Adhyaya 7: Prahlada’s Defeat by Nara-Narayana and Victory through Bhakti
प्रह्लादस्य नरा-नारायणयुद्धं भक्तिविजयश्च (Prahlādasya Narā-Nārāyaṇa-yuddhaṃ Bhakti-vijayaśca)
Defeat and Victory through Bhakti
In this Adhyāya, framed as Pulastya’s narration to Nārada, the Vāmana Purāṇa presents a sustained martial encounter between the Dānava king Prahlāda and the divine pair Nara–Nārāyaṇa (with Nārāyaṇa explicitly identified as Hari, Śārṅgapāṇi, and Puruṣottama). The episode develops an asura-dharma tension: Prahlāda’s kṣātra resolve and vow to conquer is repeatedly checked by the invincibility of the “Dharmaja” Sādhya, culminating in a theological pivot from physical prowess to devotional efficacy. After a long, stylized exchange of weapons (gadā, bows, parigha, mudgara, prāsa, śakti), Prahlāda is instructed by Pītavāsā (a Viṣṇu-epithet) that victory lies not in yuddha but in bhakti and śuśrūṣā toward the Dharma-born. Prahlāda’s stotra becomes an iconographic catalogue of Viṣṇu’s cosmic forms (Varāha, Nṛsiṃha, etc.) and a syncretic cosmology wherein major deities and elements are subsumed within the supreme Nārāyaṇa. The chapter closes with Prahlāda’s renunciatory turn—delegating rule to Andhaka, seeking Badarikāśrama, and stabilizing his mind in dhātṛ—modeling a bhakti-inflected kingship and yogic purification rather than sectarian rivalry.
Divine Beings
Sacred Geography
Mortal & Asura Figures
Key Content Points
- Pulastya–Nārada narrative frame: Pulastya recounts Prahlāda’s prolonged combat with Nara–Nārāyaṇa, emphasizing the ‘Dharmaja’ Sādhya’s invincibility and the spectatorship of devas in the sky.
- Martial escalation and divine superiority: successive weapons (gadā, śara-vṛṣṭi, multiple bows, parigha, mudgara, prāsa, śakti) are neutralized; Prahlāda is struck in the heart and temporarily collapses, underscoring the futility of mere asura-valor against Puruṣottama.
- Bhakti as the decisive ‘victory’: Pītavāsā teaches that Prahlāda will ‘conquer’ by devotion, leading to Prahlāda’s stotra, the granting of boons (sin-dissolution; unwavering Viṣṇu-oriented buddhi), and Prahlāda’s ethical reorientation of daitya governance and personal renunciation.
Shlokas in Adhyaya 7
Verse 1
इति श्रीवामनपुराणे षष्ठो ऽध्यायः पुलस्त्य उवाच ततो ऽनङ्गं विभुर्द्दष्ट्वा ब्रह्मन् नारायणो मुनिः प्रहस्यैवं वचः प्राह कन्दर्व इह आस्यताम्
ဤသို့ «သရီ ဝာမနပုရာဏ» ၏ ဆဋ္ဌမအခန်း ပြီးဆုံး၏။ ပုလတ်စျာက ဆိုသည်—ထို့နောက် အနင်္ဂ (ကာမ) ကို မြင်သောအခါ အာနာရယဏ မဟာမုနိသည် ပြုံးရယ်၍ ဤစကားကို ပြော하였다—“အို ကန္ဒర్ప (ကန္ဒရ္ဗ)၊ ဤနေရာ၌ ထိုင်နေပါစေ။”
Verse 2
तदक्षुब्धत्वमीक्ष्यास्य कामो विस्मयमागतः वसन्तो ऽपि महाचिन्तां जगामाशु महामुने
သူ၏ မလှုပ်မရှားသော တည်ငြိမ်မှုကို မြင်သဖြင့် ကာမသည် အံ့ဩသွား၏။ အို မဟာမုနိ၊ ဝသန္တ (နွေဦး) ပင်လျှင် ချက်ချင်း ကြီးမားသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုသို့ ကျရောက်하였다။
Verse 3
ततश्चाप्सरसो दृष्ट्वा स्वागतेनाभिपूज्य च वसन्तमाह भगवानेह्येहि स्थीयतामिति
ထို့နောက် အပ္စရာသတို့ကို မြင်သောအခါ ဘဂဝန်သည် ကြိုဆို၍ သင့်လျော်စွာ ပူဇော်ဂုဏ်ပြု하였다။ ထို့ပြင် ဝသန္တကို “လာပါ၊ လာပါ—ဤနေရာ၌ နေပါ” ဟု မိန့်하였다။
Verse 4
ततो विहस्य भगवान् मञ्जरीं कुसुमावृताम् आदाय प्राक्सुवर्णाङ्गीमूर्वोर्बालां विनिर्ममे
ထို့နောက် ဘဂဝန်သည် ပြုံးရယ်၍ ပန်းများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသော မဉ္ဇရီ (ပန်းအစု) ကို ယူကာ၊ မိမိ၏ ပေါင်နှစ်ဖက်မှ ရွှေရောင်တောက်ပသည့် ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော မိန်းကလေးငယ်တစ်ဦးကို ဖန်ဆင်း하였다။
Verse 5
ऊरूद्भवां स कन्दर्पो दृष्ट्वा सर्वाङ्गसुन्दरीम् अमन्यत तदानङ्गः किमियं सा प्रिया रतिः
ပေါင်မှ မွေးဖွားလာသော အပျိုမကို မြင်၍ ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတိုင်း လှပသဖြင့် ကန္ဒර්ပ (အနင်္ဂ—ကိုယ်မဲ့သူ) သည် ထိုခဏတွင် «ဤသူမသည် မည်သူနည်း။ ငါ့ချစ်သူ ရတီ ဖြစ်သလား» ဟု စဉ်းစား하였다။
Verse 6
तदेव वदनं चारु स्वक्षिभ्रूकुटिलालकम् सुनासावंशाधरोष्ठमालोकनपरायणम्
သူမ၏ မျက်နှာတော်သည် အလွန်လှပ၍ မျက်လုံး၊ မျက်ခုံးနှင့် ကွေးကောက်သော ဆံနွယ်တို့ဖြင့် ထင်ရှားကာ နှာတံကောင်းမွန်၍ နှုတ်ခမ်းလှပသဖြင့် ကြည့်ရှုသူကို မျက်မလွှဲနိုင်အောင် ဆွဲဆောင်하였다။
Verse 7
तावेवाहार्य विरलौ पीवरौ मग्नचूचुकौ राजेते ऽस्यः कुचौ पीनौ सज्जनावि संहतौ
သူမ၏ ရင်သားနှစ်ဖက်သည် အလှအပ၌ မယှဉ်နိုင်လောက်အောင် ရှားပါး၍ ပြည့်ဝကာ နို့ခေါင်းအနည်းငယ် နစ်မြုပ်သကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး တောက်ပလင်းလက်하였다။ ခိုင်မာ၍ အရွယ်အစားပြည့်စုံကာ အလှဆင်ပစ္စည်းနှစ်ခုကို ကောင်းစွာ ဆက်စပ်ထားသကဲ့သို့ နီးကပ်စွာ တည်ရှိ하였다။
Verse 8
तदेव तनु चार्वङ्ग्या वलित्रयविभूषितम् उदरं राजते श्लक्ष्णं रोमावलिविभूषितम्
ထိုလှပသော ကိုယ်အင်္ဂါရှိသည့် မိန်းမ၏ ခါးသေးသော ဝမ်းဗိုက်သည်လည်း တောက်ပလင်းလက်၍ နူးညံ့သော အရေးသုံးကြောင်းဖြင့် အလှဆင်ထားကာ ချောမွေ့ပြီး ရောမဝလီ (ဝမ်းမွှေးလိုင်း) ဖြင့် တင့်တယ်စွာ တန်ဆာဆင်ထား하였다။
Verse 9
रोमावलीच जघनाद् यान्ती स्तनतटं त्वियम् राजते भृङ्गमालेव पुलिनात् कमलाकरम्
ထို့ပြင် ထိုရောမဝလီသည် တင်ပါးမှ စ၍ ရင်သားတောင်စောင်းသို့ တက်သွားရာတွင် တောက်ပလင်းလက်ကာ သဲကမ်းမှ ကြာပန်းပြည့်သော ရေကန်သို့ ရွေ့လျားသည့် ပျားအုပ်မാലာကဲ့သို့ ထင်ရှား하였다။
Verse 10
जघनं त्वतिविस्तीर्ण भात्यस्या रशनावृतम् श्रीरोदमथने नद्धूं भूजङ्गेनेव मन्दरम्
သူမ၏တင်ပါးသည် အလွန်ကျယ်ဝန်း၍ တောက်ပလျက်ရှိပြီး ခါးပတ်ဖြင့်ဝန်းရံထားသည်။ နို့ပင်လယ်ကိုလှုပ်ခတ်ရာတွင် မြွေဝာစုကီဖြင့် မန္ဒရတောင်ကို ချည်နှောင်ထားသကဲ့သို့ပင်။
Verse 11
कदलीस्तम्भसदृशैरूर्ध्वमूलैरथोरुभिः विभाति सा सुचार्वङ्गी पद्मकिढ्जल्कसन्निभा
ငှက်ပျောတိုင်ကဲ့သို့သော ပေါင်များသည် အပေါ်ဘက်သို့ အမြစ်တင်သကဲ့သို့ (သိမ်မွေ့စွာ စောင်းကျ) ဖြစ်၍၊ အင်္ဂါအလှပြည့်စုံသော သူမသည် ပဒ္မမှ ပေါ်ထွန်းသည့် အလင်းရောင်နူးညံ့သကဲ့သို့ တောက်ပလျက်ရှိသည်။
Verse 12
जानुनी गूढगुल्फे च शुभे जङ्घे त्वरोमशे विभातो ऽस्यास्तथा पादावलक्तकसमत्विषौ
သူမ၏ ဒူးများနှင့် အချိုးကျသော ခြေခလယ်များ၊ မင်္ဂလာရှိသော ခြေထောက်အောက်ပိုင်းများသည် အမွှေးမရှိဘဲ တောက်ပလျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ခြေဖဝါးများသည် အနီရောင် လက်ခ်ဆေးရောင်နှင့် တူညီသော တောက်ပမှုရှိသည်။
Verse 13
इति संचिन्तयन् कामस्तामनिन्दितलोचनाम् कामातुरो ऽसौ संजातः किमुतान्यो जनो मुने
ဤသို့ အပြစ်မရှိသော မျက်စိပိုင်ရှင်မကို ကာမဒေဝသည် စဉ်းစားနေစဉ်၊ ကာမရောဂါဖြင့် ပူလောင်သွား၏။ မုနိရေ၊ အခြားသူများကတော့ ဘယ်လောက်ပို၍ ဖြစ်မည်နည်း။
Verse 14
माधवो ऽप्युर्वशीं दृष्ट्वा संचिन्तयत नारद किंस्वित् कामनरेन्द्रस्य राजधानी स्वयं स्थिता
မాధဝ (ဗိဿနု) သည် ဥర్వရှီကို မြင်သောအခါ၊ နာရဒာရေ၊ စဉ်းစားမိ၏—“ကာမမင်း၏ မြို့တော်သည် ကိုယ်တိုင်ပင် ဒီနေရာ၌ ရပ်တည်လာသလော?”
Verse 15
आयाता शशिनो नूनमियं कान्तिर्निशाक्षये रविरश्मिप्रतापार्तिभीता शरणमागता
ဤသည်မှာ လ၏အလင်းရောင်သည် ညအဆုံး၌ အမှန်တကယ် ရောက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး နေရောင်ခြည်၏ လောင်ကျွမ်းသော နာကျင်မှုကို ကြောက်ရွံ့ကာ ခိုလှုံရာကို ရှာဖွေလာခြင်းဖြစ်သည်။
Verse 16
इत्थं संचितयन्नेव अवष्टभाप्सरोगणम् तस्थौ मुनिरिव ध्यानमास्थितः स तु माधवः
ဤသို့ စဉ်းစားဆင်ခြင်နေစဉ် အပ്സရာတို့၏ အစုအဝေးကို ထိန်းချုပ်ကာ မာဓဝသည် တည်ကြည်စွာ ရပ်နေ၏—သမာဓိ၌ တည်နေသော မုနိတစ်ပါးကဲ့သို့။
Verse 17
ततः स विस्मितान् सर्वान् कन्दर्पादीन् महामुने दृष्ट्वा प्रोवाच वचनं स्मितं कृत्वा शुभव्रतः
ထို့နောက် မဟာမုနိရေ၊ ကန္ဒർပတို့နှင့် အခြားသူတို့အားလုံး အံ့ဩနေကြသည်ကို မြင်၍ သုဗ္ဗရတကို ထိန်းသိမ်းသူသည် အပြုံးတစ်ချက်ဖြင့် စကားတစ်ခွန်း ပြောလေ၏။
Verse 18
इयं ममोरुसंभृता कामाप्सरस माधव नीयतां सुरलोकाय दीयतां वासवाय च
«ဤ ကာမာပ္ဆရာသည် ငါ၏ ပေါင်ပေါ်၌ မွေးမြူထူထောင်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်၏၊ မာဓဝရေ၊ နတ်လောကသို့ ခေါ်ဆောင်သွားကြလော့၊ ဝါသဝ (ဣန္ဒြ) ထံသို့လည်း ပေးအပ်ကြလော့»။
Verse 19
इत्युक्ताः कम्पमानास्ते जग्मुर्गृह्योर्वशीं दिवम् सहस्राक्षाय तां प्रादाद् रूपयौवनशालिनीम्
ဤသို့ ပြောကြားခံရသဖြင့် ထိုသူတို့သည် တုန်လှုပ်ကာ သွား၍ ကောင်းကင်မှ အပ္ဆရာ ဥရဝသီကို ခေါ်လာကြ၏။ ထို့နောက် ရုပ်ရည်နှင့် ယောဝနပြည့်စုံသော ထိုမိန်းကလေးကို သဟသ္ရာက္ษ (ဣန္ဒြ) ထံ ပေးအပ်ကြ၏။
Verse 20
आचक्षुश्चरितं ताभ्यां धर्मजाभ्यां महामुने देवाराजाय कामाद्यास्ततो ऽभृद् विस्मयः परः
အို မဟာမုနိ၊ ဓမ္မမှ မွေးဖွားသော သူနှစ်ဦးသည် ဒေဝရာဇာ (နတ်ဘုရင်) အပေါ် ဖြစ်ပွားခဲ့သမျှကို ပြောကြားလေ၏။ ထို့နောက် ကာမ (လိုချင်တပ်မက်မှု) စသဖြင့် အလွန်အံ့ဩခြင်းကြီး ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 21
एताद्शं हि चरितं ख्यातिमग्र्यां जगाम ह पातालेषु तथा मर्त्यै दिक्ष्वष्टासु जगाम च
အမှန်တကယ် ထိုကဲ့သို့သော လုပ်ရပ်သည် အမြင့်ဆုံးသော ကျော်ကြားမှုကို ရရှိလေ၏။ ပာတာလာ (အောက်လောက) တွင်လည်း၊ လူသားတို့အကြားတွင်လည်း၊ အရှေ့အနောက်တောင်မြောက် အပါအဝင် ဦးတည်ရာရှစ်မျက်နှာလုံးသို့လည်း ပျံ့နှံ့သွား၏။
Verse 22
एकदा निहते रौद्रो हिरण्यकशिपौ मुने अभिषिक्तस्तदा राज्ये प्रह्लादौ नाम दानवः
အို မုနိ၊ တစ်ခါတစ်ရံ ရောဒြ (ကြမ်းတမ်း) ဟိရဏ္ယကသိပု သတ်ဖြတ်ခံရပြီးနောက်၊ ပရဟ္လာဒ အမည်ရှိ ဒာနဝ တစ်ဦးကို ထိုအခါ မင်းအဖြစ် အဘိသိက္က (ဘိသိက်) ခံစေ၍ နန်းတင်လေ၏။
Verse 23
तस्मिञ्शासति दैत्येन्द्रे देवब्राह्मणपूजके मखानि भुवि राजानो यजन्ते विधिवत्तदा
ထို ဒೈတျအင်ဒြ (ဒေတျယမင်း) အုပ်ချုပ်စဉ်—နတ်များနှင့် ဘြာဟ္မဏများကို ပူဇော်ဂုဏ်ပြုသူဖြစ်သဖြင့်—ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မင်းများသည် မခ (ယဇ္ဉ) များကို ထုံးတမ်းစဉ်လာအတိုင်း မှန်ကန်စွာ ပြုလုပ်ကြလေ၏။
Verse 24
ब्राह्मणाश्च तपो धर्मं तीर्थयात्राश्च कुर्वते वैश्याश्च पशुवृत्तिस्थाः शूद्राः शुश्रूषणे रताः
ဘြာဟ္မဏများသည် တပ (အာစကေတ) နှင့် ဓမ္မကို ကျင့်သုံး၍ တီရ္ထယာတရာ (သန့်ရှင်းရာသို့ ဘုရားဖူးခရီး) သွားကြ၏။ ဝိုင်ရှျများသည် နွားမွေးမြူရေးအခြေပြု အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း၌ တည်ကြ၏။ ရှူဒြများသည် ဝန်ဆောင်မှု၌ စိတ်အားထက်သန်ကြ၏။
Verse 25
चातुर्वर्ण्यं ततः स्वे स्वे आश्रमे धर्मकर्मणि आवर्त्तत ततो देवा वृत्त्या युक्ताभवान् मुने
ထို့နောက် ဝဏ္ဏလေးပါးသည် မိမိမိမိ၏ အာශ්ရမအလိုက် သမ္မာဓမ္မကမ္မတို့သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ကြ၏။ ထို့နောက် မုနိရေ၊ ဒေဝတားတို့သည် မိမိတို့၏ သင့်လျော်သော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပုံစံ၌ မှန်ကန်စွာ တည်မြဲလာကြ၏။
Verse 26
ततस्तु च्यवनो नाम भार्गवेन्द्रो महातपाः जगाम नर्मदां स्नातुं तीर्थं चैवाकुलीश्वरम्
ထို့နောက် မဟာတပသီ ချျဝန အမည်ရှိ၍ ဘာရ္ဂဝတို့အနက် အထွဋ်အမြတ်ဖြစ်သူသည် နရ္မဒါမြစ်၌ ရေချိုးရန် သွားကာ၊ အာကူလီဣශ්ဝရ ဟူသော တီရ္ထကိုလည်း သွားရောက်ဖူးမြော်၏။
Verse 27
तत्र दृष्ट्वा महादेवं नदीं स्नातुमवातरत् अवतीर्णं प्रजग्राह नागः केकरलोहितः
ထိုနေရာ၌ မဟာဒေဝကို မြင်ပြီးနောက် သူသည် မြစ်သို့ ဆင်း၍ ရေချိုးရန် ဝင်ရောက်၏။ ဆင်းသက်ပြီးချိန်တွင် ကေကရ-လိုဟိတ အမည်ရှိ မြွေကြီးတစ်ကောင်က သူ့ကို ဖမ်းဆီးလိုက်၏။
Verse 28
गृहीतस्तेन नागेन सस्मार मनसा हरिम् संस्मृते पुण्डरीकाक्षे निर्विषो ऽभून्महोरगः
ထိုမြွေက ဖမ်းဆီးထားသဖြင့် သူသည် စိတ်ထဲ၌ ဟရိကို သတိရလေ၏။ ပုဏ္ဍရိကာက္ရှ (ကြာပန်းမျက်စိရှင်) ကို သတိရသည့်အခါ မြွေကြီးသည် အဆိပ်ကင်းသွား၏။
Verse 29
नीतस्तेनातिरौद्रेण पन्नगेन रसातलम् निर्विषश्चापि तत्याज च्यवनं भुजगोत्तमः
ထိုအလွန်ကြမ်းတမ်းသော မြွေက သူ့ကို ရသာတလသို့ ခေါ်ဆောင်သွား၏။ သို့ရာတွင် အဆိပ်ကင်းသွားသော မြွေတို့အထွဋ်အမြတ်သည် ထိုအခါ ချျဝနကို လွှတ်ပေးလိုက်၏။
Verse 30
संत्यक्तमात्रो नागेन च्यवनो भार्गवोत्तमः चचार नागकन्याभिः पूज्यचमानः समन्ततः
မြွေက လွှတ်ပေးသည့်အခါ ချက်ချင်းပင် ဘာရ္ဂဝတို့အနက် အမြတ်ဆုံး ချျဝန မုနိသည် မြွေသမီးများ၏ အရပ်ရပ်မှ ပူဇော်ဂုဏ်ပြုခြင်းခံရလျက် လှည့်လည်သွားလာ하였다။
Verse 31
विचारन् प्रविवेशाथ दानवानां महत् पुरम् संपूज्यमानो दैत्येन्द्रः प्रह्लादो ऽथ ददर्श तम्
ထို့နောက် စဉ်းစားလျက် လှည့်လည်သွားလာနေစဉ် ဒာနဝတို့၏ မြို့ကြီးထဲသို့ ဝင်ရောက်하였다။ ထိုနေရာ၌ ပူဇော်ခံနေရသော ဒೈတျယတို့၏ အရှင် ပရဟ္လာဒသည် သူ့ကို မြင်하였다။
Verse 32
भृगुपुत्रे महातेजाः पूजां चक्रे यथार्हतः संपूजितोपविष्टश्च पृष्टश्चागमनं प्रति
ဘೃဂု၏ သားတော်အား ထိုတောက်ပကြီးမြတ်သူသည် သင့်တော်သလို ပူဇော်ကန်တော့하였다။ ပူဇော်ခံကာ ထိုင်ရာပေးပြီးနောက်၊ လာရောက်ရခြင်း၏ အကြောင်းကို မေးမြန်း하였다။
Verse 33
स चोवाच महाराज महातीर्थं महाफलम् स्नातुमेवागतो ऽस्म्यद्य द्रष्टुञ्चैवाकुलीश्वरम्
ထို့နောက် သူက ပြော하였다—“အို မဟာမင်းကြီး၊ ဤနေရာသည် အကျိုးကြီးမားသော မဟာတီရ္ထ ဖြစ်သည်။ ယနေ့ ငါသည် ထိုနေရာ၌ ရေချိုးရန်နှင့် အာကူလီဣශ්ဝရ ကို ဖူးမြင်ရန် လာရောက်하였다။”
Verse 34
नद्यामेवावतीर्णो ऽस्मि गृहीतश्चाहिना बलान् समानीतो ऽस्मि पाताले दृष्टश्चात्र भवानपि
“ငါသည် မြစ်ထဲသို့ ကိုယ်တိုင် ဆင်းခဲ့ပြီးနောက် မြွေတစ်ကောင်က အင်အားဖြင့် ဖမ်းဆီး하였다။ ငါကို ပာတာလသို့ ခေါ်ဆောင်သွားပြီး၊ ဒီမှာပင် မင်းကိုလည်း တွေ့မြင်하였다။”
Verse 35
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं च्यवनस्य दितीश्वरः प्रोवाच धर्मसंयुक्तं स वाक्यं वाक्यकोविदः
ချျဝန၏ စကားကို ကြားသိပြီးနောက် ဒိုင်တျာတို့၏ အရှင်သည် စကားပြောရာ၌ ကျွမ်းကျင်သူအဖြစ် ဓမ္မနှင့် ယှဉ်သော မိန့်ခွန်းကို ပြောကြား하였다။
Verse 36
प्रह्लाद उवाच भगवन् कानि तीर्थानि पृथिव्यां कानि चाम्बरे रसातले च कानि स्युरेतद् वक्तुं ममार्हसि
ပရဟ္လာဒက မိန့်တော်မူသည်– “အို ဘဂဝန်၊ မြေပြင်ပေါ်ရှိ တီရ္ထများ၊ ကောင်းကင်၌ရှိသော တီရ္ထများနှင့် ရသာတလ၌ ရှိနိုင်သော တီရ္ထများသည် မည်သည်တို့နည်း။ ဤအကြောင်းကို ကျွန်ုပ်အား မိန့်ကြားသင့်ပါသည်။”
Verse 37
च्यवन उवाच पृथिव्यां नैमिषं तीर्थमन्तरिक्षे च पुष्करम् चक्रतीर्थं महाबाहो रसातलतले विदुः
ချျဝနက မိန့်တော်မူသည်– “မြေပြင်ပေါ်တွင် နိုင်မိရှ (Naimiṣa) ဟူသော တီရ္ထရှိ၏။ အန္တရိက္ခ (အလယ်ကမ္ဘာ) တွင် ပုရှ္ကရ (Puṣkara) ရှိ၏။ ထို့ပြင် မဟာဗာဟု၊ စက္ကတီရ္ထ (Cakratīrtha) ဟူသော သန့်ရှင်းရာဌာနသည် ရသာတလ အလွှာ၌ ရှိကြောင်း သိကြ၏။”
Verse 38
पुलस्त्य उवाच श्रुत्वा तद्भार्गववचो दैत्यराजो महामुने नेमिषै गन्तुकामस्तु दानवानितदब्रवीत्
ပုလတ္စျက မိန့်တော်မူသည်– “ဘားဂဝ (ချျဝန) ၏ စကားကို ကြားသိပြီးနောက် ဒိုင်တျာဘုရင်သည်၊ အို မဟာမုနိ၊ နိုင်မိရှသို့ သွားလိုစိတ်ဖြင့် ထိုအခါ ဒာနဝတို့အား ဤသို့ ပြောကြား하였다။”
Verse 39
प्रह्लाद उवाच उत्तिष्ठध्वं गमिष्यामः स्नातुं तीर्थं हि नैमिषम् द्रक्ष्यामः पुण्डरीकाक्षं पीतवाससमच्युतम्
ပရဟ္လာဒက မိန့်တော်မူသည်– “ထကြပါ၊ နိုင်မိရှ တီရ္ထ၌ ရေချိုးရန် သွားကြမည်။ ပုဏ္ဍရိကာက္ရှ (ကြာပန်းမျက်စိ)၊ အဝါရောင်ဝတ်ရုံဝတ်ဆင်သော အချျုတ (မလွဲမသွေ အရှင်) ကို မြင်တွေ့ကြမည်။”
Verse 40
पुलस्त्य उवाच इत्युक्ता दानवेन्द्रेण सर्वे ते दैत्यदानवाः चक्रुरुद्योगमतुलं निर्जग्मुश्च रसातलात्
ပုလஸ္တျက ပြောသည်—ဒာနဝတို့၏ အရှင်က ထိုသို့ မိန့်ကြားသဖြင့် ဒೈတျနှင့် ဒာနဝ အားလုံးတို့သည် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ပြင်ဆင်မှုကို ပြုလုပ်ကာ ရသာတလမှ ထွက်ခွာသွားကြ၏။
Verse 41
ते समभ्येत्य दैतेया दानवाश्च महाबलाः नेमिषारण्यमागत्य स्नानं चक्रुर्मुदान्विताः
ထိုအင်အားကြီးသော ဒೈတျနှင့် ဒာနဝတို့သည် စုဝေးလာကာ နိုင်မိရှာရဏ္ယသို့ ရောက်ပြီး ဝမ်းမြောက်စိတ်ဖြင့် သန့်စင်ရေချိုးပွဲကို ဆောင်ရွက်ကြ၏။
Verse 42
ततो दितीश्वरः श्रीमान् मृगव्यां स चचार ह चरन् सरस्वतीं पुण्यां ददर्श विमलोदकाम्
ထို့နောက် ဒိတိမျိုးရိုး၏ ဂုဏ်သရေရှိသော အရှင်သည် အမဲလိုက်ရာ မြေပြင်တွင် လှည့်လည်သွားလာ၏။ သွားလာစဉ် သန့်ရှင်းမြတ်သော သရஸဝတီမြစ်ကို မြင်ရပြီး ၎င်း၏ ရေသည် ကြည်လင်သန့်စင်လှ၏။
Verse 43
तस्यादूरे महाशाखं शलवृक्षं शरैश्चितम् ददर्श बाणानपरान् मुखे लग्नान् परस्परम्
သူနှင့် မဝေးသောနေရာတွင် မဟာခက်ခွဲများရှိသော သာလပင်တစ်ပင်ကို မြင်ရပြီး မြားများဖြင့် ပြည့်နှက်နေ၏။ ထို့ပြင် အခြားမြားများလည်း မြင်ရကာ ၎င်းတို့၏ ထိပ်ဖျားများသည် အချင်းချင်း ထိုးကပ်လျက်ရှိ၏။
Verse 44
ततस्तानद्भुताकारान् बाणान् नागोपवीतकान् दृष्ट्वातुलं तदा चक्रे क्रोधं दैत्येश्वरः किल
ထိုအခါ အံ့ဖွယ်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၍ မြွေကို ဥပဝီတ (သန့်ရှင်းကြိုး) ကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်ထားသကဲ့သို့ ထင်ရသော မြားများကို မြင်သဖြင့် ဒೈတျတို့၏ အရှင်သည် အလွန်အမင်း ဒေါသထွက်လာသည်ဟု ဆိုကြ၏။
Verse 45
स ददर्श ततो ऽदूरात्कृष्णाजिनधरौ मुनी समुन्नतजटाभारौ तपस्यासक्तमानसौ
ထို့နောက် မဝေးလှသောနေရာ၌ အနက်ရောင် သမင်အရေဝတ်ဆင်ထားသော မုနိနှစ်ပါးကို သူမြင်၏။ သူတို့၏ မျှင်ဆံပင်အစုကြီး မြင့်တင်ထားပြီး စိတ်သည် တပသ္ယာ၌ စူးစိုက်နေ၏။
Verse 46
तयोश्च पार्श्वयोर्दिव्ये धनुषी लक्षणान्विते शार्ङ्गमागवं चैव अक्ष्य्यौ च महेषुधी
သူတို့၏ ဘေးနှစ်ဖက်၌ မင်္ဂလာလက္ခဏာများပါသော တန်ခိုးရှင် သနုနှစ်လက် ရှိ၏—ရှာရင်္ဂနှင့် အာဂဝ—ထို့ပြင် မကုန်ခန်းသော မြားအိတ်ကြီးနှစ်လုံးလည်း ရှိ၏။
Verse 47
तौ दृष्ट्वामन्यत तदा दामिबिकाविति दानवः ततः प्रोवाच वचनं तावुभौ पुरुषोत्तमौ
သူတို့ကိုမြင်သော် ဒာနဝသည် ထိုအခါ «ဤသူတို့သည် လိမ်လည်သရုပ်ဆောင်သူများသာ» ဟု ထင်၏။ ထို့နောက် သူသည် ထိုပုရုရှိုတ္တမနှစ်ပါးထံ စကားဆို၏။
Verse 48
किं भवद्भ्यां समारःधं दम्भं धर्मविनाशनम् क्व तपः क्व जटाभारः क्व चेमौ प्रवरायुधौ
ဓမ္မကိုဖျက်ဆီးသော ဤလိမ်လည်မှုကို သင်တို့နှစ်ဦး အဘယ်ကြောင့် ဆောင်ရွက်သနည်း။ တပသ္ယာသည် ဘယ်မှာနည်း၊ မျှင်ဆံပင်အစုကြီးသည် ဘယ်မှာနည်း၊ ထို့ပြင် ဤအထူးကောင်းမွန်သော လက်နက်နှစ်ပါးသည် ဘာနှင့်ဆိုင်သနည်း။
Verse 49
अथोवाच नरो दैत्यं का ते चिन्ता दितीश्वर सामर्थ्ये सति यः कुर्यात् तत्संपद्येत तस्य हि
ထို့နောက် နရသည် ဒೈတျကို ပြော၏—«ဒိတီ၏ အမျိုးအနွယ်အရှင်၊ သင်၌ ဘာစိုးရိမ်မှုရှိသနည်း။ စွမ်းအားရှိစဉ် လုပ်ဆောင်သူအတွက် မိမိရည်မှန်းသည့် အကျိုးရလဒ်သည် အမှန်တကယ် ဖြစ်ပေါ်လာမည်»။
Verse 50
अथोवाच दितीशस्तौ का शक्तिर्युवयोरिह मयि तिष्ठति दैत्येन्द्रे धर्मसेतुप्रवर्तके
ထို့နောက် ဒိတီမျိုး၏ အရှင်သည် ထိုနှစ်ဦးအား မိန့်တော်မူ၏— «ဤနေရာ၌ သင်တို့၏ အင်အားသည် အဘယ်နည်း၊ ငါသည် သင်တို့ရှေ့၌ ရပ်နေသော်လည်း— ငါသည် ဒೈတျာတို့၏ အရှင်၊ ဓမ္မ၏ စေတု (တံတား/တားကာ) ကို တည်ထောင်သူ ဖြစ်၏»
Verse 51
नरस्तं प्रत्युवाचाथ आवाभ्यां शक्तिरूर्जिता न कश्चिच्छक्नुयाद् योद्धुं नरनारायणौ युधि
နရသည် သူ့အား ပြန်လည်ဖြေကြား၏— «ကျွန်ုပ်တို့၏ အင်အားသည် အလွန်ကြီးမား၏။ စစ်မြေ၌ နရနှင့် နာရာယဏကို မည်သူမျှ တိုက်ခိုက်နိုင်မည် မဟုတ်»
Verse 52
दैत्येश्वरस्तस्तः क्रुद्धः प्रतिज्ञामारुरोह च यथा कथञ्चिज्जेष्यामि नरनारायणौ रणे
ထို့နောက် ဒೈတျာတို့၏ အရှင်သည် ဒေါသထွက်၍ သစ္စာကတိတင်၏— «ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် စစ်မြေ၌ နရနှင့် နာရာယဏကို ငါအနိုင်ယူမည်»
Verse 53
इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा दितीश्वरः स्थाप्य बलं वनान्ते वितत्य चापं गुणमाविकृष्य तलध्वनिं घोरतरं चकार
ဤသို့ဆိုပြီးနောက် မဟာသတ္တဝါ ဒိတီမျိုး၏ အရှင်သည် တောအနား၌ တပ်ကို ချထား၏။ ထို့နောက် လေးကို ဆန့်တင်၍ ကြိုးကို ဆွဲကာ အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် လေးသံတုန်လှုပ်မှုကို ဖြစ်စေ하였다။
Verse 54
ततो नरस्त्वाजगवं हि चापमानम्य बाणान् सुबहुञ्शिताग्रान् मुमोच तानप्रतिमैः पृषत्कैश्चिच्छेद दैत्यस्तपनीयपुङ्खैः
ထို့နောက် နရသည် အာဇဂဝ လေးကို ကွေးညွှတ်၍ ချွန်ထက်သော မြားများစွာကို ပစ်လွှတ်၏။ သို့ရာတွင် ဒೈတျာသည် ရွှေရောင်အမွှေးပါသော မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သည့် မြားတံများဖြင့် ထိုမြားတို့ကို ဖြတ်တောက်ပစ်하였다။
Verse 55
छिन्नान् समीक्ष्याथ नरः पृषत्कान् दैत्येश्वरेणाप्रतिमेव संख्ये क्रुद्धः समानम्य महाधनुस्ततो मुमोच चान्यान् विविधान् पृषत्कान्
ထို့နောက် နရသည် ထိုမယှဉ်နိုင်သော စစ်ပွဲတွင် ဒိုင်တျာတို့၏ အရှင်က မိမိ၏ မြားများကို ဖြတ်တောက်ပစ်သည်ကို မြင်၍ အလွန်ဒေါသထွက်လာသည်။ ထို့ကြောင့် မဟာဓနုကို ကွေးညှိကာ အမျိုးမျိုးသော မြားများကို ထပ်မံ လွှတ်ပစ်하였다။
Verse 56
एकं नरो द्वौ दितिजेश्वरश्च त्रीन् धर्मसूनुश्चतुरो दितीशः नरस्तु बाणान् प्रमुमोच पञ्च षड् द्रत्यनाथो निशितान् पृषत्कान्
နရသည် မြားတစ်စင်း လွှတ်၏။ ဒိတိမွေးတို့၏ အရှင်သည် နှစ်စင်း လွှတ်၏။ ဓမ္မ၏ သားသည် သုံးစင်း လွှတ်၏။ ဒိတိ၏ အရှင်သည် လေးစင်း လွှတ်၏။ ထို့နောက် နရသည် မြားငါးစင်း ပစ်လွှတ်ပြီး ဒိုင်တျာတို့၏ ခေါင်းဆောင်သည် ထက်မြက်သော မြားခြောက်စင်းကို လွှတ်၏။
Verse 57
सप्तर्षिमुख्यो द्विचतुश्च दैत्यो नरस्तु षट् त्रीणि च दैत्यमुख्ये षट्त्रीणि चैकं च दितीश्वरेण मुक्तानि बाणानि नराय विप्र
အို ဗြာဟ္မဏာ၊ ခုနစ်ဋ္ဌရ္ရှိတို့အနက် အထွဋ်အမြတ်သည် မြားများကို လွှတ်၏။ ဒိုင်တျာသည် နှစ်စင်းနှင့် လေးစင်း လွှတ်၏။ နရသည် ဒိုင်တျာခေါင်းဆောင်ထံသို့ ခြောက်စင်းနှင့် သုံးစင်း လွှတ်၏။ ထို့ပြင် ဒိတိမွေးတို့၏ အရှင်က နရထံသို့ ခြောက်၊ သုံး၊ တစ် စသည့် မြားများကို လွှတ်၏။
Verse 58
एकं च षट् पञ्च नरेण मुक्तास्त्वष्टौ शराः सप्त च दानवेन षट् सप्त चाष्टौ नव षण्नरेण द्विसप्ततिं दैत्यपतिः ससर्ज्ज
နရသည် တစ်စင်း၊ ခြောက်စင်း၊ ငါးစင်း ဟူ၍ မြားများကို လွှတ်၏။ ဒာနဝသည် ရှစ်စင်းနှင့် ခုနစ်စင်း လွှတ်၏။ ထို့နောက် နရသည် ခြောက်၊ ခုနစ်၊ ရှစ်၊ ကိုး၊ ခြောက် ဟူ၍ ထပ်မံ ပစ်လွှတ်ပြီး ဒိုင်တျာတို့၏ အရှင်သည် မြား ခုနစ်ဆယ်နှစ်စင်းကို လွှတ်၏။
Verse 59
शतं नरस्त्रीणि शतानि दैत्यः षड् धर्मपुत्रो दश दैत्यराजः ततो ऽप्यसंख्येयतरान् हि बाणान् मुमोचतुस्तौ सुभृशं हि कोपात्
နရသည် မြား တစ်ရာနှင့် သုံးစင်း လွှတ်၏။ ဒိုင်တျာသည် ရာချီသော မြားများကို လွှတ်၏။ ဓမ္မ၏ သားသည် ခြောက်စင်း လွှတ်၏။ ဒိုင်တျာဘုရင်သည် ဆယ်စင်း လွှတ်၏။ ထို့နောက် အလွန်ပြင်းထန်သော ဒေါသကြောင့် နှစ်ဦးစလုံးသည် ရေတွက်မရလောက်အောင် ပိုမိုများပြားသော မြားများကို ဆက်လက် လွှတ်ပစ်ကြသည်။
Verse 60
ततो नरो बाणगणैरसख्यैरवास्तरद्भूमिमथो दिशः खम् स चापि दैत्यप्रवरः पृषत्कैश्चिच्छेद वेगात् तपनीयपुङ्खैः
ထို့နောက် နရသည် မရေမတွက်နိုင်သော မြားအစုအဝေးများဖြင့် မြေပြင်၊ အရပ်အနှံ့နှင့် ကောင်းကင်ကို ဖုံးလွှမ်းလိုက်သည်။ ထိုဒೈတျယတို့၏ အထွတ်အထိပ်သူကလည်း ရွှေရောင်အတောင်ပါ မြားများဖြင့် လျင်မြန်စွာ ဖြတ်တောက်ပစ်လေ၏။
Verse 61
ततः पतत्त्रिभिर्वीरौ सुभृशं नरदानवौ युद्धे वरास्त्रैर्युध्येतां घोररूपैः परस्परम्
ထို့နောက် သူရဲကောင်းနှစ်ဦးဖြစ်သော နရနှင့် ဒာနဝတို့သည် စစ်မြေပြင်၌ မြားပျံသန်းမှုများကြားတွင် ကြောက်မက်ဖွယ်သဏ္ဌာန်ရှိသော အထူးမြောက် မစ္စိုင်လ်အာယုဓများဖြင့် အပြန်အလှန် ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်ကြလေ၏။
Verse 62
ततस्तु दैत्येन वरास्त्रपाणिना चापे नियुक्तं तु पितामहास्त्रम् महेश्वरास्त्रं पुरुषोत्तमेव समं समाहत्य निपेततुस्तौ
ထို့နောက် အထူးမြောက် မစ္စိုင်လ်အာယုဓကို ကိုင်ဆောင်သော ဒိုင်တျယသည် မိမိ၏ လေးပေါ်၌ ပိတామဟာအာஸ္တရ (ဗြဟ္မာစတြ) ကို တင်သုံးလေ၏။ သို့ရာတွင် ပုရုရှောတ္တမသည် မဟေရှ್ವರအာஸ္တရဖြင့် တန်းတူတုံ့ပြန်ထိုးနှက်သဖြင့် အာယုဓနှစ်ပါးလုံး အတူတကွ ကျဆင်း၍ အာနုဘော် ပျောက်ကွယ်သွားလေ၏။
Verse 63
ब्रह्मस्त्रे तु प्रशमिते प्रह्लादः क्रोधमूर्छितः गदां प्रगृह्य तरसा प्रचस्कन्द रथोत्तमात्
ဗြဟ္မာစတြကို သက်သာစေ၍ ပျောက်ကွယ်သွားသောအခါ ပရဟ္လာဒသည် ဒေါသကြောင့် မူးမောလျက် ဂဒါကို ဆုပ်ကိုင်ပြီး အလွန်အားထုတ်ကာ မိမိ၏ အထူးကောင်းမွန်သော ရထားမှ ခုန်ဆင်းလေ၏။
Verse 64
गदापाणिं समायान्तं दैत्यं नारायणस्तदा दृष्ट्वाथ पृष्ठतश्चक्रे नरं योद्धूमनाः स्वयम्
ထိုအခါ နာရာယဏသည် ဂဒါကို ကိုင်လျက် လာရောက်နေသော ဒိုင်တျယကို မြင်သဖြင့် နရကို မိမိနောက်ဘက်၌ ထားကာ မိမိကိုယ်တိုင် တိုက်ခိုက်လိုသော စိတ်ဖြင့် ရင်ဆိုင်ရန် ပြင်ဆင်လေ၏။
Verse 65
ततो दीतीशः सगदः समाद्रवत् सशार्ङ्गपाणिं तपसां निधानम् ख्यातं पुराणर्षिमुदारविक्रमं नारायणं नारद लोकपालम्
ထို့နောက် ဒိတီမျိုးရိုး၏ အရှင် (ဒೈတျ) သည် လက်တွင် ဂဒါကိုင်၍ ရှာရင်ဂကိုင်ရှင် (ဗိဿဏု) ထံသို့ အလျင်အမြန် ပြေးဝင်တိုက်ခိုက်하였다။ ထိုသူသည် တပဿ၏ خزန်—နာရာယဏ—ဟု ချီးကျူးခံရသော ပုရာဏ ရှိတစ်ပါး၊ ဂုဏ်ရည်မြင့်သော သတ္တိရှိသူ၊ အို နာရဒ၊ လောကတို့၏ ကာကွယ်ရှင် ဖြစ်သည်။
Frequently Asked Questions
Prahlāda’s stotra identifies Nārāyaṇa as the all-encompassing supreme principle, subsuming major deities and cosmic functions (e.g., Brahmā, the three-eyed deity, Agni, Vāyu, Sūrya, Candra) within Viṣṇu’s being. This is a classic Purāṇic strategy of syncretic theology: it acknowledges the wider pantheon and their iconographic roles while asserting a unifying, non-competitive hierarchy in which devotion (bhakti) to Nārāyaṇa becomes the integrating axis.
Two pilgrimage geographies are explicitly named: Naimiṣāraṇya, where Prahlāda performs his morning rite (āhnika-kriyā), and Badarikāśrama, to which he proceeds for devotional encounter with Nara–Nārāyaṇa. While the chapter does not provide a full tīrtha-māhātmya catalogue, it uses these sites as topographical sanctification markers—linking ritual discipline (Naimiṣa) and ascetic-devotional attainment (Badarī) to the transformation of asura kingship into dharma-guided conduct.
Prahlāda moves from a vow-driven martial project (to defeat the ‘Dharmaja’ Sādhya) to the recognition that the divine cannot be conquered by force. Guided by Pītavāsā, he ‘wins’ through exclusive devotion, receives boons (eradication of bodily, mental, and verbal sin; steadfast Viṣṇu-oriented intellect), delegates sovereignty to Andhaka, and adopts a renunciatory-yogic stance—presenting bhakti and ethical governance as the mature resolution of asura-dharma.
Read Vamana Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.