Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 33
Devanagari script
प्रातिवेश्मकपुत्री त्वं मयानीयात्र पोषिता । भार्यार्थं सुचिरं कालं तत्कार्यं साधय प्रिये
Transliteration
prātiveśmakaputrī tvaṃ mayānīyātra poṣitā | bhāryārthaṃ suciraṃ kālaṃ tatkāryaṃ sādhaya priye
Translation
‘तू शेजाऱ्याची कन्या आहेस; मी तुला येथे आणून वाढविले. फार काळ पत्नीकरिता तुला ठेवले आहे—आता, प्रिये, तेच कार्य साध्य कर.’
Word by Word
प्रातिवेश्मक-पुत्री(you are) the neighbour’s daughter
प्रातिवेश्मक-पुत्री:
Sambodhana/Addressed (Vocative sense in nominative/सम्बोधनार्थ)
TypeNoun
Rootप्रातिवेश्मक (प्रातिपदिक) + पुत्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (प्रातिवेश्मकस्य पुत्री = neighbour’s daughter)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/Agentive instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
आनीयhaving brought
आनीय:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ+नी (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having brought’
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
पोषिताnourished/raised
पोषिता:
Kriya (Predicative participle/क्रिया-विशेषण)
TypeVerb
Rootपुष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगभावः (passive sense)
भार्या-अर्थम्for (being) a wife
भार्या-अर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootभार्या (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; द्वितीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत् (for the purpose of becoming a wife)
सुचिरम्for a long (time)
सुचिरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुचिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कालम्’ इति विशेषणम्
कालम्time
कालम्:
Karma (Object/extent/कर्म-प्रवृत्तिनिमित्त)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तत्-कार्यंthat task
तत्-कार्यं:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (तत् कार्यम् = that task/matter)
साधयaccomplish
साधय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसाध् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
प्रियेO dear one
प्रिये:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
Speaker
The lust-deluded man (father/guardian figure within the narrative)
Visual Art Cues
Scene: A man speaks deceitfully to a young woman, attempting to redefine her identity and justify taking her as wife; the scene should emphasize manipulation and moral distortion.
FAQs
Dharma condemns deception and exploitation; guardianship is sacred and must not be perverted by desire.
None; the verse is part of an ethical narrative, not a tīrtha-māhātmya line.
None.