Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 42
Devanagari script
उत्थाय सहसा दोलात्खड्गमादातुमैच्छत । उत्तिष्ठंतीं च तां भैमिरनुसृत्य जवादिव
Transliteration
utthāya sahasā dolātkhaḍgamādātumaicchata | uttiṣṭhaṃtīṃ ca tāṃ bhaimiranusṛtya javādiva
Translation
झोपाळ्यावरून अचानक उठून तिने तलवार घेण्याची इच्छा केली; ती उठत असतानाच भीमपुत्राने (घटोत्कचाने) वेगाने तिचा पाठलाग केला.
Word by Word
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootउत्थाय (कृदन्त; √स्था (तिष्ठति) + उत्-; ल्यप्/क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (पूर्वकालक्रिया); Absolutive (having risen)
सहसाsuddenly
सहसा:
Avyaya (Adverb/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्ययम्; Adverb
दोलात्from the swing/cradle
दोलात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootदोला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; Ablative singular
खड्गम्sword
खड्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Accusative singular
आदातुम्to take
आदातुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootआदातुम् (कृदन्त; √दा (दाने) + आ-; तुमुन्)
Formतुमुनन्तम् (इच्छार्थे); Infinitive (to take)
ऐच्छतdesired, tried
ऐच्छत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√इष् (इच्छायाम्) (धातु)
Formलङ्-लकारः (परस्मैपदम्), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; Imperfect, 3rd person singular
उत्तिष्ठन्तीम्(her) who was rising/standing up
उत्तिष्ठन्तीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootउत्तिष्ठन्ती (कृदन्त; √स्था (तिष्ठति) + उत्-; शतृ)
Formवर्तमानकाले कृदन्तः (शतृ); स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Present active participle, Accusative singular (qualifying ताम्)
चand
च:
Avyaya (Conjunction/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्; Conjunction
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Accusative singular
भैमिःBhaimi (one related to Bhīma)
भैमिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभैमि (प्रातिपदिक; भीम-सम्बन्धि)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; Nominative singular (agent)
अनुसृत्यhaving followed
अनुसृत्य:
Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootअनुसृत्य (कृदन्त; √सृ (सरणे) + अनु-; ल्यप्/क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययम्; Absolutive (having followed)
जवात्with speed
जवात्:
Hetu/Prakara (Manner/प्रकार)
TypeNoun
Rootजव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; Ablative singular used adverbially (from/with speed)
इवlike, as if
इव:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमार्थक-अव्ययम्; Comparative particle
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A woman springs from a swing (dola) in a sudden motion, reaching for a sword; Bhaimī rushes after her with lightning speed.
Characters & Entities
B
BhaimīFAQs
In moments of crisis, decisive action and alertness determine the outcome.
No sacred site is mentioned; the verse is situational narrative.
None.