Adhyaya 57

Verse 1

/ ऑपन-माज बछ। अकाल अष्टपञज्चाशत्तमो< ध्याय: अर्जुनका श्रीकृष्णसे युधिष्ठिरके पास चलनेका आग्रह तथा श्रीकृष्णका उन्हें युद्ध भूल दिखाते और वहाँका समाचार हुए रथको आगे बढ़ाना संजय उवाच एवमेष महानासीत्‌ संग्राम: पृथिवीक्षिताम्‌ । क्रुद्धेडर्जुने तथा कर्णे भीमसेने च पाण्डवे

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «မဟာရာဇာ၊ ဤသို့ဖြင့် မြေကြီးကို အုပ်စိုးသော မင်းများ၏ မဟာစစ်ပွဲသည် တဖြည်းဖြည်း ပိုမိုကြီးထွားလာ၏။ အာర్జုန၊ ကဏ္ဏ နှင့် ပाण्डဝ ဘီမစေနတို့ အမျက်ထွက်ကြသဖြင့် ထိုအမျက်က စစ်ကို ပိုမိုပြင်းထန်စေ၏»။

Verse 2

द्रोणपुत्रं पराजित्य जित्वा चान्यान्‌ महारथान्‌ । अब्रवीदर्जुनो राजन्‌ वासुदेवमिदं वच:

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «မဟာရာဇာ၊ ဒ್ರೋဏ၏ သားကို အနိုင်ယူပြီး အခြား မဟာရထများကိုလည်း ကျော်လွှားအောင်မြင်ပြီးနောက် အာర్జုနသည် ဝါစုဒေဝ (ကృష్ణ) ထံသို့ ဤစကားကို ပြောကြားလေ၏»။

Verse 3

पश्य कृष्ण महाबाहो द्रवन्तीं पाण्डवीं चमूम्‌ । कर्ण पश्य च संग्रामे कालयन्तं महारथान्‌

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အို ကృష్ణ၊ မဟာဗာဟု၊ ကြည့်ပါ—ပाण्डဝ စစ်တပ်သည် အရှုပ်အထွေးဖြင့် ထွက်ပြေးနေ၏။ ထို့ပြင် စစ်မြေပြင်အလယ်၌ ကဏ္ဏသည် မဟာရထကြီးများကိုပင် ကာလ (အချိန်/မရဏ) ၏ ပါးစပ်ထဲသို့ ပို့ဆောင်သကဲ့သို့ သေမင်းသို့ လှမ်းပို့နေသည်ကို ကြည့်ပါ»။

Verse 4

न च पश्यामि दाशार्ह धर्मराजं युधिष्ठिरम्‌ । नापि केतुर्युधां श्रेष्ठ धर्मराजस्य दृश्यते

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အို ဒာရှာर्ह၊ ငါသည် ဓမ္မရာဇ ယုဓိဋ္ဌိရကို မမြင်ရ။ အို စစ်သူရဲကောင်းတို့အနက် အကောင်းဆုံး၊ ဓမ္မရာဇ၏ အလံတော်ကိုပင် မမြင်ရချေ»။

Verse 5

त्रिभागश्नावशिष्टोडयं दिवसस्य जनार्दन । नच मां धार्तराष्ट्रेषु कच्चिद्‌ युध्यति संयुगे

သဉ္ဇယက ပြော၏— «အို ဇနာရဒနာ၊ ယနေ့နေ့၏ အပိုင်းသုံးပိုင်းသာ ကျန်တော့သည်။ သို့ရာတွင် ဓෘတရာရှ္ဋ္ရ၏ သားများအနက် မည်သူမျှ စစ်မြေပြင်၌ ငါနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် တိုက်ခိုက်မလာကြ။ ဤကဲ့သို့ တိုက်ပွဲကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည် ဆုံးဖြတ်ရမည့် အချိန်၌ စစ်သူရဲသတ္တိနှင့် က္ଷတ္တရိယ၏ တာဝန်စိတ်ဓာတ် ပျက်ယွင်းသွားကြောင်းကို ပြသသည်—တရားသော စစ်ပွဲ၌ နောက်ဆုတ်မဟုတ်ဘဲ ရပ်တည်တိုက်ခိုက်ရမည်»

Verse 6

तस्मात्‌ त्वं मत्प्रियं कुर्वन्‌ याहि यत्र युधिष्ठिर: । दृष्टवा कुशलिन युद्धे धर्मपुत्रं सहानुजम्‌

«ထို့ကြောင့် ငါ့အလိုနှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုလုပ်၍ ယုဓိဋ္ဌိရရှိရာသို့ သွားလော့။ စစ်ပွဲအတွင်း၌ ဓမ္မ၏ သားတော်သည် သူ၏ ညီငယ်များနှင့်အတူ ကောင်းမွန်စွာ လုံခြုံနေသလားကို ကိုယ်တိုင် မြင်ကြည့်လော့»

Verse 7

ततः प्रायाद्‌ रथेनाशु बीभत्सोर्वचनाद्धरि:

သဉ္ဇယက ပြော၏— ထို့နောက် ဘီဘတ္ဆု (အర్జုန) ၏ အမိန့်အတိုင်း ဟရီသည် ရထားဖြင့် လျင်မြန်စွာ ထွက်ခွာသွား၏—စစ်၏ သီလနှင့် ဖိအားအောက်တွင် စစ်သူရဲ၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် ရထားမောင်း၏ ဝန်ဆောင်မှုတို့ တစ်သံတည်းညီညွတ်နေခြင်းကို ထင်ရှားစေသည်။

Verse 8

अयुध्यंस्तावकै: सार्ध मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्‌

သူတို့သည် “သေခြင်း” ကို စစ်မှ နောက်ဆုတ်ရန် အကြောင်းပြုကာ သင်၏ စစ်သူရဲများနှင့် တိုက်ခိုက်နေကြ၏။ ထို့နောက် လူသတ်ပွဲကြီး ဖြစ်ပွားနေသော စစ်မြေပြင်ကို မြင်တော်မူ၍ ဘုရားသခင် သရီကృష్ణသည် စဗျစာချီ အర్జုနအား ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏—

Verse 9

ततः संग्रामभूमिं तां वर्तमाने जनक्षये । अवेक्षमाणो गोविन्द: सव्यसाचिनमब्रवीत्‌

သဉ္ဇယက ပြော၏— ထို့နောက် စစ်မြေပြင်၌ လူသတ်ပွဲကြီး ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေစဉ် ဂోవိန္ဒသည် အခြေအနေကို စူးစမ်းကြည့်ရှု၍ လက်နှစ်ဖက်လုံးဖြင့် မြားပစ်နိုင်သော စဗျစာချီ အర్జုနအား မိန့်တော်မူ၏။ ဤအခိုက်အတန့်သည် ဖျက်ဆီးမှု တိုးမြင့်လာသည့်အလယ်၌ ကృష్ణ၏ သီလညွှန်ပြသူ အခန်းကဏ္ဍကို ထင်ရှားစေပြီး သေခြင်းနှင့် ဆုံးရှုံးမှုကြောင့် နောက်ဆုတ်လိုစိတ်ထက် တာဝန်သို့ အర్జုန၏ စိတ်ဓာတ်ကို ပြန်လှည့်ရန် ပြင်ဆင်နေခြင်းဖြစ်သည်။

Verse 10

पश्य पार्थ महारौद्रो वर्तते भरतक्षय: । पृथिव्यां क्षत्रियाणां वै दुर्योधनकृते महान्‌,“कुन्तीनन्दन! देखो, दुर्योधनके कारण भरत-वंशियोंका तथा भूमण्डलके अन्य क्षत्रियोंका महाभयंकर विनाश हो रहा है

သဉ္ဇယက ပြောသည်— «ကြည့်ပါ၊ အို ပာရ္ထ— ဘာရတဝంశ၏ အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ဖျက်ဆီးခြင်းသည် ဖြစ်ပွားနေ၏။ မြေပြင်ပေါ်တွင် က္ෂတ္တရိယတို့၏ အကြီးအကျယ် သတ်ဖြတ်ခြင်းသည် တုရ္ယောဓနကြောင့်သာ ဖြစ်နေ၏»။

Verse 11

पश्य भारत चापानि रुक्मपृष्ठानि धन्विनाम्‌ | मृतानामपविद्धानि कलापांश्व महाधनान्‌,“भरतनन्दन! देखो, मरे हुए धनुर्धरोंके ये सोनेके पृष्ठभागवाले धनुष और बहुमूल्य तरकस फेंके पड़े हैं

သဉ္ဇယက ပြောသည်— «ကြည့်ပါ၊ အို ဘာရတ— ဤနေရာတွင် ရွှေပြားကပ်ထားသော ကျောပြင်ရှိ သေနတ်သမားတို့၏ လေးများသည် ပိုင်ရှင်တို့ ကျဆုံးပြီးနောက် ပစ်ချထားကြ၏။ ထို့ပြင် တန်ဖိုးကြီး မြားအိတ်များလည်း ပစ်လွှတ်ထားလေ၏»။

Verse 12

जातरूपमयै: पुडखी: शरांश्वानतपर्वण: । तैलथौतांश्व नाराचान्‌ निर्मुक्तान्‌ पन्नगानिव

သဉ္ဇယက ပြောသည်— «ရွှေရောင်အတောင်ပံတပ်ထားသော မြားများ၊ အဆစ်အမြစ်ကောင်းကောင်း ချိုးကွေးသေချာသော မြားတံများနှင့် ဆီဖြင့် ဆေးကြောထားသကဲ့သို့ တောက်ပြောင်သော နာရာချ မြားကြီးများသည် လွှတ်လိုက်သော် အရေခွံချွတ်ထွက်သော မြွေများကဲ့သို့ ထင်မြင်ရ၏»။

Verse 13

हस्तिदन्तत्सरून्‌ खड्गान्‌ जातरूपपरिष्कृतान्‌ । वर्माणि चापविद्धानि रुक्मगर्भाणि भारत,“भारत! हाथीके दाँतकी बनी हुई मूँठवाले सुवर्णजटित खड्ग तथा स्वर्णभूषित कवच भी फेंके पड़े हैं

သဉ္ဇယက ပြောသည်— «အို ဘာရတ— ဆင်စွယ်ဖြင့် လက်ကိုင်လုပ်၍ ရွှေဖြင့် အလှဆင်ထားသော ဓားများသည် ပစ်ချထားကြ၏။ ထို့ပြင် ရွှေထည့်သွင်းအလှဆင်ထားသော သံချပ်ကာများလည်း ချွတ်ပစ်ထားကြ၏»။

Verse 14

सुवर्णविकृतान्‌ प्रासाउशक्ती: कनकभूषणा: । जाम्बूनदमयै: पट्टैर्बद्धाश्व विपुला गदा:,“देखो, ये सुवर्णमय प्रास, स्वर्णभूषित शक्तियाँ तथा सोनेके बने हुए पत्रोंसे मढ़ी हुई विशाल गदाएँ पड़ी हैं

သဉ္ဇယက ပြောသည်— «ကြည့်ပါ— ဤနေရာတွင် ရွှေဖြင့် ထုလုပ်ထားသော လှံများ၊ ရွှေအလှဆင်ထားသော သက္တိ (ပစ်လှံ) များ၊ နှင့် သန့်စင်သော ဂျာမ္ဘူနဒ ရွှေခါးပတ်များဖြင့် ချည်နှောင်၍ ဖုံးအုပ်ထားသော ကြီးမားသော ဂဒါများလည်း လဲလျောင်းနေ၏»။

Verse 15

जातरूपमयीश्ष्टी: पट्टिशान्‌ हेमभूषणान्‌ । दण्डै: कनकचित्रैश्न विप्रविद्धान्‌ परश्रधान्‌,'स्वर्णमयी ऋष्टि, हेमभूषित पट्टिश तथा सुवर्णजटित दण्डोंसे युक्त फरसे फेंके हुए हैं

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ရွှေလှံများ၊ ရွှေတန်ဆာဆင်ထားသော သံပိက်များနှင့် လက်ကိုင်တွင် ရွှေထည့်သွင်းအလှဆင်ထားသော ပုဆိန်များကို အားပြင်းပြင်းဖြင့် ပစ်လွှတ်ကြ၏»။

Verse 16

अयःकुन्तांश्व॒ पतितान्‌ मुसलानि गुरूणि च । शतघ्नी: पश्य चित्राश्न विपुलान्‌ परिघांस्तथा,'लोहेके कुन्त (भाले), भारी मूसल, विचित्र शतध्नियाँ और विशाल परिघ इधर-उधर पड़े हैं

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ကြည့်လော့—သံထိပ်လှံများ ပြိုကျလဲကျနေကြသည်၊ အလေးချိန်ကြီးသော မုဆလများလည်း ရှိ၏။ ထို့ပြင် အံ့ဖွယ်သော သတဂ္ဃနီ (śataghnī) များစွာနှင့် ကြီးမားသော သံတုတ် (parigha) များလည်း နေရာအနှံ့ ပြန့်ကျဲနေသည်»။

Verse 17

चक्राणि चापविद्धानि तोमरांश्व महारणे । नानाविधानि शस्त्राणि प्रगृह् जयगृद्धिन:

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ထိုစစ်ပွဲကြီး၌ အောင်ပွဲကို ဆာလောင်သော စစ်သည်တို့သည် စက်ဝိုင်းလက်နက် (chakra) များ၊ တိုမရ (tomara) လှံများနှင့် အမျိုးမျိုးသော လက်နက်များကို ကိုင်ယူကာ ပစ်လွှတ်ကြ၏»။

Verse 18

जीवन्त इव दृश्यन्ते गततत्त्वास्तरस्विन: । “इस महासमरमें फेंके गये इन चक्रों और तोमरोंको भी देखो। विजयकी अभिलाषा रखनेवाले वेगशाली योद्धा नाना प्रकारके शस्त्रोंको हाथमें लिये हुए ही अपने प्राण खो बैठे हैं; तथापि जीवित-से दिखायी देते हैं || १७ & ।।

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အသက်က ထွက်ခွာသွားပြီဖြစ်သော်လည်း လျင်မြန်သော စစ်သည်တို့သည် အသက်ရှင်နေသကဲ့သို့ မြင်ရ၏။ ဤမဟာစစ်ပွဲ၌ လက်နက်များ ပစ်လွှတ်ကြားထဲတွင် ထိုးနှက်ခံကာ လဲကျသော်လည်း လက်ထဲတွင် လက်နက်ကိုင်လျက်ပင် ရပ်တည်နေသကဲ့သို့ ဖြစ်ကြ၏»။

Verse 19

गजवाजिरथक्षुण्णान्‌ पश्य योधान्‌ सहस्रश: । “देखो, सहस्रों योद्धाओंके शरीर गदाओंके आघातसे चूर-चूर हो रहे हैं। मूसलोंकी मारसे उनके मस्तक फट गये हैं, तथा हाथी, घोड़े एवं रथोंसे वे कुचल दिये गये हैं ।।

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ကြည့်လော့—စစ်သည် ထောင်ပေါင်းများစွာသည် ဆင်၊ မြင်းနှင့် ရထားတို့၏ အောက်တွင် နင်းချေကြိတ်ခွဲခံနေရ၏»။

Verse 20

परिघैरायसैघोरैरय:कुन्तै: परश्वथै: । शरीरैर्बहुभिश्छिन्ने: शोणितौघपरिप्लुतै:

Sañjaya said: The battlefield was strewn with dreadful iron clubs, iron-tipped spears, and axes; and with many severed bodies, all flooded and soaked in torrents of blood—an image of war’s brutal cost and the collapse of bodily life amid the clash of arms.

Verse 21

गतासुभिरमित्रघ्न संवृता रणभूमय: । 'शत्रुसूदन! बाण

Sanjaya said: O slayer of foes, the battlefields are covered over with the lifeless. O destroyer of enemies, by arrows, spears, lances, axes, iron clubs, dreadful iron javelins, and battle-axes, countless bodies of men, horses, and elephants have been hacked and shattered, drenched in blood and bereft of breath; and by them the ground of battle appears wholly carpeted. Arms smeared with sandal-paste and bodies adorned with gold ornaments now lie fallen—an image of splendor overturned into ruin, exposing the moral cost of war even amid heroic display.

Verse 22

साड्रलिन्रैर्भुजाग्रैश्न विप्रविद्धरलंकृतै:

Sañjaya said: The earth shone with a strange, dreadful splendor, strewn with severed hands—adorned with ornaments and struck down in battle—belonging to heroes whose eyes were large like those of noble bulls. The battlefield’s beauty here is not celebratory but grim: it exposes how martial pride and bodily magnificence are reduced to fragments, reminding the listener of war’s ethical cost and the perishability of embodied power.

Verse 23

हस्तिहस्तोपमैश्छिन्नैरूरुभिश्न॒ तरस्विनाम्‌ । बद्धचूडामणिवरै: शिरोभिश्नल सकुण्डलै:

Sañjaya said: The battlefield was strewn with the severed thighs of mighty warriors—thick like the trunks of elephants—and with heads still adorned with tied topknots, splendid crest-jewels, and earrings. The scene underscores the terrible cost of wrath-driven combat, where honor and ornament alike are reduced to mute remnants amid slaughter.

Verse 24

कबन्धै: शोणितादिग्धैश्छिन्नगात्रशिरोधरै:

Sañjaya said: “(The battlefield) was filled with headless trunks, smeared with blood, bearing severed limbs and heads—an image of war’s brutal cost, where the collapse of bodily life starkly exposes the moral weight of violence.”

Verse 25

रथांश्व बहुधा भग्नान्‌ हेमकिड्किणिन: शुभान्‌

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ရွှေခေါင်းလောင်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော တင့်တယ်လှပသည့် စစ်ရထားများနှင့် မြင်းများ အများအပြားကို နည်းမျိုးစုံဖြင့် ပျက်စီးကွဲကြေသွားသည်ကို မြင်ရ၏»။

Verse 26

अनुकर्षनुपासांगान्‌ पताका विविधध्वजान्‌

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «သူတို့သည် လက်နက်ကိရိယာ၏ အကူအညီပစ္စည်းအစိတ်အပိုင်းများကို ဆွဲတင်သွားကြပြီး အလံပန်းတိုင်များနှင့် အမျိုးမျိုးသော စံတော်များပါရှိ၏»။

Verse 27

रथिनां च महाशड्खान्‌ पाण्डुरांश्व प्रकीर्णकान्‌ | “अनुकर्ष, उपासंग, पताका, नाना प्रकारके ध्वज तथा रथियोंके बड़े-बड़े श्वेत शंख बिखरे पड़े हैं ।। निरस्तजिद्दान्‌ मातड़ान्‌ शयानान्‌ पर्वतोपमान्‌

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «စစ်ရထားစီးသူတို့၏ အဖြူဖျော့သော ခရုသံကြီးများသည် နေရာအနှံ့ ပြန့်ကျဲနေပြီး၊ မြင်းတန်ဆာ၏ ချည်ကြိုးနှင့် ဆွဲကြိုးများ၊ အလံပန်းတိုင်များနှင့် အမျိုးမျိုးသော စံတော်များလည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် တောင်တန်းကဲ့သို့ ကြီးမားသော ကိုယ်ခန္ဓာများသည် လှဲကျကာ မလှုပ်မရှား ပစ်ချထားလျက် ရှိကြ၏»။

Verse 28

वारणानां परिस्तोमांस्तथैवाजिनकम्बलान्‌

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ဆင်တို့၏ အလှဆင်တန်ဆာနှင့် အဖုံးအကာများ—သမင်အရေများနှင့် စောင်များပါအဝင်—စုတ်ပြဲကာ ခွာကျသွား၏။ ငွေကြိုးဖြင့် အလှဆင်ထားသော ဆင်အဖုံးများ၊ အင်္ကူရှ် (ဆင်ထိန်းချွန်) များနှင့် အပိုင်းပိုင်းကွဲသွားသော ခေါင်းလောင်းများစွာသည် မဟာဆင်မင်းကြီးများနှင့်အတူ မြေပေါ်တွင် ပြန့်ကျဲနေ၍ စစ်၏ ပျက်စီးမှုနှင့် အလဟဿကို ထင်ရှားစေ၏»။

Verse 29

विपाटितविचित्रांश्व॒ रूप्यचित्रान्‌ कुथाड्कुशान्‌ | भिन्नाश्न बहुधा घण्टा महद्धिः पतितैर्गजै:

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ငွေလက်ရာဖြင့် အလှဆင်ထားသော အချို့အပါအဝင် ဆင်တို့၏ တန်ဆာဆင်အလှများသည် စုတ်ပြဲကာ၊ အင်္ကူရှ်များနှင့် ပုဆိန်များပါအတူ၊ အပိုင်းပိုင်းကွဲသွားသော ခေါင်းလောင်းကြီးများစွာသည် မြေပေါ်တွင် ပြန့်ကျဲနေပြီး၊ အင်အားကြီးသော ဆင်များနှင့်အတူ လဲကျသွား၏»။

Verse 30

वैदूर्यदण्डांश्व शुभान्‌ पतितानड्कुशान्‌ भुवि । बद्धा: सादिभुजाग्रेषु सुवर्णविकृता: कशा:

သဉ္ဇယက ပြောသည်— «မြေပြင်ပေါ်တွင် ဝိုင်ဒူရျ မဏိတပ်ထားသော လက်ကိုင်များပါသည့် လှပသော မြင်းထိန်းတံ (goad) များ အများအပြား လဲကျနေ၏။ ထို့ပြင် စီးသူတို့၏ လက်တွင် နီးကပ်စွာ ကိုင်ထားခဲ့သော ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ကြာပွတ်များလည်း ဖြတ်တောက်ခံရ၍ ကျသွားနေ၏။ ဤမြင်ကွင်းသည် စစ်ပွဲအတွင်း အမိန့်နှင့် ထိန်းချုပ်မှု၏ ကိရိယာများတောင် ပျက်စီးသွားကာ အကြမ်းဖက်မှုအလယ်၌ စည်းကမ်းတရား ပြိုကွဲသွားခြင်းကို ပြသနေသည်။»

Verse 31

विचित्रमणिचित्रांश्व जातरूपपरिष्कृतान्‌ । अश्वास्तरपरिस्तोमान्‌ राड़कवान्‌ पतितान्‌ भुवि

သဉ္ဇယက ပြောသည်— «မြေပြင်ပေါ်တွင် မြင်းကျောပေါ် ခင်းရန် စီစဉ်ထားသော မြင်းအဖုံးအလွှာများ (saddle-cloths) အများအပြား လဲကျနေ၏။ ၎င်းတို့သည် အရောင်စုံ မဏိများဖြင့် ယက်ထိုးထားပြီး ရွှေကြိုးများဖြင့် အလှဆင်ကာ ရုရုသမင်အရေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ ထိုသို့ စစ်မြေပြင်သည် မင်းမြတ်၏ အလှအပနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာ ပျက်စီးသွားရာကို ပြသနေပြီး တန်ဖိုးကြီး အလှဆင်ပစ္စည်းများနှင့် သက်သာချမ်းသာမှုတို့သည် မိမိပိုင်ရှင်တို့နှင့်အတူ လဲကျသွားကြောင်း ထင်ရှားစေသည်။»

Verse 32

चूडामणीन्‌ नरेन्द्राणां विचित्रा: काउ्चनस्रज: । छत्राणि चापविद्धानि चामरव्यजनानि च,“नरपतियोंके मणिमय मुकुट, विचित्र स्वर्णमय हार, छत्र, चँवर और व्यजन फेंके पड़े हैं

သဉ္ဇယက ပြောသည်— «မင်းတို့၏ မဏိတပ် သရဖူများ၊ အလှဆင်ထားသော ရွှေလည်ဆွဲများ၊ ထီးများ၊ ယက်အမြီးပန်ကာ (chāmara) များနှင့် လက်ပန်ကာများသည် ပစ်ချထားသကဲ့သို့ လဲကျနေ၏။ စစ်မြေပြင်သည် အာဏာနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာ၏ သင်္ကေတများကို စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများအဖြစ် ပြောင်းလဲစေကာ စစ်၏ သီလပိုင်းဆိုင်ရာ ကုန်ကျစရိတ်နှင့် လောကီအာဏာ၏ မခိုင်မြဲမှုကို ဖော်ထုတ်နေသည်။»

Verse 33

चन्द्रनक्षत्रभासैश्न वदनैश्वारुकुण्डलै: । क्लृप्तश्मश्रुभिरत्यर्थ वीराणां समलंकृतैः

သဉ္ဇယက ပြောသည်— «သူရဲကောင်းတို့သည် အလွန်တင့်တယ်စွာ အလှဆင်ထားကြ၏။ မျက်နှာများသည် လနှင့် ကြယ်တို့ကဲ့သို့ တောက်ပ၍ နားတွင် လှပသော နားကပ်များ တပ်ဆင်ထားပြီး မုတ်ဆိတ်နှုတ်ခမ်းမွှေးကိုလည်း သေချာစွာ ညှိနှိုင်းထားကြသည်။ သူရဲတစ်ဦးချင်းစီသည် စစ်ပွဲအတွက် အပြည့်အဝ တန်ဆာဆင်ထား၏။»

Verse 34

सजीवांश्वापरान्‌ पश्य कूजमानान्‌ समन्ततः

သဉ္ဇယက ပြောသည်— «ပြည်သူတို့၏ အကာအကွယ်ဖြစ်သော အာర్జုနာရေ၊ အသက်မကုန်သေးသော အခြားမြင်းများကို ကြည့်လော့—အနီးအနားတစ်ဝိုက်တွင် ညည်းညူသံများ ထွက်ပေါ်နေ၏။ ၎င်းတို့အနားတွင် အစေခံများနှင့် ဆွေမျိုးသားချင်း အများအပြားသည် လက်နက်များကို ချထားကာ နီးနီးကပ်ကပ် ထိုင်ပြီး ထပ်ခါထပ်ခါ ငိုကြွေးနေကြသည်။»

Verse 35

उपास्यमानान्‌ बहुशो न्यस्तशस्त्रैविशाम्पते । ज्ञातिभि: सहितांस्तत्र रोदमानैमुहुर्मुहु:

သဉ္ဇယက ပြောသည်— လူတို့၏အရှင်၊ အသက်မကုန်သေးသော အခြားစစ်သူရဲတို့ကို ကြည့်ပါလော့။ အရပ်ရပ်၌ ညည်းတွားသံများ ထွက်ပေါ်နေသည်။ သူတို့အနား၌ လက်နက်ချထားသော ဆွေမျိုးများ အများအပြားက နီးနီးကပ်ကပ် ထိုင်ကာ ထပ်တလဲလဲ ငိုကြွေးနေကြ၏။

Verse 36

व्युत्क्रान्तानपरान्‌ योधांश्छादयित्वा तरस्विन: । पुनर्युद्धाय गच्छन्ति जयगृद्धा: प्रमन्‍्यव:

သဉ္ဇယက ပြောသည်— အသက်ရှုသက်ကာ ထွက်ခွာသွားသော အခြားစစ်သူရဲတို့ကို အဝတ်အစားတို့ဖြင့် ဖုံးအုပ်ပြီးနောက်၊ အမြန်နှုန်းနှင့် အင်အားကြီးသော သူရဲကောင်းတို့သည် အောင်ပွဲကို လိုလားကာ ပြင်းထန်သော ဒေါသဖြင့် လောင်ကျွမ်းလျက် စစ်မြေသို့ ထပ်မံ သွားကြ၏။

Verse 37

अपरे तत्र तत्रैव परिधावन्ति मानवा: । ज्ञातिभि: पतितै: शूरैर्याच्यमानास्तथोदकम्‌,“दूसरे बहुत-से सैनिक रणभूमिमें गिरे हुए अपने शूरवीर कुटुम्बीजनोंके पानी माँगनेपर वहीं इधर-उधर दौड़ रहे हैं

သဉ္ဇယက ပြောသည်— ထိုစစ်မြေပြင်ပေါ်၌ပင် အခြားလူများသည် နေရာနေရာ၌ အရပ်ရပ်သို့ ပြေးလွှားနေကြ၏။ ကျဆုံးသွားသော ဆွေမျိုးသူရဲကောင်းတို့က ရေတောင်းနေသဖြင့် ဖြစ်သည်။

Verse 38

जलार्थ च गता: केचितन्निष्प्राणा बहवो<र्जुन । संनिवृत्ताश्न ते शूरास्तान्‌ वै दृष्टवा विचेतस:

သဉ္ဇယက ပြောသည်— အချို့သည် ရေရှာရန် ထွက်သွားကြ၏၊ အာర్జုနာ၊ ထိုသူတို့ထဲမှ အများအပြားသည် အသက်မဲ့ကာ ပြန်လာကြ၏။ ထိုကျဆုံးသူတို့ကို မြင်လျှင် ကျန်ရစ်သော သူရဲကောင်းတို့သည် စိတ်လှုပ်ရှားကာ နောက်ဆုတ်သွားကြ၏။

Verse 39

जल पीत्वा मृतान्‌ पश्य पिबतो<न्‍्यांश्व॒ मारिष

သဉ္ဇယက ပြောသည်— အာర్జုနာ၊ အထူးမြတ်သော သူရဲကောင်း၊ ထိုဘက်ကို ကြည့်ပါလော့။ အချို့သည် ရေသောက်ပြီး သေကြ၏၊ အချို့သည် သောက်နေစဉ်ပင် အသက်ဆုံးကြ၏။ မိမိဆွေမျိုးတို့ကို ချစ်မြတ်နိုးသော စစ်သည်များ အများအပြားသည် ချစ်သူဆွေမျိုးတို့ကို ချန်ထားကာ ထိုမဟာစစ်ပွဲ၌ နေရာနေရာ၌ အသက်မဲ့လဲလျောင်းနေသည်ကို မြင်ရ၏။

Verse 40

परित्यज्य प्रियानन्ये बान्धवान्‌ बान्धवप्रिया: । व्युत्क्रान्ता: समदृश्यन्त तत्र तत्र महारणे

သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ထိုကြီးမား၍ ကြောက်မက်ဖွယ် စစ်မြေပြင်၌ မိမိတို့၏ ဆွေမျိုးသားချင်းကို အလွန်ချစ်ခင်သော်လည်း ချစ်မြတ်နိုးသော ဆွေမျိုးများကို စွန့်ခွာကာ နေရာနေရာ၌ အသက်မဲ့လဲလျောင်းနေကြသည်ကို မြင်ရသည်။ ဤမြင်ကွင်းသည် စစ်ပွဲက ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၏ အခိုင်မာဆုံးသော ဆက်နွယ်မှုကိုပင် ဖြတ်တောက်ပြီး မိသားစုချစ်ခြင်းကို ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုနှင့် အကူအညီမဲ့မှုအဖြစ် ပြောင်းလဲစေကြောင်း၊ အသက်နှင့် တာဝန်တို့ ပြိုကွဲသည့်အခါ ထင်ရှားစွာ ပြသသည်။

Verse 41

तथापरान्‌ नरश्रेष्ठ संदष्टौष्पुटान्‌ पुन: । भ्रुकुटीकुटिलै र्वक्त्रै: प्रेक्षमाणान्‌ समन्‍्ततः

သဉ္ဇယက ပြောသည်။ “အို လူတို့အထဲ၌ အမြတ်ဆုံး၊ ထိုအခြားသော စစ်သူရဲတို့ကိုလည်း ကြည့်လော့—သွားကိုက်တင်းကာ နှုတ်ခမ်းကို ထပ်တလဲလဲ ကိုက်နေကြပြီး၊ မျက်ခုံးကွေးကွေး ချိုင့်ဝင်သည့် မျက်နှာထားဖြင့် အရပ်ရပ်သို့ မျက်စိလှည့်ကြည့်နေကြသည်။ အပြင်ပန်း လှုပ်ရှားတုန်လှုပ်မှုသည် စစ်၏အတွင်းစိတ်ဖိစီးမှုကို ဖော်ပြသည်—ကြောက်ရွံ့မှု၊ ဒေါသနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်တို့သည် စိတ်အတွင်း၌ အပြိုင်အဆိုင် တိုက်ခိုက်နေကြ၏။”

Verse 42

एवं ब्रुवंस्तदा कृष्णो ययौ यत्र युधिष्ठिर: । अर्जुनश्नापि नृपतेर्दर्शनार्थ महारणे

သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ထိုသို့ ပြောဆိုနေစဉ် ကృష్ణသည် ယုဓိဋ္ဌိရ ရှိရာသို့ သွားလေ၏။ အာర్జုနလည်း ထိုကြီးမားသော စစ်ပွဲအတွင်း ဘုရင်ကို တွေ့မြင်ရန်အတွက် ယုဓိဋ္ဌိရ တပ်စွဲနေရာသို့ လှမ်းသွားလေ၏။ ဤကဗျာပိုဒ်သည် စစ်၏အလယ်၌ပင် ရည်ရွယ်ချက်ရှိသော လှုပ်ရှားမှုကို ထင်ရှားစေသည်—ခေါင်းဆောင်တို့သည် တိုက်ပွဲ၏ ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှုကြားတွင်ပင် အကြံဉာဏ်၊ စိတ်ချမှုနှင့် ဓမ္မနှင့်ကိုက်ညီမှုကို တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံခြင်းဖြင့် ရှာဖွေကြ၏။

Verse 43

याहि याहीति गोविन्द मुहुर्महुरचोदयत्‌ । तां युद्धभूमिं पार्थस्य दर्शयित्वा च माधव:

သဉ္ဇယက ပြောသည်။ အာర్జုနသည် ဂိုဝိန္ဒကို “သွားပါ၊ သွားပါ” ဟု မကြာခဏ တိုက်တွန်းလေ၏။ ထို့နောက် မာဓဝသည် ပါර්ထအား စစ်မြေပြင်ကို ပြသကာ အလျင်အမြန် ရှေ့သို့ တိုးလျှောက်၍၊ ဘုရင်များနှင့် စစ်သူရဲများ စုဝေးလာနေသည့် အရေးကြီး၍ ဓမ္မနှင့်ပတ်သက်သော အမှန်တရားကို သတိပေးသကဲ့သို့ သူ၏အာရုံကို ထိုနေရာသို့ ဦးတည်စေ하였다။

Verse 44

त्वरमाणस्तत: कृष्ण: पार्थमाह शनैरिदम्‌ | पश्य पाण्डव राजानमुपयातांश्व पार्थिवान्‌

သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ထို့နောက် ကృష్ణသည် အလျင်အမြန် လှုပ်ရှားကာ ပါර්ထအား နူးညံ့စွာ ပြောလေ၏—“အို ပाण्डု၏သား၊ ကြည့်လော့။ ဘုရင်ကို ကြည့်လော့၊ ထို့ပြင် မြေကြီး၏ အုပ်စိုးရှင်များ မည်မျှများစွာ သူ့ထံသို့ ရောက်လာကြပြီကိုလည်း ကြည့်လော့။” စစ်မြေပြင်၏ ဓမ္မဆိုင်ရာ တင်းမာသော လေထုအတွင်း၌ ကൃഷ്ണ၏ အလျင်အမြန်သော်လည်း နူးညံ့သော အကြံပေးစကားသည် အာర్జုန၏ အာရုံကို ချိန်ညှိပေးသည်—ဤစစ်ပွဲသည် ကိုယ်ပိုင် ဒွဲလ်တစ်ခု မဟုတ်ဘဲ ဘုရင်များစွာနှင့် သူတို့၏ တာဝန်ဝတ္တရားများ စုဝေးရာဖြစ်ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်းသည် လူထုနှင့် ဓမ္မအပေါ် အကျိုးဆက်ကြီးမားစွာ သက်ရောက်သည်။

Verse 45

कर्ण पश्य महारज्गे ज्वलन्तमिव पावकम्‌ | असौ भीमो महेष्वास: संनिवृत्तो रणं प्रति

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အို ကာဏ္ဏ၊ ကြည့်လော့—ဤစစ်မြေပြင်ကြီးပေါ်တွင် သူသည် မီးလောင်သကဲ့သို့ တောက်ပလျက်ရှိ၏။ ထိုဘီမ၊ မဟာဓနုရှင်သည် စစ်မြေပြင်သို့ ပြန်လှည့်ကာ ပြန်လာနေပြီ»။

Verse 46

तमेते विनिवर्तन्ते धृष्टद्युम्नपुरोगमा: । पाञज्चालसृज्जयानां च पाण्डवानां च ये मुखम्‌

သဉ္ဇယက ပြောသည်– ဓೃಷ್ಟദ്യုမ္နကို ရှေ့တန်းခေါင်းဆောင်အဖြစ်ထားသော ပာဉ္စာလ၊ စೃဉ္ဇယ နှင့် ပာဏ္ဍဝတို့၏ ရှေ့တန်းစစ်သည်များသည်လည်း ပြန်လှည့်ကာ ဘီမစေနနှင့်အတူ စစ်မြေပြင်သို့ ပြန်ဝင်လာကြ၏။ ဤမြင်ကွင်းသည် တရားသော မဟာမိတ်တပ်၏ စုပေါင်းဆုံးဖြတ်ချက်ကို ထင်ဟပ်စေသည်—အဓိကသူရဲကောင်းတစ်ဦး ပြန်လည်ဝင်ရောက်သည့်အခါ ရှေ့တန်းသူရဲကောင်းများလည်း စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ပြန်လည်ပူးပေါင်း၍ စစ်တာဝန်ကို အကြမ်းဖက်သော စစ်ပွဲအလယ်တွင်ပင် အတည်ပြုကြသည်။

Verse 47

निवत्तैश्न पुनः पार्थर्भग्नं शत्रुबलं महत्‌ । कौरवान्‌ द्रवतो होष कर्णो रोधयते<र्जुन

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အို အర్జုန၊ ကြည့်လော့! ပြန်လှည့်လာသော ပာဏ္ဍဝစစ်သည်တို့သည် ရန်သူ၏ အင်အားကြီးမားသော တပ်စုကို ချိုးဖျက်ကာ ၎င်း၏ အရှိန်အဟုန်ကို ပျက်စီးစေပြီ။ ထို့ပြင် ကြည့်—ထွက်ပြေးနေသော ကౌရဝသူရဲကောင်းတို့ကို ကာဏ္ဏက တားဆီးနေသည်»။

Verse 48

अन्तकप्रतिमो वेगे शक्रतुल्यपराक्रम: । असौ गच्छति कौरव्य द्रौणि: शस्त्रभूतां वर:,“कुरुनन्दन! जो वेगमें यमराज और पराक्रममें इन्द्रके समान है, वह शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ अश्वृत्थामा उधर ही जा रहा है

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အို ကုရုမျိုးနွယ်၏ အမွေဆက်ခံသူ၊ ဒ್ರೋဏ၏ သား အရှ္ဝတ္ထာမာသည် အရှိန်တွင် အန္တက (သေမင်း) ကဲ့သို့၊ သတ္တိတွင် သက္က (အိန္ဒြ) ကဲ့သို့ ဖြစ်၍ လက်နက်ကိုင်သူတို့အနက် အထူးမြတ်ဆုံးဖြစ်သူ၊ ထိုဘက်သို့ သွားနေသည်»။ ဤစာကြောင်းသည် စစ်ပွဲတွင် ထူးကဲသော စစ်အင်အားသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအတိုင်းအတာတောင် ထင်မြင်ရနိုင်သော်လည်း ထိုအင်အားကို လွှတ်ချလိုက်သည့်အခါ သီလဓမ္မဆိုင်ရာ အလေးချိန်ကြီးမားမှုကိုလည်း အရိပ်အမြွက် ပြသသည်။

Verse 49

तमेव प्रद्र॒ुतं संख्ये धृष्टद्युम्नो महारथ: । अनुप्रयाति संग्रामे हतान्‌ पश्य च सृज्जयान्‌

သဉ္ဇယက ပြောသည်– «စစ်ပွဲအလယ်တွင် မဟာရഥီ ဓೃಷ್ಟദ്യုမ္နသည် အလျင်အမြန် ထွက်ပြေးနေသော ထိုသူကိုပင် လိုက်လံလိုက်စားနေသည်။ ကြည့်လော့—စစ်မြေပြင်ပေါ်တွင် စೃဉ္ဇယသူရဲကောင်းများ အများအပြား သေဆုံးလဲကျနေကြသည်»။

Verse 50

सर्वमाह सुदुर्धर्षो वासुदेव: किरीटिने । ततो राजन्‌ महाघोर: प्रादुरासीन्महारण:

သဉ္ဇယက ပြောသည်– မအနိုင်မခံ ဝါသုဒေဝ (သီရိကృష్ణ) သည် မကူဋဆောင်း အာర్జုနအား အရာအားလုံးကို ပြောကြားပြီးနောက်၊ အို မင်းကြီး၊ အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် မဟာစစ်ပွဲကြီးသည် ထိုနေရာတွင် ပေါက်ကွဲထွက်ပေါ်လာ၏—အကြံဉာဏ်၏စကားများသည် နောက်ဆုတ်သွားပြီး စစ်၏အလယ်၌ သတ္တိနှင့် ဓမ္မကို တင်းကျပ်စွာ စမ်းသပ်သည့်အချိန် ဖြစ်လာ၏။

Verse 51

सिंहनादरवाश्नैव प्रादुरासन्‌ समागमे । उभयो: सेनयो राजन मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्‌,नरेश्वर! दोनों सेनाओंमें मृत्युको ही युद्धसे निवृत्त होनेकी अवधि नियत करके संघर्ष छिड़ गया और वीरोंके सिंहनाद होने लगे

သဉ္ဇယက ပြောသည်– အို မင်းကြီး၊ ထိုမဟာတွေ့ဆုံစစ်ပွဲတွင် စင်္ဟာသံကဲ့သို့သော စစ်ဟစ်သံများနှင့် ဆူညံသံကြီးများ ပေါက်ကွဲထွက်ပေါ်လာ၏။ နှစ်ဖက်စစ်တပ်တို့သည် ဆုတ်ခွာရာအဆုံးသတ်ကို “သေခြင်း” တစ်ခုတည်းဟု သတ်မှတ်ကာ တိုက်ပွဲထဲသို့ ဝင်ရောက်ကြ၏—စစ်မြေပြင်ကို မိမိအဆုံးသတ်ကို တွေ့ပြီးမှသာ ပြန်လှည့်ရမည့် နေရာဟု မှတ်ယူလျက်။

Verse 52

एवमेष क्षयो वृत्त: पृथिव्यां पृथिवीपते । तावकानां परेषां च राजन दुर्मन्त्रिते तव,पृथ्वीनाथ! इस प्रकार इस भूतलपर आपकी और शत्रुओंकी सेनाओंका महान्‌ संहार हुआ है। राजन्‌! यह सब आपकी कुमन्त्रणाका ही फल है

သဉ္ဇယက ပြောသည်– အို မြေကြီး၏အရှင်၊ ထို့ကြောင့် မြေပြင်ပေါ်တွင် ဤကြီးမားသော ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုသည် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့၏—သင်၏တပ်များနှင့် ရန်သူ၏တပ်များ နှစ်ဖက်လုံးပင်။ အို မင်းကြီး၊ ဤကပ်ဘေးသည် သင်၏ မကောင်းသော အကြံဉာဏ်၏ အကျိုးဆက်ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 58

इति श्रीमहाभारते कर्णपर्वणि वासुदेववाक्ये अष्टपञ्चाशत्तमो5ध्याय:

ဤသို့ဖြင့် သီရိမဟာဘာရတ၌ ကဏ္ဏပဗ္ဗ (Karna Parva) အတွင်း “ဝါသုဒေဝ၏ မိန့်ခွန်း” ဟုခေါ်သော အပိုင်း၌ အခန်း (၅၈) ပြီးဆုံး၏။

Verse 66

पुनर्योद्धास्मि वार्ष्णेय शत्रुभि: सह संयुगे । “अतः आप मेरा प्रिय करनेके लिये वहीं चलिये

သဉ္ဇယက ပြောသည်– “အို ဝါရ္ဏ္ဏေယ (ကృష్ణ)၊ ကျွန်ုပ်သည် ရန်သူတို့နှင့် စစ်မြေပြင်၌ ထပ်မံတိုက်ခိုက်မည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်အလိုရှိသည့်အရာ ပြည့်စုံစေရန် ယုဓိဋ္ဌိရ မင်းကြီးရှိရာသို့ သွားကြစို့။ ဓမ္မပုတြ ယုဓိဋ္ဌိရကို ညီအစ်ကိုတို့နှင့်အတူ စစ်အလယ်၌ ဘေးကင်းကာ ကောင်းမွန်နေသည်ကို မြင်ပြီးလျှင် ကျွန်ုပ်သည် စစ်မြေပြင်သို့ ပြန်၍ ရန်သူနှင့် ထပ်မံတိုက်ခိုက်မည်။”

Verse 76

यतो युधिष्ठिरो राजा सृज्जयाश्व महारथा: । तदनन्तर अर्जुनके कथनानुसार श्रीकृष्ण तुरंत ही रथके द्वारा उसी ओर चल दिये, जहाँ राजा युधिष्ठिर और सूंजय महारथी मौजूद थे

Sañjaya said: In the direction where King Yudhiṣṭhira and the great chariot-warrior Sṛñjaya were stationed, Śrī Kṛṣṇa—acting at once in accordance with Arjuna’s words—immediately drove the chariot that way. The passage highlights prompt, disciplined action in war: counsel is heeded, duty is executed without delay, and leadership is supported through swift coordination.

Verse 216

सतलन्रै: सकेयूरैर्भाति भारत मेदिनी । “भारत! चन्दनचर्चित, अंगदों और केयूरोंसे अलंकृत, सोनेके अन्य आभूषणोंसे विभूषित तथा दस्तानोंसे युक्त वीरोंकी कटी हुई भुजाओंसे युद्धभूमिकी अद्भुत शोभा हो रही है

Sañjaya said: “O Bhārata, the earth—the battlefield—shines in a dreadful, astonishing way, strewn with severed arms of warriors: arms smeared with sandal paste, adorned with armlets (aṅgadas) and keyūras, and glittering with golden ornaments and protective coverings. The verse underscores the grim splendor of war, where outward beauty and royal adornment cannot shield the body from the consequences of violence.”

Verse 233

पतितैर्ऋषषभाक्षाणां विराजति वसुंधरा । साँड़के समान विशाल नेत्रोंवाले वेगशाली वीरोंके दस्तानोंसहित आभूषणभूषित हाथ कटकर गिरे हैं। हाथियोंके शुण्डदण्डोंके समान मोटी जाँघें खण्डित होकर पड़ी हैं तथा श्रेष्ठ चूड़ामणि धारण किये कुण्डलमण्डित मस्तक भी धड़से अलग होकर पड़े हैं। इन सबके द्वारा रणभूमिकी अपूर्व शोभा हो रही है

Sanjaya said: The earth shines, strewn with the fallen—mighty warriors with bull-like eyes. Hands adorned with ornaments, still bearing their protective arm-guards, have been severed and lie scattered. Thick thighs, massive like the trunks of elephants, are broken and cast down; and heads, decked with earrings and crowned with excellent crest-jewels, lie apart from their bodies. By all this, the battlefield displays a strange and unprecedented splendor—an image that simultaneously proclaims valor and exposes the terrible cost of war.

Verse 243

भूर्भाति भरतश्रेष्ठ शान्तार्चिभिरिवाग्निभि: । “भरतश्रेष्ठ] जिनकी गर्दन कट गयी है

Sañjaya said: “O best of the Bharatas, the earth on the battlefield appears as though strewn with fires whose flames have died down—so do the blood-smeared trunks of the fallen, with severed necks and mangled limbs, lie scattered about, glowing red like embers.”

Verse 256

वाजिनश्न हतान्‌ पश्य निष्कीर्णान्त्राउ्शराहतान्‌ | “देखो

Sañjaya said: “Behold the horses lying slain—pierced by arrows, their entrails spilled out.” The scene underscores the brutal cost of war, where even noble steeds and splendid war-gear are reduced to ruin, confronting the listener with the ethical weight of violence on the battlefield.

Verse 276

वैजयन्तीर्विचित्राश्ष हतांक्ष गजवाजिन: । “जिनकी जीभें बाहर निकल आयी हैं

သဉ္ဇယက ပြောသည်– အရောင်စုံ ဝိုင်ဇယန္တီ အလံများ ပျက်စီးကွဲကြေ၍ မြေပြင်ပေါ်တွင် ကျရောက်နေပြီး ဆင်နှင့် မြင်းတို့လည်း သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ဤသည်မှာ စစ်မြေ၏ ပျက်စီးယိုယွင်းမှုကို ပြသသော လက္ခဏာဖြစ်၍ စစ်တပ်တို့၏ ဂုဏ်မာန်ကျိုးပဲ့သွားခြင်းနှင့် အကြမ်းဖက်မှု၏ အဖိုးအခကို မလွဲမသွေ ထင်ရှားစေသည်။

Verse 333

वदनै: पश्य संछज्ञां महीं शोणितकर्दमाम्‌ । “देखो

သဉ္ဇယက ပြောသည်– “ကြည့်လော့—မြေပြင်တစ်လျှောက် မျက်နှာများဖြင့် ပြည့်နှက်နေပြီး မြေသည် သွေးရွှံ့ဖြစ်သွားပြီ။ စစ်မြေသည် လကျော်နှင့် ကြယ်များကဲ့သို့ တောက်ပ၍ လှပသော နားကပ်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားကာ မုတ်ဆိတ်နှင့် နှုတ်ခမ်းမွှေးပါသော သူရဲကောင်းတို့၏ အလှဆင်မျက်နှာများကြောင့် အလွန်အမင်း ဖုံးလွှမ်းသွားသည်—ယခုတော့ စစ်၏ ပျက်စီးမှုကို သက်သေပြသသည့် ကြောက်မက်ဖွယ် အထောက်အထားအဖြစ် လဲလျောင်းနေကြသည်”။

Verse 386

जल त्यक्त्वा प्रधावन्ति क्रोशमाना: परस्परम्‌ । “अर्जुन! कितने ही योद्धा पानी लानेके लिये गये

သဉ္ဇယက ပြောသည်– ရေကိုပစ်ချကာ သူတို့သည် အရပ်အနှံ့ ပြေးလွှား၍ တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် အော်ဟစ်ခေါ်ကြသည်။ ဤမြင်ကွင်းသည် စစ်က ပေါက်ဖွားစေသော ရက်စက်မှုနှင့် အချည်းနှီးမှုကို ထင်ရှားစေသည်—အသက်ကယ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများသည် နောက်ကျလွန်းပြီး ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုက တာဝန်ကို လွှမ်းမိုးသွားသည်။ ရေနှင့်ပြန်လာသူတို့သည် မိမိတို့၏ ဆွေမျိုးများကို သတိလစ်လဲကျနေသည်ကို မြင်လျှင် ရေကို ထိုနေရာတွင်ပင် ပစ်ချကာ ဝမ်းနည်းစွာ အော်ဟစ်ရင်း လှည့်လည်ပြေးကြသည်။