Opening the text

सीताया वनानुगमननिश्चयः · Sita’s Resolve to Accompany Rama to the Forest
अयोध्याकाण्ड
သရဂ ၃၀ တွင် ဇနီးမောင်နှံ၏ ဓမ္မဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုကို သက်သာပေးခြင်းနှင့် ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခြင်းအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ရာမသည် စီတာကို တောဝင်အပြစ်ဒဏ်၏ ခက်ခဲမှုမှ ကာကွယ်လို၍ မလိုက်ရန် တားမြစ်သော်လည်း စီတာက ပတိဝရတာဓမ္မအရ ခင်ပွန်းနှင့် ခွဲခွာခြင်းသည် မခံနိုင်ကြောင်း တင်းမာစွာဆိုသည်။ ရာမနှင့်အတူရှိလျှင် တော၏ဒုက္ခများပင် သက်သာရာဖြစ်မည်ဟု—ဖုန်မှုန့်ကို စန္ဒကူးကဲ့သို့၊ မြက်ကို နူးညံ့သောအိပ်ရာကဲ့သို့၊ စုဆောင်းသည့်အသီးများကို အမృతကဲ့သို့—ပြန်လည်အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ စီတာ၏စကားသည် နောက်ဆုံးတွင် အလွန်တင်းကျပ်သော ဆုံးဖြတ်ချက်သို့တက်လှမ်းကာ စွန့်ပစ်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် အယောဓျာတွင် ရန်သူအာဏာအောက်၌ နေရခြင်းထက် သေခြင်းက ပိုကောင်းကြောင်းဆိုသည်။ ထို့နောက် ရာမက စီတာကို ဖက်ကာ အားပေးနှစ်သိမ့်ပြီး မိမိတောသို့သွားရခြင်းသည် ဖခင်၏အမိန့်ကို နာခံခြင်းနှင့် မိဘ၏အမိန့်၏ သန့်ရှင်းမြင့်မြတ်မှုကို ထိန်းသိမ်းခြင်းကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းပြသည်။ မိဘနှင့် ဂုရုသည် မြင်နိုင်သော ဘုရားတော်များဖြစ်၍ သူတို့ကို ဆောင်ရွက်ပူဇော်ခြင်းသည် အမြင့်ဆုံးအကျိုးရှိကြောင်းလည်း ဆိုသည်။ စီတာကို သဟဓမ္မစာရိဏီအဖြစ် လက်ခံကာ ရာမသည် လက်တွေ့ပြင်ဆင်မှုများကို ညွှန်ကြားသည်—အလှဆင်ပစ္စည်း၊ အဝတ်အစား၊ အိပ်ရာ၊ ရထားနှင့် အခြားတန်ဖိုးရှိသောပစ္စည်းများကို အမှုထမ်းများနှင့် ဗြာဟ္မဏများထံ လှူဒါန်းရန်၊ ထို့ပြင် သံဃာ/တောင်းစားသူများအား အစာပေးရန်။ စီတာသည် ဝမ်းမြောက်စွာ လိုက်နာပြီး စိတ်ခံစားမှုအငြင်းပွားမှုသည် တရားဝင်တည်းဟူသော စွန့်လွှတ်ခြင်းနှင့် တောဝင်အတွက် ဓမ္မတရားပြင်ဆင်မှုသို့ ပြောင်းလဲကာ သရဂကို အဆုံးသတ်စေသည်။
Verse 1
सान्त्व्यमाना तु रामेण मैथिली जनकात्मजा ।वनवासनिमित्ताय भर्तारमिदमब्रवीत् ॥१॥
တောနေထိုင်ရမည့်အကြောင်းကို ရာမက နှစ်သိမ့်ပေးနေသော်လည်း၊ ဇနက၏ သမီး မိုင်သီလီသည် မိမိခင်ပွန်းအား ဤစကားများကို ပြောကြား하였다။
Verse 2
सा तमुत्तमसंविग्ना सीता विपुलवक्षसम् ।प्रणयाच्चाभिमानाच्च परिचिक्षेप राघवम् ॥२॥
စီတာသည် လေးလံသောစိုးရိမ်ပူပန်မှုကြောင့် စိတ်လှုပ်ရှားတုန်လှုပ်နေကာ၊ ရဂ္ဓုဝంశ၏ ရင်ခွင်ကျယ်သော ရာဃဝကို ချစ်ခြင်းကြောင့်လည်း၊ ထိခိုက်သွားသော မာနသိက္ခာကြောင့်လည်း ပြစ်တင်တော်မူလေသည်။
Verse 3
किं त्वाऽमन्यत वैदेहः पिता मे मिथिलाधिपः ।राम जामातरं प्राप्य स्त्रियं पुरुषविग्रहम् ॥३॥
အို ရာမမြတ်ရှင်! မိသီလာ၏အရှင်၊ ဗိဒေဟမင်းဖြစ်သော အဖေတော်က သင်ကို သမက်အဖြစ် လက်ခံသည့်အခါ၊ သင်သည် ယောက်ျားရုပ်ကို ဆောင်ထားသော မိန်းမဟု ထင်မြင်ခဲ့ပါသလား။
Verse 4
अनृतं बत लोकोऽयमज्ञानाद्यदि वक्ष्यति ।तेजो नास्ति परं रामे तपतीव दिवाकरे ॥४॥
လူတို့က မသိမမြင်မှုကြောင့် ‘ရာမ၌ အမြင့်မြတ်သော တေဇောမရှိ’ ဟု ပြောဆိုလျှင် ထိုစကားသည် အမှန်တကယ် မဟုတ်ပေ။ ရာမ၏ တေဇောသည် နေမင်းကဲ့သို့ တောက်လောင်လျက် ရောင်ခြည်ထွန်းပသည်။
Verse 5
किं हि कृत्वा विषण्णस्त्वं कुतो वा भयमस्ति ते ।यत्परित्यक्तुकामस्त्वं मामनन्यपरायणाम् ॥५॥
သင်အဘယ်ကြောင့် ဤမျှ စိတ်ညစ်ညူးနေသနည်း။ သင့်ထံ၌ ဤကြောက်ရွံ့မှုသည် ဘယ်ကလာသနည်း၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် ငါ့ကို စွန့်ပစ်လိုသလော—သင့်တစ်ဦးတည်းကိုသာ အားကိုးရာအဖြစ်ထားသော ငါ့ကို?
Verse 6
द्युमत्सेनसुतं वीर सत्यवन्तमनुव्रताम् ।सावित्रीमिव मां विद्धि त्वमात्मवशवर्तिनीम् ॥६॥
အို သူရဲကောင်း၊ ကျွန်မကို သာဝိထရီကဲ့သို့ဟု သိမှတ်ပါ—ဒျုမတ်စေန၏ သား စတျဝန်ကို သစ္စာတည်ကြည်စွာ အနုဝရတဖြင့် လိုက်နာခဲ့သကဲ့သို့—ကျွန်မလည်း သင်၏အလိုတော်အောက်၌ နေထိုင်မည်ဖြစ်သည်။
Verse 7
न त्वहं मनसाऽप्यन्यं द्रष्टाऽस्मि त्वदृतेऽनघ ।त्वया राघव गच्छेयं यथाऽन्या कुलपांसिनी ॥७॥
အို အပြစ်ကင်းသူ၊ သင်မရှိလျှင် အခြားသူကို စိတ်ထဲမှာတောင် မမြင်မိခဲ့ပါ။ အို ရာဃဝ၊ ကျွန်မ သင်နှင့်အတူ သွားမည်; မိမိမျိုးရိုးကို အရှက်ရစေသော အခြားမိန်းမများကဲ့သို့ မဟုတ်ပါ။
Verse 8
स्वयं तु भार्यां कौमारीं चिरमध्युषितां सतीम् ।शैलूष इव मां राम परेभ्यो दातुमिच्छसि ॥८॥
သို့ရာတွင် အို ရာမ၊ သင်က ကျွန်မကို—အရွယ်နုသေးသော၊ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်၍ သင်နှင့်အတူ ကြာမြင့်စွာ နေထိုင်ခဲ့သော ဇနီးကို—ဇာတ်သမားတစ်ယောက်ကဲ့သို့ အခြားသူများထံ လွှဲပေးလိုသလား။
Verse 9
यस्य पथ्यं च रामाऽत्थ यस्य चार्थेऽवरुध्यसे ।त्वं तस्य भव वश्यश्च विधेयश्च सदाऽनघ ॥९॥
အပြစ်ကင်းစင်သော ရာမရေ၊ မည်သူတို့၏ အကျိုးချမ်းသာအတွက် သင်က ပြောဆို၍ မည်သူတို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်ကို တားဆီးသနည်း၊ ထိုသူတို့အား သင်သည် အမြဲတမ်း လိုက်နာနာခံ၍ အမိန့်တော်အတိုင်း ဖြစ်ပါစေ။
Verse 10
स मामनादाय वनं न त्वं प्रस्थातुमर्हसि ।तपो वा यदि वाऽरण्यं स्वर्गो वा स्यात्सह मे त्वया ॥१०॥
ကျွန်မကို မယူဘဲ တောသို့ ထွက်ခွာရန် သင်မသင့်တော်ပါ။ တပေါ (တပဿ) အတွက်ဖြစ်စေ၊ တောအရပ်အတွက်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ကောင်းကင်ဘုံ (သွဗဂ္ဂ) ဖြစ်စေ—ကျွန်မအတွက်တော့ သင်နှင့်အတူတကွ ဖြစ်ရမည်သာ ဖြစ်ပါသည်။
Verse 11
न च मे भविता तत्र कश्चित्पथि परिश्रमः ।पृष्ठतस्तव गच्छन्त्या विहारशयनेष्विव ॥११॥
အကျွန်မအတွက် လမ်းခရီးမှာ ပင်ပန်းဆင်းရဲမှု မရှိပါလိမ့်မည်။ သင်၏နောက်ကွယ်မှ လိုက်လျှောက်သွားရသော်လည်း အပန်းဖြေခရီးထွက်သကဲ့သို့၊ အိပ်ရာပေါ်တွင် အေးချမ်းစွာ လဲလျောင်းနေသကဲ့သို့ ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။
Verse 12
कुशकाशशरेषीका ये च कण्टकिनो द्रुमाः ।तूलाजिनसमस्पर्शा मार्गे मम सह त्वया ॥१२॥
လမ်းတစ်လျှောက်ရှိ ကုရှ၊ ကာရှ၊ ရှရ၊ အီရှီကာ မြက်ပင်များနှင့် ဆူးထွက်သစ်ပင်များပင်လျှင်—သင်နှင့်အတူရှိနေသရွေ့—အကျွန်မအတွက် ဝါပျော့ပျော့ သို့မဟုတ် သမင်အရေကဲ့သို့ နူးညံ့ပျော့ပျောင်းစွာ ခံစားရပါလိမ့်မည်။
Verse 13
महावातसमुद्धूतं यन्मामपकरिष्यति ।रजो रमण तन्मन्ये परार्थ्यमिव चन्दनम् ॥१३॥
အချစ်တော်ရေ၊ လေပြင်းကြောင့် ထလာသော ဖုန်မှုန့်က အကျွန်မကို စူးစိုက်နှောင့်ယှက်စေနိုင်သော်လည်း၊ အကျွန်မသည် ထိုဖုန်ကိုပင် အမြတ်တန်ဆုံး စန္ဒနလိမ်းပျစ်ကဲ့သို့ ထင်မြင်ပါလိမ့်မည်။
Verse 14
शाद्वलेषु यथा शिश्ये वनान्ते वनगोचर ।कुथास्तरणतल्पेषु किं स्यात्सुखतरं ततः ॥१४॥
အို တောတွင်းလှည့်လည်သူရေ! ငါသည် တောအနားရှိ နူးညံ့သော မြက်ခင်းပြင်ပေါ်၌ လဲအိပ်မည်။ တန်ဖိုးကြီးကော်ဇောခင်းထားသော အိပ်ရာနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ထိုထက် သက်သာချမ်းမြေ့သည့်အရာ မည်ရှိနိုင်သနည်း။
Verse 15
पत्रं मूलं फलं यत्त्वमल्पं वा यदि वा बहु ।दास्यसि स्वयमाहृत्य तन्मेऽमृतरसोपमम् ॥१५॥
အို ရာမ၊ သင်ကိုယ်တိုင်ကောက်ယူ၍ ငါ့အား ပူဇော်ပေးသော အရွက်၊ အမြစ်၊ သို့မဟုတ် အသီး မည်သည့်အရာမဆို—နည်းပါးစေ၊ များပြားစေ—ငါ့အတွက် အမృతရည်ကဲ့သို့ ချိုမြိန်လှ၏။
Verse 16
न मातुर्न पितुस्तत्र स्मरिष्यामि न वेश्मनः ।आर्तवान्युपभुञ्जाना पुष्पाणि च फलानि च ॥१६॥
တောအတွင်း၌ ရာသီအလိုက် ပွင့်သော ပန်းများနှင့် သီးများကို ခံစားရင်း ငါသည် မိခင်ကိုလည်း မလွမ်း၊ ဖခင်ကိုလည်း မလွမ်း၊ အိမ်၏ သက်သာချမ်းသာမှုကိုလည်း မတမ်းတပါ။
Verse 17
न च तत्र ततः किञ्चिद्द्रष्टुमर्हसि विप्रियम् ।मत्कृते न च ते शोको न भविष्यामि दुर्भरा ॥१७॥
ထို့ကြောင့် တောအတွင်း၌ ငါ့ကြောင့် မနှစ်သက်ဖွယ် အရာတစ်စုံတစ်ရာကို သင်မြင်ရမည်ဟု မထင်သင့်ပါ။ ငါ့အတွက် သင်သည် ဝမ်းနည်းစရာ မရှိမည်၊ ငါလည်း သင့်အပေါ် အလေးအနက်သော ဘာသာရပ်မဖြစ်ပါ။
Verse 18
य स्त्वया सह स स्वर्गो निरयो यस्त्वया विना ।इति जानन्परां प्रीतिं गच्छ राम मया सह ॥१८॥
ငါသည် သင်နှင့်အတူရှိရာနေရာသည်ပင် ကောင်းကင်ဘုံဖြစ်၏; သင်မရှိရာနေရာသည် နရကဖြစ်၏။ ဤအရာကို သိမြင်၍ အို ရာမ၊ အမြင့်မြတ်သော ပီတိကို လက်ခံကာ ငါနှင့်အတူ သွားပါ။
Verse 19
अथ मामेवमव्यग्रां वनं नैव नयिष्यति ।विषमद्यैव पास्यामि मा विशं द्विषतां गमम् ॥१९॥
ငါသည် ဤသို့ မလှုပ်မယှက် အ दृঢ়စွာ ရပ်တည်နေသော်လည်း သင်က ငါ့ကို တောသို့ မခေါ်သွားလျှင် ယနေ့ပင် အဆိပ်ကို သောက်မည်။ ရန်သူတို့၏ အာဏာအောက်သို့ သွား၍ နေရမည်ကို ငါ မခံနိုင်။
Verse 20
पश्चादपि हि दुःखेन मम नैवास्ति जीवितम् ।उज्झितायास्त्वया नाथ तदैव मरणं वरम् ॥२०॥
နောက်တစ်ဖန်ဖြစ်စေ၊ ဤသို့သောဒုက္ခအတွင်း၌ ကျွန်မအတွက် အသက်ရှင်ခြင်း မရှိတော့ပါ။ အို နာထာ (အရှင်)၊ သင်က ကျွန်မကို စွန့်ပစ်လျှင် ထိုခဏတည်းက သေခြင်းသည် ပိုကောင်းပါသည်။
Verse 21
इमं हि सहितुं शोकं मुहूर्तमपि नोत्सहे ।किं पुनर्दशवर्षाणि त्रीणि चैकं च दुःखिता ॥२१॥
ဤဝမ်းနည်းခြင်းကို ခဏတစ်ခဏတောင် မခံနိုင်ပါ။ ထိုမှတစ်ပါး ဒုက္ခရောက်နေသော မိန်းမဖြစ်သည့် ကျွန်မက ဆယ်နှစ်၊ သုံးနှစ်၊ တစ်နှစ်—စုစုပေါင်း ဆယ့်လေးနှစ်—ဘယ်လိုခံနိုင်မလဲ။
Verse 22
इति सा शोकसन्तप्ता विलप्य करुणं बहु ।चुक्रोश पतिमायस्ता भृशमालिङ्ग्य सस्वरम् ॥२२॥
ထို့ကြောင့် သူမသည် ဝမ်းနည်းခြင်း၏ပူလောင်မှုကြောင့် နာကျင်စွာ အကြာကြီး ငိုယိုတမ်းတခဲ့သည်။ ထို့နောက် မောပန်းလျက် ခင်ပွန်းကို တင်းကျပ်စွာ ဖက်ကာ အသံမြင့်စွာ အော်ဟစ်လေ၏။
Verse 23
सा विद्धा बहुभिर्वाक्यैर्दिग्धैरिव गजाङ्गना ।चिरसन्नियतं बाष्पं मुमोचाग्निमिवारणिः ॥२३॥
စကားလုံးများစွာ၏ နာကျင်စေသော ထိုးနှက်မှုကြောင့် သူမသည် အဆိပ်လိမ်းမြှားထိသော ဆင်မကဲ့သို့ ထိခိုက်နာကျင်လေ၏။ ထို့နောက် အချိန်ကြာကြာ ထိန်းထားခဲ့သော မျက်ရည်ကို လွှတ်ချလိုက်သည်—အရဏီမီးထုတ်တံက နောက်ဆုံး မီးပေါ်ထွက်လာသကဲ့သို့။
Verse 24
तस्या स्फटिकसङ्काशं वारि सन्तापसम्भवम् ।नेत्राभ्यां परिसुस्राव पङ्कजाभ्यामिवोदकम् ॥२४॥
သူမ၏ မျက်လုံးနှစ်ဖက်မှ ဒုက္ခပူလောင်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကြည်လင်သကဲ့သို့ စဖတိကကဲ့သို့သော မျက်ရည်များ စီးဆင်းလာသည်—ကြာပန်းနှစ်ပွင့်မှ ရေယိုစီးသကဲ့သို့။
Verse 25
तच्चैवामलचन्द्राभं मुखमायतलोचनम् ।पर्यशुष्यत बाष्पेण जलोद्धृतमिवाम्बुजम् ॥२५॥
အပြစ်ကင်းသန့်ရှင်းသော လမင်းကဲ့သို့ တောက်ပ၍ မျက်လုံးရှည်သော မျက်နှာတော်သည် မျက်ရည်ကြောင့် ခြောက်သွေ့လာ၏—ရေထဲမှ ဆွဲထုတ်ထားသော ကြာပန်းကဲ့သို့။
Verse 26
तां परिष्वज्य बाहुभ्यां विसंज्ञामिव दुःखिताम् ।उवाच वचनं रामः परिविश्वासयंस्तदा ॥२६॥
ဒုက္ခကြီးစွာဖြင့် မေ့လျော့သကဲ့သို့ ဖြစ်နေသော သူမကို လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ဖက်ကာ၊ ထိုအခါ ရာမသည် စိတ်တည်ငြိမ်စေရန် အားပေးလှုံ့ဆော်သော စကားကို ပြောလေ၏။
Verse 27
न देवि तव दुःखेन स्वर्गमप्यभिरोचये ।न हि मेऽस्ति भयं किञ्चित्स्वयम्भोरिव सर्वतः ॥२७॥
“အို ဒေဝီ၊ သင် ဝမ်းနည်းနေသော် ငါ့အတွက် ကောင်းကင်ဘုံတောင် မလိုလားတော့။ အကြောင်းမူကား ငါ့ထံသို့ မည်သည့်ဘက်မှ မည်သည့်ကြောက်ရွံ့မှုမျှ မရှိ—စွယ်ယံဘူ (ဗြဟ္မာ) ကိုယ်တိုင်ကဲ့သို့ပင်။”
Verse 28
तव सर्वमभिप्रायमविज्ञाय शुभानने ।वासं न रोचयेऽरण्ये शक्तिमानपि रक्षणे ॥२८॥
“အို မျက်နှာလှသူ၊ သင်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အပြည့်အဝ မသိသေးသဖြင့် ငါသည် သင့်အား တောတွင် နေထိုင်စေခြင်းကို မနှစ်သက်ခဲ့။ သို့ရာတွင် ငါသည် သင့်ကို ကာကွယ်နိုင်သော အင်အားရှိ၏။”
Verse 29
यत्सृष्टाऽसि मया सार्धं वनवासाय मैथिलि ।न विहातुं मया शक्या कीर्तिरात्मवता यथा ॥२९॥
“အို မૈထိလီ၊ သင်သည် ငါနှင့်အတူ တောဝါသအတွက် ကံတရားက သတ်မှတ်ထားသဖြင့် ငါသည် သင့်ကို မစွန့်ပစ်နိုင်။ ကိုယ့်ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိန်းသိမ်းသူသည် မိမိ၏ နာမည်ကောင်းကို မပစ်ပယ်နိုင်သကဲ့သို့ပင်။”
Verse 30
धर्मस्तु गजनासोरु सद्भिराचरितः पुरा ।तं चाहमनुवर्तेऽद्य यथा सूर्यं सुवर्चला ॥३०॥
အို ဆင်နှာမောင်းကဲ့သို့သော ပေါင်တော်ရှိသူမ! ဓမ္မသည် ရှေးကာလကတည်းက သဒ္ဓါရှိသော သုခသမာဓိတို့က ကျင့်သုံးခဲ့သည်; ယနေ့ ငါသည် ထိုဓမ္မကိုပင် လိုက်နာမည်၊ စုဝရ္စလာက နေမင်းကို လိုက်သကဲ့သို့။
Verse 31
न खल्वहं न गच्छेयं वनं जनकनन्दिनि ।वचनं तन्नयति मां पितु स्सत्योपबृंहितम् ॥३१॥
အို ဇနကမင်း၏ သမီးတော်! ငါသည် တောသို့ မသွားချင်၍ မဟုတ်; အဖေတော်၏ အမိန့်တော်သည် သစ္စာဖြင့် ခိုင်မာလျက် ငါ့ကို ထိုနေရာသို့ ဦးဆောင်နေသည်။
Verse 32
एष धर्मस्तु सुश्रोणि पितुर्मातुश्च वश्यता ।अतश्च तं व्यतिक्रम्य नाहं जीवितुमुत्सहे ॥३२॥
အို ခါးတော်လှပသူမ! ဤသည်ပင် ဓမ္မဖြစ်သည်—အဖေတော် မိခင်တော်တို့ကို နာခံခြင်း; ထို့ကြောင့် ထိုဓမ္မကို လွန်ကျူးပြီး ငါသည် အသက်ရှင်ရန် စိတ်မရဲနိုင်။
Verse 33
अस्वाधीनं कथं दैवं प्रकारैरभिराध्यते ।स्वाधीनं समतिक्रम्य मातरं पितरं गुरुम् ॥३३॥
ငါတို့လက်လှမ်းမမီသော ဒေဝတော်ကို မည်သို့သောနည်းလမ်းများဖြင့်ပင် ရိုသေကာ ပူဇော်၍ ကျေနပ်စေနိုင်မည်နည်း။ လက်လှမ်းမီသော မိခင်၊ ဖခင်၊ ဆရာ—ဤသုံးပါးကို ကျော်လွန်လျှင်၊ အလှမ်းဝေးသော ဘုရားသခင်ကို စစ်မှန်စွာ ပူဇော်နိုင်မည်လော။
Verse 34
यत्त्रयं तत्त्रयो लोकाः पवित्रं तत्समं भुवि ।नान्यदस्ति शुभापाङ्गे तेनेदमभिराध्यते ॥३४॥
မိခင်၊ ဖခင် နှင့် ဆရာအာචာရျ—ဤသုံးပါးရှိရာနေရာသည် သုံးလောကရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ မြေပြင်ပေါ်တွင် ထိုသုံးပါးနှင့် တန်းတူသည့်အရာထက် ပို၍ သန့်ရှင်းမြတ်နိုးစရာ မရှိ။ ထို့ကြောင့် မျက်လှသူမ၊ ထိုသုံးပါးကို ရိုသေကန်တော့၍ ပူဇော်ရ၏။
Verse 35
न सत्यं दानमानौ वा न यज्ञाश्चाप्तदक्षिणाः ।तथा बलकरा स्सीते यथा सेवा पितुर्हिता ॥३५॥
အို စီတာရေ! သစ္စာပြောခြင်း၊ ဒါနပေးခြင်းနှင့် ဂုဏ်ပြုခြင်း၊ သင့်တော်သော ဒက္ခိဏာပါသော ယဇ္ဉပူဇာတို့သည်ပင် မိဘအဖ၏ အကျိုးအတွက် စိတ်ကောင်းဖြင့် ဆောင်ရွက်သော ဖခင်ဝန်ထမ်းမှုကဲ့သို့ အင်အားပေး၍ အကျိုးထူးမဖြစ်နိုင်။
Verse 36
स्वर्गो धनं वा धान्यं वा विद्याः पुत्रास्सुखानि च ।गुरुवृत्त्यनुरोधेन न किञ्चिदपि दुर्लभम् ॥३६॥
အကြီးအကဲများ၏ မှန်ကန်သော ရည်ရွယ်ချက်နှင့် လမ်းညွှန်မှုကို လိုက်နာ၍ နေထိုင်လျှင် မရနိုင်သည့်အရာ မရှိ—ကောင်းကင်ဘုံ၊ ဥစ္စာဓန၊ စပါးသီးနှံ၊ ပညာဗေဒ၊ သားသမီးနှင့် သာယာချမ်းမြေ့မှုတို့ပါဝင်သည်။
Verse 37
देवगन्धर्वगोलोकान्ब्रह्मलोकां स्तथाऽपरान् ।प्राप्नुवन्ति महात्मानो मातापितृपरायणाः ॥३७॥
မိခင်ဖခင်ကို အားကိုးအပ်နှံ၍ သစ္စာတည်ကြည်သော မဟာတ္မာတို့သည် မြင့်မြတ်သော လောကများ—ဒေဝလောက၊ ဂန္ဓဗ္ဗလောက၊ ဂိုလောက၊ ဘြဟ္မာလောက နှင့် အခြားအထက်မြင့်လောကများကို ရောက်ရှိကြသည်။
Verse 38
स मां पिता यथा शास्ति सत्यधर्मपथे स्थितः ।तथा वर्तितुमिच्छामि स हि धर्मस्सनातनः ॥३८॥
သစ္စာနှင့် ဓမ္မလမ်းပေါ်တွင် တည်ကြည်သော ကျွန်မ၏ ဖခင်က မည်သို့ အမိန့်ပေးသနည်း၊ ထိုအတိုင်းပင် ကျွန်မ လိုက်နာဆောင်ရွက်လိုသည်။ အကြောင်းမူကား ထိုအရာသည် သနာတနဓမ္မ—အမြဲတမ်း မပျက်မယွင်းသော ဓမ္မ ဖြစ်၏။
Verse 39
मम सन्ना मतिस्सीते त्वां नेतुं दण्डकावनम् ।वसिष्यामीति सा त्वं मामनुयातुं सुनिश्चिता ॥३९॥
အို စီတာ၊ သင့်ကို ဒဏ္ဍကာတောသို့ ခေါ်ဆောင်သွားမည်ဟု ငါ၏စိတ်သည် အတည်ပြုဆုံးဖြတ်ပြီးပြီ။ သင်လည်း ‘အဲဒီမှာပဲ နေမည်’ ဟု ဆိုကာ ငါ့နောက်သို့ လိုက်မည်ဟု ခိုင်မာစွာ ဆုံးဖြတ်ထား၏။
Verse 40
सा हि सृष्टाऽनवद्याङ्गि वनाय मदिरेक्षणे ।अनुगच्छस्व मां भीरु सहधर्मचरी भव ॥४०॥
အိုမူးယစ်စေသောမျက်လုံးရှိသူ၊ အင်္ဂါလက္ခဏာပြည့်စုံသူ၊ သင်သည် တောနေဘဝအတွက်သာ ဖန်ဆင်းခံထားသူဖြစ်သည်။ အိုသိမ်မွေ့သောမိဖုရား၊ ငါ့နောက်သို့ လိုက်ပါလော့၊ ဓမ္မတရားကို ကျင့်သူ ငါ၏အဖြစ်သို့ ရောက်လော့။
Verse 41
सर्वथा सदृशं सीते मम स्वस्य कुलस्य च ।व्यवसायमनुक्रान्ता कान्ते त्वमतिशोभनम् ॥४१॥
အို စီတာ၊ ချစ်သူရေ၊ သင်သည် အရာအားလုံးအရ အလွန်သင့်လျော်၍ အလွန်တင့်တယ်သော ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချမှတ်ခဲ့၏။ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်သည် ငါ့အတွက်လည်းကောင်း၊ သင့်အတွက်လည်းကောင်း၊ သင့်၏ မြတ်နိုးဖွယ် မျိုးရိုးကူလအတွက်လည်းကောင်း အပြည့်အဝ သင့်တော်၏။
Verse 42
आरभस्व शुभश्रोणि वनवासक्षमाः क्रियाः ।नेदानीं त्वदृते सीते स्वर्गोऽपि मम रोचते ॥४२॥
အို ခါးသွယ်လှသော စီတာ၊ တောတွင်းနေထိုင်ရန် သင့်လျော်သော ပြင်ဆင်မှုများကို စတင်ပါ။ ယခု သင်မရှိလျှင် ကောင်းကင်ဘုံတောင် ကျွန်မအတွက် မနှစ်သက်စရာ ဖြစ်နေသည်။
Verse 43
ब्राह्मणेभ्यश्च रत्नानि भिक्षुकेभ्यश्च भोजनम् ।देहि चाशंसमानेभ्य स्सन्त्वरस्व च मा चिरम् ॥४३॥
ဗြာဟ္မဏများအား ရတနာများကို ပေးလှူပါ၊ ဘိက္ခုတောင်းစားသူများအား အစာအဟာရကို ပေးပါ။ လိုအပ်နေသူများကိုလည်း ပေးကမ်းပါ။ မြန်မြန်လုပ်ပါ၊ ကျွန်မကို နှစ်သိမ့်ပေးပါ၊ မနှောင့်နှေးပါနှင့်။
Verses 44-45
भूषणानि महार्हाणि वरवस्त्राणि यानि च ।रमणीयाश्च ये केचित्क्रीडार्थाश्चाप्युपस्कराः ॥४४॥शयनीयानि यानानि मम चान्यानि यानि च ।देहि स्वभृत्यवर्गस्य ब्राह्मणानामनन्तरम् ॥४५॥
သင့်တွင်ရှိသော အဖိုးတန်လှသော လက်ဝတ်ရတနာများ၊ မွန်မြတ်သော အဝတ်အစားများ၊ ကစားကြည့်ရှုရန် သာယာဖွယ်ရာပစ္စည်းများ၊ ငါ၏အိပ်ရာများ၊ ရထားများနှင့် အခြားပစ္စည်းများကို သင့်၏အခစားများအား ပေးလှူလော့။ ထို့နောက် ကျန်ရှိသောပစ္စည်းများကို ဗြာဟ္မဏပုဏ္ဏားများအား ပေးလှူလော့။
Verse 46
अनुकूलं तु सा भर्तुर्ज्ञात्वा गमनमात्मनः ।क्षिप्रं प्रमुदिता देवी दातुमेवोपचक्रमे ॥४६॥
မိမိ၏ သွားခြင်းသည် ခင်ပွန်း၏ ဆန္ဒနှင့် ကိုက်ညီကြောင်း သိမြင်သဖြင့် ထိုဒေဝီသည် ဝမ်းမြောက်၍ ချက်ချင်းပင် လှူဒါန်းခြင်းကို စတင်လေ၏။
Verse 47
ततः प्रहृष्टा प्रतिपूर्णमानसा यशश्विनी भर्तुरवेक्ष्य भाषितम् ।धनानि रत्नानि च दातुमङ्गना प्रचक्रमे धर्मभृतां मनस्स्विनी ॥४७॥
ထို့နောက် ဂုဏ်သတင်းထင်ရှားသော မိန်းမသည် ခင်ပွန်း၏ စကားကို ကြည့်ရှုနားထောင်၍ စိတ်နှလုံးပြည့်ဝ ဝမ်းမြောက်လျက်၊ ဓနနှင့် ရတနာများကို လှူဒါန်းစတင်ကာ သာသနာဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းသူတို့ထံ စိတ်အားထက်သန်စွာ ပူဇော်လေ၏။
The dilemma is whether Sītā should be excluded from exile for her safety or included as Rāma’s sahadharmacāriṇī; Sītā frames separation as adharma toward marital unity, while Rāma balances spousal protection against the binding force of his father’s truth-backed command.
Dharma is enacted through relational obligations: marital companionship as a shared vocation, and filial obedience as a visible form of worship; the chapter also models renunciation by converting royal wealth into dāna before entering the forest discipline.
The forest-world is mapped through Dandaka as the intended destination and through culturally specific markers—kuśa and reeds, meadow sleeping, seasonal forest produce—along with courtly-to-ascetic transition practices such as gifting ornaments and provisions to brāhmaṇas and mendicants.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.