏକତ୍ର ହୋଇ ସମନ୍ୱିତ ରହେ। ଏହାର ଶକ୍ତି ଧ୍ୟାନମୟ ଓ ସ୍ଥିରକାରୀ—ଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ (ବିଦ୍ୟା) ଓ ପାଠ/ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱୀୟ ଓ ଆନ୍ତରିକ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରେ।

Rishi: Traditionally attributed in Anukramaṇī-style listings to Atharvanic seers (Skambha hymn complex; often treated as anonymous/rahasya in character). | Devata: Skambha (cosmic Support; brahman). | 44 Mantras

Sukta 8

AV 10.8 ଏକ ବ୍ରହ୍ମୋଦ୍ୟ-ଶୈଳୀର ସୃଷ୍ଟିତତ୍ତ୍ୱମୂଳକ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଗର୍ଭ (ଗର୍ଭ/ବୀଜ) ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଚଳିତ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଖୋଜାଯାଏ—ଏକ ହୋଇ କିପରି ଅନେକ ହୁଏ, ତଥାପି ଅନ୍ତରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ରହେ—ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଯାଏ। ଏହାର ଶକ୍ତି ଔଷଧୀୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜ୍ଞାନମୟ ଓ ସ୍ଥିରକାରୀ: ଏହା ରିତୁଆଲ ମାଧ୍ୟମରେ ଋତ (ବ୍ୟବସ୍ଥା)କୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ, କାରଣ ସମୁଦାୟକୁ ଆତ୍ମୀୟତା, ପଦମର୍ଯ୍ୟାଦା, ଜନ୍ମ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ପଛରେ ଥିବା ଏକମାତ୍ର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଅଭ୍ୟାସ କରି ତାହାରେ ବସିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ।

Rishi: Traditionally attributed within AV 10.8 to a brahmodya-style seer (often treated as anonymous/collective Atharvanic speculation rather than a single named ṛṣi). | Devata: Prajāpati (cosmic creator; also the hidden principle within the garbha). | 44 Mantras

Sukta 9

AV 10.9 ଏକ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ପୋଷଣ-ବିଷୟକ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଗାଈ, ଦୁଗ୍ଧଜ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ମିଠା/ସ୍ନିଗ୍ଧ ଜଳକୁ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରଚୁରତା ଭାବେ ପବିତ୍ର କରାଯାଇ, ଯଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ପ୍ରଚୁରତାକୁ ‘ଆହରଣ/ଦୋହନ’ କରି ବାହାର କରିବାକୁ ଉଦ୍ଦୀପିତ କରାଯାଏ। ଗାଈର ଦେହାଙ୍ଗ ଓ କ୍ରିୟାର କର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ଗଣନା କରି, ଏହା ଦୁଗ୍ଧ, ଦହି, ଘିଅ, ମଧୁ ଇତ୍ୟାଦିର ପ୍ରଚୁର ଉତ୍ପାଦନକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଅର୍ପଣ-ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ପୋଷଣ ସ୍ଥିର ଧନ ଓ ବଳରେ ପରିଣତ ହୁଏ।

Rishi: Atharvanic tradition (exact r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī for AV 10.9) | Devata: Go/Payas (the Cow and her milk as personified abundance); implicitly Paṣupati/Viśve Devāḥ in prosperity frame | 27 Mantras

Sukta 10

ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଯଜ୍ଞକୁ ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଦେହ ଭାବେ—ତାହାର ଅଞ୍ଚଳ, ଅଙ୍ଗ-ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ଓ “ଶିର” ସହ—ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ଭିତ୍ତି କରି, ଦାବିକାରୀଙ୍କର ବଶା-ଗାଈ ଉପରେ ଅଧିକାରକୁ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ କରେ। ଦିବ୍ୟ ପୂର୍ବଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ (ଇନ୍ଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ସାଧ୍ୟ, ବସୁ) ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଏବଂ ବଶାର ଦୁଧକୁ ଦିବ୍ୟ ପୋଷଣ ଭାବେ ଉନ୍ନତ କରି, ଏହା ଏକ ବିବାଦିତ ଆଚାରୀୟ ବସ୍ତୁକୁ ସ୍ୱୀକୃତ ସମୃଦ୍ଧି, ପଦମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ପୋଷକ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସରେ ପରିଣତ କରେ।

Rishi: Atharvanic tradition (sūkta attributed within AV ritual corpus; specific ṛṣi assignment requires pada-anukramaṇī consultation). | Devata: Yajña (Sacrifice personified) / Vaśā as ritually empowered object | 34 Mantras

Read Atharva Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App