Adhyaya 60

Verse 1

सूत उवाच । सोऽथ प्राग्ज्योतिषाद्बाह्ये महोपवनसंस्थितम् । सहस्रभूमिकं गेहमपश्यत हिरण्मयम्

सूत म्हणाला—मग तो प्राग्ज्योतिषाच्या बाहेर, विशाल उपवनात वसलेले, सहस्र-मजली सुवर्णमय भवन पाहू लागला।

Verse 2

वेणुवीणामृदंगानां निःस्वनैः परिपूरितम् । दशसाहस्रसंख्याभिश्चेटीभिः परिपूरितम्

तेथे वेणू, वीणा व मृदंग यांच्या नादाने सर्वत्र गजर होत होता, आणि दहा हजार दासींनी ते भरून गेले होते।

Verse 3

आयाद्भिः प्रतियाद्भिश्च भगदत्तस्य किंकरैः । किमिच्छन्तीति भगिनी पृच्छकैरभिपूरितम्

भगदत्ताच्या सेवकांच्या ये-जा ने ते भरून गेले होते; आणि विचारणारे म्हणत—“भगिनी, तुला काय हवे आहे?”

Verse 4

तदासाद्य स हैडंबिर्मेरोः शिखरवद्ग्रहम् । द्वारि स्थितां संददर्श कर्णप्रावरणां सखीम्

त्या मेरुशिखरासारख्या उंच घराजवळ पोहोचून हैडंबीने दाराशी उभी असलेली कर्णप्रावरणा नावाची सखी पाहिली।

Verse 5

तामाह ललितं वीरो भद्रे सा क्व मुरोः सुता । कामुको द्रष्टुमिच्छामि दूरदेशागतोऽतिथिः

वीराने तिला नम्रपणे म्हटले—“भद्रे, मुराची कन्या कुठे आहे? मी दूरदेशाहून आलेला अतिथी, तिचे दर्शन इच्छिणारा वर आहे.”

Verse 6

कर्णप्रावरणोवाच । किं तवास्ति महाबाहो तया मौर्व्या प्रयोजनम् । कोटिशो निहताः पूर्वं तया कामुक कामुकाः

कर्णप्रावरण म्हणाला—हे महाबाहो! त्या मूरकन्येशी तुला काय प्रयोजन? पूर्वी तिच्यामुळे असंख्य कामुक—एकामागून एक—निहत झाले आहेत।

Verse 7

तव रूपमहं दृष्ट्वा घटहासं सदोत्कचम् । प्रणम्य पादयोर्वीर स्थिता ते वचनंकरी

तुझे रूप पाहून—भयंकर उपहासहास्ययुक्त व सदैव युद्धतत्पर—हे वीरा! तुझ्या चरणांशी प्रणाम करून, मी तुझी आज्ञा पाळण्यास उभी आहे।

Verse 8

तन्मया सह मोदस्व भुंक्ष्व भोगांश्च कामुक । दास्याम्यनुचराणां ते त्रयाणां च प्रियात्रयम्

म्हणून माझ्याबरोबर आनंद कर; हे कामुका! हे भोगही उपभोग. तुझ्या तीन अनुचरांसाठीही मी प्रिय स्त्रियांची त्रयी देईन।

Verse 9

घटोत्कच उवाच । कल्याणि किंवदंती ते प्रमुक्ता स्वोचिता शुभे । पुनर्नैतद्वचस्तुभ्यं विशते मम चेतसि

घटोत्कच म्हणाला—हे कल्याणी! तू जे बोललीस ते तुला शोभणारे नाही, हे शुभे! तरीही तुझे ते वचन माझ्या चित्तात शिरत नाही।

Verse 10

वामः कामो यतो भद्रे यस्मिन्नुपनिबद्ध्यते । स चात्र नैव बध्नाति तद्वयं कि प्रकुर्महे

हे भद्रे! प्रेम तेव्हाच वाकडे होते, जेव्हा ते अयोग्य विषयाला जखडते; आणि येथे ते मला मुळीच बांधत नाही. मग आपण काय करावे?

Verse 11

अद्य ते स्वामिनी दृष्टा जिता वा क्रीडते मया । तया वा विजितो यास्ये पूर्वेषां कामिनां गतिम्

आज मी तुझ्या स्वामिनीचे दर्शन घेईन—तिला जिंकून तिच्याशी क्रीडा करीन; किंवा तिच्याकडून पराभूत होऊन पूर्वीच्या कामांध पुरुषांचीच गती प्राप्त करीन।

Verse 12

कर्णप्रावरणे तस्माच्छीघ्रमेव निवेद्यताम् । यथा दर्शनमात्रेण पूजयंत्यतिथिं खलु

म्हणून तिच्या कानात लवकरच कुजबुजून निवेदन कर आणि माझी वार्ता सांग; कारण अतिथीचा केवळ दर्शनमात्रानेही सत्कार होतो।

Verse 13

इति भैमेर्वचः श्रुत्वा प्रस्खलंती निशाचरी । प्रासादशिखरस्थां तां मौर्वीमेवं वचोवदत्

भीमपुत्राचे हे वचन ऐकून ती निशाचरी दासी घाईने ठेचकाळत, प्रासादाच्या शिखरावर उभी असलेल्या मौर्वीला असे म्हणाली।

Verse 14

देवि कोऽपि युवा श्रीमांस्त्रैलोक्येष्वमितप्रभः । कामातिथिस्तव द्वारि वर्तते दिश तत्परम्

देवी! त्रैलोक्यात अमित तेज असलेला एक श्रीमान् तरुण ‘कामातिथी’ म्हणून तुझ्या दारी उभा आहे; काय करावे, आज्ञा दे।

Verse 15

कामकटंकटोवाच । मुच्यतां शीघ्रमेवासौ किमर्थं वा विलंबसे । कदाचिद्देवसंगत्या समयो मेऽभिपूर्यते

कामकटंकट म्हणाला—त्याला त्वरित मुक्त करा; तू कशासाठी विलंब करतेस? कदाचित देवसंयोगाने माझा नियत समय पूर्ण होत असावा।

Verse 16

इत्युक्तवचनाच्चेटी प्राप्यावोचद्घटोत्कचम् । व्रज शीघ्रं कामुक त्वं तस्या मृत्योश्च सन्निधौ

असे सांगितल्यावर दासी जाऊन घटोत्कचास म्हणाली— “हे कामुक, लवकर जा; तिच्या सान्निध्यात, जणू मृत्यूच्या अगदी जवळ।”

Verse 17

इत्युक्तः स प्रहस्यैव तत्रोत्सृज्य स्वकानुगान् । प्रविवेश गृहं भैमिः सिंहो मेरुगुहामिव

असे म्हटल्यावर तो फक्त हसला; आपले अनुचर तिथेच ठेवून भीमपुत्र भैमी घरात शिरला— जसा सिंह मेरूच्या गुहेत शिरावा।

Verse 18

स पश्यञ्छुकसंघातान्पारावतगणांस्तथा । सारिकाश्च मदोन्मत्ताश्चेटीस्तां चाप्यपश्यत

तेथे त्याने पोपटांचे थवे, तसेच कबुतरांचे समूह पाहिले; मदोन्मत्त मैना-पक्षीही पाहिले, आणि ती दासीही त्याला दिसली।

Verse 19

रूपेण वयसः चैव रतेरपि रतिंकरीम् । आंदोलकसुखासीनां सर्वाभरणभूषिताम्

रूपाने व वयाने, रतीसारखीच रती जागविणारी ती; झुल्यावर सुखाने बसलेली, सर्व अलंकारांनी भूषित होती।

Verse 20

तां विद्युतमिवोन्नद्धां दृष्ट्वा भैमिरचिंतयत । अहो कृष्णेन पित्रा मे निर्दिष्टेयं ममोचिता

तिला विजेसारखी तेजस्वी पाहून भैमी मनात म्हणाला— “अहो! माझे पिता कृष्णांनी जी माझ्यासाठी ठरविली, तीच माझ्या योग्य आहे।”

Verse 21

न्याय्यमेतत्कृते पूर्वं नष्टा यत्कामिनां गणाः । शरीरक्षयपर्याप्तं क्षीयते यदि कामिनाम्

हे न्याय्यच आहे की पूर्वी कामिनांचे अनेक समूह नष्ट झाले; कारण कामासाठी देहही जर क्षयाच्या टोकापर्यंत झिजून जातो.

Verse 22

कामिनीनां कृते येषां क्षीयते गणनात्र का । एवं बहुविधं कामी चिंतयन्नाह भीमभूः

स्त्रियांसाठी ज्यांचा देह क्षीण होतो—अशा प्रसंगांची गणती तरी काय? असे अनेक प्रकारे विचार करून कामातुर भीमभू बोलला.

Verse 23

निष्ठुरे वज्रहृदये प्राप्तोऽहमतिथिस्तव । उचितां तत्सतां पूजां कुरु या ते हृदि स्थिता

हे वज्र-हृदयी निष्ठुरे! मी तुझा अतिथी म्हणून आलो आहे. सज्जनांना शोभेल असा जो सत्कार तुझ्या हृदयात आहे, तो योग्य रीतीने कर.

Verse 24

इति हैडंबिवचनं श्रुत्वा कामकटंकटा । विस्मिताभूत्तस्य रूपात्स्वं निनिंद च बालिशम्

हैडंबीचे हे वचन ऐकून काम-कटंकटा त्याच्या रूपावर विस्मित झाली आणि स्वतःलाच बालिश म्हणत धिक्कारू लागली.

Verse 25

धिगहं यन्मया पूर्वं समयः स कृतोऽभवत् । न कृतोऽभूद्यदि पुरा अभविष्यदसौ पतिः

धिक्कार असो मला—मी पूर्वी तो करार करून ठेवला! तो आधी केला नसता, तर हाच माझा पती झाला असता.

Verse 26

इति संचिन्तयन्ती सा भैमिं वचनमब्रवीत् । वृथा त्वमागतो भद्र जीवन्याहि पुनः सुखी

असे मनात ठरवून ती भैमीला म्हणाली— “भद्र, तू व्यर्थ आला आहेस. जिवंत परत जा आणि पुन्हा सुखी हो.”

Verse 27

अथ कामयसे मां त्वं तत्कथां शीघ्रमुच्चर । कथामाभाष्य यदि मां सन्देहे पातयिष्यसि । ततोऽहं वशगा जाता हतो वा स्वप्स्यसे मया

“आता जर तू मला इच्छित असशील, तर ती कथा लवकर सांग. पण कथा सुरू करून मला संशयात टाकशील, तर मी तुझ्या वशात राहणार नाही— एकतर मी तुझ्या अधीन होईन, नाहीतर मी तुला मारून झोपल्यासारखा पाडीन.”

Verse 28

सूत उवाच । इत्युक्तवचनामेतां नेत्रोपांतेन वीक्ष्य सः

सूत म्हणाले— ती अशी वचने बोलल्यावर, त्याने डोळ्यांच्या कडेनं तिच्याकडे पाहिलं.

Verse 29

स्मृत्वा चराचरगुरुं कृष्णमारब्धवान्कथाम् । कस्यांचिदभवत्पत्न्यां युवा कोऽप्यजितेद्रियः

चराचरांचे गुरु श्रीकृष्ण यांचे स्मरण करून त्याने कथा सुरू केली. कुणाच्या तरी घरी एक तरुण होता, ज्याने इंद्रिये जिंकली नव्हती.

Verse 30

तस्य चैका सुता जज्ञे भार्या तस्य मृताऽभवत् । ततो बालकिकां पुत्रीं ररक्ष च पुपोष च

त्याला एकच कन्या झाली आणि त्याची पत्नी मरण पावली. मग त्याने त्या लहान मुलीची, आपल्या कन्येची, रक्षा केली व पालनपोषण केले.

Verse 31

सा यदाभूद्यौवनगा व्यंजितावयवा शुभा । प्रोल्लसत्कुचमध्यांगी प्रोल्लसन्मुखपंकजा

ती यौवनास आली तेव्हा शुभलक्षणांनी युक्त, सुडौल अवयवांची झाली। उगवत्या स्तनांनी तिची कटि शोभली आणि कमळासारखा मुखकमल तेजाने प्रफुल्लित झाला।

Verse 32

तदास्य कामलुलितमालानं प्रजहौ मनः । प्रोवाच तां च तनयां समालिंग्य दुराशयः

तेव्हा कामाने व्याकुळ झालेले त्याचे मन लज्जा-धर्म सोडून बसले. दुष्टबुद्धी त्या पुरुषाने आपल्या कन्येला आलिंगन देऊन तिला म्हणाला।

Verse 33

प्रातिवेश्मकपुत्री त्वं मयानीयात्र पोषिता । भार्यार्थं सुचिरं कालं तत्कार्यं साधय प्रिये

‘तू शेजाऱ्याची कन्या आहेस; मी तुला येथे आणून वाढविले. फार काळ पत्नीकरिता तुला ठेवले आहे—आता, प्रिये, तेच कार्य साध्य कर.’

Verse 34

इत्युक्ता सा च मेने च तत्तथैव वचस्तदा । पतित्वेन च भेजे तं भार्यात्वेन स तां तथा

असे बोलल्यावर तिने त्याचे वचन तस्सेच मान्य केले. ती त्याला पतीभावे मानू लागली आणि तोही तिला पत्नीभावे स्वीकारू लागला।

Verse 35

ततस्तस्यां सुता जज्ञे तस्मान्मदनरासभात् । वद सा तस्य भवति किं दौहित्री सुताऽथवा । एनं प्रश्नं मम ब्रूहि शीघ्रं चेच्छक्तिरस्ति ते

नंतर त्या कामांध नरपशूपासून तिच्या पोटी एक कन्या जन्मली. सांग, त्याच्यासाठी ती नात आहे की मुलगी? सामर्थ्य असेल तर हा प्रश्न मला लवकर सांग.

Verse 36

सूत उवाच । इति प्रश्नं सा च श्रुत्वा चिंतयद्बहुधा हृदि

सूत म्हणाले—तो प्रश्न ऐकून ती आपल्या हृदयात अनेक प्रकारे विचार करू लागली।

Verse 37

न च पश्यति निर्द्धारं प्रश्नस्यास्य कथंचन । ततः प्रश्नेन विजिता स्वां शक्तिं समुपाददे

पण त्या प्रश्नाचा तिला कसा ही निश्चित निर्णय दिसेना। प्रश्नाने जिंकली जाऊन तिने आपलीच शक्ति जागविली।

Verse 38

अताडयद्रुक्मरज्जुं कराभ्यां दोलकस्य च । ततो रक्षांसि निष्पेतुः कोटिशो भीषणान्यति

तिने दोन्ही हातांनी झुल्याची सुवर्णरज्जू ताडली; तेव्हा कोट्यवधी भयंकर राक्षस बाहेर पडले।

Verse 39

सिंहव्याघ्रवराहाश्च महिषाश्चित्रका मृगाः । समीक्ष्य तानसंख्येयान्खादितुं धावतो रुषा

सिंह, वाघ, वराह, म्हैस व चित्तीदार हरिण—ते असंख्य पाहून—क्रोधाने त्यांना भक्ष्य करण्यास धावले।

Verse 40

अवादयन्नखौ भैमिः कनिष्ठांगुष्ठजौ हसन् । ततो विनिःसृतास्तत्र द्विगुणा राक्षसादयः

हसत हसत भैमीने करंगळी व अंगठ्याचे नख वाजविले; तेव्हा तिथेच राक्षसादी दुप्पट संख्येने प्रकट झाले।

Verse 41

तैर्मौर्वीनिर्मिताः सर्वे क्षणादेव स्म भक्षिताः । विजितायां स्वशक्तौ च बलशक्तिमथाददे

मौर्वीने निर्माण केलेले ते सर्व क्षणार्धातच भक्षिले गेले; आणि आपली शक्ती पराजित झाल्यावर तिने बळाचा आश्रय घेतला.

Verse 42

उत्थाय सहसा दोलात्खड्गमादातुमैच्छत । उत्तिष्ठंतीं च तां भैमिरनुसृत्य जवादिव

झोपाळ्यावरून अचानक उठून तिने तलवार घेण्याची इच्छा केली; ती उठत असतानाच भीमपुत्राने (घटोत्कचाने) वेगाने तिचा पाठलाग केला.

Verse 43

केशेष्वादाय सव्येन पाणिनाऽपातयद्भुवि । ततः कंठे सव्यपादं दत्त्वादाय च कर्तिकाम्

डाव्या हाताने तिचे केस पकडून त्याने तिला जमिनीवर पाडले. नंतर तिच्या गळ्यावर डावा पाय देऊन त्याने सुरी (कर्तिका) हातात घेतली.

Verse 44

दक्षिणेन करेणास्याश्छेत्तुमैच्छत नासिकाम् । विस्फुरंती ततो मौर्वी मंदमाह घटोत्कचम्

उजव्या हाताने तिचे नाक कापण्याची त्याची इच्छा होती. तेव्हा थरथरणाऱ्या मौर्वीने घटोत्कचाला हळूच म्हटले.

Verse 45

प्रश्नेन शक्त्या च बलेन नाथ त्रिधा त्वयाहं विजिता नमस्ते । तन्मुंच मां कर्मकरी तवास्मि समादिश त्वं प्रकरोमि तच्च

हे नाथा! प्रश्न, शक्ती आणि बळाने तू मला तीन प्रकारे जिंकले आहेस, तुला नमस्कार असो. मला सोड, मी तुझी दासी आहे; आज्ञा कर, मी ते करीन.

Verse 46

घटोत्कच उवाच । यद्येवं तर्हि मुक्तासि भूयो दर्शय यद्बलम् । एवमुक्त्वा मुमोचैनां मुक्ता चाह प्रणम्य सा

घटोत्कच म्हणाला—“जर असेच असेल तर तू मुक्त आहेस; पुन्हा आपले सामर्थ्य दाखव.” असे म्हणून त्याने तिला सोडले; मुक्त होऊन ती नमस्कार करून बोलली.

Verse 47

जानामि त्वां महाबाहो वीरं शक्तिमतां वरम् । सर्वराक्षसभर्तारं त्रैलोक्येऽमितविक्रमम्

हे महाबाहो! मी तुला ओळखते—तू वीर, शक्तिमंतांमध्ये श्रेष्ठ; सर्व राक्षसांचा स्वामी-पालक, आणि त्रैलोक्यात अमित पराक्रमवान।

Verse 48

गुह्यकाधिपतिस्त्वं हि कालनाभ इति स्मृतः । षष्टिकोटिपतिर्जातो यक्षरक्षाकृते भुवि

तूच गुह्यकांचा अधिपती, ‘कालनाभ’ म्हणून प्रसिद्ध; भूमीवर यक्षांच्या रक्षणासाठी तू षष्टिकोटींचा सेनापती होऊन जन्मला आहेस।

Verse 49

इति मां प्राह कामाख्या सर्वं तत्संस्मराम्यहम् । इदं गेहं सानुगं मे दत्तं मयात्मना तव

“असे मला कामाख्येने सांगितले; ते सर्व मला स्मरते. हे घर—सेवकांसह—मी माझ्या आत्म्यासह तुला अर्पण केले आहे.”

Verse 50

समादिश प्राणनाथ कमादेशं करोमि ते । घटोत्कच उवाच । प्रच्छन्नस्तस्य घटते न विवाहः कथंचन

“हे प्राणनाथ! आज्ञा करा; मी तुमची इच्छा पूर्ण करीन.” घटोत्कच म्हणाला—“तो जोपर्यंत लपून आहे, तोपर्यंत कोणत्याही प्रकारे विवाह होणार नाही.”

Verse 51

मोर्वि यस्य हि वर्तंते पितरौ बांधवास्तथा । तन्मां शीघ्रं वह शुभे शक्रप्रस्थाय संप्रति

हे मौर्वी! ज्याचे माता-पिता व बंधुजन उपस्थित आहेत, हे शुभे, मला आत्ताच त्वरेने शक्रप्रस्थास घेऊन चल।

Verse 52

अयं कुलक्रमोऽस्माकं यद्भार्या पतिमुद्वहेत् । तत्रानुज्ञां समासाद्य परिणेष्यामि त्वामहम्

आमच्या कुलाची हीच परंपरा आहे की पत्नी स्वतः पतीचा वरण करून त्यास स्वीकारते. म्हणून तेथे अनुमती मिळवून मी विधिपूर्वक तुझ्याशी विवाह करीन।

Verse 53

भगदत्तमथो नाथं ततो मौर्वी न्यवेदयत् । समादाय बहुद्रव्यं विससर्जाथ भ्रातरम्

तेव्हा मौर्वीने आपल्या नाथ भगदत्तास ही गोष्ट निवेदिली. पुष्कळ धनसंपत्ती घेऊन तिने आपल्या भावाला पाठविले.

Verse 54

ततः पृष्ठिं समारोप्य घटोत्कचमनिंदिता । नानाद्रव्यपरीवारा शक्रप्रस्थं समाव्रजत्

त्यानंतर ती अनिंदिता स्त्री घटोत्कचाला पाठीवर बसवून, नानाविध द्रव्ये व परिजनांसह शक्रप्रस्थास निघाली.

Verse 55

ततोऽसौ वासुदेवेन पांडवैश्चाभिनंदितः । शुभे लग्ने पाणिमस्या जगृहे भीमनंदनः

त्यानंतर वासुदेव व पांडवांनी त्याचा सन्मान केला; शुभ लग्नावर भीमपुत्राने तिचे पाणिग्रहण केले.

Verse 56

कुरूणां राक्षसानां च प्रोक्तोत्तमविधानतः । उद्वाह्य तां तद्धनैश्च तर्पयामास पांडवान्

कुरू व राक्षस यांसाठी सांगितलेल्या उत्तम विधीनुसार त्याने तिच्याशी विवाह केला आणि त्याच धनसंपत्तीने पांडवांना तृप्त केले.

Verse 57

कुंती च द्रौपदी चोभे मुमुदाते नितांततः । मंगलान्यस्य चक्राते मौर्व्याश्च धन तर्पिते

कुंती व द्रौपदी—दोघीही—अत्यंत आनंदित झाल्या. त्यांनी त्याच्यासाठी मंगलाशीर्वाद केले, आणि मौर्वीही धनाने तृप्त झाली.

Verse 58

ततो विवाहे निर्वृत्ते प्रतिपूज्य घटोत्कचम् । भार्यया सहितं राजा स्वराज्याय समादिशत्

विवाह पूर्ण झाल्यावर राजाने घटोत्कचाचा यथोचित प्रतिपूजन केला आणि मग त्याला—पत्नीसमवेत—स्वराज्याकडे जाण्याची आज्ञा दिली.

Verse 59

मौर्व्याऽज्ञां शिरसा गृह्य हैडंबिर्भार्ययान्वितः । शुभं हिडम्बस्य वने स्वराज्यं समुपाव्रजत्

मौर्वीची आज्ञा शिरसावंद्य मानून, हैडंबि पत्नीसमवेत शुभ रीतीने हिडंबाच्या वनात स्वराज्य प्राप्त करण्यास निघाला.

Verse 60

ततो राक्षसयोषाभिर्वीरकांस्यैः प्रवर्धितः । महोत्सवेन महता स्वराज्ये प्रमुमोद सः

त्यानंतर वीर राक्षसी स्त्रियांनी पोसून व समर्थ करून तो आपल्या स्वराज्यात महान महोत्सवाने अत्यंत आनंदित झाला.

Verse 61

ततो वनेषु चित्रेषु निम्नगापुलिनेषु च । रेमे सह तया भैमिर्मंदोदर्येव रावणः

त्यानंतर रम्य, विचित्र वनांत व नद्यांच्या वाळूच्या तीरांवर तो तिच्यासह क्रीडा करू लागला—जसा रावण मन्दोदरीसह।

Verse 62

एवं विक्रीडतस्तस्य गर्भो जज्ञे महाद्युतेः । हेडंबै राक्षसव्याघ्राद्बालसूर्यसमप्रभः

अशा रीतीने क्रीडा चालू असता त्या महातेजस्वीच्या येथे—हेडंबेकडून, राक्षसांतील व्याघ्रसम वीरापासून—उदित सूर्याप्रमाणे तेजस्वी पुत्र जन्मला।

Verse 63

स जातमात्रो ववृधे क्षणाद्यौवनगोऽभवत् । नीलमेघचयप्रख्यो घटास्यो दीर्घलोचनः

तो जन्मताच क्षणात वाढला आणि यौवनावस्थेला पोहोचला; निळ्या मेघसमूहासारखा श्याम, घटमुख व दीर्घ नेत्रांचा होता।

Verse 64

ऊर्ध्वकेशश्चोर्ध्वरोमा पितरौ प्रणतोऽब्रवीत् । प्रणमामि युवां चोभौ जातस्य पितरौ गुरू

केस उभे राहिलेले व अंगावर रोमांच आलेला तो माता-पित्यांना प्रणाम करून म्हणाला—“माझ्या जन्माचे कारण तुम्ही दोघेही गुरु-स्वरूप माता-पिता आहात; मी तुम्हा दोघांना प्रणाम करतो।”

Verse 65

भवतोर्हि प्रियं कृत्वा अनृणः स्यां सदा ह्यहम् । भवद्भ्यां दत्तमिच्छामि अभिधानं यथात्मनः

तुम्हा दोघांचे प्रिय कार्य करून मी सदैव तुमचा ऋणमुक्त राहीन; म्हणून माझ्यासाठी तुम्हा दोघांनी दिलेले यथोचित नाव मला हवे आहे।

Verse 66

अतः परं तु यच्छ्रेयं कर्तव्यं प्रोन्नतिप्रदम् । ततो भेमिस्तमालिंग्य पुत्रं वचनमब्रवीत्

आता पुढे जे परम श्रेयस्कर व उन्नती-उत्कर्ष देणारे कर्तव्य आहे ते सांग. तेव्हा भैमीने पुत्राला आलिंगन देऊन हे वचन उच्चारले.

Verse 67

बर्बराकारकेशत्वाद्बर्बरीकाभिधो भवान् । भविष्यति महाबाहो कुलस्यानन्दवर्धनः

तुझ्या केसांचा बर्बर, उग्र असा आकार असल्यामुळे, हे महाबाहो, तू ‘बर्बरीक’ या नावाने प्रसिद्ध होशील आणि आमच्या कुलाचा आनंद वाढवशील.

Verse 68

श्रेयश्च ते यत्परमं दृढं च तत्कीर्त्यते बहुधा विप्र मुख्यैः । प्रक्ष्यावहे तद्यदुवंशनाथं गत्वा पुरीं द्वारकां वासुदेवम्

तुझ्यासाठी जे परम व दृढ श्रेय आहे, ते श्रेष्ठ विप्र अनेक प्रकारे वर्णितात. चला, द्वारका पुरीस जाऊन यदुवंशनाथ वासुदेवांना त्याविषयी विचारूया.