Rig Veda 1.161.4: Mandala 1, Sukta 161, Mantra 4

Sukta 1.161

Rishi: Rbhus

Devata: Rbhus; Tvaṣṭṛ as counter-presence; Agni as messenger implied

Samhita Patha (Devanagari)

चकृवांस ऋभवस्तदपृच्छत क्वेदभूद्यः स्य दूतो न आजगन् । यदावाख्यच्चमसाञ्चतुरः कृतानादित्त्वष्टा ग्नास्वन्तर्न्यानजे ॥

Recitation with translationRig Veda 1.161.4

Transliteration

cakṛvā́ṃsa ṛ́bhavas tád apṛcchata kvéd abhūd yáḥ syá dūtó na ā́jagan | yadā́vākhyac camasā́ṃś catúraḥ kṛtā́nād íd tvaṣṭā́ gnā́sv antár nyā́naje ||

Translation

Setelah menyempurnakannya, para Rbhu bertanya: “Di manakah dia, yang sepatutnya menjadi utusan kami dan datang kepada kami?” Apabila dia memperlihatkan empat cawan yang telah dibuat, maka Tvaṣṭṛ pun berundur dan menyembunyikan dirinya di dalam para perempuan (bentuk-bentuk alam).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• चक्रिवांसः: having done; the doers
• चक्रिवांसः: कर्तृ
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: √कृ (कृ ‘to do, make’) → कृत्-प्रत्यय (क्विप्/क्वसु) ‘चक्रिवांस्’

• ऋभवः: the Rbhus
• ऋभवः: कर्तृ (apposition to चक्रिवांसः)
• Type: Noun (proper)
• Root: ऋभु (प्रातिपदिक; name of the Rbhus)

• तत्: that
• तत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अपृच्छत: they asked
• अपृच्छत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √प्रच्छ् (पृच्छति ‘to ask’)

• क्व: where?
• क्व: अधिकरण (प्रश्न-स्थान)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)

• इद्: indeed, just
• इद्: —
• Type: Particle
• Root: इद् (निपात; emphatic)

• अभूत्: was; came to be
• अभूत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भू (भवति ‘to be, become’)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्य: might be
• स्य: क्रिया
• Type: Verb (optative, enclitic/metrical)
• Root: अस् (√अस् ‘to be’) — optative form ‘स्यात्’ with enclitic/metrical shortening to ‘स्य’ (Vedic)

• दूतः: a messenger
• दूतः: कर्तृ/प्रेडिकेट-नाम (to यः)
• Type: Noun
• Root: दूत (प्रातिपदिक)

• नः: of us; our
• नः: सम्बन्ध (possessor)
• Type: Pronoun (enclitic)
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• आ: towards, hither
• आ: —
• Type: Preverb
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• अजगन्: they came
• अजगन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √गम् (गच्छति ‘to go’) with reduplicated aorist stem (Vedic) ‘जगम्’

• यत्: that which
• यत्: कर्म (of अवाख्यत्)
• Type: Relative/Conjunctional pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• अवाख्यत्: he declared; he made known
• अवाख्यत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव-√ख्या (to name, proclaim, make known)

• चमसान्: cups; bowls
• चमसान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: चमस (प्रातिपदिक)

• चतुरः: four
• चतुरः: विशेषण (of कर्म)
• Type: Numeral/Adjective
• Root: चतुर् (संख्या/विशेषण-प्रातिपदिक)

• कृतान्: made; fashioned
• कृतान्: विशेषण (of कर्म)
• Type: Participle (past passive)
• Root: √कृ → कृत (PPP)

• आदित्: then indeed
• आदित्: —
• Type: Particle
• Root: आद् + इत् (निपात; Vedic ‘then indeed/just then’)

• त्वष्टा: Tvaṣṭṛ
• त्वष्टा: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: त्वष्टृ (देवता-नाम; prātipadika)

• ग्नासु: among the women
• ग्नासु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: ग्ना (स्त्री-प्रातिपदिक ‘divine woman/maid’; in RV often ‘wives/women’)

• अन्तः: within
• अन्तः: अधिकरण (adverbial location)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तः (अव्यय/उपपद; ‘within’)

• न्य: down, in
• न्य: —
• Type: Preverb
• Root: नि (उपसर्ग; before vowel → न्य्)

• आनजे: he anointed; he applied
• आनजे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ-√अञ्ज् (to anoint, smear; also ‘to apply/attach’)