Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45
Devanagari script
प्रश्नेन शक्त्या च बलेन नाथ त्रिधा त्वयाहं विजिता नमस्ते । तन्मुंच मां कर्मकरी तवास्मि समादिश त्वं प्रकरोमि तच्च
Transliteration
praśnena śaktyā ca balena nātha tridhā tvayāhaṃ vijitā namaste | tanmuṃca māṃ karmakarī tavāsmi samādiśa tvaṃ prakaromi tacca
Translation
हे नाथा! प्रश्न, शक्ती आणि बळाने तू मला तीन प्रकारे जिंकले आहेस, तुला नमस्कार असो. मला सोड, मी तुझी दासी आहे; आज्ञा कर, मी ते करीन.
Word by Word
प्रश्नेनby (your) question/challenge
प्रश्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रश्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Instrumental singular
शक्त्याby power
शक्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Instrumental singular
चand
च:
Avyaya (Conjunction/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्; Conjunction
बलेनby strength
बलेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Instrumental singular
नाथO lord
नाथ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; Vocative singular
त्रिधाin three ways
त्रिधा:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootत्रिधा (अव्यय)
Formसंख्यावाचक-प्रकारवाचक-अव्ययम्; Adverb (in three ways)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Instrumental singular
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Nominative singular
विजिताconquered, defeated
विजिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविजिता (कृदन्त; √जि (जय) + वि-; क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; Past passive participle agreeing with अहम् (speaker feminine)
नमःsalutation
नमः:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootनमः (अव्यय/निपात)
Formनिपातः; नमस्कारार्थकः; Salutation particle
तेto you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Dative singular
तत्that (therefore)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Accusative singular (object)
मुञ्चrelease
मुञ्च:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√मुच् (मोचने) (धातु)
Formलोट्-लकारः (परस्मैपदम्), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; Imperative, 2nd person singular
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Accusative singular
कर्मकरीservant, doer of tasks
कर्मकरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकर्मकरिन्/कर्मकरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; Nominative singular (predicate noun)
तवof you, your
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Genitive singular
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (सत्तायाम्) (धातु)
Formलट्-लकारः, उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; Present, 1st person singular
समादिशcommand, instruct
समादिश:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√दिश् (आदेशे/निर्देशे) (धातु)
Formलोट्-लकारः (परस्मैपदम्), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; Imperative, 2nd person singular; सम्-आ- उपसर्गौ
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Nominative singular
प्रकरोमिI will do / I do
प्रकरोमि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (करणे) (धातु)
Formलट्-लकारः, उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; Present, 1st person singular; प्र- उपसर्गः
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Accusative singular
चalso/and
च:
Avyaya (Conjunction/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्; Conjunction
Speaker
Maurvī (speaking to Ghaṭotkaca, from immediate context)
Visual Art Cues
Scene: Maurvī, subdued, offers salutations and declares herself conquered by question, power, and strength; she asks to be released and to serve as an instrument of his work.
Characters & Entities
M
MaurvīG
GhaṭotkacaFAQs
Śaraṇāgati (surrender) transforms hostility into service; acknowledging superior dharma and power ends conflict.
No tīrtha is praised in this verse; it is a surrender statement within the narrative.
None.